SlideShare a Scribd company logo
1 of 22
Download to read offline
Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK)
een literatuurstudie


                                        Petra Fisser & Joke Voogt
                           (i.s.m. Jo Tondeur & Johan van Braak)
                                         Onderwijs Research Dagen
                                            Enschede, 24 juni 2010
Uitgangspunten TPACK

§ De onderwijspraktijk is complex
§ Leraren geven les in zeer complexe, dynamische omgevingen
§ Dit vereist verschillende soorten gespecialiseerde kennis
§ Effectief onderwijs wordt grotendeels bepaald door het hebben en
  kunnen toepassen van rijke, goed georganiseerde en geïntegreerde
  kennis op verschillende gebieden, waaronder
  § Kennis van het inhoudsdomein
  § Kennis over de student, en hoe hij/zij denkt en leert
  § Kennis over technologie die het onderwijs kan ondersteunen
Uitgangspunten TPACK

§ De kernboodschap als het gaat om het verzorgen van goed
  onderwijs dat ondersteund wordt met ict is dat je rekening moet
  houden met
  § de inhoud van het vak dat je geeft (Content)
  § de didactiek die daarbij hoort (Pedagogy)
  § de technologie die dit kan ondersteunen (Technology)
  § EN DE RELATIES TUSSEN DEZE ASPECTEN


§ Het TPACK model biedt een raamwerk voor de kennis en
  vaardigheden die een leraar moet hebben om ict te kunnen
  integreren in het onderwijs
Het TPACK model

                  § Koehler & Mishra (2006):
                    § De integratie van ICT in de
                      onderwijspraktijk is gebaat
                      bij een zorgvuldige
                      afstemming tussen
                      vakinhoud, vakdidactiek en
                      de mogelijkheden van ICT
                    § leraren die ICT willen
                      integreren moeten daarom
                      competent zijn op alle drie
                      domeinen en moeten kennis
                      hebben van de context
                      waarin zij lesgeven
Technological Knowledge
             •Vaardigheden om specifieke ict-toepassingen te hanteren
             •In staat zijn om specifieke ict-toepassingen aan te leren
             en op waarde te schatten
             •Een functioneel begrip van ICT




Pedagogical knowledge                                  Content knowledge
•Voorkennis van leerlingen                             •Kennis van feiten,
•Inzet van bronnen                                     concepten, theorieën en
•Klassenmanagement                                     procedures
•Ontwikkeling &                                        •Verklarende kaders
implementatie van lessen                               •“regels” voor bewijs-
•Evaluatie van leerprestaties                          voering
Technological Pedagogical                       Technological Content
Knowledge:                                      Knowledge:
Kennis over relatie tussen                      Kennis over relatie tussen
technologie en didactiek en                     technologie en vakinhoud en
hoe didactiek kan                               hoe vakinhoud op nieuwe
veranderen ten gevolge                          manieren gepresenteerd kan
van ict                                         worden




 Pedagogical Content Knowledge: Vakdidactiek, de kennis die de leraar
 heeft om het vak vorm te geven en aan te passen met het oog op instructie
TPACK literatuurstudie: doel en vragen

§   Doel: stand van zaken met betrekking tot TPACK in
    wetenschappelijke literatuur
§   Onderzoeksvragen:
    1. Wat is de wetenschappelijke basis voor TPACK?
    2. Wat zijn kenmerken van TPACK voor diverse vakgebieden in
       het basis- en voortgezet onderwijs?
    3. Hoe kunnen leraren worden ondersteund in de verwerving van
       TPACK?
    4. Hoe meet je TPACK?
TPACK literatuurstudie: methode

§   Systematisch zoekproces
§   Artikelen gevonden in
    §   Eric, Scopus en Web of Science, Psychinfo
    §   Education, Information and Technology Library
        (EdITLIB van de AACE)
    §   Wetenschappelijke publicaties van de TPACK wiki
        (http://www.tpack.org ) en TPACK nieuwsbrief
§   Zoektermen: ‘TPCK’, ‘TPACK’, ‘Technological pedagogical
    content knowledge’, ‘Koehler’ ‘Mishra’ ‘Harris’
TPACK literatuurstudie: methode

§ In totaal 121 referenties gevonden, waarvan abstract gescreend
§ Doel screening:
  § alleen die artikelen selecteren die expliciet over TPACK gaan
  § zicht krijgen op de aard van de gevonden publicaties (empirisch
    onderzoek, theoretische beschouwing, beschrijving van ontwerp)
  § zicht krijgen op de mate waarin verwacht kan worden dat het
    artikel een bijdrage kan leveren aan de beantwoording van de
    onderzoeksvragen
§ Van de 121 publicaties bleken er - op grond van de titel en het
  abstract - 76 expliciet aan het eerste criterium te voldoen
TPACK literatuurstudie: methode

§ Definitieve selectie
  § Alleen de artikelen uit tijdschriften met peer review (N=36)
  § Het artikel geeft op grond van het abstract naar verwachting
    tenminste op een van de onderzoeksvragen antwoord
  § Het artikel beschrijft empirisch onderzoek en/of het artikel geeft
    een theoretische beschouwing over TPACK
§ Op grond van deze criteria zijn 2 artikelen alsnog afgevallen
  en 2 artikelen niet vindbaar
§ Totaal 32 artikelen gelezen en geanalyseerd op basis van vooraf
  opgestelde vragenlijst
TPACK literatuurstudie: resultaten

§ Wetenschappelijke basis TPACK
  § Pedagogical Content Knowledge (“vakdidactiek”) van
    Shulman als uitgangspunt
  § Toevoeging: Context
    -> praktijkkennis, doceren is een complexe activiteit in een
    gesitueerde context, waarvoor precieze kennis van de
    doelgroep en de situatie nodig is
  § Toevoeging: Technology
    -> recente en snelle ontwikkeling technologie en daarmee
    om kunnen gaan
TPACK literatuurstudie: resultaten

§ TPACK in basis- en voortgezet onderwijs
  § Onderzoek naar TPACK in vakken nog in de kinderschoenen:
    fragmentarisch, kleinschalig en dekt niet alle vakgebieden
  § De leraar, zijn kennis en beslissingen ten aanzien van ICT
    gebruik staat centraal
  § In dit opzicht onderscheidt het onderzoek zich van veel
    vakdidactisch onderzoek, waarin meestal de focus ligt op het
    leren van leerlingen met behulp van ICT
TPACK literatuurstudie: resultaten

§ Voorbeelden TPACK in basis- en voortgezet onderwijs
  § Geschiedenis
     § Vakspecifieke ict-toepassing (PrimaryAccess)
     § Digitale documentaires bij geschiedenis in het vo
     § Digitale video bij geschiedenis/maatschappijleer/taal in het po
  § Wiskundeonderwijs
     § Vakspecifieke ict-toepassingen (applets, videocases, grafische
       rekenmachine
  § Taal
     § Maken van webteksten op wiki, weblog, etc.
     § Ingaan op specifieke eigenschappen van digitale teksten
TPACK literatuurstudie: resultaten

§ Ondersteuning van leraren
  § TPACK ontwikkelen: ontwikkelen van kennis en vaardigheden op
    het gebied van ICT, didactiek, inhoud en met name de overlap en
    interactie tussen deze drie domeinen
  § Kant-en-klare instructie op de losse domeinen van ICT,
    vakdidactiek en vakinhoud weinig effectief als het uiteindelijke
    doel ICT-integratie is
  § De K in TPACK staat voor “knowledge”/kennis, maar bij
    ontwikkelen van TPACK ook vaardigheden en attitude nodig
TPACK literatuurstudie: resultaten

§ Ondersteuning van leraren in opleiding
  § Via geïntegreerde, actieve aanpak
  § Samenwerken aan onderzoeken van mogelijkheden ict
  § Samenwerken aan het ontwerpen en ontwikkelen van zinvolle
    “artifacten” (website, syllabus, opdrachten in een webgebaseerde
    omgeving, etc.)
  § Vanaf begin opleiding samenhang laten zien tussen kennis over
    specifieke ICT toepassingen en hun meerwaarde, de didactiek,
    de inhoud, de doelgroep (de lerenden) en de context waarin dit in
    praktijk gebracht moet worden
TPACK literatuurstudie: resultaten

  § Ondersteuning van leraren in opleiding
     § leraren in opleiding willen
       § starten met luisteren naar een leraar of expert
       § daarna bezig gaan met een authentieke taak, waarbij
         kennis in de praktijk toegepast wordt
       § daarna ervaringen delen en bediscussiëren met
         medestudenten
       § en tot slot ervaringen bespreken met een expert
     § TPACK als onderwerp kan impliciet of expliciet aan bod
       komen in de opleiding
TPACK literatuurstudie: resultaten

§ Ondersteuning van leraren tijdens nascholing
  § Aandachtspunten vergelijkbaar met die in de lerarenopleiding
  § Aansluiten bij dagelijkse praktijk van leraren, zodat ze in hun
    eigen comfortzone kunnen werken en die uit kunnen breiden
  § Learning Technology by Design of Docentontwerpteams
    TPACK ontwikkelen door werken aan authentieke vraagstukken
    over technologie, didactiek en vakinhoud en door de interactieve
    samenwerking tussen de deelnemers in de ontwerpteams
TPACK literatuurstudie: resultaten

§ Het meten van TPACK
  § Meten in kleine onderzoeken gericht op specifieke didactische
    aanpak of specifieke ICT-toepassing
     § Vragenlijsten met stellingen en open vragen over de
       ontwikkeling van TPACK, de specifieke didactische aanpak of
       de specifieke ICT-toepassing en de self-efficacy van docenten
     § Het TPACK-coderen van essays, (ontwerp)opdrachten,
       aantekeningen van groepsdiscussies, e-mailverkeer en
       interviews
     § TPACK diagram positioning
     § Expert assessment, peer assessment, self-assessment
TPACK literatuurstudie: resultaten

§ Het meten van TPACK
  § Instrumenten die minder gericht zijn op een specifieke
    didactische aanpak of specifieke ICT-toepassing
     § TPACK Survey
       (Schmidt, Baran, Thompson, Koehler, Shin en Mishra, 2009)
     § Online TPACK Survey
       (Archambault en Crippen, 2009)
     § TPACK Rubric
       (Harris & Hofer, 2010)
TPACK literatuurstudie: conclusies

§ Wetenschappelijk onderzoek naar TPACK nog maar net begonnen
§ TPACK veelbelovend, aansprekend en uitgaand van de
  professionaliteit van de leraar
§ Nog niet voldoende aandacht voor opvattingen van leraren
§ Uitwerking voor specifieke vakgebieden nog fragmentarisch
§ TPACK vooral voor vo- en minder voor po leraren?
§ Ontwikkelen van TPACK
  § actief en integraal, in langer traject (niet via 1 vak of cursus)
  § op basis van praktijkproblemen
  § in docentontwerpteams
§ Meten van TPACK moet verder ontwikkeld worden
TPACK als samenhangende didactiek?

§ Het kan… (blijkt uit ons praktijkonderzoek)
§ Door samen te werken in docentontwerpteams aan onderwijs
  waarin ict geïntegreerd is,
§ waarbij de nadruk gelegd wordt op de 3 kennisdomeinen
  en de overlap daartussen,
§ kunnen “TPACK-competente” leraren ontstaan


§ Ons vervolg:
  § Nederlandse vertaling meetinstrumenten TPACK
  § Praktijkonderzoek rondom TPACK en docentontwerpteams in
    Nederland en Vlaanderen, maar ook in Koeweit, Ghana,
    Tanzania, ….
                                Meer informatie? http://www.tpacknl.nl/

More Related Content

Viewers also liked

Bijeenkomst ict en taal
Bijeenkomst ict en taalBijeenkomst ict en taal
Bijeenkomst ict en taalGerard Dummer
 
Presentatie driestar educatief
Presentatie driestar educatiefPresentatie driestar educatief
Presentatie driestar educatiefGerard Dummer
 
Computational Thinking - Symposium
Computational Thinking - SymposiumComputational Thinking - Symposium
Computational Thinking - SymposiumPetra Fisser
 
Dissertation oral defense presentation
Dissertation   oral defense presentationDissertation   oral defense presentation
Dissertation oral defense presentationDr. Naomi Mangatu
 
Prepare your Ph.D. Defense Presentation
Prepare your Ph.D. Defense PresentationPrepare your Ph.D. Defense Presentation
Prepare your Ph.D. Defense PresentationChristian Glahn
 

Viewers also liked (7)

Ictindeopleiding
IctindeopleidingIctindeopleiding
Ictindeopleiding
 
Bijeenkomst ict en taal
Bijeenkomst ict en taalBijeenkomst ict en taal
Bijeenkomst ict en taal
 
Startcollege ict
Startcollege ictStartcollege ict
Startcollege ict
 
Presentatie driestar educatief
Presentatie driestar educatiefPresentatie driestar educatief
Presentatie driestar educatief
 
Computational Thinking - Symposium
Computational Thinking - SymposiumComputational Thinking - Symposium
Computational Thinking - Symposium
 
Dissertation oral defense presentation
Dissertation   oral defense presentationDissertation   oral defense presentation
Dissertation oral defense presentation
 
Prepare your Ph.D. Defense Presentation
Prepare your Ph.D. Defense PresentationPrepare your Ph.D. Defense Presentation
Prepare your Ph.D. Defense Presentation
 

Similar to TPACK, een literatuurstudie

Webinar TPACK post hbo opleiding fontys
Webinar TPACK post hbo opleiding fontysWebinar TPACK post hbo opleiding fontys
Webinar TPACK post hbo opleiding fontysWilfredRubens.com
 
Gastcollege tpack post hbo opleiding fontys
Gastcollege tpack post hbo opleiding fontysGastcollege tpack post hbo opleiding fontys
Gastcollege tpack post hbo opleiding fontysWilfredRubens.com
 
2011 04-21 fisser tpack kennisnet vlootschouw
2011 04-21 fisser tpack kennisnet vlootschouw2011 04-21 fisser tpack kennisnet vlootschouw
2011 04-21 fisser tpack kennisnet vlootschouwPetra Fisser
 
Workshop TPACK VELON Studiedag
Workshop TPACK VELON StudiedagWorkshop TPACK VELON Studiedag
Workshop TPACK VELON StudiedagPetra Fisser
 
TPACK workshop ADEF ICT Conferentie
TPACK workshop ADEF ICT ConferentieTPACK workshop ADEF ICT Conferentie
TPACK workshop ADEF ICT ConferentiePetra Fisser
 
2011-06-09 Fisser TPACK ORD
2011-06-09 Fisser TPACK ORD2011-06-09 Fisser TPACK ORD
2011-06-09 Fisser TPACK ORDPetra Fisser
 
Workshop TPACK VELON Conferentie
Workshop TPACK VELON ConferentieWorkshop TPACK VELON Conferentie
Workshop TPACK VELON ConferentiePetra Fisser
 
Workshop TPACK I&I Conferentie
Workshop TPACK I&I ConferentieWorkshop TPACK I&I Conferentie
Workshop TPACK I&I ConferentiePetra Fisser
 
20161123 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
20161123 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 120161123 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
20161123 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1Petran Meertens
 
20161122 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
20161122 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 120161122 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
20161122 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1Jan Knuivers
 
131213 (wr) v1 webinar tpack
131213 (wr) v1 webinar tpack131213 (wr) v1 webinar tpack
131213 (wr) v1 webinar tpackWilfredRubens.com
 
2011-10-03 fisser marchet tpack
2011-10-03 fisser marchet tpack2011-10-03 fisser marchet tpack
2011-10-03 fisser marchet tpackPetra Fisser
 
Social Media bij het Cingel College
Social Media bij het Cingel CollegeSocial Media bij het Cingel College
Social Media bij het Cingel CollegeIT-Workz
 
Workshop Integratie van ICT in natuur- en techniekonderwijs
Workshop Integratie van ICT in natuur- en techniekonderwijsWorkshop Integratie van ICT in natuur- en techniekonderwijs
Workshop Integratie van ICT in natuur- en techniekonderwijsPetra Fisser
 
Webinar tpack en activerend leren fontys
Webinar tpack en activerend leren fontysWebinar tpack en activerend leren fontys
Webinar tpack en activerend leren fontysWilfredRubens.com
 

Similar to TPACK, een literatuurstudie (20)

Webinar TPACK post hbo opleiding fontys
Webinar TPACK post hbo opleiding fontysWebinar TPACK post hbo opleiding fontys
Webinar TPACK post hbo opleiding fontys
 
Gastcollege tpack post hbo opleiding fontys
Gastcollege tpack post hbo opleiding fontysGastcollege tpack post hbo opleiding fontys
Gastcollege tpack post hbo opleiding fontys
 
Werken met TPACK
Werken met TPACKWerken met TPACK
Werken met TPACK
 
2011 04-21 fisser tpack kennisnet vlootschouw
2011 04-21 fisser tpack kennisnet vlootschouw2011 04-21 fisser tpack kennisnet vlootschouw
2011 04-21 fisser tpack kennisnet vlootschouw
 
Workshop TPACK VELON Studiedag
Workshop TPACK VELON StudiedagWorkshop TPACK VELON Studiedag
Workshop TPACK VELON Studiedag
 
Tpack uitleg
Tpack uitlegTpack uitleg
Tpack uitleg
 
TPACK workshop ADEF ICT Conferentie
TPACK workshop ADEF ICT ConferentieTPACK workshop ADEF ICT Conferentie
TPACK workshop ADEF ICT Conferentie
 
2011-06-09 Fisser TPACK ORD
2011-06-09 Fisser TPACK ORD2011-06-09 Fisser TPACK ORD
2011-06-09 Fisser TPACK ORD
 
Workshop TPACK VELON Conferentie
Workshop TPACK VELON ConferentieWorkshop TPACK VELON Conferentie
Workshop TPACK VELON Conferentie
 
TPACK
TPACKTPACK
TPACK
 
Workshop TPACK I&I Conferentie
Workshop TPACK I&I ConferentieWorkshop TPACK I&I Conferentie
Workshop TPACK I&I Conferentie
 
TPACK
TPACKTPACK
TPACK
 
Flipped classroom en tpack
Flipped classroom en tpackFlipped classroom en tpack
Flipped classroom en tpack
 
20161123 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
20161123 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 120161123 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
20161123 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
 
20161122 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
20161122 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 120161122 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
20161122 k2.03 ict en ontwerpend leren bijeenkomst 1
 
131213 (wr) v1 webinar tpack
131213 (wr) v1 webinar tpack131213 (wr) v1 webinar tpack
131213 (wr) v1 webinar tpack
 
2011-10-03 fisser marchet tpack
2011-10-03 fisser marchet tpack2011-10-03 fisser marchet tpack
2011-10-03 fisser marchet tpack
 
Social Media bij het Cingel College
Social Media bij het Cingel CollegeSocial Media bij het Cingel College
Social Media bij het Cingel College
 
Workshop Integratie van ICT in natuur- en techniekonderwijs
Workshop Integratie van ICT in natuur- en techniekonderwijsWorkshop Integratie van ICT in natuur- en techniekonderwijs
Workshop Integratie van ICT in natuur- en techniekonderwijs
 
Webinar tpack en activerend leren fontys
Webinar tpack en activerend leren fontysWebinar tpack en activerend leren fontys
Webinar tpack en activerend leren fontys
 

More from Petra Fisser

Digitale Geletterdheid - Workshop
Digitale Geletterdheid - WorkshopDigitale Geletterdheid - Workshop
Digitale Geletterdheid - WorkshopPetra Fisser
 
2015-01-20 21st century skills in the Netherlands
2015-01-20 21st century skills in the Netherlands2015-01-20 21st century skills in the Netherlands
2015-01-20 21st century skills in the NetherlandsPetra Fisser
 
2014-03-20 Fisser Strijker Muller SITE PLD3
2014-03-20 Fisser Strijker Muller SITE PLD32014-03-20 Fisser Strijker Muller SITE PLD3
2014-03-20 Fisser Strijker Muller SITE PLD3Petra Fisser
 
2014-03-19 SITE TPACK Symposium
2014-03-19 SITE TPACK Symposium2014-03-19 SITE TPACK Symposium
2014-03-19 SITE TPACK SymposiumPetra Fisser
 
Capacity building for 21st century learning in secondary schools in Africa
Capacity building for 21st century learning in secondary schools in AfricaCapacity building for 21st century learning in secondary schools in Africa
Capacity building for 21st century learning in secondary schools in AfricaPetra Fisser
 
2013-03-27 SITE TPACK symposium
2013-03-27 SITE TPACK symposium2013-03-27 SITE TPACK symposium
2013-03-27 SITE TPACK symposiumPetra Fisser
 
2013-03-26 Learning vocabulary through a serious game
2013-03-26 Learning vocabulary through a serious game2013-03-26 Learning vocabulary through a serious game
2013-03-26 Learning vocabulary through a serious gamePetra Fisser
 
2012-07-03 Fisser Voogt Bom IFIP Taaltreffers
2012-07-03 Fisser Voogt Bom IFIP Taaltreffers2012-07-03 Fisser Voogt Bom IFIP Taaltreffers
2012-07-03 Fisser Voogt Bom IFIP TaaltreffersPetra Fisser
 
2012-03-15 Fisser TPACK VVOB
2012-03-15 Fisser TPACK VVOB2012-03-15 Fisser TPACK VVOB
2012-03-15 Fisser TPACK VVOBPetra Fisser
 
201203-07 SITE Roundtable Word Score
201203-07 SITE Roundtable Word Score201203-07 SITE Roundtable Word Score
201203-07 SITE Roundtable Word ScorePetra Fisser
 
2012-03-05 SITE TPACK Symposium
2012-03-05 SITE TPACK Symposium2012-03-05 SITE TPACK Symposium
2012-03-05 SITE TPACK SymposiumPetra Fisser
 
2011-06-29 Fisser Geocaching and Educaching
2011-06-29 Fisser Geocaching and Educaching2011-06-29 Fisser Geocaching and Educaching
2011-06-29 Fisser Geocaching and EducachingPetra Fisser
 
2011 03-10 fisser voogt ormel velthuis tondeur tpack-stebi
2011 03-10 fisser voogt ormel velthuis tondeur tpack-stebi2011 03-10 fisser voogt ormel velthuis tondeur tpack-stebi
2011 03-10 fisser voogt ormel velthuis tondeur tpack-stebiPetra Fisser
 
2011 03-10 alayyar fisser voogt measuring tpack site
2011 03-10 alayyar fisser voogt measuring tpack site2011 03-10 alayyar fisser voogt measuring tpack site
2011 03-10 alayyar fisser voogt measuring tpack sitePetra Fisser
 
2010-03-06 Fisser Voogt Taaltreffers IFIP
2010-03-06 Fisser Voogt Taaltreffers IFIP2010-03-06 Fisser Voogt Taaltreffers IFIP
2010-03-06 Fisser Voogt Taaltreffers IFIPPetra Fisser
 
21st Century Skills & TPACK (Workshop)
21st Century Skills & TPACK (Workshop)21st Century Skills & TPACK (Workshop)
21st Century Skills & TPACK (Workshop)Petra Fisser
 
21st Century Skills & TPACK (English version)
21st Century Skills & TPACK (English version)21st Century Skills & TPACK (English version)
21st Century Skills & TPACK (English version)Petra Fisser
 
2010 10-21 ISSOTL Technology-supported reflection in Kuwait
2010 10-21 ISSOTL Technology-supported reflection in Kuwait2010 10-21 ISSOTL Technology-supported reflection in Kuwait
2010 10-21 ISSOTL Technology-supported reflection in KuwaitPetra Fisser
 
Onderzoek binnen het KWTO
Onderzoek binnen het KWTOOnderzoek binnen het KWTO
Onderzoek binnen het KWTOPetra Fisser
 
Ouderparticipatie bij W&T in het basisonderwijs
Ouderparticipatie bij W&T in het basisonderwijsOuderparticipatie bij W&T in het basisonderwijs
Ouderparticipatie bij W&T in het basisonderwijsPetra Fisser
 

More from Petra Fisser (20)

Digitale Geletterdheid - Workshop
Digitale Geletterdheid - WorkshopDigitale Geletterdheid - Workshop
Digitale Geletterdheid - Workshop
 
2015-01-20 21st century skills in the Netherlands
2015-01-20 21st century skills in the Netherlands2015-01-20 21st century skills in the Netherlands
2015-01-20 21st century skills in the Netherlands
 
2014-03-20 Fisser Strijker Muller SITE PLD3
2014-03-20 Fisser Strijker Muller SITE PLD32014-03-20 Fisser Strijker Muller SITE PLD3
2014-03-20 Fisser Strijker Muller SITE PLD3
 
2014-03-19 SITE TPACK Symposium
2014-03-19 SITE TPACK Symposium2014-03-19 SITE TPACK Symposium
2014-03-19 SITE TPACK Symposium
 
Capacity building for 21st century learning in secondary schools in Africa
Capacity building for 21st century learning in secondary schools in AfricaCapacity building for 21st century learning in secondary schools in Africa
Capacity building for 21st century learning in secondary schools in Africa
 
2013-03-27 SITE TPACK symposium
2013-03-27 SITE TPACK symposium2013-03-27 SITE TPACK symposium
2013-03-27 SITE TPACK symposium
 
2013-03-26 Learning vocabulary through a serious game
2013-03-26 Learning vocabulary through a serious game2013-03-26 Learning vocabulary through a serious game
2013-03-26 Learning vocabulary through a serious game
 
2012-07-03 Fisser Voogt Bom IFIP Taaltreffers
2012-07-03 Fisser Voogt Bom IFIP Taaltreffers2012-07-03 Fisser Voogt Bom IFIP Taaltreffers
2012-07-03 Fisser Voogt Bom IFIP Taaltreffers
 
2012-03-15 Fisser TPACK VVOB
2012-03-15 Fisser TPACK VVOB2012-03-15 Fisser TPACK VVOB
2012-03-15 Fisser TPACK VVOB
 
201203-07 SITE Roundtable Word Score
201203-07 SITE Roundtable Word Score201203-07 SITE Roundtable Word Score
201203-07 SITE Roundtable Word Score
 
2012-03-05 SITE TPACK Symposium
2012-03-05 SITE TPACK Symposium2012-03-05 SITE TPACK Symposium
2012-03-05 SITE TPACK Symposium
 
2011-06-29 Fisser Geocaching and Educaching
2011-06-29 Fisser Geocaching and Educaching2011-06-29 Fisser Geocaching and Educaching
2011-06-29 Fisser Geocaching and Educaching
 
2011 03-10 fisser voogt ormel velthuis tondeur tpack-stebi
2011 03-10 fisser voogt ormel velthuis tondeur tpack-stebi2011 03-10 fisser voogt ormel velthuis tondeur tpack-stebi
2011 03-10 fisser voogt ormel velthuis tondeur tpack-stebi
 
2011 03-10 alayyar fisser voogt measuring tpack site
2011 03-10 alayyar fisser voogt measuring tpack site2011 03-10 alayyar fisser voogt measuring tpack site
2011 03-10 alayyar fisser voogt measuring tpack site
 
2010-03-06 Fisser Voogt Taaltreffers IFIP
2010-03-06 Fisser Voogt Taaltreffers IFIP2010-03-06 Fisser Voogt Taaltreffers IFIP
2010-03-06 Fisser Voogt Taaltreffers IFIP
 
21st Century Skills & TPACK (Workshop)
21st Century Skills & TPACK (Workshop)21st Century Skills & TPACK (Workshop)
21st Century Skills & TPACK (Workshop)
 
21st Century Skills & TPACK (English version)
21st Century Skills & TPACK (English version)21st Century Skills & TPACK (English version)
21st Century Skills & TPACK (English version)
 
2010 10-21 ISSOTL Technology-supported reflection in Kuwait
2010 10-21 ISSOTL Technology-supported reflection in Kuwait2010 10-21 ISSOTL Technology-supported reflection in Kuwait
2010 10-21 ISSOTL Technology-supported reflection in Kuwait
 
Onderzoek binnen het KWTO
Onderzoek binnen het KWTOOnderzoek binnen het KWTO
Onderzoek binnen het KWTO
 
Ouderparticipatie bij W&T in het basisonderwijs
Ouderparticipatie bij W&T in het basisonderwijsOuderparticipatie bij W&T in het basisonderwijs
Ouderparticipatie bij W&T in het basisonderwijs
 

TPACK, een literatuurstudie

  • 1. Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) een literatuurstudie Petra Fisser & Joke Voogt (i.s.m. Jo Tondeur & Johan van Braak) Onderwijs Research Dagen Enschede, 24 juni 2010
  • 2. Uitgangspunten TPACK § De onderwijspraktijk is complex § Leraren geven les in zeer complexe, dynamische omgevingen § Dit vereist verschillende soorten gespecialiseerde kennis § Effectief onderwijs wordt grotendeels bepaald door het hebben en kunnen toepassen van rijke, goed georganiseerde en geïntegreerde kennis op verschillende gebieden, waaronder § Kennis van het inhoudsdomein § Kennis over de student, en hoe hij/zij denkt en leert § Kennis over technologie die het onderwijs kan ondersteunen
  • 3. Uitgangspunten TPACK § De kernboodschap als het gaat om het verzorgen van goed onderwijs dat ondersteund wordt met ict is dat je rekening moet houden met § de inhoud van het vak dat je geeft (Content) § de didactiek die daarbij hoort (Pedagogy) § de technologie die dit kan ondersteunen (Technology) § EN DE RELATIES TUSSEN DEZE ASPECTEN § Het TPACK model biedt een raamwerk voor de kennis en vaardigheden die een leraar moet hebben om ict te kunnen integreren in het onderwijs
  • 4. Het TPACK model § Koehler & Mishra (2006): § De integratie van ICT in de onderwijspraktijk is gebaat bij een zorgvuldige afstemming tussen vakinhoud, vakdidactiek en de mogelijkheden van ICT § leraren die ICT willen integreren moeten daarom competent zijn op alle drie domeinen en moeten kennis hebben van de context waarin zij lesgeven
  • 5. Technological Knowledge •Vaardigheden om specifieke ict-toepassingen te hanteren •In staat zijn om specifieke ict-toepassingen aan te leren en op waarde te schatten •Een functioneel begrip van ICT Pedagogical knowledge Content knowledge •Voorkennis van leerlingen •Kennis van feiten, •Inzet van bronnen concepten, theorieën en •Klassenmanagement procedures •Ontwikkeling & •Verklarende kaders implementatie van lessen •“regels” voor bewijs- •Evaluatie van leerprestaties voering
  • 6. Technological Pedagogical Technological Content Knowledge: Knowledge: Kennis over relatie tussen Kennis over relatie tussen technologie en didactiek en technologie en vakinhoud en hoe didactiek kan hoe vakinhoud op nieuwe veranderen ten gevolge manieren gepresenteerd kan van ict worden Pedagogical Content Knowledge: Vakdidactiek, de kennis die de leraar heeft om het vak vorm te geven en aan te passen met het oog op instructie
  • 7.
  • 8. TPACK literatuurstudie: doel en vragen § Doel: stand van zaken met betrekking tot TPACK in wetenschappelijke literatuur § Onderzoeksvragen: 1. Wat is de wetenschappelijke basis voor TPACK? 2. Wat zijn kenmerken van TPACK voor diverse vakgebieden in het basis- en voortgezet onderwijs? 3. Hoe kunnen leraren worden ondersteund in de verwerving van TPACK? 4. Hoe meet je TPACK?
  • 9. TPACK literatuurstudie: methode § Systematisch zoekproces § Artikelen gevonden in § Eric, Scopus en Web of Science, Psychinfo § Education, Information and Technology Library (EdITLIB van de AACE) § Wetenschappelijke publicaties van de TPACK wiki (http://www.tpack.org ) en TPACK nieuwsbrief § Zoektermen: ‘TPCK’, ‘TPACK’, ‘Technological pedagogical content knowledge’, ‘Koehler’ ‘Mishra’ ‘Harris’
  • 10. TPACK literatuurstudie: methode § In totaal 121 referenties gevonden, waarvan abstract gescreend § Doel screening: § alleen die artikelen selecteren die expliciet over TPACK gaan § zicht krijgen op de aard van de gevonden publicaties (empirisch onderzoek, theoretische beschouwing, beschrijving van ontwerp) § zicht krijgen op de mate waarin verwacht kan worden dat het artikel een bijdrage kan leveren aan de beantwoording van de onderzoeksvragen § Van de 121 publicaties bleken er - op grond van de titel en het abstract - 76 expliciet aan het eerste criterium te voldoen
  • 11. TPACK literatuurstudie: methode § Definitieve selectie § Alleen de artikelen uit tijdschriften met peer review (N=36) § Het artikel geeft op grond van het abstract naar verwachting tenminste op een van de onderzoeksvragen antwoord § Het artikel beschrijft empirisch onderzoek en/of het artikel geeft een theoretische beschouwing over TPACK § Op grond van deze criteria zijn 2 artikelen alsnog afgevallen en 2 artikelen niet vindbaar § Totaal 32 artikelen gelezen en geanalyseerd op basis van vooraf opgestelde vragenlijst
  • 12. TPACK literatuurstudie: resultaten § Wetenschappelijke basis TPACK § Pedagogical Content Knowledge (“vakdidactiek”) van Shulman als uitgangspunt § Toevoeging: Context -> praktijkkennis, doceren is een complexe activiteit in een gesitueerde context, waarvoor precieze kennis van de doelgroep en de situatie nodig is § Toevoeging: Technology -> recente en snelle ontwikkeling technologie en daarmee om kunnen gaan
  • 13. TPACK literatuurstudie: resultaten § TPACK in basis- en voortgezet onderwijs § Onderzoek naar TPACK in vakken nog in de kinderschoenen: fragmentarisch, kleinschalig en dekt niet alle vakgebieden § De leraar, zijn kennis en beslissingen ten aanzien van ICT gebruik staat centraal § In dit opzicht onderscheidt het onderzoek zich van veel vakdidactisch onderzoek, waarin meestal de focus ligt op het leren van leerlingen met behulp van ICT
  • 14. TPACK literatuurstudie: resultaten § Voorbeelden TPACK in basis- en voortgezet onderwijs § Geschiedenis § Vakspecifieke ict-toepassing (PrimaryAccess) § Digitale documentaires bij geschiedenis in het vo § Digitale video bij geschiedenis/maatschappijleer/taal in het po § Wiskundeonderwijs § Vakspecifieke ict-toepassingen (applets, videocases, grafische rekenmachine § Taal § Maken van webteksten op wiki, weblog, etc. § Ingaan op specifieke eigenschappen van digitale teksten
  • 15. TPACK literatuurstudie: resultaten § Ondersteuning van leraren § TPACK ontwikkelen: ontwikkelen van kennis en vaardigheden op het gebied van ICT, didactiek, inhoud en met name de overlap en interactie tussen deze drie domeinen § Kant-en-klare instructie op de losse domeinen van ICT, vakdidactiek en vakinhoud weinig effectief als het uiteindelijke doel ICT-integratie is § De K in TPACK staat voor “knowledge”/kennis, maar bij ontwikkelen van TPACK ook vaardigheden en attitude nodig
  • 16. TPACK literatuurstudie: resultaten § Ondersteuning van leraren in opleiding § Via geïntegreerde, actieve aanpak § Samenwerken aan onderzoeken van mogelijkheden ict § Samenwerken aan het ontwerpen en ontwikkelen van zinvolle “artifacten” (website, syllabus, opdrachten in een webgebaseerde omgeving, etc.) § Vanaf begin opleiding samenhang laten zien tussen kennis over specifieke ICT toepassingen en hun meerwaarde, de didactiek, de inhoud, de doelgroep (de lerenden) en de context waarin dit in praktijk gebracht moet worden
  • 17. TPACK literatuurstudie: resultaten § Ondersteuning van leraren in opleiding § leraren in opleiding willen § starten met luisteren naar een leraar of expert § daarna bezig gaan met een authentieke taak, waarbij kennis in de praktijk toegepast wordt § daarna ervaringen delen en bediscussiëren met medestudenten § en tot slot ervaringen bespreken met een expert § TPACK als onderwerp kan impliciet of expliciet aan bod komen in de opleiding
  • 18. TPACK literatuurstudie: resultaten § Ondersteuning van leraren tijdens nascholing § Aandachtspunten vergelijkbaar met die in de lerarenopleiding § Aansluiten bij dagelijkse praktijk van leraren, zodat ze in hun eigen comfortzone kunnen werken en die uit kunnen breiden § Learning Technology by Design of Docentontwerpteams TPACK ontwikkelen door werken aan authentieke vraagstukken over technologie, didactiek en vakinhoud en door de interactieve samenwerking tussen de deelnemers in de ontwerpteams
  • 19. TPACK literatuurstudie: resultaten § Het meten van TPACK § Meten in kleine onderzoeken gericht op specifieke didactische aanpak of specifieke ICT-toepassing § Vragenlijsten met stellingen en open vragen over de ontwikkeling van TPACK, de specifieke didactische aanpak of de specifieke ICT-toepassing en de self-efficacy van docenten § Het TPACK-coderen van essays, (ontwerp)opdrachten, aantekeningen van groepsdiscussies, e-mailverkeer en interviews § TPACK diagram positioning § Expert assessment, peer assessment, self-assessment
  • 20. TPACK literatuurstudie: resultaten § Het meten van TPACK § Instrumenten die minder gericht zijn op een specifieke didactische aanpak of specifieke ICT-toepassing § TPACK Survey (Schmidt, Baran, Thompson, Koehler, Shin en Mishra, 2009) § Online TPACK Survey (Archambault en Crippen, 2009) § TPACK Rubric (Harris & Hofer, 2010)
  • 21. TPACK literatuurstudie: conclusies § Wetenschappelijk onderzoek naar TPACK nog maar net begonnen § TPACK veelbelovend, aansprekend en uitgaand van de professionaliteit van de leraar § Nog niet voldoende aandacht voor opvattingen van leraren § Uitwerking voor specifieke vakgebieden nog fragmentarisch § TPACK vooral voor vo- en minder voor po leraren? § Ontwikkelen van TPACK § actief en integraal, in langer traject (niet via 1 vak of cursus) § op basis van praktijkproblemen § in docentontwerpteams § Meten van TPACK moet verder ontwikkeld worden
  • 22. TPACK als samenhangende didactiek? § Het kan… (blijkt uit ons praktijkonderzoek) § Door samen te werken in docentontwerpteams aan onderwijs waarin ict geïntegreerd is, § waarbij de nadruk gelegd wordt op de 3 kennisdomeinen en de overlap daartussen, § kunnen “TPACK-competente” leraren ontstaan § Ons vervolg: § Nederlandse vertaling meetinstrumenten TPACK § Praktijkonderzoek rondom TPACK en docentontwerpteams in Nederland en Vlaanderen, maar ook in Koeweit, Ghana, Tanzania, …. Meer informatie? http://www.tpacknl.nl/