Groen Boekje

1,625 views

Published on

de kracht van de verbeelding
www.groen.be

Published in: News & Politics
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,625
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Groen Boekje

  1. 1. voor e e toekom s s 5 Sleuteln groenet DE KRACHT VAN VA N D A A G T O T M O R G E N VERBEELDING
  2. 2. voor Sleu telsgr oene een toekomst Een traditie van, en een toekomst voor verbeelding Al dertig jaar leveren de Groenen en constructieve en vindingrijke bijdrage aan het maatschappelijke debat. Ideeën die aanvankelijk onhaalbaar leken, op gehoon of zelfs op heftig verzet stuitten, wer- den niet alleen gerealiseerd, ze zijn intussen evidenties geworden. Die rol blijft ook de komende 30 jaar weggelegd voor Groen!: een lange termijnvisie formuleren, geschraagd door ideeën die door hun inherente sterkte onontkoombaar zijn. De ingrediënten voor die vi- sie? Een scherpe analyse, een ijzersterk geloof in een betere samen- leving en een stevige scheut verbeelding. Vijf sleutelconcepten Onze fundering voor de komende 30 jaar: 5 basisconcepten, de sleu- tels voor het ontgrendelen van een groene toekomst. www.groen.be
  3. 3. eco nomische waarden: Nieuwe nood aan een nieuw kompas de Een samenspel van drie staat. Orkanen, overstromingen, voed- crisissen. selschaarste, hittegolven, droogte en De wereld is in de ban van een drievou- modderstromen dreigen in de toekomst dige crisis. De kredietcrisis in Amerika is een dodelijke tol te eisen. uitgemond in een wereldwijde economi- Stijgende voedsel- en energieprijzen sche recessie. Het wereldwijde wantrou- creëren wereldwijd een sociale crisis. wen in de financiële sector zorgt voor een Bijna één miljard mensen wordt met de kredietschaarste, die de reële economie hongerdood bedreigd, en ook de armoede schade toebrengt. Bedrijven moeten in eigen land groeit. sluiten, werknemers staan op straat, het Het is dan ook nu dat er verbeelding no- consumentenvertrouwen daalt. dig is, dat we met z’n allen nieuwe wegen De klimaatcrisis stevent af op een point moeten zoeken om onze wereld op een of no return. Opwarming is de grootste nieuw spoor te zetten. milieubedreiging waar de mens voor
  4. 4. “ Het traditionele politieke Eén vaststelling staat echter als een paal boven water. Niet gehinderd door ethische overwegin- denken biedt geen uitweg. Aan de botsing van de ideeën, de tegenstelling tussen gen, hebben banken de voorbije decennia links en rechts, tussen socialisme en liberalisme, tussen Liberalisme en socialisme zijn de weg de inkomsten uit vermogen gemaxima- planeconomie en vrije- marktsysteem, is een einde geko- kwijt. De crisis daagt ook het politieke liseerd. Die zeepbel is intussen uit elkaar men. Die strijd is beslecht. Het staat voor iedereen vast denken uit. Met de val van de muur en gespat. En zelfs de liberalen kijken nu vol dat een vrije markt van vraag en aanbod, met een over- de verpaupering van Oost-Europa riep verwachting richting overheid. Die moet eengekomen prijs van goederen en diensten als commu- Guy Verhofstadt het liberalisme uit tot de burger duidelijk maken dat iedereen nicatiemiddel tussen beide partijen, de beste methode is historische overwinnaar. De vrije markt de broeksriem moet aanhalen: van de om de materiële en geestelijke belangen van elke samen- werd verheerlijkt als nooit voorheen, kleine spaarder over het personeel van leving te dienen en de betrekkingen tussen miljarden de ‘onzichtbare hand’ van Adam Smith de banken tot de ‘onderdaan’ die werd mensen te ordenen. Het systeem scherpt zoveel mogelijk kreeg een goddelijk en onaantastbaar aangezet om aan pensioensparen te welvaart, voor zoveel mogelijk burgers. Er bestaat geen statuut. doen… Maar een kanttekening plaatsen betere methode om armoede, onwetendheid en achter- Twintig jaar na het eerste burgermani- bij de superioriteit van de vrije markt? Ho ” lijkheid te bestrijden. fest is het neo – liberalisme als een pud- maar! Guy Verhofstadt (eerste burgermanifest 1989) ding in elkaar gezakt. De nette heertjes Bij de socialisten horen we traditioneel die elke overheidsbemoeienis verguis- een ander geluid. Zij zijn voorstander van den, hebben – door schade wijs geworden meer overheidstussenkomst, en van een – hun onwrikbare geloof in die ‘invisible betere herverdeling van de opbrengst hand’ opgegeven. Vandaag kloppen ze van de economie. Op zich zijn dit cor- aan in Downing Street 10, aan de poorten recte invalshoeken. Maar net zoals de van het Elysée en de Wetstraat 16, en liberalen, gaan ook de voorstanders van schooien om hulp. Het gevraagde aal- meer overheidstussenkomst uit van de moes: miljarden euro’s overheidsgeld om eeuwige nood aan meer groei. het systeem te redden.
  5. 5. “ Het BBP: een doldraaiend opgenomen in het BBP, en wordt enkel Het Bruto Binnenlands Product omvat luchtvervuiling kompas. betaalde arbeid geteld. Die fundamen- en reclame voor sigaretten en de ambulances die op de Die focus op groei heeft veel te ma- tele onderliggende keuzes maken het snelwegen verkeersslachtoffers weghalen. Het rekent de ken met het instrument waarmee we BBP ongeschikt als richtingaanwijzer speciale sloten voor onze deuren mee en ook de gevan- welvaart meten: het Bruto Binnenlands voor het beleid. genissen voor de mensen die ze stukmaken. Het Bruto Product (BBP), de optelsom van alle Deze focus op groei, met het BBP als Binnenlands Product omvat de vernietiging van de ceder- goederen en diensten die in 1 jaar tijd meetinstrument, zorgt ervoor dat we wouden en de dood van Lake Superior. Het neemt toe met geproduceerd worden. Of de economie nu al jaar na jaar rijker zijn geworden. de productie van napalm en raketten en kernkoppen. Het groeit, en de welvaart in een land toe- Maar dat we ons tegelijkertijd steeds houdt geen rekening met de gezondheid van onze gezin- neemt wordt eraan afgelezen. armer zijn gaan voelen. We rijden ons nen, de kwaliteit van het onderwijs of het genoegen dat vast in een krampachtige poging om we aan spelen beleven. Het is het zo onverschillig voor de Maar een meetinstrument, ook het BBP, rijker te worden, en staan niet stil bij properheid van onze fabrieken als voor de veiligheid van is nooit neutraal. Er liggen onuitge- het feit dat we er niet langer gelukkiger onze straten. Het telt niet de schoonheid van onze poëzie sproken keuzes aan ten grondslag. Zo op worden. Integendeel. mee of de kracht van onze huwelijken, noch de intelligen- worden er geen langetermijneffecten tie van het publieke debat of de integriteit van overheids- officials... het meet kortom alles, behalve dat wat het le- ven de moeite waard maakt. ” Robert Kennedy
  6. 6. Tijd voor een nieuwe – verder, en minimaliseert de huidige aanpak crisis niet tot louter een crisis van het Steeds meer economen waarschuwen financiële systeem. Ook VN secretaris dat de huidige koers ons rechtstreeks Ban Ki-Moon pleit vurig voor een groene naar de afgrond brengt. Zo is volgens economie. Thomas L. Friedman – één van de archi- tecten van de globalisering – “kiezen Het zijn mensen als Friedman en Ban voor een groene economie de enige Ki-Moon die samen met de ecologische optie om Amerika uit het slop te halen”. partijen de wereldleiders zullen moeten “Amerika moet afkicken van olie en ra- overtuigen om nieuwe afspraken te ma- dicaal zijn hele energiesysteem hervor- ken omtrent de parameters voor onze men van fossiel naar schoon, efficiënt welvaart. En over een nieuw kompas en hernieuwbaar”. Ook Friedman kijkt dat rekening houdt met de draagkracht dus – in tegenstelling tot vele politici van mens en milieu.
  7. 7. Wat de cijfers niét in plaats van kwantiteit. Producten zeggen ... worden duurzaam, de wegwerp- Economen en wetenschappers werkten maatschappij wordt afgebouwd. de voorbije jaren aan alternatieven om Overheden hebben er niet langer het ontelbare toch te tellen. De tijd is belang bij om bedrijven te steunen die rijp om nu voor die alternatieven voor geen rekening houden met de draag- het BBP te kiezen. De ISEW (Index of kracht van mens en milieu. Die bedrij- sustainable economic welfare) houdt ven hebben immers een negatief effect rekening met de waarde van het ecolo- op het ISEW. gisch kapitaal en met de inkomensver- Een nieuwe maat om onze economie deling. Hij valoriseert ook de arbeid die te meten geeft alle kansen aan de niet vergoed wordt (bv. vrijwilligers- ecologische economie. De ecologische werk, buurtinitiatieven, ...). economie is het antwoord op de grote crisissen waar we vandaag mee wor- Kiezen voor het ISEW is kiezen voor den geconfronteerd. een ander kompas, dat kwaliteit meet
  8. 8. GROENE New EEN Deal “ De hebzucht van het Er zijn twee crisissen die we samen het hoofd moeten bie- huidige economische den: de klimaatverandering en de crisis van de wereld- systeem. economie. En tegelijkertijd bieden deze crisissen ons een geweldige opportuniteit: de opportuniteit om ze allebei De financieel-economische malaise, de met tak en wortel uit te roeien. Een degelijke aanpak van klimaatverandering en de sociale crisis de wereldwijde financiële crisis vereist een intensieve zijn uitingen van hetzelfde probleem: en wereldwijde inspanning. Het grootste deel van die in- een economie die weigert rekening te spanning zal bestaan uit investeringen in een groene(re) houden met de draagkracht van mens toekomst. Die investeringen zullen de klimaatverande- en milieu. Zolang we de drie uitdagingen ring indijken, miljoenen groene jobs creëeren, en groene als drie verschillende problemen zien die groei stimuleren. Wat we nodig hebben, is een groene verschillende oplossingen vereisen, blij- New Deal. Die ‘deal’ moet lonend zijn voor élk land, voor ven we vastzitten in het traditionele kor- rijk en voor arm. Samengevat, moet ons antwoord op tetermijndenken dat deze crisissen net de financiële crisis in de eerste plaats groene en sociale heeft veroorzaakt. En het is écht geen doelstellingen naar voor schuiven. Wat we vandaag nodig optie de financiële crisis aan te pakken, hebben is leiderschap – ùw leiderschap. ” en een oplossing voor het klimaatpro- Ban Ki-Moon, Poznan, 11 december 2008 bleem of de sociale crisis uit te stellen.
  9. 9. En als we het nu eens anders zagen? Het is de hoogste tijd om buiten het kader te denken. Om met verbeelding en nieuwe denkpistes de crisissen niet enkel als een probleem te zien, maar juist ook als het begin van een oplossing. Een echt duurzame oplossing van de crisis moet de drie uitdagingen tegelijk aanpakken. Zo wil Groen! de klimaat- en sociale crisis zien als een kans om de financieel- economische crisis op te lossen. Door nu massaal te investeren in een ecologische economie kunnen we werken aan het herstel van onze planeet. Investeringen gericht op de lange termijn, kunnen we- reldwijd miljoenen groene jobs creëren en de economie terug vlot helpen trek- ken. Investeringen in een duurzame en ecologische economie zijn hier de sleutel.
  10. 10. Ons voorstel: een Groene die energie verspillen … En waarbij we New Deal massaal investeren in sectoren die én Concreet stellen we een Groene New overheidsinvesteringen kunnen gebrui- Deal voor, een overeenkomst met de ken, én jobs opleveren én onze economie samenleving, en met zoveel mogelijk vergroenen. partners: werkgevers en vakbonden, Zo willen we de energieproductie radi- milieu- en consumentenbewegingen, het caal herdenken: weg van de gecentrali- hele middenveld en alle overheden in ons seerde productie in enkele grote centra- land. les die draaien op vervuilende fossiele Die Groene New Deal houdt in dat we brandstoffen, en naar een gedecentrali- gericht overheidsmiddelen investeren seerde groene energie-opwekking met om de economie recht te trekken. Maar een zonnedakenplan voor Vlaanderen, daar moet iets tegenover staan: de windmoleneilanden op de Noordzee, overgang van een onhoudbaar econo- duizenden gezinnen met hypermoderne misch groeimodel naar een ecologische verwarmingsketels die tegelijk warmte economie. Waarbij we afscheid nemen en electriciteit produceren,… van technologieën en oplossingen uit het We willen investeren in industriële verleden zoals nieuwe autostrades, ver- processen die werken zoals de natuur : vuilende terreinwagens en supertrucks, afval wordt volgens het cradle to cradle- nieuwe kolencentrales of kerncentrales, principe opnieuw gebruikt als grondstof. een opgefokte landbouw gebaseerd op Producten worden zo ontworpen dat massaproductie, pesticiden en gentech- ze voor nul afval en zo weinig mogelijk nologie, prestigieuze ruimteverslindende vervuiling zorgen. De Vlaamse chemie bouwprojecten , huizen en gebouwen die kiest voor natuurlijke grondstoffen
  11. 11. en voor schone producten. Slimme na- tieprogramma voor alle woningen in tuurlijke veredelingstechnieken maken Vlaanderen, te beginnen met de wonin- genetische manipulatie overbodig. gen van de sociaal zwaksten. Het gevolg: Ook de aanpak van de mobiliteit in iedereen betaalt minder op termijn, we Vlaanderen kan best wat meer verbeel- ondersteunen de bouwsector én bouwen ding gebruiken. Beeld je in : investe- lage energie-woningen: huizen zo slim ringen in autoluwe centra, een net van dat ze energie leveren aan het net. Een fietssnelwegen en van lightrailverbin- goed voorbeeld van hoe we de drie crisis- dingen in Vlaanderen, hoogwaardige sen samen aanpakken! binnenvaart en vervoer van stadscontai- Beeld je in dat we duizenden groene jobs ners onder de grond om vrachtwagens scheppen. Niet door ruimte en natuur te weren uit onze centra. Of een systeem te vernietigen, maar integendeel door van elektrische wagens, laadstations én werk te maken van natuurherstel, de groene stroom waardoor de uitstoot van ontwikkeling van nieuwe natuur en wa- fijn stof in kernen en woongebieden tot terberging, door te investeren in levende nul herleid wordt. bodems, in ecologische en biologische We investeren massaal in een isola- landbouw, in ecologisch toerisme.
  12. 12. nieuwe EEN op inkomen en arbeid: kijk het basisloon Daens in de 21ste eeuw en verdwijnen weer door de achterdeur. Honderd en één jaar na zijn dood is Daens populairder dan ooit. Dagelijks staan De werknemer van Opel, Volkswagen, mensen in de file op weg naar ‘DAENS- de Audi, Bekaert, Arcelor Mittal, Fortis of musical’. Dagelijks worden op de scène de Dexia staat er bij en kijkt er naar. Hij levieten gelezen van “de vuile kapitalis- werd om de oren geslagen met euforische ten die de kleine man uitbuiten, die winst berichten over succes en productiviteit. En maken dank zij kinderarbeid”. toch moet hij inleveren, krijgt hij steeds minder loon voor steeds minder zekerheid. Maar Daens’ gedachtengoed is actueler Winsten zijn astronomisch hoog, de mi- dan ooit. In 2006 ging van alle meerwaar- nimumlonen en uitkeringen liggen in dit de die we samen realiseerden een groter land onder het Europees levensminimum. stuk naar de aandeelhouders dan naar de Fiscale fraudejagers trekken gefrustreerd loontrekkers die via hun arbeid het beste aan de alarmbel: alleen al het pas ver- gaven om het bedrijf groot te maken. De jaarde Anhyp fraudedossier genereert 200 nieuwe kapitalisten zijn niet langer de miljoen euro gederfde inkomsten voor de makkelijk identificeerbare mannen met de schatkist. De meest recente studies ramen hoge hoed, op de eerste rij in de kerk van de fiscale en sociale fraude in dit land op priester Daens. Ze opereren grotendeels 30 miljard euro, iets minder dan 10% van achter de schermen, worden af en toe even het BBP, voor Frankrijk is dit 2% van het zichtbaar, wanneer ze bliksemafleider spe- BBP. len en het gelag betalen voor een zoveelste Wie zal er in de 21ste eeuw nog de levieten implosie van het systeem. Ze incasseren lezen van de ‘vuile kapitalisten’ en hun hun astronomische ontslagvergoedingen slippendragers in de politiek?
  13. 13. “ De leugen van het ‘loon naar rechten. ‘Werkonwilligen’ verliezen hun Iedereen een baan om zijn brood te verdienen is een idee werken’ uitkering en worden naar het OCMW uit de industriële revolutie. Het verband tussen jobs en Er is iets fundamenteel fout aan de ma- doorverwezen voor leefloon. Steeds meer groei is verbroken. Zo is het verkoopsvolume van de nier waarop we vandaag arbeid bekijken. OCMW’s schorsen op hun beurt de RVA- grootste bedrijven met 700% gegroeid terwijl de tewerk- Steeds meer mensen zijn niet (meer) geschorsten. ” stelling in diezelfde bedrijven daalde met 20%. gewild door de arbeidsmarkt. Tegelijker- Mensen worden steeds vaker gedwon- Bernard De Lietaer, tijd worden ze steeds meer onder druk gen om minder kwalitatieve jobs aan te ondervoorzitter van de nationale bank en mede oprichter van de Euro. gezet om hun plaats op de arbeidsmarkt nemen. Dagelijks zijn er in België bijna weer in te nemen. Ook de druk op de 100.000 mensen aan de slag met een inte- werkenden wordt steeds verder opge- rimcontract, op jaarbasis zijn er dat niet voerd. Anderzijds komt meer dan de helft minder dan 380.000. Hun aantal stijgt van het totale volume inkomens in België jaar na jaar. Voor een kleine minderheid voort uit roerend en onroerend goed. De is dit een opstap naar een vaster con- automatische en logische correlatie tus- tract, maar een steeds groter wordende sen werken en loon (naar werken) is dus onderlaag op de arbeidsmarkt blijft ge- zo goed als onbestaande. vangen in onstabiele uitzendcontracten Onder invloed van aaibare liberalen zoals – vaak op dag- en weekbasis. Ze krijgen Verhofstadt en De Gucht is solidariteit geen lening, zijn aangewezen op de dure als begrip de voorbije jaren geruisloos private huurmarkt of staan jaren op vervangen door het rechten/plichten een wachtlijst voor een sociale woning. denken van de actieve welvaarstaat. Wie Van groepsverzekering of extralegale wil werken, vindt werk en heeft rechten, voordelen of hospitalisatieverzekering wie geen werk vindt voldoet niet aan blijven zij verstoken. De mensen die in zijn plichten en verliest meteen ook alle deze onstabiele arbeidsmarkt terecht
  14. 14. komen flirten vaak een leven lang met de andering. We moeten de relatie tussen armoedegrens. Wie het psychisch of soci- werken en geld radicaal herdenken. We aal moeilijk heeft wordt van het kastje moeten de loskoppeling van arbeid en naar de muur gestuurd en vindt nooit loon niet langer als een probleem zien een aangepaste job. De spanning tussen maar als een kans. Een kans om àlle de laagste en de hoogste lonen bedraagt arbeid te waarderen en te valoriseren. vandaag 1 op 18. Alle werk dat wordt verzet ten voordele Tegelijkertijd is meer dan 50% van alle van de samenleving. Dus niet alleen het inkomens in België afkomstig uit andere onmiddellijk economisch rendabele, bronnen dan arbeid: intresten, onroe- bezoldigde werk, maar àlle werk. rend goed, aandelen, ...In dit land wordt Arbeid is essentieel voor de ontplooiing 50% van de inkomens verworven zonder van de mens. Arbeid is de kunst om cre- er voor te werken. atief te zijn, om met grondstoffen iets te creëren dat nuttig is, dat andere mensen Een nieuwe relatie tussen kan verbazen door zijn schoonheid, dat werk en geld? eigen energie omzet in grensverleggende Steeds minder mensen werken dus prestaties. steeds harder om steeds minder te ver- Concreet: een basisloon dienen – en steeds meer mensen verdie- voor iedereen. nen steeds meer door steeds minder te werken. Hoe lang duurt het nog eer ook We moeten naar een samenlevingsmodel dit systeem onherroepelijk in de vernie- waar mensen werken om te leven en niet ling draait? En kan het niet anders? langer leven om te werken. En waar an- Ja, het kan anders. Ja, het is tijd voor ver- deren, ook diegenen die in het reguliere
  15. 15. arbeidscircuit niet meekunnen of niet van 1 op 18 tot 1 op 8. Zo worden ook de gewild zijn - wegens te oud, te gehan- lage pensioenen opgetrokken; wie een dicapt, te allochtoon - toch productief laag pensioen heeft krijgt er immers een kunnen deelnemen aan de maatschappij, basisloon bovenop. en ervoor betaald worden. Wie geen job heeft wordt bovenop het Als we “werken” radicaal willen herde- basisloon bijgepast tot op het niveau van finiëren, laat ons dan beginnen met de de welvaartvaste uitkering (leefloon of definitie van een voltijdse baan. In ons werkloosheidsuitkering). Op die manier voorstel bedraagt die 32 uur of 4 dagen. wordt ook de zogenaamde werkloos- Zo realiseren we een herverdeling van de heidsval weggewerkt. bestaande kwalitatieve arbeidsplaatsen. Door de arbeidstijdbeperking komt er Tegelijkertijd verdienen mensen hier- meer ruimte om te onthaasten, dit is door 20% minder. vooral belangrijk voor het toenemend Dit inkomensverlies wordt goedgemaakt aantal alleenstaande ouders die vandaag door een basisloon. Het basisloon is voltijds moeten werken om voldoende een loon dat je sowieso krijgt, zonder inkomen te hebben en geen gebruik tegenprestatie. Het wordt gefinancierd (kunnen) maken van de bestaande tijds- door het rechtvaardiger belasten van kredieten. de inkomens uit vermogen. Het is bij Mensen kunnen dank zij het basisloon aanvang gelijk aan de helft van het leef- meer zelf investeren in zorg en vrijwil- loon en wordt in deze eerste fase alleen ligerswerk. Er worden minder kosten ge- uitbetaald aan de lagere inkomens. Dit maakt om deze diensten uit te besteden, tot de inkomensspanning tussen lagere het gevoel van eigenwaarde neemt toe en hogere inkomens is terug gebracht en sociale netwerken worden versterkt.
  16. 16. Alle ontwikkelen: talenten de onthaaste schooldag “ We draaien dol. plaats geruimd voor een tweeverdiener- Er schuilt een fundamentele paradox in onze levensstijl. De In een samenleving waar alles te koop is, model. Vandaag wordt per gezin 2/3de meesten van ons streven actief naar een hoger inkomen. is maar één ding belangrijk, geld. In deze meer gewerkt dan in 1950. Vrouwen Maar ondanks het feit dat de Westerse samenlevingen rij- samenleving is de mens volledig overge- zijn beduidend méér buitenshuis gaan ker zijn geworden, zijn de mensen er niet gelukkiger op leverd aan de wetten van de markt. Om werken, maar mannen amper minder. In geworden. Dit ontnuchterende feit zou een discussie op te overleven moet je consumeren. Om te het tweeverdienermodel weegt de dub- gang moeten brengen over hoe we onze levens kunnen consumeren heb je geld nodig, om geld bele dagtaak zwaar. Vrouwen besteden verbeteren. Het zou elke regering, én elk van ons, ertoe te hebben moet je werken. per week 10 uur meer aan huishoudelijk moeten aanzetten onze prioriteiten opnieuw op een rijtje werk en 2 uur meer aan zorg voor de ” te zetten. Richard Layard, Onze samenleving verschraalt. Om kinderen dan mannen. ‘Happiness. Lessons from a new science’, 2005 samen muziek te maken hebben we geen Liefst 44% van de Vlamingen vindt tijd want we moeten absoluut naar Clou- dat een dag te weinig uren heeft en de seau of de musical Daens. Om samen een doorsnee Vlaming heeft het moeilijk om koffietje te drinken en wat ervaringen werk en gezin te combineren. Relaties, uit te wisselen over hoe we onze pubers gezinnen en kinderen staan voortdurend nu het best aanpakken hebben we geen onder druk, zoals blijkt uit de enorme tijd, want we moeten na het werk nog stijging van de hulpvraag in de bijzon- even langs de opvoedingswinkel om die dere jeugdzorg , de geestelijke gezond- nieuwe brochure. Om even samen met heidszorg… oma te scrabbelen hebben we geen tijd want willen we erbij horen dan moeten We zitten met z’n allen vast in een sys- we absoluut de laatste kaskraker in de teem dat alleen maar verliezers creëert: bioscoop gezien hebben… - overstresste ouders (volgens studies Het vroegere kostwinnersmodel heeft zijn de Belgische dertigers de meest
  17. 17. gestresseerde groep in Europa!) samenleving met steeds meer zeer - een overbevraagde overheid: zorg- oude mensen – in 2050 leven er in taken die vroeger thuis in familie- Vlaanderen 650.000 negentig plus- kring werden opgenomen worden sers- zal die zorgvraag alleen maar vandaag doorgeschoven naar de toenemen. dienstensector. Werknemers die - Gestresseerde kinderen: depressies deze taken overnemen eisen terecht en zelfs zelfmoorden bij kinderen een fatsoenlijk loon. Kwalitatieve komen steeds talrijker voor. Het is zorg die toegankelijk moet zijn voor voor kinderen onmogelijk om niét iedereen, is alleen mogelijk als de aangetast te worden door de druk en overheid deze zorg subsidieert via de competitie waaraan ze hun ouders social-profitsector, via dienstenche- blootgesteld zien worden. ques of via allerlei speciale statuten. Maar de overheid is niet in staat om Waar zijn we in hemelsnaam mee bezig? al deze vragen te beantwoorden: als Zullen we het even samenvatten? we verder doen zoals vandaag, dan We werken steeds harder, om steeds werkt morgen 2 op de 3 werknemers meer te verdienen. Om dat te kunnen in de dienstensector. Onhaalbaar en doen, moeten we hele stukken van ons onbetaalbaar. leven “afstoten” en delegeren (kinder- - Niet-geholpen zorgzoekenden: lange opvang, creches, stages, naschoolse wachtlijsten in de kinderopvang, activiteiten). Om die te kunnen betalen, de opvang voor personen met een moeten we meer verdienen en dus harder handicap, de ouderenzorg. In een werken.
  18. 18. “ Het onderwijs draait mee in buitenshuis en kunnen dus niet om 15.30 Kinderen en stress hoor ik u denken? Zij hebben toch een de rat race uur aan de schoolpoort staan om hun onbezonnen bestaan? Dat was inderdaad zo, maar de Ook kinderen moeten van jongs af aan kinderen op te halen. Bovendien groeit 1 maatschappij is zo geëvolueerd dat zelfs zij er niet aan ont- presteren: het onderwijs in de ac- op 10 kleuters en bijna 15% van de leerlin- snappen. Kinderen zijn gelukkig flexibel en kunnen veel tieve welvaartsstaat vandaag stoomt gen uit de lagere school op in een éénou- hebben, maar ook hun aanpassingsvermogen is beperkt. kinderen en jongeren klaar voor de dergezin. Kinderopvang op school is in Het zou niet realistisch zijn het tegendeel te denken. Ze arbeidsmarkt. De minister van onder- de meeste scholen een tijd van wachten kunnen immers niet alles aan. Ook in Vlaanderen stellen wijs publiceert lijsten van opleidingen en stress. Wachten tot de school begint, kinderpsychologen vast dat steeds meer kinderen klagen waarmee men moeilijk werk vindt en die wachten tot je ouders je ophalen. En dan over hoofd- en buikpijn als het school is. Tijdens het week- je dus beter niet kiest, hierbij zowat alle rennen om andere talenten te ontwikke- end en de vakanties voelen ze zich veel beter! Uit een on- kunstopleidingen. Ons onderwijs is in de len in de turn-, ballet-, of muziekles. Kind derzoek bij 1.127 kinderen bleek dat drie op de tien Vlaam- eerste plaats een “hoofdzaak” en geen zijn was nog nooit zo stresserend. se kinderen tussen 10 & 14 jaar geregeld klagen over buik-, zaak meer van ‘persoonlijke ontwikke- hoofd- en nekpijn. Ze liggen ’s nachts wakker en kunnen Iedereen mee? ling’. Tijdens de steeds korter wordende zich moeilijk concentreren bij hun schoolwerk. Kinderen schooldag moeten kinderen geconcen- En dan zijn er nog die kinderen die thuis van gescheiden ouders zijn nog stressgevoeliger. ” treerd zijn en kennis opslaan. Er is geen geen Nederlands spreken. Voor hen is het Veerle Magits, UVV-info, januari 2003 tijd om de andere talenten van kinderen onderwijs een bevestiging van hun onge- aan te spreken. lijke kansen. Wanneer een kind opgroeit De kindertijd is verkavelde tijd gewor- in een kansarm gezin waar de thuistaal den. Versnipperd tussen schooltijd, niet het Nederlands is, heeft het één kinderopvangtijd en buitenschoolse acti- kans op drie om tegen het zesde leerjaar viteiten. Steeds meer ouders zijn aange- 1 jaar leerachterstand te hebben, en één wezen op voor- of nabewaking voor hun kans op twee om geen enkel diploma te kinderen. Ouders werken vaker beiden halen. België doet het daarmee een stuk
  19. 19. slechter dan andere Europese landen, en Waar zijn we mee bezig? Wat is het voor dat is een groot probleem in een samen- een systeem dat kinderen reeds van leving die onherroepelijk steeds verder jongs af aan in een stresserend keurslijf kleurt. dwingt? En vooral, dat vele talenten Sinds 2002 stijgt het aantal kinderen onbenut laat – talenten die we in onze dat in Vlaanderen wordt geboren vooral toekomstige creatieve kennismaatschap- dankzij niet-Belgische vrouwen. In de pij nodig zullen hebben ... steden betekent dit dat 2 op 3 kinderen worden geboren in een gezin waar de Kan het niet anders? Kunnen we geen thuistaal niet het Nederlands is. Die systeem bedenken dat àlle talenten van kinderen staan binnen 2,5 jaar op de àlle kinderen ontplooit? Een systeem dat drempel van de kleuterschool met in kinderen in hun waarde laat, dat het ver- hun rugzakje hun eigen taal, cultuur en band en de verrijking zoekt tussen leren, religie. Het is niet door de factuur voor spelen, sporten, creëren, in team werken, schooluitstappen te beperken dat we in plaats van dit in apartre hokjes op te deze kinderen meer kansen gaan geven. sluiten? En het is ook niet toevallig in Finland, waar men de moed heeft gehad om het onderwijssysteem voor kinderen tot 14 grondig te herzien, dat de emancipatie door onderwijs wél floreert.
  20. 20. Het is tijd voor verandering. plaats van andersom. Kinderen kunnen Groen! pleit voor een “onthaaste school- (maar moéten niet!) van 8 uur ’s morgens dag”: een schooldag met één derde aan- tot 18.00 ’s avonds op school terecht.. dacht voor het hoofd, één derde voor de Uiteraard betekent dit een uitbreiding van handen en één derde voor het hart. Binnen het lerarenkorps. Wij streven naar meer de huidige schooldag ligt de nadruk, on- begeleiders per klas, en naar kleine klas- danks alle ervaringsgerichte onderwijsme- sen. We brengen ook de muziekleraren, of thodes, immers nog steeds op het hoofd. sport- en dictieleerkrachten naar de school. Alleen zo kan er voldoende aandacht zijn In deze onthaaste schooldag wisselen les- voor elk kind, en verlaagt de druk op de sen rekenen zich af met keuze-activiteiten, leerkrachten. Er komt ruimte vrij om spe- muziek, tekenen, toneel, worden er ruime cifieke interesses en talenten beter in te ravotpauzes ingebouwd, en wordt er aan zetten en voor samenwerking en overleg. sport gedaan over de individuele klassen Kinderen die leerachterstand oplopen of heen - net zoals in de sportclub. Op die ma- onze taal niet echt machtig zijn kunnen nier kunnen alle kinderen al hun talenten extra begeleid worden. op school ontwikkelen, en staat het vol- ledige kind centraal. Met een onthaaste schooldag krijgt onder- wijs veel minder alleen maar een economi- Bovendien valt de stress van het heen-en- sche finaliteit – leren voor een goeie job als weer-rijden weg. In dit systeem bestaat de je later groot zal zijn. Het kind, zijn ontwik- breuklijn tussen het leren, het wachten op keling, en zich goed in het vel voelen staan de ouders en de buitenschoolse activiteiten centraal. En vooral: spelen en creativiteit niet: naschoolse activiteiten en kinderop- krijgen weer een volwaardige plaats in het vang worden naar het kind gebracht in leven van een kind.
  21. 21. Echt samenleven: ecowijken sociale “ Meer mensen, Wat een echte woongemeenschap onderscheidt van de zich pas vanaf de leeftijd van 75 mag minder open ruimte. mechanische en afstompende 20-ste eeuwse projectont- inschrijven op die wachtlijst, en dan nog wikkeling, is dat de eerste ontworpen, gebouwd en ont- Volgens het planbureau zullen er in 2060 is de gemiddelde wachttijd 7 jaar. Vele wikkeld werd door ménsen. Het is de menselijke ziel die 1,4 miljoen meer mensen wonen in Vlaan- tienduizenden senioren blijven ondertus- de woongemeenschap waardevol, leefbaar en prijzens- deren. Steeds meer van deze Vlamingen sen noodgedwongen wonen in hun veel ” waardig maakt. wonen bovendien alleen: het aantal singles te grote gezinswoning. Ze investeren niet Christopher Alexander, architect en schrijver steeg sinds 1990 met 37% en zal tegen 2025 meer in hun woning en betalen daardoor nog met een kwart toenemen. Daarnaast veel te hoge energiefacturen. Een op drie verandert ook de samenstelling van gezin- Vlaamse woningen is slecht ge¨soleerd. De nen veel vaker. Er wordt vaker gescheiden, slechte isolatie van onze woningen is goed getrouwde mensen worden weer singles voor 20% van de CO2 uitstoot in ons land. of beginnen een nieuwe relatie en er zijn Liefst 50% van de energie om woningen te steeds meer alleenstaande ouders met verwarmen of te koelen gaat verloren door kinderen. Die gezinsverdunning heeft ramen, deuren en daken. ingrijpende gevolgen. Steeds meer men- De woningnood is uiteraard koren op de sen wonen in onaangepaste woningen: te molen van verkavelaars, bouwbedrijven én groot, te klein ... Al deze mensen willen gemeenten die hierin een legitimatie zien hun eigen stek, en dus hebben we tegen voor hun steeds verregaander verkave- 2025 80.000 bijkomende woningen nodig . lingsbeleid. Het gevolg is dat Vlaanderen En de nood aan woningen is nù al schrij- aan een hels tempo blijft verstenen. Elke nend. In Antwerpen alleen staan meer dag gaan er in Vlaanderen bijna 7 ha aan dan 10.000, vijfenzeventig - plussers op de open ruimte verloren. Dat is élke dag tién wachtlijst voor een serviceflat. De vraag voetbalvelden. naar serviceflats is zo groot dat een senior Bovendien proberen steden met deze
  22. 22. nieuwe wijken vooral jonge tweeverdieners zaamheid. Garages op het gelijkvloers to- aan te trekken, en blijven deze nieuwe ver- veren de straten ’s avonds om tot donkere kavelingen dus gebaseerd op het klassieke pijpen die het gevoel van onveiligheid doen beeld van een gezinnetje bestaande uit va- toenemen waardoor nog minder mensen der, moeder en twee kinderen. Lange rijen op straat durven… Mensen trekken zich ééngezinswoningen met beneden garage, terug op hun bel-etage of in hun woonka- twee verdiepingen en een tuintje. Wijken mer met zicht op de tuin en wonen en leven met lange straten die elkaar kruisen en langs elkaar heen. waar de auto heer en meester is. Zeker in een samenleving met een stijgend Het probleem is dat dit niet op de rea- aantal alleenstaanden, is eenzaamheid een liteit van onze gezinnen is afgestemd. probleem. Wanneer iemand hulpbehoevend Bovendien blijven ook jonge welstellende is rekent die in de eerste plaats op zijn of gezinnen met kinderen er niet wonen: haar partner, in tweede instantie op de kin- een tuintje is belangrijk voor opgroeiende deren. In de stad der eenzaamheid worden kinderen maar wanneer ze groter worden, al deze problemen doorgeschoven naar de is er nood aan meer ruimte of willen ze met overheid. Zo startte het OCMW Antwerpen vriendjes op straat ravotten. Dat kan niet onlangs met een zorghotel. Dit zorghotel in drukbereden straten zonder groen. En vangt alleenstaande mensen op na een dus wordt er wéér verhuisd ... operatie. De ziekenhuizen besparen door de mensen sneller naar huis te sturen. Maar Meer eenzaamheid wie 5 dagen na een heelkundige ingreep De nieuwe wijken organiseren meer nog weer naar huis wordt gestuurd, kan niet dan de traditionele stadswijken de een- zonder hulp.
  23. 23. Het komt hierop neer: steeds kleinere de bouwsector. gezinnen hebben nood aan een informeel Zo moet de overheid bijvoorbeeld inves- netwerk van buren en vrienden waarop ze teren in de bouw van flats aangepast aan kunnen terugvallen. Maar ook aangepaste de wensen van de ouderen, in plaats van woningen met lage energiefacturen zijn nieuwe wijken voor gezinnen. Deze flats broodnodig. Toch blijft het beleid uitgaan gebouwd volgens de meest vooruitstre- van grote, anonieme en energieverslin- vende energienormen zullen het energie- dende woningen die de eenzaamheid verbruik en dus ook de CO2 uitstoot en de organiseren en alle spontane vormen van energiefactuur van de senioren minstens gemeenschap wegwuiven en vervangen halveren. door onderbetaalde professionele hulp. Op die manier komen vele duizenden Waar zijn we mee bezig? eengezinswoningen vrij die kunnen omge- bouwd worden tot woningen voor gezin- En als we het nu eens nen, alleenstaanden, nieuw samengestelde anders aanpakken? gezinnen… Ook hier komen sociale, ecologische Naar Duits voorbeeld kan de Vlaamse rege- en economische bezorgdheden samen. ring een alliantie werk en milieu afsluiten Groen! pleit ervoor te investeren in ecolo- om deze woningen te renoveren en te isole- gische woningen en woonwijken, die het ren. De Duitse Alliantie voor Werk en Milieu sociale weefsel versterken in plaats van is een afspraak tussen vakbond, overheid af te breken. Daardoor zal de vraag naar en bouwsector. Zij engageren zich voor de betaalde hulp verminderen, reduceren we renovatie van 300.000 woningen per jaar. de energieconsumptie van onze woningen Dit programma is goed voor het behoud of en wijken, en stimuleren we tegelijkertijd de creatie van 200.000 jobs, een CO2 reduc-
  24. 24. tie van 2 megaton per jaar en de aanpak geen enkele manier aan de noden op de van het probleem van energiearmoede. woningmarkt. Deze riante woningen zijn vandaag enorm in prijs gedaald. Met wat Of nog: in plaats van te investeren in creatieve architectuur en mits een doorge- nieuwe woningen en nieuwe open ruimte dreven renovatie en isolatie, kunnen deze te verkavelen kunnen de grote, onbe- villa’s worden omgebouwd tot woningen woonde villa’s uit de ‘gouden jaren’ die de voor cohousing of woningen voor meerdere rand van onze steden sieren een nieuwe gezinnen. De grote tuinen zijn alvast bij- bestemming krijgen. Deze villa’s zijn groot zonder geschikt voor alleenstaande ouders en slecht ge¨soleerd en beantwoorden op en hun kinderen.
  25. 25. Sociale ecowijken aangepast worden aan oudere bewoners of alleenstaanden of die gecombineerd een Tenslotte pleiten we voluit voor sociale thuis zijn voor een nieuw samengesteld ecowijken. Die worden gebouwd rond een gezin. Centraal in de wijk bevindt zich een open ruimte, voldoende groot om jonge- lokaal dienstencentrum dat 24 uur op 24 ren en ouderen hun eigen ding te laten bereikbaar is voor wie zorgbehoevend is doen zonder dat ze elkaar storen. In de en – al dan niet tijdelijk - hulp nodig heeft sociale ecowijken bevinden groen, pleinen bij de activiteiten van het dagelijks leven. en bossen zich op loop- of fietsafstand. Vanuit het dienstencentrum wordt indien De auto blijft buiten de wijk, maar die is nodig mantelzorg georganiseerd. Net als wel bereikbaar met comfortabel open- wijkgebonden kinderopvang. baar vervoer dat dag en nacht rijdt en de bewoners snel tot het stadscentrum en het Zo kunnen ook zwaar zorgbehoevenden dichtstbijzijnde station brengt. Goederen in hun wijk blijven wonen. Op die manier worden via distributiecentra aan de rand kunnen we ook zorg op maat organiseren van de stad overgeslagen op milieuvrien- voor Turkse, Afrikaanse, Marokkaanse delijk en kleinschalig transport dat zo en Belgische ouderen –een grootschalige vrachtwagens uit de woonwijken houdt. ouderenvoorziening voor hen allen organi- In de wijk zijn er woningen die kunnen seren is niet haalbaar.
  26. 26. Vijf Sleut els draai ze mee om “ ” Via een Groene New Deal investeren we als ken en te ontwikkelen. The only limit to our realization of tomorrow will be our doubts of today. Franklin D. Roosevelt overheid heel doelbewust. We investeren in In sociale ecowijken krijgt het samenleven groene energie, in milieubewuste produc- een nieuwe vorm: duurzaam en in samen- tieprocessen, in ecologische wijken. We hang. investeren in mensen, in menselijker leef- In veranderingen als deze kan de overheid omstandigheden en in gemeenschappen. de aanzet geven en het verschil maken. Om de overheid op die groene koers te hou- Maar dat lukt alleen als er genoeg mensen den nemen we het ISEW aan als kompas steun geven en mee op dezelfde nagels om ons economisch beleid op te baseren. kloppen. Mensen krijgen weer tijd voor elkaar. Het Groen! is de enige die deze toekomstvisie basisloon zorgt voor een betere werkverde- blijvend op de politieke agenda zal plaat- ling en meer gelijkheid. sen. Ook al ben je het niet in Er wordt plaats gemaakt voor arbeid en alles met ons eens, dan nog is jouw steun werk in de breedste zin van het woord: voor Groen! een kans om deze samen musiceren, samen koken, zorgen visie te realiseren. Doe dus mee en help ons voor elkaar, de buurt opbouwen, het genoe- om één voor één deze sleutels gen voelen z’n eigen verantwoordelijkheid voor de toekomst om te draaien... op te nemen ... Iedereen wordt opnieuw ge- waardeerd en de levenskwaliteit verhoogt Mieke Vogels, voor iederéén. Voorzitster Wouter Van Besien, De onthaaste schooldag geeft alle kinderen Ondervoorzitter kansen om hun eigen talenten te ontdek- Brussel, 10 januari 2009
  27. 27. www.groen.be Ontwerp en productie: V.U.: Annick Willemans, Sergeant De Bruynestraat 78-82, 1070 Anderlecht ® januari 2009

×