Chuong 01 database

357 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
357
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Chuong 01 database

  1. 1. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu Ch ng I: T NG QUAN V C S D LI U 1.1. Khái ni m v c s d li u 1.1.1. M u s d li u là t p h p d li u c s p x p theo m t vài c tính logic nào ó, c t ch c có c u trúc, c l u tr trên nh ng d li u l u tr thông tin m t cách ng th i và có ch n l c cho nhi u ng i dùng khác nhau và cho nhi u m c ích s d ng khác nhau. Các lo i c s d li u n hình là m t danh b n tho i, n bách khoa, các t p h s , danh sách chuy n th qua b u n. Các c s d li u v th ng m i th ng mang các thông tin v nhân viên, ng b ng c a nhân viên, danh sách khách hàng, a ch , s th tín d ng, s tài kho n và các thông tin v s n ph m. M t c s d li u c s d ng trong tr ng ih c ghi danh sách a ch c a nhân viên, công tác các l p h c và các thông tin v gi ng d y. M t c quan b t ng s n l u gi các n i dung thông tin v b t ng s n nh quy ho ch nhà c a, giá bán và các chi ti t khác v nhà. tv n quan tr ng trong công tác tin h c hóa khâu qu n lý là chúng ta ph i bi t cách thi t k và t ch c c s d li u (CSDL). V y c s d li u là gì ? Cách ho t ng c a chúng ra sao? Ta ph i dùng công c gì khai thác thông tin trên c d li u ? ... Nh ng ví d sau ây s giúp b n ph n nào hi u v v n ó. a. Ví d 1: t Công Ty mu n th c hi n vi c qu n lý hóa n khách hàng. Công ty ã phân tích và thi t k c s d li u cho khâu qu n lý này, k t qu g m các thông tin sau: - Danh m c khách hàng bao g m các thông tin: Mã khách hàng (MAKH), H và tên khách hàng (TENKH), a ch khách hàng (DIACHIKH), n v khách hàng (DONVIKH). - Danh m c kho bao g m các thông tin: Mã kho (MAKHO), tên kho (Tenkho), a ch kho (DIACHIKHO). - Danh m c hóa n bao g m các thông tin: S hóa n khách hàng (SOHD), Ngày nh p xu t hóa n (NGAYHD), lo i hóa n là nh p hay xu t (LOAIHD), mã khách hàng (MAKH), mã kho (MAKHO), tr giá hóa n (TRIGIA) Công ty c n qu n lý trên m i s hóa n nh ng thông tin v khách hàng, kho hàng, lo i hóa n, tr giá hóa n. b. Ví d 2: Xét ho t ng qu n lý h s và tính l ng cho nhân viên trong m t công ty, ng i ta c n các thông tin sau: - s Nhân Viên ta c n bao g m các thông tin: H tên nhân viên, phái, ngày tháng n m sinh, mã n v ,mã ch c v , mã b c. - Danh m c ch c v bao g m các thông tin: Mã ch c v , tên ch c v . - Danh m c n v bao g m các thông tin: Mã n v , tên n v. - Danh m c h s bao g m các thông tin: Mã ng ch, mã b c, h s l ng, di n gi i v h s l ng. DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 1
  2. 2. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu c. Ví d 3: Xét các ho t ng mua bán c a m t công ty th ng nghi p. Các thông tin c n ch a g m có: - Danh sách các m t hàng. - Danh sách các c a hàng. - Danh sách các nhân viên t ng c a hàng. - Danh sách các i lý. - Danh sách các nhà cung c p. - V.v.... Nhân viên c a hàng ch theo dõi các thông tin v các m t hàng (mã hàng, tên hàng, n v tính,...) mà không c n ph i bi t ai là nhà cung c p các m t hàng cho công ty c a h . d. Ví d 4: Xét các các ho t ng ào t o trong m t tr ng i h c. Các thông tin c n ch a g m có: - Danh sách các b môn trong tr ng. - H s lý l ch c a t ng sinh viên. - H s lý l ch c a cán b gi ng d y (CBGD) và công vi c c a h (bao g m các môn liên quan và các môn h có gi ng d y). - Danh sách các môn h c ng v i t ng môn - Quá trình h c t p và k t qu t c c a t ng sinh viên. - V.v... Trong công tác qu n lý ng i ta th ng chia ra nhi u phòng ban ch ng h n nh phòng tài v , phòng t ch c, phòng ào t o... M i m t phòng ban có nhi m v riêng và không c n ph i quan tâm gì n các phòng ban khác. Ví d : phòng t ch c qu n lý h s lý l ch c a CBGD mà không quan tâm n h s lý l ch c a sinh viên; còn phòng ào t o l i theo dõi quá trình h c t p c a sinh viên mà không c n bi t chi ti t công vi c c a CBGD. 1.1.2. Thu t ng : u dùng t “xí nghi p” (enterprise) nh là m t thu t ng chung ch i x y ra nh ng ho t ng th ng m i, ho c khoa h c, k thu t, ho c các ho t ng khác có qui mô l n, và gi s xí nghi p này c tin h c hóa, ta có nh n xét nh sau: Các thông tin c ch a trên các b nh ngoài nh m t kho d li u. Kho này không quan tâm n d li u vào và d li u ra mà ch g m các d li u liên quan ho t ng c a xí nghi p. Chúng ta c m t b ch ng trình ng d ng truy xu t. m i l nh v c c a xí nghi p có m t nhóm ng i dùng m t ph n nh a kho d li u nói trên mà không quan tâm n c u trúc bên trong. H c ng không chú ý n các d li u khác có trong kho không liên quan n ho t ng c a mình. Ngh a là m i ng i s d ng ch c nhìn vào kho d li u nh qua m t cái khung và h c m t ng nh kho d li u ch dành cho h mà thôi. 1.1.3. nh ngh a c s d li u: s d li u (Database) là m t t p h p các d li u có c u trúc c ghi trên nh ngoài c a máy tính v các i t ng và các ho t ng trong th gi i th c DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 2
  3. 3. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu a m t xí nghi p (nói chung) và c các h ng d ng c a xí nghi p này s d ng t cách có ch n l c và úng lúc. 1.2. H qu n tr CSDL (Database Management System – DBMS): Trong m t h th ng t ch c, CSDL c thi t k ch t ch thì làm th nào ta có th khai thác c d li u trong h th ng CSDL ó? làm c u ó ta ph i thông qua m t h qu n tr CSDL (DBMS). Hi n nay có r t nhi u DBMS c s ng nh FOXPRO FOR DOS, ORACLE, MICROSOFT VISUAL FOXPRO, Microsoft Access,... Vi c ch n h c s d li u nào trong công tác qu n lý là tùy thu c vào nhi u y u t khác nhau. Tài li u này s d ng DBMS Microsoft Access 2000 trong vi c t ch c, l u tr , qu n lý và khai thác c s d li u. 1.3. n ch c a cách qu n lý d li u c i n (t p tin d li u không u trúc) - D x y ra tình tr ng d li u b trùng l p, phân tán, thi u nh t quán: + D th a và lãng phí: Trong ph n l n các h th ng không t ch c d li u thành CSDL, m i l nh v c ng d ng trong cùng m t xí nghi p l i có nh ng t p tin d li u riêng v cùng m t thông tin. u ó d n n s d th a áng k v d li u u tr và k t qu c a nó là s lãng phí b nh . Ví d : trong tr ng i h c, k t qu h c t p c a sinh viên c l u phòng ào t o, ng th i c ng c l u phòng tài v c n c vào ó mà xét i m rèn luy n và phát h c b ng cho sinh viên. + D li u không ng b : Th ng x y ra tr ng h p nhi u ng i cùng thao tác trên cùng m t thông tin v m t i t ng c a th gi i th c. N u i t ng này l i c miêu t thành hai m c riêng bi t thì khi có s thay i, 2 m c này th ng b p nh t không ng th i ho c m t m c b quên không c p nh t. Khi ó s x y ra s không nh t quán trong miêu t thông tin c a xí nghi p. Ví d : 1. K t qu h c t p c a m t sinh viên ã b gi m sút, do ó em này áng lý không còn c nh n h c b ng n a. Nh ng phòng tài v không p nh t k p th i thông tin trên, nên v n ti p t c phát h c b ng cho em. 2. Cùng ti t h c l i có hai giáo viên có l ch gi ng d y - Ch ng trình ng d ng làm ch nh ng cách t ch c s li u nên b ph thu c d li u. H n n a, phí t n vi t và b o trì ch ng trình cao. - S l ng d li u t ng nhanh. - S chia s d li u b h n ch . - Các m i liên h gi a nh ng thông tin không c chú tr ng. 1.4. u m c a CSDL: a. Có th gi m b t s d th a d li u l u tr : Khi có 2 h ng d ng khác nhau th c ch t cùng òi h i nh ng t p d li u nh nhau, ng i qu n tr (database manager) s h p nh t 2 t p này l i, ch l u tr t l n và dùng chung cho c hai h nói trên. b. Có th tránh c s không nh t quán trong d li u l u tr . qu n tr c s d li u s cho cách b o v ch ng l i tính không nh t quán nh v a nói. c. D li u l u tr có th c dùng chung. Trong CSDL, các t p tin d li u cl ul i có th c dùng chung cho t c ng d ng, cho c ch ng trình ng d ng m i. DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 3
  4. 4. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu d. Có th mb o c s tuân th các tiêu chu n th ng nh t. CSDL giúp m b o các nguyên t c v m b o d li u c a h th ng ban ngành c a xí nghi p (Ví d : các báo bi u trong ngành tài chính hay ngân hàng) hay a trung tâm tính toán. Nh v y, vi c b o trì và trao i d li u gi a các n i liên quan s d dàng. e. Có th áp d ng c các bi n pháp an toàn d li u. Không ph i ng i s d ng nào c ng c truy xu t n toàn b d li u. Ng i qu n tr có th : - Ch cho phép m t s ng i nào ó c quy n truy xu t t i m t s t p tin nào ó thôi b ng m t m t mã ã c ng i qu n tr nh tr c. - Ki m tra các ý truy xu t n d li u m t. f. Có th gi c s toàn v n d li u. CSDL ch c ch a các d li u úng. Nh s qu n lý t p trung, nó cho phép ng i qu n tr nh ra các th t c ki m tra c n thi t khi th c hi n các thao tác p nh t. ki m tra nh t là các tính ch t v giá tr (ví d : s l ng hàng bán không th v t quá s l ng hàng ang t n). Khó ki m tra h n khi c p n các yêu c u mang tính c u trúc, ch ng h n không th gán hai chi c máy bay cho cùng m t chuy n bay. g. Có th cân b ng c các yêu c u i l p nhau: Nh bi t c t t c các yêu c u c a toàn b xí nghi p, ng i qu n tr có th thi t k CSDL theo cách th c làm cho m i ng i u c m th y th a mãn. h. Ý ngh a c a t ng liên h gi a các lo i d li u c n i b t. i. Có th mb o c tính c l p cao. 1.5. Khái ni m v CSDL quan h (Relational Database) Ngu n g c c a mô hình c s d li u quan h u tiên là do ti n s E.F. Codd thi t k ã c công b r ng rãi trên các t p chí tháng 07/1970 v i bài “Mô hình d li u quan h cho các ngân hàng d li u l n”. Theo mô hình này, các d li u s c u vào máy tính d i d ng các b ng 2 chi u g i là các quan h và gi a các b ng có m i liên h c nh ngh a nh m ph n ánh m i liên k t th t s c a các i ng d li u bên ngoài th gi i th c. Trong mô hình này có m t s các khái ni m b n sau: 1.5.1. Các thành ph n c a C s d li u quan h : A. Ngôn ng mô t d li u ( Data definition Language – DDL) g m: Mô t c u trúc c a c s d li u Mô t các liên h c a d li u, các lo i ràng bu c. B. Ngôn ng s d ng d li u (Data Manipulation Language – DML) có c tính nh ngôn ng l p trình dùng : Truy xu t d li u. C p nh t d li u. Khai thác d li u. C.T n d li u ( Data dictionary – DD): là n i t p trung l u tr v : Thành ph n c u trúc c a c s d li u (th c th , thu c tính, m i liên h …) Ch ng trình. Mã b o m t, th m quy n s d ng. DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 4
  5. 5. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu 1.5.2. Khái ni m th c th : 1. Th c th (entity) hay i t ng (object): là khái ni m ch m t v t c th hay tr u t ng trong th gi i th c. Ta có th phân bi t th c th này hay th c th khác. Ví d : - Anh Nguy n V n A là th c th . - Nhân viên là m t th c th 2. Thu c tính ( attribute): là các tính ch t c a th c th . Ví d : Nhân viên (Mã s , H tên, Phòng, N m sinh, a ch , M c l ng) trong ó Mã s , H tên, Phòng, N m sinh, a ch , M c l ng là thu c tính (tính ch t) c a th c th nhân viên 3. Th c th có thu c tính chung:Thành l p t p các th c th ho c t p các i ng mà các thu c tính luôn ph i có. Ví d : T p th c th ng i có các thu c tính chung h tên, n m sinh. T p th c th xe máy có các thu c tính chung: s s n, s máy, hi u. i th c th c xác nh b ng m t b ng, m i thu c tính c a th c th c xác nh b ng m t c t c a b ng. - B ng (Table) hay quan h : G m có nhi u dòng và nhi u c t. Trong m t ng ph i có ít nh t là m t c t. - C t (Column) hay tr ng (Field): N m trong b ng. Trong m t b ng thì không có hai c t trùng tên nhau. Trên m t c t ch l u m t lo i d li u. Th t tr c sau gi a các c t trong b ng là không quan tr ng. Các thu c tính c s c a m t tr ng là: Tên tr ng (Field name), ki u d li u (Data Type), r ng (Field Size): Thí d : Ta có m t b ng l u tr thông tin v các môn h c: Mã môn h c Tên môn h c tín ch HH001 Hóa h c i c ng A1 3 VL002 t lý i c ng A2 4 TH001 s d li u 5 Trong b ng này có 3 c t: Mã môn h c, Tên môn h c và c t S tín ch (1 tín ch ng ng v i 15 ti t chu n) DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 5
  6. 6. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu Các thu c tính c s c a các c t này: t Tên c t Ki u d li u r ng Mã môn h c MA_MON_HOC Chu i 4 Tên môn h c TEN_MON_HOC Chu i 40 tín ch SO_TIN_CHI Number Integer - Dòng (Row): m ngang trong b ng. Trong m t b ng thì không có 2 dòng trùng l p nhau v thông tin l u tr . Th t tr c sau gi a các dòng trong b ng là không quan tr ng. - Khóa chính (Primary Key): Là m t ho c nhi u tr ng trong b ng mà d li u a các c t này b t bu c ph i có (không c tr ng) và ng th i ph i duy nh t không c phép trùng l p (tính duy nh t c a d li u). H n n a giá tr c a khóa chính xác nh duy nh t c a các tr ng khác trong cùng m t dòng. - Khóa ngo i (Foreign Key): Là m t ho c nhi u tr ng trong cùng m t b ng mà các tr ng này là khóa chính c a m t b ng khác. Do ó d li u t i các c t này t bu c ph i t n t i trong m t b ng khác (Tính t n t i c a d li u) Thí d : l u tr và qu n lý thông tin c a các sinh viên, ta t ch c các b ng n gi n sau: + B ng môn h c: L u tr các thông tin v môn h c. + B ng sinh viên: L u tr thông tin c a các sinh viên (Mã s sinh viên, h tên, ngày sinh,...). + B ng k t qu thi: L u tr m thi c a t ng môn h c cho các sinh viên: Trong ó: - B ng Môn h c có c t Mã môn h c là khóa chính. Thông th ng trong mô hình quan h vi t g n chúng ta có th vi t b ng theo cú pháp sau: Mônh c(Mã môn h c,Tên môn h c,S tín ch ) Các c t g ch d i trong b ng chính là khóa chính c a b ng. th hi n ph thu c hàm trong b ng Môn h c chúng ta có th vi t: Mã môn h c (Tên môn h c) Mã môn h c (S tín ch ) ng sinh viên có c t mã s là khóa chính khi ó s th hi n: DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 6
  7. 7. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu Sinh viên (Mã s , H tên, Phái, Ngày sinh,....) Mã s ( H tên, ngày sinh, Phái,... ) ng k t qu thi có c t Mã s , Mã môn h c (hai c t) là khóa chính t qu (Mã s , Mã môn h c, m) Trong b ng k t qu thi có c t Mã s là khóa ngo i và c t mã môn h c c ng là khóa ngo i. Chúng ta có th th y r ng trong b ng k t qu thi t i c t Mã sinh viên ch cho phép ch a các mã sinh viên có trong b ng sinh viên và c t Mã môn h c ch cho phép ch a các Mã môn h c có trong b ng Môn h c, u này hi n nhiên vì chúng ta ch l u tr m c a các sinh viên có th t s t n t i trong b ng sinh viên hay không và môn h c ph i có trong b ng môn h c. Trong thí d trên, ta th y mã sinh viên trong b ng k t qu thi là (1000001) ph i thu c trong t p h p các sinh viên trong b ng sinh viên (1000001, 1000002, 100003,...). Thông th ng s d ng ký hi u ( mô t m t ph thu c hàm t n t i. Thí d : b ng k t qu thi t n t i hai ph thu c hàm: t qu thi[Mã s ] (Sinh viên [Mã s ] t qu thi[Mã môn h c] (Môn h c [Mã môn h c] 1.5.3. Bài t p v C s d li u: t c a hàng bán s mu n xây d ng m t h th ng qu n lý vi c bán hàng ng nh vi c cung ng hàng t các hãng cung ng. Qua tìm hi u c a hàng c ch c nh sau: a hàng chia làm nhi u khu v c, m i khu v c bán m t lo i hàng nh t nh. i khu v c có m t ng i qu n lý và nhi u nhân viên làm vi c qu n lý cho khu v c ó. M i ng i qu n lý ch qu n lý m t khu v c, m t nhân viên ch làm vi c cho khu c duy nh t. Các thông tin c n l u tr v khu v c và nhân viên g m:M i khu v c có Mã khu v c và tên. i nhân viên có Mã NV, h tên, m c l ng và ngày vào làm vi c i m t hàng c bán c a hàng thì do nhi u nhà cung c p, m i nhà cung p có th cung ng nhi u m t hàng. C a hàng ch c n theo dõi nhà cung ng nào cung ng m t hàng gì v i giá bao nhiêu. Thông tin l u tr v nhà cung ng và m t hàng bao g m:M t hàng có Mã s MH, tên m t hàng, n v tính. Cung ng: Mã s , tên nhà cung ng, tên qu n lý (giám c), a ch , n tho i, fax. i khách hàng mu n mua hàng thì ph i l p m t n t hàng. M i n t hàng có s c nh c in s n trên m u n. M t n t hàng có th mua nhi u m t hàng. Thông tin v khách hàng và n t hàng bao g m:Khách hàng (KH): Mã s , tên KH, a ch , n tho i, fax. n t hàng ( H): Ngày t, các m t hàng, t mua, s l ng và n giá. Yêu c u: 1. Tìm các th hi n (th c th ) c a bài toán trên. 2. Xây d ng mô hình k t h p cho bài toán. 3. Chuy n mô hình k t h p sang mô hình quan h : DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 7
  8. 8. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu 1. Các th c th trong quan h : 2. Xây d ng mô hình m i k t h p cho bài toán: 3. Chuy n mô hình k t h p sang mô hình quan h : DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 8
  9. 9. Microsoft Access 2000 Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ c¬ së d÷ liÖu DÞch vô Tin häc TÊn Ph-íc Trang 9

×