Bai20. tao giong-bang-cong-nghe-gen

12,418 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
12,418
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1,353
Actions
Shares
0
Downloads
60
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Bai20. tao giong-bang-cong-nghe-gen

  1. 1. Trường: GIÁO ÁNKhối: 12 BÀI 20.TẠO GIỐNG NHỜ CÔNGTiết: NGHỆ GENSVTH: Đinh Thị Cẩm VânGVHD: Th.S Lê Phan Quốc ------------I. Mục tiêu Qua bài này học sinh cần phải: 1. Kiến thức - Phát biểu được các khái niệm công nghệ gen, ADN tái tổ hợp,kĩ thuật tạo ADN tái tổ hợp, sinh vật biến đổi gen. - Trình bày được các bước tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen nói chung và ở động vật nói riêng, các cách làm biến đổi hệ gen của một sinh vật. - Nêu được một vài thành tựu tạo giống biến đổi gen ở động vật, thực vật và vi sinh vật. 2. Kĩ năng - Kĩ năng khái quát hóa. - Kĩ năng liên hệ thưc tiễn. - Kĩ năng sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt. 3. Thái độ - Nhiệt tình và tích cực tham gia bài học, đam mê khoa học. - Hình thành thế giới quan khoa học.II. Trọng tâm bài - Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen. - Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen, đặc biệt là các thành tựu tạo giống biến đổi gen.III. Phương pháp và đồ dùng dạy học. 1. Đồ dùng dạy học - Máy tính.
  2. 2. - Máy chiếu. 2. Phương pháp - SGK hỏi đáp – tìm tòi bộ phận. - Trực quan – hỏi đáp.IV.Tiến trình bài giảng 1. Ổn định tổ chức lớp 2. Tiến trình bài giảng  Đặt vấn đề: Hiện nay, chúng ta đã khá quen với các cụm từ như thực phẩm biến đổi gen, sinh vật biến đổi gen. Vậy chúng được tạo ra như thế nào? Chúng mang lại lợi ích gì cho con người? Chúng có hại gì không?... Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài học hôm nay để làm rõ điều này! Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài họcHoạt động 1: tìm hiểu về công nghệ I. Công nghệ gengen. 1. Khái niệm công nghệ genGV:Sinh vật biến đổi gen được tạo raqua một quy trình phức tạp gồm nhiềucông đoạn gọi là công nghê gen.(?) Công nghệ gen là gì? - Công nghệ gen là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới.(?) Kĩ thuật nào đóng vai trò trung tâmcủa công nghệ gen?HS:Kĩ thuật ADN tái tổ hợp để chuyểngen từ tế bào này sang tế bào khác đóngvai trò trung tâm của công nghệ gen.(?) Vậy thế nào là kĩ thuật chuyển gen?HS: Kĩ thuật tạo ADN tái tổ hợp đểchuyển gen từ tế bào này sang tế bàokhác gọi là kĩ thuật chuyển gen.
  3. 3. GV: Kĩ thuật chuyển gen được tiến hànhnhư thế nào? Sau đây chúng ta sẽ tiếp tụctìm hiểu.(?) Kĩ thuật chuyển gen gồm những bước 2. Các bước cần tiến hành trongnào? kĩ thuật chuyển gen.HS: Gồm 3 bước: tạo ADN tái tổ hợp,đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bàonhận, phân lập dòng tế bào chứa ADNtái tổ hợp.GV cho HS quan sát trực quan (do GVchuẩn bị) và yêu cầu: a. Tạo ADN tái tổ hợp(?) Thế nào là ADN tái tổ hợp? - ADN tái tổ hợp là một phân tử ADN nhỏ được lắp ráp từ các đoạn ADN lấy từ các tế bào khác nhau.(?) Để tạo ADN tái tổ hợp cần nhữngnguyên liệu nào?HS: Gen cần chuyển, thể truyền, enzimgiới hạn, emzim gắn.GV: Gen cần chuyển là gen có đặc tínhtốt, chúng ta cần có ở cơ thể sinh vật.(?) Thế nào là thể truyền?HS:Thể truyền (vectơ)là một phân tửADN nhỏ có khả năng nhân đôi độc lậpvới hệ gen của tế bào và có thể gắn vàohệ gen của tế bào (plasmit, virut, NSTnhân tạo…).(?) Plasmit có đặc điểm gì?HS:Plasmit là một phân tử ADN nhỏ,dạng vòng, có trong tế bào chất của vi
  4. 4. khuẩn.  Các bước tạo ADN tái tổ hợp(?) Trình bày các bước tạo ADN tái tổ - Tách chiết gen cần chuyển và thểhợp? (GV nên chuẩn bị thêm trực quan truyền ra khỏi tế bào.cho HS quan sát). - Cắt cả 2 loại ADN bằng cùng 1 enzim giới hạn ( restrictaza) để tạo ra cùng 1 loại “đầu dính” có thể khớp nối các đoạn ADN với nhau. - Dùng enzim gắn ligaza để gắn chúng lại thành ADN tái tổ hợp. b. Đưa ADN tái tổ hợp vào tế bàoGV: Sau khi tạo được ADN tái tổ hợp nhận.thì cần phải chuyển nó vào tế bào nhậnđể nó phát triển. Dùng muối CaCl2 hoặc dùng xung(?) ADN tái tổ hợp được đưa vào tế bào điện để làm dãn màng sinh chất tếnhận bằng cách nào? bào, giúp phân tử ADN tái tổ hợp dễ dàng đi qua màng.GV: Khi tế bào phát triển sẽ có nhiều c. Phân lập dòng tế bào chứa ADNdòng, cần phải phân lập để có được dòng tái tổ hợptế bào mong muốn.(?) Làm thế nào để phân lập được dòng - Chọn thể truyền có gen đánh dấu.tế bào mong muốn? - Dùng kĩ thuật nhất đinh để nhận biết gen đánh dấu, giúp xác định tế bào nhận ADN tái tổ hợp.GV: ADN tái tổ hợp có thể được đánhdấu bằng nguyên tố phóng xạ hoặc chấthuỳnh quang.GV: Với cơ sở lí thuyết đó người ta đã II. Ứng dụng công nghệ gen trongứng dụng vào thực tiễn và đã tạo được tạo giống biến đổi gennhững giống biến đổi gen. Hãy xem
  5. 5. người ta tạo ra chúng như thế nào? 1. Khái niệm sinh vật biến đổi gen(?) Thế nào là sinh vật biến đổi gen? Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình. Các cách làm biến đổi gen sinh vật(?) Con người biến đổi bộ gen của sinhvật như thế nào? Cho ví dụ.HS:Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen. - Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen.GV:Sinh vật có được gen của loài khácbằng cách đưa thêm một gen lạ vào hệgen gọi là sinh vật chuyển gen.HS: Làm biến đổi một gen đã có sẵn - Làm biến đổi một gen đã có sẵntrong hệ gen. Ví dụ biến đổi gen làm nó trong hệ gen.sản xuất nhiều sản phẩm hơn, làm cho nóbiểu hiện một cách khác thường.HS:Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen - Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gennào đó trong hệ gen. Ví dụ loại bỏ gen nào đó trong hệ gen.làm chín ở quả cà chua.GV: Tiếp theo chúng ta sẽ cùng làm rõcác ví dụ trên với phần thành tựu.GV: Đầu tiên là động vật chuyển gen 2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen(?) Mục đích của tạo động vật chuyển a. Tạo động vật chuyển gengen là gì?HS: Tạo nên giống mới có năng suất vàchất lượng cao hơn, tạo sinh vật biến đổigen ra dùng trong ngành công nghiệpdược phẩm.
  6. 6. (?) Quan sát hình 20.1a, trình bày các - Tạo vectơ chứa gen người rồibước tạo động vật chuyển gen. chuyển vào tế bào xooma của cừu. - Nuôi cấy tế bào xôma của cừu trong môi trường nhân tạo. - Chọn lọc và nhân dòng tế bào chuyển gen. - Lấy nhân tế bào chuyển gen cho vào tế bào trứng đã bị lấy mất nhân. - Cấy phôi đã chuyển gen vào tử cung vào một con cừu khác cho nó mang thai và đẻ như bình thường. Tạo được cừu chuyển gen.GV: Bằng cách này người ta đã tạo đượcđộng vật chuyển gen với nhiều gen khácnhau.- Cừu Tracy (1990 - 1997) tại Scotland,sữa có chứa gen quy định protein ngườilà α – antitrypsin. Protein này có tiềmnăng điều trị bệnh xơ nang.- Chuột nhắt chuyển gen chứa genhoocmon sinh trưởng của chuột cống(chuột to bên trái nặng 44g so với chuộtcùng lứa bên phải nặng 26g).- Dê biến đổi gen có chứa gen quy đinhprotein tơ nhện. Người ta kéo tơ nhện từsữa này để sản xuất áo chống đạn. b. Tạo giống cây trồng biến đổi genGV: Cây trồng biến đổi gen được tạo ra
  7. 7. với mục đích gì? HS: Tạo giống cây trồng kháng sâu hại, giống cây chuyển gen có đặc tính quí, giống cây biến đổi gen có sản phẩm được bảo quản tốt hơn. (?) Với mục đích đó, người ta đã tạo - Cây bông được chuyển gen trừ sâu được những gì? từ vi khuẩn giúp kháng sâu hại (bên phải) và cây gen đối chứng ( bên trái). - Giống lúa “gạo vàng” có khả năng tổng hợp β-caroten trong hạt. c. Tạo giống vi sinh vật biến đổi gen (?) Nêu thành tựu biến đổi gen ở vi sinh vật. GV: Insulin là hormone chức năng điều - Tạo chủng vi khuẩn E.coli sản xuất hòa glucose trong máu. Khi insulin do cơ insulin của người. thể sản xuất không đủ hoặc mất chức năng sẽ gây bệnh tiểu đường. Gen tổng hợp insulin được tách từ cơ thể người và chuyển vào vi khuẩn E.coli bằng plasmid. Sau đó, nuôi cấy vi khuẩn để sản xuất insulin với lượng lớn. GV: Somatostatin là hormone có chức - Tạo chủng vi khuẩn E.coli sản xuất năng điều hòa hormone sinh trưởng và somatostatin. insulin đi vào máu. Bằng công nghệ gen hiện nay đã tạo được chủng E.coli sản xuất somatostatin. V. Củng cố bài họcHS ghi nhớ phần tóm tắt trong khung và trả lời các câu hỏi cuối bài.
  8. 8. Ôn tập nhanh với câu hỏi trắc nghiệm 1. Kĩ thuật chuyển gen là gì? A. Chuyển 1 chuyển polipeptit từ tế bào cho sang tế bào nhận B. Chuyển 1 gen từ tế bào này sang tế bào khác C. Chuyển 1 đoạn ARN từ tế bào cho sang tế bào nhận D. Chuyển 1 đoạn ADN từ tế bào cho sang tế bào nhận (Trích đề thi đại học 2011) 2. Trong tạo giống thực vật bằng công nghệ gen, để đưa gen vào trong tế bào thực vật có thành xenlulôzơ, phương pháp không được sử dụng là A. Chuyển gen bằng plasmit B. Chuyển gen trực tiếp qua ống phấn C. Chuyển gen bằng súng bắn gen D. Chuyển gen bằng thực khuẩn thể (Trích đề thi đại học năm 2009) 3. Cho các biện pháp sau (1) Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen (2) Làm biến đổi một gen đã có sẵng trong hệ gen (3) Gây đột biến đa bội ở cây trồng (4) Cấy truyền phôi ở động vật Người ta có thể tạo ra sinh vật biến đổi gen bằng biện pháp nào A. (1) và (2) B. (2) và (4) C. (3) và (4) D. (1) và (3) (Trích đề thi cao đẳng năm 2010) VI. Nhắc nhở  Học bài và trả lời các câu hỏi SGK.  Chuẩn bị trước bài 21.

×