E drejta administrative

33,995 views

Published on

0 Comments
21 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
33,995
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
31
Actions
Shares
0
Downloads
415
Comments
0
Likes
21
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

E drejta administrative

  1. 1. E DREJTA ADMINISTRATIVE1. E drejta dhe normat juridike - E drejta nënkupton një sistem normashjuridike të cilat i sanksionon shteti me qëllim të mbrojtjes së rendit shoqëror.NË shoqërinë e civilizuar njerzit sillen sipas normave (rregullave) shoqëroretë cilat i krijojnë vet. Kjo dmth që njeriu nuk mund të sillet ashtu siq do tëdëshironte ai vet ndaj antarëve tjerë të shoqërisë mirëpo në bazë tërregullave shoqërore. Normat shoqërore janë të ndryshëme, ndërsa më tënjohurat janë: morali, zakoni dhe e drejta.Normat juridike përbëhen nga dy elemente: dispozicioni dhe sanksioni.Dispozicioni përmban rregullën e sjelljes me të cilën urdhërohet ose ndalohetdiqka. Mosrespektimi i asaj rregulle dmth dispozicionit shpie deri të aplikimi isanksionit, përkatësisht dhunës shtetërore, dënimit etj.2. Nocioni i pushtetit - Pushteti paraqet raportin midis dy subjekteve në tëcilin njëri subjekt i urdhëron subjektit tjetër, ndërsa ky i dyti atë urdhër ekryen dhe e respekton. Pushteti shtetëror është i mveshur me aparatin edhunës. Pushteti shtetëror përbëhet nga dhënia e urdhërave mbi sjelljen enjerzëve në shoqëri, prapa të cilëve në rast mosrespektimit të tyre, qëndronaparati I shtetëror I dhunës. Në këtë mënyrë shteti ushtron pushtetin e tij nëdhënien e urdhërave mbi sjelljen (dispozicionin) dhe mbi sanksionin qënënkupton krijimin e së drejtës. Aty edhe krijohet lidhja e shtetit me tëdrejtën.3. Përkufizimi i administratës shtetërore - Administrata shtetërorepërfaqëson njërin nga instrumentet e aparatit shtetëror përmes të cilit shtetiushtron veprimtarinë e vet. Ajoveprimtari shtrihet në fusha të ndryshëme të jetës shoqërore, politike dheekonomike të një vendi. Një nga format e veqanta të ushtrimit tëveprimtarisë së shtetit është administrata shtetërore. Nga pikëpamja juridikeadministrata shtetërore edhe vet paraqitet në forma të ndryshëme, ndërsady janë format themelore të shprehjes së saj. E para administrata shtetërorene formën e instrumentit shtetëror dhe e dyta administrata në formën eveprimtarisë shtetërore. Për këtë arsye nga një kuptim i përgjithëshëm iadministratës shtetërore burojnë dy kuptime të veqanta:I pari, kuptimi formal ose organizativ I administratës shtetërore dheI dyti kuptimi material ose funksional I administratës shtetërore.Me administratën shtetërore në kuptimin formal“ organizativ tregohet tërësiae sistemit të posaqëm të atyre organeve shtetërore, të cilat njihen si organetë administratës shtetërore dhe të cilat ngarkohen me ushtrimin e pushtetitshtetëror në formë të veprimtarisë së administratës shtetërore.
  2. 2. Me administratën shtetërore në kuptimin material-funksional tregohet jo mëaparati administrative I shtetit, por vet veprimtaria shtetërore që zhvillon kyaparat dmth tregohet veprimtaria që zhvilohet në bazë dhe për zbatim tëligjit.4. Akti juridik dhe akti administrative - Aktet juridike mund të jenë të:përgjithëshme dhe individuale. Me aktin e përgjithëshëm juridik krijohennorma të përgjithëshme juridike, me të cilat rregullohen marrëdhëniet ecaktuara shoqërore.Midis akteve të përgjithëshme juridike kushtetutaparaqet formën juridike me përmbajtje më të lartë sepseme të mvishennormat kryesore juridike të cilat rregullojnë marrëdhëniet më tërëndësishëme në shoqëri. SI ligj themelor Kushtetuta është akti juridik mefuqi më të lartë nga aktet tjera. Përveq kushtetutës është edhe ligji I ciliparaqet një formë tjetër juridike, burim tjetër I rëndësishëm juridik (formal)fuqia juridike e të cilit, në raporte me kushtetuën, është më I ulët, kurse nëraport me aktet tjera juridike është më e lartë. Pra me aktet e përgjithëshmejuridike krijohen normat juridike dhe përgjithësisht rregullohen marrëdhënietshoqërore, me aktet juridike individuale bëhet konkretizimi I tyre.Akti administrative“ Mund të vështrohet në dy aspekte: atë formal dhematerial. Si akt administrative, në kuptimin formal, konsiderohet akti Iorganit shtetëror, I cili nxirret sipas procedurës së caktuar (proceduaadministrative), ndërsa akti administrative në kuptimin material paraqetshprehjen e vullnetit të organit shtetëror.5. Nocioni I marrëdhënies juridike dhe kuptimi I përgjithëshëm Imarrëdhënies juridike administrative - Në kuptimin më tëpërgjithëshëm, marrëdhënia juridike përfaqëson një pozitë shoqërore tërregulluar, sipas së cilës njerëzit duhet të sillen. Marrëdhënia juridike ështëmarrëdhënie shoqërore, ndërsa ndryshon nga marrëdhëniet tjera, sepse pasmarrëdhënies shoqërore qëndron shteti, përkatësisht dhuna shtetërore,ndërsa pas marrëdhënieve tjera jo.Qdo marrëdhënie juridike ështëmarrëdhënie midis personave. Keta persona emërtohen në të drejtënsubjekte juridike, të cilat nuk janë elemente, po janë bartës të marrëdhëniesjuridike. Qdo marrëdhënie juridike ka dy elemente: autorizimin juridik dhedetyrimin juridik. Autorizimi do të thotë mundësinë e marrjes së veprimevetë caktuara, sjelljen e caktuar të cilat i mbron normat juridike. Ndërsadetyrimi juridik nënkupton se një subjekt është i obliguar që të sillet sipasmënyrës që e kërkon subjekti tjetër prej tij. Autorizimi juridik mund të jetë itrajtuar si e drejtë subjektive dhe si kompetencë.E drejta subjektive nënkupton autorizimin e subjektit të së drejtës që ai tëvlerësoj interesin e vet dhe të ndërrmarë masa adekuate të mbrojtjes sëinteresit të vet.Me kompetencë kuptohet e drejta dhe detyra e subjektit të së drejtës që tëveproj sipas normave juridike. Për dallim nga e drejta subjektive ku subjektivet cakton interesin e vet, dhe vet i ndërmerr drejtpërdrejt masat enevojshme për mbrojtejen e të drejtave të veta, kompetenca përmban edhe
  3. 3. obligimin që të veprohet sipas normave juridike. Prandaj kompetenca ështëautorizim që të mbrohet interesi i subjektit të caktuar.Marrëdhënia juridike administrative është një marrëdhënie shoqërorespecifike, e cila është e rregulluar me normë juridike. Këto marrëdhëniekrijohen përmes aktit administrative dhe në këto marrëdhënie palëtparaqiten si bartë të drejtash e detyrash të vendosura dhe të mbrojtura prejshtetit.6. Rendi juridik dhe sistemi juridik - Uniteti i normave juridike dhe sjelljete njerëzve sipas atyre normave përcaktojnë nocionin e rendit juridik. Rendijuridik përfshinë vetëm atë pjesë të rendit shoqëror, e cila është e rregulluarme të drejtën, kurse rendi shoqëror përveq rendit juridik, përfshinë edhe atëmoral, ekonomik e politik. Për nga struktura e tij rendi juridik mund tëndahet në pjesën normative, e cila përbëhet nga normat dhe pjesën faktike ecila përbëhet nga sjellja konkrete e njerëzve sipas normave.Për dallim nga rendi juridik, sistemi juridik përfaqëson tërësinë e të gjithanormave të përgjithëshme dhe të veqanta të sistemuara në atë mënyrë qëparaqesin një unitet logjik të ndërlidhur dhe jot e kundërthënëshëm.Qdo system juridik ka dy elemente kryesore: institucionin juridik dhe degënjuridike. Institucioni juridik nënkupton tërësinë e te gjitha normave, të cilat Ipërkasin marrëdhënies së njejtë shoqërore ose grupit më të vogël të saj dhetë cilat kanë bazat e njëjta si dhe janë pjesë përbërëse e ndonjë tërësie tëcaktuar më të lartë. Degë juridike quhet tërësia e institucioneve të cilatrregullojnë të njëjtën fushë të marrëdhënieve shoqërore mbi bazat e njëjta.7. Subjekti juridik - Subjekt I së drejtës është titullari I të drejtave dhedetyrave në marrëdhëniet juridike. Në fakt, subjektet e së drejtës janëtitullarët e të drejtave dhe detyrave në rendin juridik: personat juridik dhepersonat fizikë.Personat fizik nuk janë konsideruar gjithmonë subjekte të së drejtës. Nëkohën bashkohore të gjith njerëzit të posalindur bëhen subjekte të së drejtë.Qdo person ka aftësinë juridike por jo edhe për të vepruar. Për dallim ngaaftësia juridike, aftësia për të vepruar nënkupton ushtrimin faktik të aftësisëjuridike, përkatësisht realizimin e saj.Aftësia për të vepruar fitohet në moshën madhore. Personi juridik për dallimnga ai fizik nënkupton shoqatën e organizuar të qytetarëve, organin punues,institucionin apo bashkësinë tjetër të cilave me ligj ose me aktin e bazuar nëligj është njohur e drejta që të jenë titullarë të drejtave dhe detyrimeve nërendin juridik.Aftësia juridike e personave juridik është aftësi juridikespecifike, ndërsa aftësia e personave juridik për të vepruar është e barabartëme aftësinë juridike të këtyre personave.8. Organizata administrative - E vështruar pikërisht si dukuri realeshoqërore, organizata administrative paraqet atë lloj organizate, në të cilënnjerëzit kryejnë punë të përgjithëshm shoqërore të cilat konsistojnë në
  4. 4. ushtrimin e pushtetit, në njërën anë, dhe në ushtrimin e shërbimeve tëcaktuara për subjektet juridike me mundësinë e shfrytëzimit të autorizimitpublik në anën tjetër. Mirëpo vështirsitë lindin me rastin e përcaktimit tëkuptimit punë të përgjithëshme shoqërore. Se qka në të vërtetë janë punët epërgjithëshme shoqërore, varet nga rregullimet shoqërore të vendeve tëndryshëme që përcaktojnë përmbajetjen e tyre. Zakonisht mendohet se njëpunë merr karakter të përgjithëshëm shoqëror atëher kur atë punë nukmund ta ushtrojë secili për vete ose, së paku, nuk mund ta ushtroj mirë njëindivid, siq e ushtron këtë, p.sh një organizatë administrative.9. Veprimtaria administrative - sipas një koncepti shumica e autorëveveprimtarisë administrative I japin një kuptim më të gjerë se sa që ai ka nëtë vertetë dhe e pËrkufizon si veprimtari ekzekutive, ku veprimtaria eorganeve të administratës paraqet vetëm një dimension të ushtrimit të saj.Ata që përfaqësojnë këtë concept, kanë parasysh se me ushtrimin e kësajveprimtarie nuk merren dy lloje të veqanta organesh shtetërore“ organetekzekutive, në njërën anë dhe organet administrative në anën tjetër.Veprimtaria ekzekutive është sipas tyre veprimtari e njejtë dhe e vetme epushtetit, e cila shfaqet në të njëjtën kohë në dy aspekte: në aspektinekzekutiv dhe në atë administrative.Të dyja këto aspekte I konsiderojnë si dyanë të së njejtës veprimtari shtetërore, të ushtruar nga I njëjti systemorganesh shtetërore. Koncepti tjetër, veprimtarinë administrative e shkëputënga veprimtaria ekzekutive në kuptimin e gjerë dhe kështu nga njëveprimtari e përbashkët, në fakt shfaqen dy lloj veprimtarish shtetërore, siqshfaqen dy sisteme organesh që I ushtrojnë ato veprimtari me përmbajtje tëndryshme.10. Procedura administrative - Një nga elementet që përmendet nëteorinë juridike administrative lidhur me procedurën administrative është:garancia për palën se do të nxjerret vendim I ligjëshëm dhe I drejtëpërputhjë në mes gjendjes faktike dhe juridike; mbrojtja juridike e tëdrejtave subjective; ndjenja e sigurisë së palës; zbatimi I normave juridikemateriale etj. Përkufizimi më I ngushtë I procedurës administrative është aiqë përfshinë në vete elementin e zbatimit të normave juridike materiale përrregullimin e materieve të veqanta administrative.11. E drejta administrative dhe shkenca e saj - E drejta administrativepërdoret në dy kuptime:1. Si degë e sistemit juridik ku përfaqëson një tërësi normash juridike, me tëcilat rregullohen marrëdhëniet shoqërore të caktuara2. Si degë e shkencës juridike, ku merret me studimin e normave juridike metë cilat rregullohen marrëdhëniet e caktuara shoqërore.E drejta administrative përgjithësisht mund të përkufizohej si tërësi normashjuridike me të cilat rregullohen marrëdhëniet shoqërore që krijohen nëfushën e veprimtarisë administrative.12. Objekti I së drejtës administrative - Normat juridike që rregullojnë
  5. 5. marrëdhëniet shoqërore, të cilat përbëjnë objektin e së drejtës administrativequhen norma juridike administrative. Rregullimi që u bën e drejtaadministrative marrëdhënieve shoqërore që hyjnë në objektin e saj quhetrregullim juridik administrative.Në literaturën administrative shfaqen pikëpamje të ndryshëme lidhur mepërcaktimin e objektit të së drejtës administrative. Object I së drejtësadministrative paraqesin normat juridike të caktuara, si dhe marrëdhëniet qëkrijohen përmes atyre normave ose lidhur me to, edhe pse problemetparaqiten me rastin e përcaktimit se cilat norma juridike konsiderohen normajuridike administrative dhe cilat marrëdhënie juridike janë marrëdhëniejuridike administrative.Ekzistojnë së paku dy grupe përkufizimesh të objektit të së drejtësadministrative: Përkufizimet negative sipas të cilave e drejta administrativestudion normat që I përkasin administratës dhe nuk I përkasin, përkatësishtnuk studiohen nga ndonjë degë tjetër e së drejtës dhe përkufizimet positiveqë përcaktojnë normat që studiohen nga e drejta administrative.Përkufizimet positive po ashtu mund të klasëfikohen në dy grupe: në ato qëpër object të së drejtës administrative konsiderojnë të gjitha normat që Ipërkasin administratës, pa marrë parasysh karakterin e marrëdhënieve,përkatësisht të veprimtarisë që ushtron administrate dhe në përkufizimet qëpër object të së drejtës administrative konsiderojnë vetëm ato norma të cilatrregullojnë organizatat administrative dhe veprimtarinë administrative, si dheveprimtarinë e organeve të tjera lidhur me marrëdhëniet juridikeadministrative.13. Burimet e së drejtës administrative - Teoria mbi shtetin dhe tëdrejtën e trajton kuptimin e burimeve të së drejtës në dy drejtime: si burimenë kuptimin material dhe si burime në kuptimin formal. Si burime të sëdrejtës në kuptimin material, teoria mbi shtetin dhe të drejtën kupton forcenqë shkakton shfaqjen (krijimin) e së drejtës. Si burim formal, teoria mbishtetin dhe të drejtën kupton fromën me të cilën mvishen normat juridike,me fjalë të tjera kupton të drejën positive, respektivisht atë që është në fuqi.Burimet themelore të së drejtës në përgjithësi dhe të së drejtësadministrative në veqanti janë: kushtetuta, ligji, dekreti dhe aktet nënligjore.Kushtetuta paraqet formën juridike me përmbajtje më të lartë, sepse siqështë e njohur, me të mvishen normat juridike kushtetuese më kryesore tëcilat rregullojnë marrëdhëniet më të rëndësishëme të shoqërisë.Ligji është një formë tjetër juridike, burim tjetër juridik në kuptimin formal,fuqia juridike e së cilës në raport me kushtetutën është më e ulët, ndërsa nëraport me aktet tjera juridike është më e lartë. Ligji në të vërtetë rregullonnjë marrëdhënie shoqërore të caktuar dhe si I tillë ai nxirret nga organilegjislativ sipas procedurës së caktuar.Dekreti poashtu paraqet njërin nga burimet e së drejtës në kuptimin formalpo që se me të rregullohet një marrëdhënie e caktuar shqërore. Kur dekretika karakter normative dhe kur rregullon marrëdhënie shoqërore në fushën eadministratës shtetërore, ai bëhet edhe burim I së drejtës administrative.Nëdisa vende dekretet paraqesin aktet më të shpeshta shtetërore përvendosjen e normave juridike administrative (në ato vende bënte pjesë edhe
  6. 6. SHqipëria).Aktet nënligjore janë gjithashtu burime të së drejtës në përgjithësi dhe të sëdrejtës administrative në veqanti, mirëpo fuqia juridike e tyre është më eulët se ajo e ligjit. Ato janë të tilla kur përmbajnë norma juridike me të cilatrregullojnë marrëdhëniet shoqërore. Nëse ato norma rregullojnëmarrëdhëniet në fushën administrative atëher ato bëhen burim i rëndësishëmpër të drejtën administrative.Megjithatë pjesën më të madhe të burimeve të së drejtës administrative epërbëjnë aktet e organeve të administratës shtetërore. Aktet e organeve tëadministratës mbajnë emërtime të ndryshme varësisht nga organet që inxjerrin dhe vendi ku janë të themeluara e veprojnë ato organe,respektivisht pozitës që kanë ato organe në aparatin e përgjithëshëm tëpushtetit shtetëror.14. Sistemi I së drejtës administrative - Në sistemin e së drejtësadministrative të një vendi përfshihen, së pari, normat juridike që përmbankushtetuta e atij vendi, të cilat sanksionojnë organizimin dhe veprimtarinë eorganeve të administratës shtetërore. Në radh të dytë, në sistemin e sëdrejtës administrative përfshihen edhe normat e akteve të tjera juridike, tëcilat sanksionojnë marrëdhëniet shoqërore në fushën e administratësshtetërore. Këtu mendohet, si rregull, në normat juridike të ligjeve tëveqanta, dekreteve dhe akteve të tjera.15. Organizatat administrative (nocioni I përgjithëshëm I administratës).Autorë të ndryshëm më së shumti përqendrohen në këto pjesë tëorganizatës: a)njerëzit, b)qëllimi I caktuar, c) mjetet (materiale dhejuridike), q) struktura organizative dhe d) mvetësia në punë.Termi organizatë mund të kuptohet së paku në dy aspekte: si punë eorganizuar për të arritur një qëllim të caktuar dhe organizatë; si institucionqë ka elemente të caktuara dhe që është themeluar që të realizoj qëllime tëcaktuara. Njërin nga përkufizimet e organizatës e bën Sajmon. Meorganizatë, ai nënkupton një format e sjelljes kolektive. Me rastin e këtijpërkufizimi, nocioni I organizatës pothuajse njehsohet me nocionin einstitucionit shoqëror, siq janë bie fjala, martesa, familja, shoqëria etj. Njëpërkufizim të gjerë të organizatës I bën edhe Xhems Muni. Ai nocionin eorganizatës e përdorë pothuajse në kuptimin universal. Muni e përkufizonorganizatën si formë të qdo shoqate njerëzore për arritjen e qëllimit tëpërgjithshëm.Parimet themelore të organizatës janë: 1. Parimi i ndarjes së punëve, 2.Parimi I koordinimit, 3. Centralizimi dhe decentralizimi dhe 4. Koncentrimidhe dekoncentrimi.Ndarja e punëve në organizatë, bëhet mbi bazën e vendit të punës,respektivisht punëve dhe detyrave të zbatuesit. Elementet e vendit të punësjan:a) punët dhe detyratb) punëtori-zbatuesi I punës (një ose më shumë punëtorë)c) Mjetet e punës dhed) Hapësira për punë
  7. 7. 15 a. Ndarja e punëve mund të bëhet në shumë mënyra: ndarja funksionale,ndarja resoriale, ndarja vertikale, ndarja horizontale dhe ndarja operative.Ndarja e punëve ka ndikim në dukuritë e specializimit, tipizimit dhe tëstandardizimit. Specializimi nënkutpon tërësinë e thirrjeve të veqanta dhe tënevojshme për ushtrimin e punëve profesionale të caktuara, ose të mëshumë punëve të ngjashme. Tipizimi konsiston në ushtrimin e atyre punëve,pas të cilave qëndron produkti I njëjtë ose I ngjashëm. Standardiziminënkupton atë ndarje të punëve, në të cilën operacionet (veprimet) ethjeshta (të rëndomta), kryhen më lehtë e më shpejtë dhe me sukseskontrollohen.15b. Koordinimi në faktë është korelat I ndarjes së punës. Koordinimiparaqet një ndër parakushtet esenciale të strukturës së organizatës, I cili dotë bëjë të mundëshëm sigurimin e unitetit të veprimtarisë në organizatë.Koordinimi paraqet vetëm atë lloj të ndërlidhjes, e cila siguron veprimin eharmonizuar të njësive organizative, përkatësisht të njësive të organizatëspër realizimin e qëllimit të përgjithëshëm të organizatës.Me fjalën centralizim në kuptimin e përgjithëshëm, shorehet gjendja kur menjë organizatë qeveriset një qendër. Së këndejmi karakteristikë themelore ecentralizimit është se ai gjithnjë paraqet një hierarki të caktuar, që do tëthotë se vendosja dhe rregullimi I qështjeve thelbësore përqëndrohet nëmajën e piramidës së strukturës organizative. Ndërkaq decentraliziminënkupton dobësimin e ndikimit të qendrës së organizatës në pjesë tëorganizatës. Pra decentralizimi shpreh bartjen e autorizimeve të caktuaraprej organeve udhëheqëse në bartës funksional të caktuar, në të cilënnjëkohësisht bartet përgjegjësia e caktuar në përpjestim më autorizimet edhëna.15c. Parimi I koncentrimit është I ndërlidhur me parimin e centralizimit.Koncentrimi në fakt paraqet tendencën që vendimet të ncirren sa më afër qëështë e mundur, nga maja e piramidës hierarkike. Ndërsa dekoncentriminënkupton tendenxën që vendimet të nxirren nga ana e organeve varëse,natyrisht gjithnjë në kuadër të rregullimit të caktuar juridik të së drejtës,detyrimeve dhe përgjegjësive të subjekteve të caktuara.16. Nocioni I organizatës administrative - Në literaturën juridike së parikërkohen tiparet specifike që e përkufizojnë organizatën administrative. Atotipare janë të shumta dhe më së shpeshti përmenden këto: kontinuiteti,profesionalizimi I nënpunësve, autorizimet, punët shoqërore dhe të tjera. Sinjë lloj I veqante I organizatave, organizatat administrative dallojnë ngaorganizatat e tjera në bazë të dy karakteristikave themelore të tyre:E para në organizatat administrative kryhen punët e përgjithëshmeshoqërore dheE dyta punët e përgjithëshme shoqërore konsistojnë në ushtrimin e pushtetit,përkatësisht në ushtrimin e shërbimeve për subjektet juridike dhe mundësinëe shfrytëzimit të autorizimeve publike; që nënkupton një pushtet të deleguar.17. Llojet e organizatave administrative - Organizatat administrativemund të klasëfikohen në shumë grupe. Grupin e parë e përbëjnë organizatat
  8. 8. administrative, punët e të cilave konsistojnë në ushtrimin e pushtetit kunënkupton organet e pushtetit shtetëror, përkatësisht organet eadministratës shtetërore. Grupin e dytë e përbëjnë organizatat administrativeqë ushtrojnë shërbime të caktuara, duke shfrytëzuar mundësinë e ushtrimittë një pushteti të deleguar nëpërmjet autorizimeve publike, Grupi i dytë iorganizatave administrative nënkutpron organizatat dhe institucionet, të cilatushtrojnë shërbime të caktuara duke shfrytëzuar për këtë autorizimetpublike.Në literaturën juridike administrative, ndeshim shperhjen organizata eadministratës publike e cila në vete përmbledh dy grupet e organizataveadministrative. Kështu Maks Veber thekson se organizatat administrativeshërbejnë nga njëra anë si instrument për ushtrimin dhe mbajtjen epushtetit, ndërsa nga ana tjetër si sistem organizatash për ushtrimin eshërbimit publik17a. Organet e administratës - Fjala organ ka dy kuptime: kuptiminsubjektiv dhe kuptimin objektiv. Në kuptimin subjektiv fjala organ nënkuptonnjerëzit, qoftë si individë, qoftë si grup i tyre, nëpërmjet të cilëve shtetiushtron punët e veta. Në kuptimin objektiv fjala organ nënkupton vëllimin eveprimtarisë së individëve apo të grupeve të tyre, nëpërmes të cilëve shteti,përkatësisht bashkësia e caktuar shoqërore, ushtron punët e veta. ProfesoriKërbek bën njëpërkufizim që na duket më i afërt dhe më i pranueshëm.Sipas tij organi shtetëror paraqet një institut real konkret dhe të organizuarjuridik, i cili duhet të kryej rreth të caktuar të detyrave dhe të punëveshtetërore.Organet e organizatës shtetërore përbëjnë atë pjesë të aparatit shtetëror ecila është ngarkuar me veprimtarin administrative, si njërën nga veprimtaritëe përgjithëshme që ushtron shteti. Karakteristika themelore, e cila bën qëorganet e administratës të cilësohen si organe shtetërore është mveshja etyre me tagra të pushtetit. Tagrat e pushtetit të organeve të administratësshtetërore, shprehen në të drejtat dhe detyrat e tyre që: a) të nxjerrin aktejuridike administrative me të cilat manifestojnë vullnetin e shtetit,përkatësisht të pushtetit shtetëror dhe b) të mbrojnë dhe të zbatojnë ligjet etij nga qdo shkelje, duke përdorur edhe fuqinë shtrënguese.Karakteristikë tjetër e rëndësishme e organeve të administratës shtetërorejanë kompetencat e tyre të përcaktuara me ligj. Organet e administratëskanë një numër veqorish specifike në bazë të të cilave ato dallohen ngaorganet tjera të pushtetit shtetëror. Këto veqori të tyre përcaktohen ngakarakteri i veqantë që ka veprimtaria administrative e shtetit. Shpesherorganet e administratës njejtësohen me persinat zyrtarë. Shprehjet organadministrativ dhe person zyrtar u përkasin dy nocioneve të ndryshme,prandaj edhe kanë kuptim të ndryshëm juridik. Me shprehjen organadministrativ tregohet një formacion individual ose kolektiv, me organizimine tij të brendëshëm, që është pjesë përbërëse e aparatit administrativ,ndërsa shprehja person zyrtar tregon individin, njeriun konkret, personin ecaktuar që kryen këtë apo atë funksion administrativ.17b. Klasëfikimi i organeve të administratës - Klasefikimi organeve të
  9. 9. administratës shtetërore është në varësi të drejtpërdrejtë prej sistemitshoqëror politik dhe juridik të një vendi. Kalëfikimi i organeve administrativeështë i ndryshëm varësisht a bëhet fjalë për shtetin unitar apo federativ, tëcentralizuar apo të decentralizuar ejt.Sipas kriterit të shtrirjes së veprimtarisë së organeve të administratësshtetërore, organet qendrore shtrijnë veprimtarinë e vet brenda tërë territorittë vendit, ndërsa organet lokale të administratës e kanë të kufizuar shtrirjene vet p.sh brenda një komune. Lidhur me këtë është edhe ndarja në organetqendrore dhe regjionale të administratës shtetërore.Kriter themelor për ndarje në organet individuale dhe kolegjiale tëadministratës është mënyra e vendosjes. Organet individuale tëadministratës janë organe në të cilat si rregull shprehet vullneti I individit, Iatij që është në krye të organit, përkatësisht eprorit të organit. Organetindividuale shtetërore janË p.sh ministritë.Organe kolegjiale të administratësshtetërore janë ato organe në të cilat e drejta e vendosjes I takon një grupipersonash. Vendimi merret me mbledhje më shumicë votash. Mbledhja brenanjë afati të caktuar quhet sesion, ndërsa numri I anëtarëve për punë dhemarrjen e vendimeve të organit kolegjial quhet kuorum. Ekzistojnë dy lloje tëkuorumit.: kuorumi I të pranishmëve dhe kuorumi I votuesve. Kuorumi I tëpranishmëve është numri I anëtarëve që nevoitet për hapjen, përkatësishtfillimin e punës dhe mbajetjen e mbledhjes, ndërsa kuorumi I votuesve ështënumri I anëtarëve që nevoitet për marrjen e vendimeve në mbledhje.Kriter për ndarjen e organeve aktive dhe këshilluese të administratësshtetërore shërben lloji I punëve që kryejnë, përkatësisht ushtrojnë atoorgane. Organet aktive janë të mvetësishme në ushtrimin e punëveadministrative dhe ndryshe mund të emërohen edhe si organe të cilatnxjerrin vendime (ministritë). Organet këshilluese janë si rregull ato të cilatbëjnë këshilla, pra shfaqin kryesisht mendime profesionale për organet tjeradhe këto në esencë dallohen prej organeve aktive. Kriter themelor përklasifikimin e organeve të mvetësishme dhe në organet në përbërjen eorganeve të mvetësishme të organizatës është shkalla e mvetësisë në punë,përkatësisht në ushtrimin e saj. Organet e mvetësishme janë ato organe qëjanë në raport të drejtëpërdrejtë me parlamentet dhe themelohen prej tyrep.sh ministritë . Organet në përbërjen e organeve të mvetësishme tëadministratës shtetërore janë në raport të drejtëpërdrejtë me organet emvetësishme dhe themelohen me ushtrimin e punëve tË caktuara ngarrethveprimi I tyre p.sh inspektoratet në përbërjen e ministrive. Këto organekërkojnë shpërbim të veqantë dhe të organizuar, por edhe një shkallë tëcaktuar të mvetësis në ushtrimin e punëve.Kriter themelor për ndarjen në organe të larta dhe të ulëta të administratësshtetëore është raporti ndërmjet tyre. Ai raport shprehet si raport I organeveeprore dhe varëse, si raport I koordinimit, përkatësisht bashkrendimit dhe siraport I lidhjeve vertikale ndërmjet tyre, përkatësisht I të drejtave dhedetyrave të ndërsjellta.Klaësfikimi në organet e administratës së shkalles së lartë dhe të ulët ështëshprehje e shkallëve të ndryshëme të njësive territoriale politike, pra edheshkallëve të ndryshme të organeve të pushtetit shtetëror në përgjithësi dhetë organeve të administratës shtetërore në veqanti.
  10. 10. Kriter themelor për ndarje në organet e përgjithshme dhe organe të veqantatë administratës shtetërore është vëllimi I punëve. Organe të përgjithëshmetë administratës shtetërore janë ato organe të cilave u është dhënë nëkompetencë ushtrimi I të gjitha punëve administrative, të cilat në përgjithsimund ti kryejnë organet administrative. Organe të veqanta administrativejanë ato organe veprimtaria e të cilave është e kufizuar në fushë të caktuaradministrative, përkatësisht në shërbim të caktuar administrativ si p.shseksione, referate etj18. Parimet e organizimit të administratës shtetërore - Parimet eorganizimit të administratës shtetërore kushtëzohen drejtpërsëdrejti ngarendi shoqëror I një vendi dhe organizimi I tij shtetëror I ndërtuar mbi këtëbazë. Ndër parimet themelore të organizimit të administratës shtetërore janëato të cilat janë me interes për shqyrtime komparative: parimin e ndarjes sëfunksionit ekzekutiv nga funksioni administrativ, parimin ekushtetutëshmërisë dhe ligjshmërisë, si dhe parimin e federalizmit, si tri ngaparimet kryesore.Disa vende bëjnë ndarjen e funksionit ekzekutiv nga ai administrativ përdallim nga disa vende ku nuk ndeshim në ndarjen e këtyre funksioneve.Funksionin ekzekutiv e ushtrojnë organet ekzekutive, ndërsa atëadministrativ organet e administratës shtetërore. Funksionin administrativmund ta ushtrojnë edhe organizatat, të cilat ushtrojnË punët me interes përnjësinë administrative politike përkatëse, si dhe organizatat dhe institucionettë cilat kanë autorizime publike.Parimi I kushtetutshmërisë dhe ligjmërisë paraqet parimin politik e juridik, qëdo të thotë se organizimi I administratës shtetërore bazohet në parimet epërgjithëshme të organizimit të pushtetit shtetëror të përcaktuar nëkushtetutë dhe në ligje. Ky parim përveq që është parim I organizimit, aiështë edhe parim I punës së organeve të administratës shtetërore.Në vendet me rregullim federativ qështja e organizimit të administratësshtetërore shtrohet ndryshe nga vendet me rregullim unitar. Prandaj nëvendet me rregullim federativ nuk kemi përqëndrim të veprimtarisëadministrative vetëm në një hallkë organizative, por në më shumë hallka(komuna, krahina, republika, federata).20. Shërbimet publike dhe institucionet për ushtrimin e tyre20a Nocioni I shërbimit publike - Shërbimi publik si nocion u zhvillua nëvendet e Perëndimit e sidomos në Francë. Leon Digi që është përfaques I sëashtuquajturës teori e funksioneve sociale zhvillon teorinë se e drejta publikeështë në të vërtetë e drejtë e shërbimeve publike dmth se nuk ka karakter tëurdhërit, veqse përmban norma mbi rregullimin dhe drejtimin përkatësishtqeverisjen e shërbimeve publike.Sipas tij shërbim publik paraqet secilaveprimtari ushtrimi I së cilës do të duhet të sigurohej dhe të kontrollohej ngaata që qeverisin, sepse ushtrimi I kësaj veprimtarie është I domosdoshëmpër realizimin dhe zhvillimin e reciprocitetit shoqëror dhe ky shërbim është Iasaj natyre që nuk do të mund të realizohej pa intervenimin e forcëssunduese. Nga ky përkufizim kuptojmë se shërbimi publik është sigurim Ireciprocitetit shoqëror, ndërsa mjetin me të cilin arrihet ai qëllim, paraqetforca e atyre që sundojnë, përkatësisht atyre që qeverisin.
  11. 11. Moris Orju, shërbimin publik e konsideron sigurimin e interesit tëpërgjithshëm dhe si mjet pushtetin publik.21. Klasifikimi I shërbimeve publike - Kryesisht merren dy kritere tëklasifikimit të shërbimeve publike: objekti I shërbimit publik dhe mënyra sesi sigurohet interesi publik.Profesori Riverio sipas objektit shërbimet publike I klasëfikon në tri grupe:shërbimet publike të administratës, shërbime publike të industrisë dhe tëtregtisë dhe shërbime publike sociale.Sipas mënyrës se si sigurohet interesi Ipërgjithshëm I njëjti autor dallon tri grupe: së pari shërbimet publike të cilatkanë qëllim të drejtëpërdrejtë dhe individualisht, ti plotësojnë nevojat eindividëve, së dyti shërbimet publike të cilat në mënyrë indirekte I ofrojnëdobi individëve, së treti shërbimet publike të cilat nuk janë të destinuaradrejtpërsëdrejti për dobinë personale të individëve, veqse I shërbejnëinteresit të përgjithshëm në kuptimin e drejtë të fjalës, dmth interesit të tërëbashkësisë shoqërore.Në Francë ndër format e reja të shërbimeve publike veqohen:a)ndërrmarjet publike dheb)ndërrmarjet mikse, përkatësisht ndërrmarrjet e përzieraNë shërbime publike në industri dhe tregti gjithnjë e më shumë aplikohenrregullat e së drejtës private dhe në atë mënyrë ato transformohen nëkategori të veqntë juridike në ndërrmaje publike. Përveq kësaj si organe tëveqanta që ushtrojnë veprimtarinë e shërbimit publik, ekzistojnë ndërrmarjetmikse, përkatësisht të përziera, aksionarët e të cilave janë në njërën anëkapitalistët private, ndërsa në anën tjetër shteti, përkatësisht personatpublikë juridikë.22. Autorizimet publike - Autorizimet publike me një pjesë të vet Ipërkasin ushtrimit të veprimtarisë administrative. Derisa organet eadministratës dhe organet tjera të pushtetit ushtrojnë pushtet, organizatatshoqërore nuk ushtrojnë pushtet (burimor), veqse kur janë me ligje tëautorizuara, ushtrojnë autorizime publike, pra njëfarë pushteti të deleguar.Në sistemet kushtetuese juridike të vendeve të ndryshëme janë përcaktuarsubjekte joshtetrore për ushtrimin e veprimtarisë administrative. Në Shqipërikëto ishin organizata shoqërore gjendja juridike e të cilave përcaktohej mekushtetutë, ndërsa në mënyrë më të hollësishme ajo rregullohej me normatjuridike administrative, të vendosura me akte juridike të organeve përkatëseshtetrore. Element kryesor që përcaktonte gjendjen juridike administrative tëorganizatave shoqërore ishte zotësia juridike administrative që dmth tërësiae të drejtave dhe e detyrimeve, me të cilat shteti I pajisë dhe I ngarkon atonë fushën e veprimtarisë ekzekutive urdhërdhënëse dhe së dyti zotësia e tyrepër tu paraqitur vet në marrdhënie të caktuara juridike si bartëse të drejtashdhe detyrimesh me karakter administrativ.23. VEPRIMTARIA E ORGANEVE TË ADMINISTRATËS SHTETROREA) VEPRIMTARIA ADMINISTRATIVE23a. Funksionet themelore të shtetit - Organet e administratës shtetërorejanë pjesë përbërëse e aparatit shtetëror të një vendi. Organet e
  12. 12. administratës shtetërore mbi të gjitha ushtrojnë pushtet shtetëror, me tëcilin janë pajisur nga normat juridike në fuqi të atij vendi. Nëpërmjet atyrenormave ushtrimi I pushtetit shtetëror nga ana e organeve të administratësshtetërore merr formë dhe përmbajtje të caktuar, si dhe të shprehur e tëkonkretizuar në aktet juridike që nxjerrin ato. Veprimtaria e shtetit ështëshumë e gjerë. Forma e parë e veprimtarisë që ushtron shteti është ajoligjvënëse dhe kët e bënë Parlamenti. Veprimtaria e dytë është ajoekzekutive dhe ushtrohet nga organet e pushtetit shtetëror Qeverja dheministritë. Veprimtaria ekzekutive përkufizohet në dy kuptime të sajathemelore: në kuptimin e gjerë në të cilin përveq funksioneve ekzekutivepërfshihen edhe funksionet e organeve administrative dhe në kuptimin engushtë në të cilin përfshihen vetëm funksionet e organeve administrative.Me kushtetutën e Republikeës së Kosovës (1990) dhe amandamentet e sajështë përcaktuar se pushtetin shtetëror ekzekutiv dhe në kuadër të tij edheatë administrativ e ushtron Qeveria dhe ministritë përkatëse të Republikësdhe organet e organizatat tjera administrative, ndërsa funksione të caktuaraadministrative mund të ushtrojnë edhe subjektet tjera, kur kjo u ështëbesuar me ligj.24. Përkufizimi I veprimtarisë së organeve të administratësshtetërore - Si formë e veqantë e veprimtarisë shtetërore në kuptimin egjerë administrata shtetrore, shprehet në dy drejtime: Si veprimtariekzekutive dhe si veprimtari administrative në kuptimin e ngushtë.Veprimtaria ekzekutive e organeve të administratës shtetërore qëndron nëkujdesin për zbatimin e ligjeve, ndërsa veprimtaria administrative qëndronnë zbatimin e drejtëpërdrejtë të ligjeve dhe akteve tjera të bazuara në to.Nëbazë të përmbajtjes konkrete të qëllimit, që administrata ndjek si dheveqorive juridike e politike që atë e karakterizojnë si formë e veqantë eushtrimit të pushtetit shtetëror, administrata shtetërore mund tëpërkufizohet si: veprimtari administrative, që ushtrohet nga organetadministrative, në bazë dhe për zbatim të ligjit. Ky përkufizim vë në dukje setipari I parë kryesor juridik I administratës është karakteri nënligjor I saj. Mefjalë tjera administrata shtetërore si formë e veqantë e veprimtarisështetërore varet nga ligji, I nënshtrohet ligjit dhe ushtrohet gjithmonë nëbazë dhë për zbatim të ligjit.25. Llojet e punëve, përkatësisht funksioneve të administratësshtetërore - Organet e administratës shtetërore ushtrojnë dy llojethemelore të punëve: Punët administrative dhe punët profesionale,shoqërore dhe punë të tjera.a) punët administrative në kuptim të ngushtë konsistojnë në nxjerrjen eakteve normative dhe të akteve administrative, ushtrimin e mbikqyrjesadministrative dhe ushtrimin e veprimtarisë represive. Këto janë tëashtuquajturat punë autoritative.b) Punët profesionale shoqërore dhe punët tjera janë punët joautoritativedhe ato si rregull, organet e administratës I ushtrojnë për nevoja tëorganeve të tjera të pushtretit, në radhë të parë për organet ligjvënëse dhe
  13. 13. ekzekutive.26. Parimet e punës së organeve të administrates - Parimi Iligjshmërisë “ Parimi I ligjshmërisë dhe zbatimi I tij kanë rëndësijashtëzakonisht të madhe sidomos për administratën shtetërore. Parimi Iligjshmërisë shtron kërkesa dhe gjenë zbatim si në veprimtarinë ashtu edhenë organizimin e aparatit administrativ. Në fushën e veprimtarisë së këtijaparati zbatimi I përpikët I saj kërkon që të gjitha organet dhe personat e tijzyrtare të udhëhiqen nga ajo si në kryerjen e veprimeve të tyre juridikeashtu edhe të veprimeve jojuridike (materiale-teknike). Parimi I ligjshmërisëgjenë zbatim të plotë edhe në fushën e organizimit të administratësshtetërore. I tërë ndërtimi I saj në të gjitha strukturat dhe hallkat e tijmbështetet fuqimisht mbi këtë parim. Kjo përmbën një nga faktorët kryesoretë aparatit administrativ dhe është në gjendje që ta realizoj me sukses tëplotë përmbajtjen e administratës shtetërore në kuptimin e saj materialfunksional dhe pa respektimin e këtij parimi nuk mund të ketë veprimtari tërregullt administrative. Parimi I ligjshmërisë konsiderohet si parimi më Irëndësishëm dhe I parë juridik, që në kuptim të përgjithshëm nënkuptonlidhshmërinë e organeve të administratës për normat juridike, përkatësishtpajtueshmërinë e normave juridike të ulëta me ato të larta, ndërsa në kuptimtë veqantë, parimi I ligjshmërisë së punës së administratës nënkupton se tëgjitha aktet e organeve të administratës duhet të jenë të ligjshme,përkatësisht në përputhje me ligjin dmth të bazuara me ligj dhe akte të tjeraqë janë nxjerrë në bazë dhe për zbatim të ligjit.Rastet më të shpeshta tëpaligjshmërisë që shfaqen në punën e administratës janë:- inkompetenca- cenimi I të drejtave në procedure- cenimi I të drejtave materiale juridike- vërtetimi I gabueshëm I gjendjes faktike dhepaligjshmëria në oportunitetin ose qëllimin e aktit.26a. Inkompetenca - Organet e administratës duhet ti përmbahenkompetencës së caktuar. Mospërmbajtja e të drejtave dhe detyrave tëpërcaktuara, përkatësisht autorizimeve nga ana e organeve nënkuptoninkompetencën e tyre dhe në këtë mënyrë një rast eklatant tëpaligjshmërisë. Paligjshmëria mund të shfaqet me cenimin e të drejtave mbikompetencën lëndore dhe territoriale. Nga inkompetenca duhet të dallojmëuzurpimin e kompetencës, I cili paraqitet atëher kur individi apo grupi Iindividëve, përkatësisht organi farë nuk kanë cilësinë e titullarit, ndërsanxjerrin aktin administrativ.Ky është I ashtuquajturi akt inxistent (I paqene)të cilin pala nuk duhet ta godas, por thjesht ta injororë.26b. Canimi I të drejtave në procedure - njihet edhe si gabim formal apoprocedural I administratës. Ai cenim mund të shkaktohet me cenimin enormave me të cilat rregullohet forma e aktit. Gabimet formale oseprocedurale ndahen ne dy grupe: në gabime esenciale dhe joesenciale.Esenciale janë ato gabime që ndikojnë në vendosjen e qështjes, ndrësagabime joesenciale janë ato gabime që nuk kanë pasur ndikim në
  14. 14. përmbajtjen e aktit.26c. Cenimi I ligjit material - mund të shkaktohet në dy mënyrathemelore: që në rastin konkret të mos aplikohet norma, e cila është dashurtë aplikohet ose kur është aplikuar norma, mirëpo aplikimi është bërëgabimisht përkatësisht në bazë të interpretimit të gabueshëm.26d. Gabimi në gjendjen faktike - Bëhet atëher nëse nuk vertetohen tëgjitha faktet që janë relevante për nxjerrjen e aktit. Ky gabim mund të bëhetqoftë nëse faktet nuk janë vertetuar plotësisht ose nëse është nxjerrëpërfundim I gabueshëm mbi gjendjen faktike.26e. Paligjshmëria në oportunitetin ose qëllimin e aktit - ekzistonatëher nëse organi i administratës nxjerr aktin mbi realizimin e një qëllimitjetër dhe jo tË atij që buron nga ligji. Norma administrative është aplikuardrejtë vetëm nëse aplikimi I përgjigjet oportunitetit ose qëllimit të vet.27. Parimi I diskrecionit (parimi I qmuarjes së lirë) - Esenca e tij konsistonnë atë që normat ligjore nuk përmbajnë zgjidhjen kategorike, por ia lënëmundësinë organit të administratës, në rastin konkret të zgjedh ndërmjet dya më shumë alternativave përkatësisht mundësive, atë që është mëoportune. Ky parim buron nga parimi I ligjshmërisë dhe paraqetkonkretizimin e denjë të tij, veqanërisht në procedurën administrative merastin e vendosjes së qështjes konkrete administrative.28. Parimi I mvetësisë - Edhe parimi I mvetësisë paraqet zbatim të denjëtë parimit të ligjshmërisë, sepse ai nënkutpon se administrata mund tëpunojë vetëm atë për të cilën është e autorizuar. Kështu konsiderohet seasnjë organ tjetër, nuk mund të përzihet në rrethveprimin e administratës enë anën tjetër administrata është përgjegjëse për kryerjen dhe ushtrimin edetyrave që I janë përcaktuar. Kjo mvetësi e organeve të administratësështë relative që do të thotë mundësi veprimi brendapërbrena kompetencavetë përcaktuara me kushtetutë e ligj.Rrethveprimi dhe kompetenca paraqesininstrumentet kryesore të përkufizimit horizontal ndërmjet organeve tëadministratës shtetërore.Rrethveprimi nënkupton fushën e caktuar të veprimtarisë nga tërësia efunksioneve të organeve të administratës, që I takon një organi tëadministratës. Kompetenca përkufizohet si e drejtë dhe detyrë e organit tëadministratës në ushtrimin e punës së caktuar administrative. Kompetencandahet për nga përmbajtja e veprimtarisë, përkatësisht lloji I punëve, të cilatushtrohen dhe kompetencën për nga territori në të cilën shtrihet mundësia eveprimit të organit të administratës. Ekzistojnë dy drejtime të ndërrimit tëkompetencës: delegimi dhe substitucioni I kompetencës. Delegimi Ikompetencës nënkupton bartjen e kompetencës nga organi I administratëssë shkallës më të lartë në organin e administratës së shkallës më të ulët,ndërsa substitucioni I kompetencës nënkupton marrjen e kompetencës prejorganit më të ulët nga organi më I lartë.
  15. 15. 29. Parimi I efikasitetit - Ekzistojnë shumë parakushte që ndikojnë nëmënyrë të drejtëpërdrejtë në shkallën e efikasitetit të administratës. Ndër toështë edhe ligjshmëria në punën e saj. Parakushte tjera të rëndësishme, ngatë cilat varet efikasiteti në punën e administratës janë: organizimi funksionalI administratë, përkatësisht përcaktimi I kompetencave të administratës,modernizimi I punës në administratë, ngritja profesionale e kuadrove nëadministratë, dhe informimi e komunikimi në administratë.30. Parimi I punës së hapur të administratës - Ky parim në esencënënkupton hapjen e administratës para shoqërisë, përkatësisht informimin eqytetarëve mbi punën e saj.Informimi për punën e administratës mund tëbehet në vëllim të ndryshëm dhe në forma të ndryshme. Për këtë si rregullshfrytëzohen mjetet e informimit publik. Realizimi praktik I këtij parimi kamundësi të kufizimit në rastet e ruajtjes së sekretit, përkatësisht fshehtësisësë punës në administratë.Secilat punë apo shërbime nga kompetenca eadministratës konsiderohen sekret, përkatësisht fshehtësi, caktohen nëlegjislacion të qdo vendi.31. MARREDHENIET JURIDIKE ADMINISTRATIVE- Pëufizimi I normave juridike administrative dhe dallimi I tyre nga normattjera juridike. Norma juridike administrative quhen ato rregulla tëdetyrushme të sjelljeve që vendosen ose sanksionohen nga shteti përrregullimin juridik të marrdhënieve shoqërore të cilat krijohen në procesin eveprimtarisë së tij administrative. Në aspektin e përgjithshëm juridik normatadministrative nuk dallojnë ndaj normave të degëve të tjera të së drejtës prakanë përmbajtje dhe natyrë të njejtë. Normat administrative nga normat edegëve tjera I dallon objekti I veqantë I rregullimit juridik të tyre. Në këtëobjekt siq është thënë hyjnë vetëm marrëdhëniet shoqërore që krijohen nëprocesin veprimtarisë adminsitrative të shtetit. Vetëm duke u nisur nga kykriter ne mund të dallojmë se një normë juridike është e së drejtësadministrative apo jo.a) Norma juridike administrative është bazë për lindjen e marrëdhëniesjuridike administrative. Megjithatë vet marrëdhënia administrative atë nuk ekrijon. Ajo përmban vetëm mundësinë abstrakte të krijimit të kësajmarrëdhënie, duke I parashikuar rastet e mundshme dhe në përgjithsi tëlindjes së të drejtave e detyrimeve administrative për subjektet e së drejtësadministrative.b) Normat juridike administrative si rregull kanë karakter imperativ. Kykarakter I saj shfaqet nën urdhërimin e detyrueshëm që ajo përmban përsubjektet e së drejtës administrative. Në pjesën më të mardhe të tyrenormat juridike administrative e bëjnë rregullimin e marrëdhënieveshoqërore përmes urdhërimeve kategorike, të cialt u drejtohen subjektevepërkatëse.c) Elementet përbërëse të strukturës së normës juridike administrativekarakterizohen nga disa ndryshime në krahasim me normat e tjera të sëdrejtës. Dispozitivi I normës juridike administrative dmth, pjesa e struktrësqë përcakton vet rregullimin e sjelljes së përcaktuar prej saj zakonisht eshtë
  16. 16. shprehur në mënyrë shumë të qartë. Sa I përket sanksionit konkret dmthasaj pjese të strukturës së normës juridike administrative, tregohen masat endikimin shtetëror e shoqëror kundër atyre që shkelin dispozitivin e saj qëmungon fare.Sipas përmbajtjes konkrete normat juridike administrative ndahen në normaqë rregullojnë marrëdhënie shoqërore (këto norma përbëjnë Pjesën epërgjithëshme të së drejtës administrative) dhe norma që rregullojnëmarrëdhënie shoqërore të një dege të veqantë të administratës shoqëroreose disa degëve të saj (këto norma përbëjnë Pjesën e posaqme të së drejtësadministrative).Sipas fuqisë juridike normat e së drejtës administrative ndahen në norma tëorganeve shtetrore eprore dhe norma të organeve shtetërore varëse.Realizimi I normave juridike administrative nga subjektet e së drejtës bëhetnë dy forma: formën e ekzekutimit dhe atë të zbatimit. Ekzekutimi I normËsjuridike administrative nënkupton nënshtrimin e sjelljes së subjektit të sëdrejtës ndaj kërkesave që I drejton atij kjo normë.Ekzekutimi është Idetyrueshëm për të gjithë subjektet e së drejtës administrative papërjashtim. Në zbatimin e normës juridike administrative kuprojmë zgjidhjennë bazë të saj të qështjeve konkrete nga ana e organeve kompetenteshtetërore dhe personave të tyre zyrtarë.- Zbatimi I normës juridike bëhet vetëm nga ai subjekt I së drejtësadminsitrative I cili është I autorizuar nga ligji për një gjë të tillë dmth vetëmorgani shtetëror, personi zyrtar ejt.- Zbatimi I normës juridike administrative në rastet konkrete bëhet nëpërputhje me përmbajtjen e vërtetë të saj dmth vetëm për ti arritur atoqëllime, për të cilat është vendosur norma.- Zbatimi I normës juridike administrative bëhet duke I respektuar të gjitharregullat e procedurës që ka parashikuar një shtet për një gjë të tillë.32. Kuptimi dhe veqoritë kryesore të marrdhënieve juridikeadministrative.Në kuptim të përgjithshëm, marrëdhënie juridike administrative quhen atomarrëdhënie shoqërore që krijohen në fushën e veprimtarisë administrativedhe në të cilat palët paraqiten si bartëse të drejtash dhe detyrash tëvendosura e të mbrojtura nga shteti. Marrëdhëniet juridike administrativedallohen për nga këto veqori:a) Ato janë marrëdhënie shoqërore juridike. Si të këtilla ato dallohenngamarrëdhëniet shoqërore në përgjithësi, sepse rregullohen nga normatjuridike administrative, ndërsa nga marrëdhëniet tjera shoqërore juridike atodallohen sepse krijohën në fushën e veprimtarisë administrative të shtetit.b) Njëra nga palët në marrëdhëniet juridike administrative duhet të jetëdoemos shteti I përfaqsuar nga orgnai I tij. Si rregull ky I fundit është organI administratës shtetËrore. Me cilësinë e palës tjetër mund të paraqiten tëgjithë subjektet e tjerë të mundëshëm të këtyre marrëdhënieve dmth.Personat fizike dhe juridike. Qenia e organit shtetëror si palë e domosdoshmepërkatësisht e detyrueshme e marrëdhënieve juridike administrative,shpjegohet me faktin se veprimtaria administrative realizohet gjithnjë nëemër të shtetit, të cilin mund ta përfaqsojnë vetëm organet e tij.
  17. 17. c) Mërrëdhëniet juridike administrative nuk krijohen vetvetiu, krijimi I tyrebëhet atëher kur vërtetohen ato rrethana me të cilat normat juridikeadministrative krijojnë lindjen ndryshimin dhe shuarjen e tyre. Ato rrethanaquhen fakte juridike administrative.d) Subjekte të marrëdhënieve juridike administrative janë ata persona fizikëe juridik që duke qenë të mveshur me të drejta dhe të ngarkuar me detyranë fushën eveprimtarisë administrative të shtetit hyjnë në marrëdhënie meorganet shtetrore. Këto subjekte duhet të kenë zotësinë juridike dhe zotësinëpër të vepruar për të hyrë në këto marrëdhënie.33. Llojet e marrëdhënieve juridike administrative - Marrëdhënietjuridike administrative mund të ndahen në lloje të veqanta. Si rregull kriteretkryesore për ndarje të tillë janë: përmbajtja konkrete e marrdhënievejuridike administrative; karakteri I vet marrëdhënieve; karakteri I subjektevetë saj dhe metodat e mbrojtjes së marrëdhënieve juridike administarive.34. Aktet administrative shteterore - Dy vërejtje duhet theksuar: E paraakte të organeve të administratës nuk janë vetëm aktet administrative, tëcilat në fakt, janë vetëm një nga llojet e akteve që nxjerrin organet eadministratës shtetërore në ushtrimin e funksioneve të përcaktuara të tyreme kushtetutë dhe ligjeE dyta, akte administrative nuk janë vetëm aktet, të cilat i nxjerrin organet eadministratës shtetërore, veqse nxjerrin edhe organizatat dhe bashkësitë nëushtrimin e autorizimeve publike, do të thotë kur janë të pajisura me tëdrejta dhe të ngarkuara me detyrime në marrëdhëniet juridikeadministrative. Organet administrative nxjerrin: akte juridike dhe aktemateriale,35. Aktet juridike të administrates - Aktet juridike të administratës mundtë klasëfikohen në: akte normative ose të përgjithëshme dhe akte konkreteose individuale.35a. Aktet normative ose të përgjithshme - Aktet normative ose tëpergjithshme janë aktet që organet e administratës shtetërore I nxjerrin nëveprimtarinë e vet dhe me të cilat rregullojnë norma të sjelljes në mënyrëabdstrakte përkatësisht të përgjithëshme. Këto norma ju përkasin numrit tëpacaktuar të njerzëve dhe rasteve. Aktet normative të pergjithëshme të cilatI nxjerrin organet administrative janë: rregullore, urdhëresat dhe udhëzimet.35a1. Rregullorja - Rregullorja është akt juridik normativ ose akt Ipërgjithshëm I organeve të administratës. Ky akt ka karakter normativ,sepse përmban dispozita të përgjithëshme, të cilat duhet të zbatohen ngasubjektet juridike administrative në fushat përkatëse të administratësshtetërore. Rregullorja nxirret për dy qëllime të caktuara: e para për tëpërcaktuar organizimin e brendëshem të organit dhe e dyta, për tëpërcaktuar rrethveprimin e tij.35a2. Urdhëresa - Urdhëresa është akt juridik normativ ose akt Ipërgjithshëm I administratës, me të cilin behet zbatimi I dispozitave ligjore
  18. 18. dhe I akteve të përgjithëshme të kuvendeve të bashkësive shoqërore-politikedhe të organeve ekzekutive të tyre. Marëdhëniet kryesore që krijohen nëjetën e një vendi, si rregull rregullohen në mënyrë primare me akte ligjore(ligje dhe dekrete) SI përjashtim për rastet kur vet ligji e lë rregullimin emarrëdhënieve të caktuara shoqërore në kompetencën e organeve tëadministratës shtetërore dhe kryesisht në kompetencën e Qeverisë ajo Irregullon ato me Urdhëresa. Prandaj urdhëresat nga natyra juridike janë akteme karakter të përgjithshëm. Ato zakonisht përcaktojnë rregulla tëdetyrueshme sjelljeje për një rreth të gjerë personash dhe për zbatimin ekëtyre rregullave zakonisht parashikojnë edhe sanksione administrative.35a3. Udhëzimi - Udhëzimi është akt juridik normati ose akt I përgjithshëm Iadministratës dhe nxirret me qëllim të drejtimit, këshillimit ose dhënies sëinstrukcioneve të ndryshme, lidhur me zbatimin e ligjeve apo dispozitavetjera dhe të akteve të përgjithshëme të kuvendeve e organeve ekzekutive tëtyre. Udhëzimi ka karakter të detyrueshem por edhe fakultativ. Udhëzimi Idetyrueshem zakonisht nxirret nga organet e administratës më të lartë dhe udrejtohet organeve të administratës më të ulët kështu që atyre u ndihmonpër të zbatuar më leht dispozitat e ndryshme ligjore. Udhëzimi fakultativnxirret si instruksion profesional nëpërmjet të cilit një organ më I lartë Iudhëzon organit tjetër më të ulët të administratës se si duhet të kryej njëpunë profesionale.36. Aktet administrative - Per aktin administrativ janë me rëndësi këtokarakteristika: konkretësia, autoritetësia dhe veprimi I tij juridik. Aktiadministrativ më së shpeshti përkfizohet si akt juridik me të cilin në mënyrëautoritative vendoset një qështje konkrete. Atributi juridik ose veprimi juridikshërben për tu dalluar nga aktet materiale të cilat nuk e kanë këtë cilësi,ndërsa atributi konkret shërben për ta dalluar nga aktet e përgjithshmejuridike, përkatësisht nga aktet të cilat I përkasin një numri të madh tërasteve.37. Llojet e akteve administrative - Aktet administrative mund tëklasëfikohen sipas kritereve të ndryshme.- Aktet individuale dhe gjeneraln - Ndarja e akteve administrative në akteindividuale dhe akte gjenerale bëhet në bazë të kriterit themelor se akti ipërket personave individualisht të caktuar apo të pacaktuar. Për aktinadministrativ individual është karakteristikë se personi përkatësish personatjanë të shënuar me emërp.sh leja që i ipet personit konkret për hapjen epunëtorisë zejtare. Akti gjeneral u përket shumë personave të cilët nukshënohen me emër në akt. Edhe pse në akt nuk shënohen emrat epersonave të cilëve u përket akti ata mund të caktohen p.sh akti me të cilinbanorëve të një lagjeje apo të nje rruge I urdhërohet që të marrin pjesë nëshuarjen e zjarrit. Akti gjeneral ndryshon prej ati të përgjithshëm sepse nukështë I karakterit të përgjithshëm meqë nuk përbman normën epërgjithëshme por përmban noremën vetëm për një rast (shuarjen e zjarrit,evitimi I vërshimit etj).
  19. 19. 38. Aktet konstitutive dhe deklarative - Aktet me të cilat formohenmarrëdhëniet juridike, pra ato akte me të cilat krijohen, ndryshohen aprishen marrëdhëniet juridike quhen akte konsitutive p.sh vendmimi me tëcilin lejohet ndërtimi I objektit të caktuar në një pronësi toksore, leja përbartjen e armës etj Këtu është karakterisike se marrëdhënia juridike më parënuk ka ekzistuar ndërmjet organit dhe palës. Përmes aktit në fakt formohetmarrëdhënia. Efekti I këtij akti është nga momenti I nxjerrjes së tij pra exnunc.Akte deklarative quhen aktet me të cilat vetëm vërtetohet ekzistimi Imarrëdhënieve juridike administrative. Këtu marrëdhënia juridike më parë kaekzistuar prandaj me akt vetëm bëht vërtetimi I ekzistimit të saj. Veprimimarrëdhënies juridike është nga momenti kur është krijuar marrëdhënia praex tunc. Akt deklarativ është p,sh akti mbi pushimin e shërbimit personitushtarak të caktuar me fuqinë e ligjit etj.39. Aktet pozitive dhe negative - Aktet pozitive janë ato akteadministrative të cilat prodhojnë ndonjë ndryshim në marrëdhënietekzistuese juridike, qoftë nëse krijohen marrëdhëniet e reja, qoftë nësendryshojnë ato ekzistuese apo prishen. Akt pozitiv është p.sh vendimi me tëcilin personit të caktuar I përcaktohet lartësia e tatimit.Akte negative I quajmë ato akte administrative me të cilat refuzohetndryshimi I marëdhënies ekzistuese juridike. Këto akte nxirren sipaskërkesës së palës. Kështu akte negative janë aktet me të cilat refuzohetkërkesa për nxjerrjen e lejeve për bartjen e armës, për hapjen e punëtorisëzejtare etj. Këtu pra organi nxjerr aktin me të cilin deklaron se nuk dëshironta ndryshoj gjendjen ekzistuese. Ndodh që të mos deklarohet fare meq rastkemi të bëjmë më heshtjen e administratës. Heshtje të administratës kemiatëher kur organi kompetent nuk nxjerr vendimin në afatin e caktuar. Nëseprocedura është hapur me kërkesën e palës, ai afat është tridhjet ditë ngadita e dorëzimit të kërkesës, ndërsa nëse procedura hapet me kërkesën eorganit, afati është gjashtëdhjet ditë. Nëse organi kundër vendimit të të cilitankesa është e lejueshme, nuk e nxjerrë këtë brenda afatit të caktuar,atëher pala ka të drejtë ankese në organ më të lartë. Nëse organi I shkallëssë dytë nuk e nxjerr vendimin në afatin e caktuar prej gjashtëdhjet ditëshdhe as në afatin plotësues shtatë ditësh, para mund të hapë konfliktinadministrativ sikunër të jetë refuzuar ankesa e saj (sipas legjislacionit tëJugosllavisë).40. Aktet juridiksht të lidhura dhe aktet në bazë të qmuarjes së lirë -Aktet juridikisht të lidhura janë ato akte administravie te të cilat që më parëështë përcaktuar se duhet të nxirren dhe se qfarë do të jetë përmbajtja etyre. Iniciativa për nxjerrjen e aktit dhe përmbajtja e tij shprehimisht ështëpërcaktuar me ligj. P.sh vendimi mbi dhënien e lejes për ndërtim.Aktet në bazë të qmuarjes së lirë janë ato akte te të cilat organit me ligj Iështë dhënë mundësia që sipas bindjes së vet të lirë dhe vlerësimit tëinteresit të përgjithshëm të vendos në rastin konkret. P,sh Dhënia shtetësisë,mbi dhënien e ndihmave të caktuara etj.
  20. 20. 41. Aktet e një organi dhe aktet e përbëra - Aktet administrative mundtë klasëfikohen në akte administrative të një organi dhe aktet administrativetë përbëra përkatësisht të shumë organeve. Rast më I shpeshtë është qëaktin administrativ ta nxjerr një organ qoftë individual ose kolegjial.Përjashtimisht një akt administrativ mund ta nxjerrin dy a më shumë organe.P.sh nxjerra e përbashët e akeve administrative, nxjerrja e aktit me pëlqimine mëparëshëm të organit tjetër, nxjerrja e aktit me vërtetimin ose lejen eorganit tjetër ose nxjerrja e vendimit pasi të jetë marrë mendimi nga ana eorganit tjetër.42. Elementet përmbajtësore të aktit administrative - janë:konkretizimi I lëndës dhe I subjekteve të aktit, dispozitivi, arsyetimi dheudhëzmet për mjetin juridik. Akti administrative në radhë të parë përmbanlëndën për të cilën bëhet fjalë edhe subjektet, përkatësisht palët të cilave upërket. Esenca e përmbajetjes së aktit administrative është dispozitivi dmthvendimi me të cilin vendoset lënda. Prandaj dispozitivi përmban shprehjen evullnetit të organit të administratës me rastin e vendosjes së lëndës sëcaktuar, përkatësisht marrëdhënies së caktuar. Dispozitivi është elementi mëpërmbajtësor dhe pa të nuk ka akt administrative. Në asryetim shënohet pseështë vendosur ashtu siq është thënë në dispozitivin e vendimit.Arsyetimishpreh parimin e ligjshmërisë dhe në të palës I pasqyrohet gjendja faktikedhe dispozitat materiale, në bazë të të cilave është vendosur qështja,përkatësisht është nxjerrë vendimi. Në udhëzim mbi mjetin juridik, palainformohet mbi mundësinë përkatësisht pamundësinë e përdorimit të mjetittë caktuar juridik. Nëse pala ka mundësi atëher në udhëzim shënohet se paracilit organ mund ta shfrytëzoj këtë të drejtë dhe në qfar afati mund të bëjëkëtë.Udhëzimi ka gjithashtu nënshkrimin, datën dhe vulën e organit.43. Aktet materiale të administrates - Aktet materiale janë akte në tëcilat mbahen shënime të ndryshme mbi dukuritë e ndryshme ose kumtohenshënime e të dhëna dhe provohen faktet mbi ato të dhëna. Aktet materialenuk janë akte në kuptimin teknik por veprime të thjeshta administrativeprofesionale. Aktet materiale janë të ndryshme dhe ndahen në:43a. Aktet e evidentimit ose dokumentacionit - Këtu përfshihen aktet në tëcilat mbahet evidenca, përkatësisht dokumentacioni i dukurive dhe i tëdhënave të ndryshme p.sh regjistrat protokollet librat e ndryshme etj.43b. Aktet e dhënies e të marrjes së deklaratave - Organet administrativepër dukuritë të ndryshme në bazë të kërkesës së subjekteve të ndryshmemarrin deklarata të ndryshme si p.sh deklarata me të cilat pasqyrohetgjendja ekonomike dhe personale e subjekteve të ndryshme.43c. Aktet e lajmërimit ose kumtimit - Këtu përfshihen lajmërime, kumtesa etregonjës të ndryshëm mbi të dhënat e caktuara për subjektet e ndryshme.44. Marrëdhëniet ndërmjet organeve të administratës dhemarrdhëniet e saj me organet tjera të pushtetit- Klasëfikimi I veprimtarisë së organeve të administratës - Veprimtaria eorganeve të administratës shtetërore është mundur të klasëfikohet nëmënyra të ndryhsme p.sh sektore, degë, fushë dhe shërbime administrative.
  21. 21. 44a. Sektorët - Si rregull përfshijnë punët administrative në degë tëadminsitratës shtetërore. Varësisht nga vendet e ndryshme sektorëtorganizohen në mënyra të ndryshme. Kështu p.sh sektorët e veprimtarisë sëadministratës shtetërore në ish-Jugosllavi klasëfikohen në tre mëkryesoret.Sektori I administratës politike që përfshin punë e administratës nëdegët e mbrojtjes, punëve të brendshme, të jashtme në fushën eadministratës gjyqësore dhe të përgjithshme, pastaj Sektori I punëveekonomike dhe Sektori I administratës shtetërore në fushën e veprimtarisëshoqërore.44b. Degë të administratës - konsiderohen punët, përkatësisht grupi Ipunëve administrative, që kanë një ndërlidhje, kanë ngjajshmëri dhepërmbëjnë një tërësi të vetme.44c. Fushë të administratës shtetërore - emërtohen degë të copëtuara të sajdmth tërësi më të ngushta se ajo. Kështu p.sh degë të administratës paraqetindustria, ndërsa fusha e saj janë: industria ndërtimore, industria metalikeetj.44d. Shërbimet administrative - paraqesin një nocion ende më të ngushtë sesa fusha e administratës. është fjala për punët administrative tëspecializuara, të cilat në rastet më të shpeshta janë të organizuara në organetë mvetësishme dhe në përbërjen e organeve të mvetësishme, siq janë p.shinspektoratet.45. Marrëdhëniet ndërmjet vet organeve të administrates -Marrdhëniet ndërmjet organeve të administratës ndahen në tri grupethemelore:Në të parin përfshihen marrdhëniet e të gjitha organeve të administratës pamarrë parasysh së a bëhet fjalë mbi marrdhëniet ndërmjet organeve të njënjësie territoriale, ose ndërmjet organeve të njësive të ndryshme territoriale.Këto marrdhënie shprehen në dhënien e ndihmës juridike.Në të dytin bëjnë pjesë marrdhëniet ndërmjet organeve të administratës sënjsive të ngushta dhe të gjera territoriale. Këto janë të ashtuquajturatmarrëdhëniet vertikale ndërmjet organeve të administratës.Në të tretin hyjnë marrëdhëniet e ndërsjellta, përkatësisht ato reciproke tëorganeve të së njëjtës njësi territoriale. Këto janë të ashtuquajturatmarrëdhënie horizontale ndërmjet organeve të administratës.45a. Dhënia e ndihmës juridike - nënkupton ushtrimin e veprimeve tëcaktuara të një organi për një organ tjetër të administratës, pa marrëparasysh së a bëhet fjalë mbi marrdhëniet ndërmjet organeve të një njësieterritoriale, apo të ndryshme territoriale. Në procedurën administrative njihendy rastë të ndihmës juridike:Kur organi duhet të kryej ndonjë veprim në procedurë jashtë territorit në tëcilin shtrihet kompetenca e tij (e ashtuquajtura ndihmë jruidike eobligueshme). DheKur organi kryerjen e ndonjë veprimi në procedurë ia beson organit tjetërpërkatës I autorizuar për ndërrmarjen e veprimit të tillë (e ashtuquajturandihmë juridike fakultative).
  22. 22. 45b. Mardhëniet vertikale - ndërmjet organeve të administratë zhvillohen nëbazë të dy parimeve themelore: Parimit të mvetësisë së njësisë territoriale,parimit të rendit komunal.45a. Parimi I mvetësisë së njësisë territoriale - nënkupton interesat specifike,përkatësisht shkallën e interesave të secilës njësi, vendosje e mvetësishmembi ato interesa dhe ekzistimin e organeve të administratës në secilën njësiterritoriale.45b. Parimi I rendit komunal - është I rëndësishëm për marrdhëniet vertikaletë organeve të administratës për shkak se në parim të gjitha aktet epërgjithshme (publike) ushtrohen në komunë, si njësi themelore territorialenëse nuk gjenden shprehimisht në kompetencë.PYETJE DHE PERGJIGJE ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++http://www.facebook.com/pages/fakulteti-juridik/ • SI e kuptojmë termin E Drejta Administrative? Termi E Drejta Administrative e kuptojmë në dy kuptime: 1. Si e drejtë e sistemit juridik dhe 2. Si degë e shkencës juridike. E Drejta Administrative përkufizohet si tërësi e atyre normave juridike me të cilat rregullohen marrëdhëniet shoqërore që krijohen në fushën e veprimtarisë administrative. 2. Çka paraqet E Drejta Administrative si degë e sistemit juridik? E Drejta Administrative paraqet tërësin e normave juridike që rregullojnë marrëdhënie të caktuara shoqërore. 3. Qka studion E Drejta Administrative si degë e shkencës juridike? E Drejta Administrative përfshin tërësinë e studimeve që i referohen rregullimit juridik të marrëdhënieve të caktuara shoqërore. 4. Qfarë rëndësie e ka administrata, në sistemin juridik edhe tiparet e saj? Administrata radhitet si degë shumë e rëndësishme në sistemin juridik së bashku me drejtën civile dhe drejtën penale. Tipare që e dallojnë pikërisht tek objketi i veqantë që e studion dhe karakteri i veqantë i këtyre mërrëdhenieve që i referon këtij objekti.
  23. 23. 5. Dallimi i drejtës administrative si degë e sistemit juridik dhe eshkencës juridike?E drejta administrative si degë e sistemit juridik dhe si shkencëjuridike nuk mund ti identifikojmë.Dallimi është se e Drejta Aministrative si degë e sistemir juridikpërfshin në vete vetëm një kategori të caktuar të normave juridike qëkanë të bëjnë me organizimin dhe veprimtarinë e org. të administatësshoqërore, kurse si dëgë e shkencës juridike përfshin në mënyrë mëtë përgjithshme që ka të bëjë me objektin, burimet dhe sistemin epërgjithshëm.6. Çfarë rëndësie ka objekti i një dege?Me rastin e përcaktimit të kriterit të përgjithshëm dhe përmbajtjesthemelore të një dege duhet të përkufizohet objekti.7. Kush është objekt i një dege?Objekt studimi i së drejtës paraqesin normat juridike të cilatrregullojnë veprimtari administrative varësisht se çfarë nënkuptonme të rregullimi shtetëror një vendi të caktuar në kohë të caktuar.8. Sa përkufizime njihen lidhur me objektin e drejtës administrative?Dy përkufizime 1. Përkufizimet Pozitive – Përcaktojnë normat qëstudiohen nga e drejta administrative dhe 2. Përkufizimet Negative –sipas të cilave e drejta administrative studion normat që i përkasinadministratës dhe nuk i përkasin, përkatësisht studiohen nga ndonjëdegë tjetër e së drejtës.9. Si ndahen përkufizimet pozitive?Përkufizimet pozitive ndahen në dy grupe:1. Në ato që për objektin e drejtës administrative konsiderojnë tëgjitha normat që i përkasin, përkatësisht studiohen nga ndonjë degëtjetër e së drejtës.2. Përkufizimet që për objekt të administatës konsiderojnë vetëm atonorma të cilat rregullojnë organizatat administrative, veprimtarinëadministrative dhe veprimtaritë tjera lidhur me marrëdhëniet juridike-administrative.10. Me cilat degë të së drejtës ka raporte e Drejta Administrative?Me të drejtën kushtetuese, civile, penale, të drejtën e punës,familiare, ekonomike, financiare etj.
  24. 24. 11. Si ndahen burimet e së drejtës administrative?Burimet e drejtës administrative ndahen në1. Burime formale dhe2. Burimet materiale.12. Cilat janë burimet formale të drejtës administrative?Kushtetuta, ligji, dekretligji dhe aktet nënligjore.13. Cilat janë burimet e dorës së dytë?Zakoni, praktika gjyqësore, shkenca juridike.14. Çka është sistemi i drejtës administrative?E Drejta Administrative përfshin normat juridike që rregullojnëmarrëdhëniet shoqërore në fushën e administatës shtetërore, tërësiae këtyre normave paraqet sistemin e drejtës administrative.15. Çka përfshin në vete sistemi i drejtës administrative?Në sistemin e Drejtës Administrative përfshihen normat qëpërmbajnë kushtetutën e një vendi të caktuar që sanksionojnëorganizimin dhe veprimtarinë e administratës.Në radhë të dytë janë normat që sanksionojnë marrëdhënietshoqërore në fushën e administatës shtetërore si: ligji, dekreti dheaktet tjera.16. Si sistemohen shkenca e drejtës administrative dhe pjesa epërgjithshme?E Drejta Administrative sistemohet në:1. Në pjesën e përgjithshme – organizimi dhe veprimtaria e organeveadministrative shtetërore.2. Pjesa e veqantë – normat juridike që rregullojnë zbatimin eparimeve të përgjithshme në degë konkrete të administatësshtetërore.17. Çka studion pjesa formale e çka ajo materiale?Pjesa formale studion normat juridike që i përkasin procedurësadministrative, kontrollit gjyqësor mbi ligjshmërinë e akteveadministrative dhe së drejtës në kundërvajtje.Pjesa materiale studion normat që rregullojnë organizimin dheveprimtarinë e organeve shtetërore.
  25. 25. 18. Ç’është organizata dhe elementet e saj?Organizata paraqet një grup njerëzish në lidhje të ndërsjelltë mestyre që ushtrojnë punë të përbashkëta për të arritur qëllimin ecaktuar.Elementet e organizatës janë: 1. Njerëzit; 2. Qëllimi i caktuar; 3.Mjetet materiale dhe juridike 4. Struktura organizative dhe 5.Mevëtësia në punë.19. Në sa kuptime e kuptojnë termin organizatë?Termi organizatë kuptohet ne dy aspekte:1. Si punë e organizuar për tia arritur qëllimit të cakruar dhe2. Institucione që kane elemente të caktuara që të realizojnë qëllimetë caktuara.20. Cilat janë parimet e organizatës?1. Parimi i ndarjes së punëve; 2. Parimi i koordinimit;3. Centralizimi dhe Decentralizimi 3. Koncentrimi dhe Dekoncentrimi.21. Çka është organizata administrative dhe tiparet e saj?Organizatat Administrative paraqesin at lloj të organizatës të cilathyjnë në mënyrë autoritative në marrëdhënie juridike me subjektetjuridike.Tiparet kryesore janë kontinuiteti, profesionalizimi i nënpunësve,autorizimet, punët shoqërore.22. Pse dallojmë organizatat administrative nga organizatat e tjera?Organizatat administrative dallojmë nga organet tjera në bazë të dykarakteristikave 1. Në organizatat administrave kryhen punët epërgjithshme shoqërore; 2. Punët e përgjithshme shoqërorekonsistojnë në ushtrimin e pushtetit, ushtrmin e shërbimeve përsubjektin juridik me mundësi të shfrytëzimit të autorizimeve publikeqë nënkupton pushtet të deleguar.23. Si ndahen organizatat sipas punëve që ushtrojnë?Organizatat ndahen në 2 grupe:1. Punët e të cilave konsistojnë në ushtrimin e pushtetit dhe2. E përbëjnë organizatat administrative që përbëjnë shërbime tëcaktuara duke shfrytëzuar mundësinë e ushtrimit të një pushteti të
  26. 26. deleguar përmes autorizimeve publike.24. Çka janë organet administrative dhe pse ato konsiderohenshtetërore?Fjala organ nënkupton njerëzit qoftë si individ apo si grup përmes sëcilave shteti ushtron punët e veta. Organet e administratësshtetërore përbëjnë atë pjesë të aparatit shtëtëror e cila është engarkuar me veprimtarinë administrative si njëri nga vetitë epërgjithshme që ushtron shteti. Ato konsiderohen shtetërore-m’veshja e tyre me targa të pushtetit.25. Si ndahen organet administrative?Sipas kriterit të shtrirjes e veprimtarisë së organit adminstrativ:Organet qendrore dhe komunale,Sipas mënyrës së vendosjesOrgane individuale dhe këshilluese,Sipas kriterit të llojit të punëve që kryejnëOrgane aktive dhe këshilluese,Sipas kriterit të shkallës së m’vetësisë në punëOrganet e m’vetësisë.Sipas kriterit të raportit ndërmjet administratës shtetërore nëOrgane të larta dhe të ulta:Sipas veprimit të punëveOrganet e përgjithshme dhe të veqanta.26. Parimet e organizimit të administratës?Parimi i ndarjes së funksionit ekzekutiv nga funksioni administrativ,parimi i kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë si dhe parimi ifederalizmit.27. Ç’janë shërbimet publike sipas Digit dhe ku lindi ky intitucion?Digi është përfaqësues i teorisë së funksioneve sociale. Sipas tij kyshërbim publik paraqet secilën veprimtari, ushtrimi i së cilës do tëduhej të sigurohej të rregullohej dhe të kontrollohet nga ata qëqeverisin. Ky institucion lindi në Francë.28. E qka janë sipas Lobadenit?E përcakton si aktivitet të trupave kolektive publike (shteti,departamenti, komuna) i cili është i drejtuar kah plotësimi i ndonjënevoje me interes të përgjithshëm.
  27. 27. 29. Si ndahen shërbimet publike?Shërbimet publike klasifikohen sipas objektit të shërbimit publik dhemënyra se si sigurohet interesi publik.30. Kujt i takojën autorizimet publike?Autorizimet publike i përkasin ushtrimit të veprimtarisëadministrative, përkatësisht funksioneve administrative.31. Si caktohet gjendja juridike e organizatave?Gjendja juridike e organizatave caktohet me kushtetutë?32. Cilat janë fuknsionet apo veprimtaritë themelore të shtetit?Janë veprimtaritë ligjvënëse, ekzekutive dhe gjyqësore ligjvënëse,(parlamenti nxjerr ligje; qeveria ekzekuton në dy kuptimeKuptimi i gjerë-funksioni ekzekutiv dhe funksioni administrativGjykatat ndajnë drejtësinë dhe janë funksione shkallës të ndryshme.33. Si përkufizohet veprimtaria ekzekutive?Veprimtaria ekzekutive ushtrohet nga organet e pushtetit shtetqrorqë themelohen në bazë të ligjit dhe për zbatimin e ligjit.Veprimtaria ekzekutive përkufizohet në dy kuptime:1. Në kuptim të gjerë në të cilin përveq funksioneve ekzekutivepërfshihen edhe funksionet administrative dhe2. Në kuptimin e ngushtë ku përfshihen vetëm funksionet ekzekutive.34. Çështë administrata shtetërore dhe pikëpamjet lidhur me të?Administrata shtetërore është veprimtari shtetërore që ushtrohet ngaorganet administrative të shtetit.(Administrata shtetërore mund tëpërkufizohet si veprimtari administrative që ushtrohet nga organetadministrative në bazë të ligjit).Kemi dy lloje pikëpamje:1. Formale2.35. Në kuptimin e gjerë si shprehet administrata shtetërore?Shprehet në dy drejtime, si veprimtari ekzekutive, (qëndron nëkujdesin e zbatimit të ligjit) dhe veprimtari administrative (qëndronnë zbatimin e drejtëpërdrejtë të ligjit).
  28. 28. 36. Tiparet kryesore të administratës shtetërore?Tipare kryesore është karakteri i tij nënligjore dmth administrimishtetëror si veprimtari administrative që ushtrohet nga organet eadministtratës në bazë të ligjit dhe për zbatimin e ligjit.37. Cilët janë parimet e punës në administratë?Parimi i ligjshmërise, parimi i m’vetësisë, parimi i oficialitetit, parimi ipunës së hapur.38. Çka nënkupton parimi i ligjshmërisë dhe pse është i rëndësishëmpër administratën?Parimi i lighshmërise nënkupton zbatimin e ligjit, dhe të gjitha aktet etjera nënligjore të jenë në pajtim me ligjin. Parimi i ligjshmërisë nëkuptim të gjerë është parimi më i rëndësishëm që nënkuptonligjshmërisë e akteve, pajtueshmërisë e normave më të ulta me atomë të larta – në kuptim të ngushtë më të gjitha normat epërgjithshme duhet të jenë në pajtim me ligjin.39. Kur kemi raste apo veprime të kundërligjshme?Çdo veprim i kundërt i administratës me ligjin nënkupton veprim tëkundëligjshëm.1. Inkompetenca 2. Cenimi i të drejtave në procedurë 3. Cenimi i tëdrejtave materiale-juridike 4. Vërtetimi i gabueshëm i gjendjes faktike5. Paligjshmëria në aportonitetin ose qëllimin e aktit.40. Ç’është inkompetenca?Mospërmbajtja e të drejtave dhe detyrave nga ana e autorizimeve tëorganeve nënkupton, inkompetencë. Shfaqet edhe me cenim ekompetencës lëndore dhe funksionale.41. Çka është cenimi i drejtës në procedurë dhe si ndahet?Njihet edhe si gabim formal apo procedural. Ndahet në gabim formalesencial-që aplikojnë në vendosjen e qështjes dhe gabime formalejoesenciale që ndikojnë në vendosjen e aktit.42. Çka është cenimi i të drejtës materiale – juridike?Në dy mënyra: në rastin konkret të mos aplikohen norma e cila është
  29. 29. dashur të aplikohet ose kur është aplikuar norma por aplikimi është bërë gabimisht në bazë të interpretimit të gabueshëm. 43. Kur keni vërtetim të gabueshëm të gjendjes faktike? Vërtetim të gabueshëm të gjendjes faktike kemi atëherë kur nuk vërtetohen të gjitha faktet relavante për nxjerrjen e aktit. 44. Çka kuptojmë me paligjshmëri të opurtunitetit? Ekziston kur organi i administratës nxjerr aktim mbi realizimin e qëllimit tjetër e jo të atij që buron nga ligji. Shkenca juridike franceze merret me këtë qështje – keqpërdorimi i autorizimit. Në shtetet që bazohen në parimin e ligjshmërisë zhvillohet edhe parimi i diskrecionit apo çuarjes së lirë. 45. Çka paraqet parimi i m’vetësisë? Parimi i m’vetësisë paraqet zbatim të dënjë ta parimit të ligjshmërisë sepse ai nënkupton se administrata mund të punojë vetëm për atë të cilën është e autorizuar me kushtetutë dhe me ligj. 47. Çka kuptojmë me m’vetësi të organit administrativ? Paraqesin hapësirë të veprimit të saj brendapërbrenda kompetencave të caktuara me kushtetutë dhe ligj. 48. Si ndahen apo caktohen kompetencat? Kompetencat përkufizohen si e drejtë dhe detyrë e organit administrativ për ushtrimin e punës së caktuar administrative. Kemi dy ndarje: lëndore dhe territoriale. 49. Çka kuptojmë me parim të efikasitetit dhe kush ka ndikim në rritjen e tij? Fjala efikasitet nënkupton raportin optimal të parashtruar të detyrave dhe rezultateve të arritura. Ndikim në rritjen e efikasitetit kanë: organizimi funksional i administratës, modernizimi i punës, ngritja e kuadrave profesionale, informimi dhe komunikimi në administratë.• 50. Çka kuptojmë me parim të punës së hapur? Me parim të punës së hapur nënkuptojmë hapjen e administratës para shoqërisë përkatësisht informimi i qytetarëve mbi punën e saj
  30. 30. (Kjo bëhet përmes mjeteve të informimit publik).51. A munden disa punë të jenë sekrete dhe cilat janë ato?Disa punë në administratë duhet të mbahen sekrete, ato caktohen nëlegjislacionin e çdo vendi.52. Ç’janë normat juridike administrative?Normat juridike administrative janë ato rregulla të detyrueshme tësjelljes që vendosen ose sanksionohen nga shteti për rregullimin emarrëdhënieve shoqërore.Krijohen në procesin e veprimtarisë administrative.53. Pse dallojnë këto normat juridike administrative nga tjerat?Këto norma dallojnë nga objekti i veqantë i rregullimit juridik.54. Kush janë karakteristika e normave juridike administrative?Norma juridike administrative është bazë për lidhjen emarrëdhënieve administrative.Norma juridike administrative ka karakter imperativ ose urdhërimekategorike që i bëhen subjekteve përkatëse.Elementet e normës juridike administrative karakterizohen nga disandryshime në krahasim më normat tjera.55. Si ndahen normat juridike administrative?1. Nomat juridike administrative që rregullojnë marrëdhënietshoqërore të cilat janë të përbashkëta për të administratënshtetërore.2. Normat juridike administrative që rregullojnë marrëdhënietshoqërore të nje dege të veqantë të administratës shtetërore.56. Si realizohen normat juridike administrative?Realizohen në dy forma kryesore: 1. Në formën e ekzekutimit dhe 2.Në formën e zbatimit.Ekzekutimi është i detyrueshëm për subjektet e drejtësadministrative.57. Si bahet zbatimi i normave juridike administrative?1. Vetëm nga ai subjekt i autorizuar me ligj,
  31. 31. 2. Në rastet konkrete në përputhje me përmbajtjen e vërtet3. Duke respektuar të gjitha rregullat e procedurës që i ka caktuar njështet58. Çka janë marrëdhëniet juridike administrative?Marrëdhëniet juridike administrative janë ato marrëdhënie qëkrijohen në fushën e veprimtarisë administrative.59. Cilat janë veçoritë kryesore të marrëdhënieve juridikeadministrative?Ato janë marrëdhëniet shoqërore juridike si të tilla dallohen ngamarrëdhënia shoqërore në përgjithësi sepse rregullohen nga normatjuridike administrative, ndërsa nga marrëdhëniet tjera shoqëroredallohen se kryhen në fushën e veprimtarisë administrative.60. Kush është paë në këto marrëdhënie?Njëra nga palët duhet të jetë doemos shteti i përfaqësuar nga organi itij.61. Si lindin “ndryshohen” e shuhen këto marrëdhënie?Faktet që shkaktojnë lindjen, ndryshimin dhe shuarjen janë aktet mekarakter administrativ.62. Si ndahen marrëdhëniet juridike administrative?Si kriter kryesor për ndarjen janë:Përmbajtja konkrete e marrëdhënieve juridike administrative,Karakteri i vetë marrëdhënieve,Karakteri i subjekteve,Metodat e mbajtjes së marrëdhënieve administrative.63. Si ndahen aktet administrative?Organet e administratës: aktet juridike dhe matet materiale.64. Ç’janë aktet juridike dhe si ndahen?Aktet juridike të adminsitatës nënkuptojmë shprehjen e vullnetit tëorganit me rastin e ushtrimit të punëve që janë besuar dhe me qëllimtë shkaktimit të ndryshimeve, ndahen në të përgjithshme oseindividuale.
  32. 32. 65. Çka janë aktet aktet normative dhe llojet?Aktet normative janë akte që organet shtetërore i nxjerrin meveprimtarinë e vet më të cilat rregullohne normat e sjelljes në mënyrëtë përgjithshme.Llojet janë: rregullorja, rdhëresa dhe udhëzimi.66. Ç’është rregullorja?Rregullorja është akt juridik normativ i përgjithshëm i roganeve tëadministratës.Rregullorja nxirret për dy qëllime:1. Për të caktuar organizimin e brendshëm të organit dhe2. Pet të përcaktuar rrethveprimin.67. Ç’është udhëzimi?Udhëzimi është akt juridik normativ dhe nxjerret me qëllim tëdrejtimit, këshillimit ose dhënies së instrukcioneve të ndrsyhmelidhur me zbatimin e ligjit apo dispozitave tjera.Udhëzimi ka karakter detyrues por në masë më të dobët seurdhëresa apo rregullorja,Ekziston udhëzimi fakultativ apo i padetyrueshëm si instruksionprofesional.Udhëzimi nxirret nga organet më të larta që iu drejtohen organevemë të ulëta.68. Ç’është urdhëresa?Urdhëresa është akt juridike normativ me të cilin bëhet zbatimi idispozitave ligjore dhe i akteve të përgjithshme të kuvendeve tëbashkësive shoqërore-politike dhe organeve ekzekutive.69. Ç’janë aktet konkrete administrative?Shpehja ajt administrativ ka prejardhjne franceze. Akti administrativpëkufizohet:“Si akt juridik me të cilin në mënyrë autoritative vendoset një çështjekonkrete”.70. Si ndahen aktet konkrete administrative?1. Akte individuale dhe2.3.
  33. 33. 4.5.71. Cilat janë elementet përmbajtësore të aktit kushtetues?Elementet përmbajtësore janë konkretizimi i lëndës dhe i subjektevetë aktit:Dispozitivi, arsyetimi, udhëzimi për mjetin juridik.Akti administrativ përmban lëndën dhe subjektet.Esenca e aktit administrativ është dispozitivi.Pa dispozitiv nuk ka akt administrativ.Në arsyetim shkruhet pse është vendosur ashtu si në dispozitiv.Në udhëzim informohet pala për mundësinë ose pamundësinë epërdorimit të mjetit juridik.72. Çka janë aktet materiale dhe si ndahen?Me akte materiale nuk shprehet autoriteti i organeve te administratës.Këto akte ndahen në tri pjesë:1. a2. b3. cDisa veprime nuk mund të përfshihen në kategorinë e larpërmendu si“puna më palë”.73. Cili është dallimi në mës organit administrativ dhe personitzyrtar?Me shprehjen organ administrativ tregohet një formacion individualose kolektiv me organizimin e tij të brendshëm që është pjesepërbërëse e aparatit administrativ.Me shprehjen person zyrtar tregon njeriun konkret që kryn funksionadministrativ.74. Si klasifikohen veprimtaritë administrative?1. Sektorët,2. deget,3. fushat,4. shërbimet dhe5. makroorganizimi i administratës.75. Ç’janë sektorët?Sektorët paraqesin punë administrative në degë të administratës :
  34. 34. Ato ndahen:1. Sektorët administrative2. Sektorët administrative gjyqësore dhe3. Fusha e veprimtarisë shoqërore.76. Ç’janë degët?Degët e administratës konsiderohen punët që kanë ngjajshmëri dhepërbëjnë tërësi të vetme. Për degë të ngjajshme formohen organe tëm’vetësishme.77. Ç’janë fushat?Fushë ë administratës shtetërore emerohen si rregull degë tëcopëtuara të saj p.sh. degë të administratës paraqet industria ndersafusha janë industria ndërtimore metalike.78. Ç’janë shërbimet administrative?Puna administrative të specializuara të cilat janë të organizuara meorgane të m’vetësishme p.sh. inspektorateve.79. Çka paraqet mikro dhe makroorganizimi?Mikroorganizimi i takon vetëm administratës në legjislacionet evendeve të ndryshme, organeve ligjvënëse dhe ekzekutive t’u takojëe drejta e përcaktimit e të parimeve të përgjithshme mbi organizimine brendshëm të administratës.Makroorganizimi i administratës nënkupton organizimin epërgjithshëm të administrimit të cilën e bëjnë organet të cilat janëedhe themeluese të administratës.80. Si vështrohet marrëdhëniet mes organeve të administratës?Marrëdhëniet mes organeve të administratës mund të vështrohen nëtri grupe:1. Përfshihen marrëdhëniet e të gjitha organeve të admnistratës pamarrë parasysh marrëdhëniet mes një tërësie territoriale.(Këtomarrëdhënie shprehen me dhënien e ndihmës juridike).2. Bëjnë pjesë marëdhëniet juridike ndërmjet organeve të njësive tëngushta dhe të gjera territoriale.(Këto janë të ashtuquajturamarrëdhënie vertikale).3. Hyjnë marrëdhëniet e ndërsjellta, përkatësisht ato reciproke të sënjëjtës njësi territoriale.(Këto janë të ashtuquajturat marrëdhëniehorizontale).
  35. 35. 81. Çka kuptojnë me dhënie të ndihmës juridike?Dhënia e ndihmës juridike nënkupton ushtrimin e veprimeve tëcaktuara të një organi për një organ tjetër të administratës pa marrëparasysh a është fjala për organin e një njësie apo të ndryshmeterritoriale.82. Cilat janë parimet kryesore në bazë të cilave zhvillohetmarrëdhënia vertikale mes organeve administrative?Marrëdhënia vertikale zhvillohet në bazë të dy parimeve:1. Parimi i m’vetësisë së njësisë territoriale nënkupton interesatspecifike ndërmjet organeve të njësive të ndryshme territorialeadministrative mund të vendosen marrëdhëniet kierarkike –detyrimin e organeve më të ulëta dhe kontrollin e aktit lidhur meligjshmërinë, zgjedhjen e konflikteve.2. Parimi i rendit komunal është i rendësishëm për marrëdhënietvertikale të administratës, se në parim të gjitha punët publikeushtrohen në komunë si njësi themelore territoriale nëse nukgjenden në kompetencë të njësisë më të gjerë.83. Çka është sabordinimi?Sabordinimi paraqet detyrimin e organeve të nënshtruara që ti kryejurdhëresat konkrete të organeve eprore.84. Çfarë marrëdhënie kanë organet administrative me atoligjvënëse?Marrëdhëniet e organeve administrative shtetërire me organetligjvënëse vështrohen në kuadër të disa grupeve (qështjeve).1. Të drejtat e karakterit organizativ (shprehen në autorizimet eorganit ligjvënës që ti përcaktojnë parimet e përgjithshme tëorganizimit të tyre)2. Të drejtat e karakterit organizativ (shprehen në autorizimiet eorganit ligjvënës të nxjerra dispozitat të cilat janë të detyrueshme përorganin e administratës shtetërore sepse paraqesin bazën për punëne tyre).3. Të drejtat e karakterit organizativ (shprehen në autorizimet që tëemërojnë dhe të shkarkojnë funksionet e organeve të administratës.Funksionet emërohen në funksione për periudhë të caktuar, mund tëshkarkohen ende pa i skaduar mandati për shkaqe të ndryshme.85. Çfarë marrëdhënie kanë organet administrative me atoekzekutive?
  36. 36. Këti marrëdhënie mund të vërtetohennë disa grupe:1. Të drejtat e karakterit organizativ (shprehen në autorizimet eorganit ekzekutiv që ti përcaktojnë parimet e përgjithshme tëorganizimit të mbrendshëm të organeve të administratës shtetërore.2. Të drejtat e karakterit funksional (shprehen në autorizimit e organitekzekutiv që të përcaktojnë të drejtat dhe detyrat e organeveadministrative shtetërore që realizohen përmes nxjerrjes së aktevepër zbatimin e ligjeve).3. Të drejtat e karakterit personal (shprehen në autorizimet e organitekzekutiv që ti emërojnë funksionet e organeve administrativeshtetërore administrative që nuk emërohen dhe shkarkohen ngaorgani ligjëvënës.4. Të drejtat e karakterit financiar (shprehen në autorizimet e organitekzekutiv që të përcaktojnë masat për shfrytëzim të mjeteve përpunën e organeve të administratës).5. Të drejtat e ushtrimit të kontrollit ( shprehen në autorizimet eorganeve ekzekutive që të ushtrojnë kontrollin ndaj organeve tëadministratës shtetërore).86. Pse organet gjyqësore mund të kontrollojnë organetadministrative dhe çfarë mund të jetë?Me gjithë parimin e m’vetësisë së gjykatave ato ushtrojnë forma tëcaktuara të kontrollit mbi punën e organizatës shtetërore. Kjo edrejtë e tyre buron nga detyrimi i administratës që të punojë në bazëdhe zbatim të ligjit. Ekzistojnë disa forma të kontrollit të gjykatave:1. Kontrolli i kushtetutshmërise dhe ligjshmërise së akteve tëpërgjithshme të organeve administrative.2. Kontrolli i ligjshmërisë së akteve administrative.87. Çfarë mund të jetë kontrolli i punës së administratës?Mund të jetë 2 llojesh:1. Kontroll administrativ i jashtëm dhe2. Kontroll adminsitrativ i mbrendshëm.88. Çka kuptojmë me kontroll administrativ (të brendshëm).Me kontroll administrativ kuptojmë ndikimin që ushtron organiadministrativ epror mbi organet varëse, lidhur me kryerjen esuksesshme të detyrave të tyre zyrtare.89. Çka kuptojmë me kontroll administrativ (të jashtëm).
  37. 37. Ndikimi i organit të specializuar administrativ mbi organetadministrative dhe mbi zbatuesit tjerë me qëllim të siguritmit, tëzbatimit të rregullt nga ana e atyre ligjeve e akteve nënligjore tëorganeve më të ulëta.Ushtrimi i kontrollit të brendshëm është kontrolli i organeve më tëlarta ndaj organeve më të ulëta.90. Çfarë karakteri juridik kanë kontrollet e jashme dhe tëbrendshme?Të dyja kto kontrolle kanë karakter juridik të pushtetit.91. Cili është qëllimi i kontrollot administrativ?Qëllimi kryesor është që të sigurohet zbatimi i plotë dhe në kohë iligjeve dhe i vendimeve në fushën e administratës shtetërore.92. Çfarë është kontrolli i brendshëm dhe si zhvillohet?Kontrolli i brendshëm në organet e administratës shtetërore nëesencë është kontroll i organeve më të larta ndaj organeve më të ultatë administratës. Kontrolli i brendshëm zhvillihet në 2 forma:1. Kontrolli instancional dhe2. Kontrolli kierarkik.93. Cilat janë format kryesore të decentralizimit?Format kryesore të decentralizimit janë: ndarja e sovranitetitpërkatësisht federata, konfederata, decentralizimi territorial,vetëadministrimi lokal.94. Cila është e drejta e ministrave që të lirohen nga përgjegjësia?Që të lirohen nga përgjegjësia ministrat kanë vetëm një akt-DORËHEQJA

×