Verslag congres gebiedsontwikkeling

933 views

Published on

Published in: Real Estate
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
933
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Verslag congres gebiedsontwikkeling

  1. 1. Gebiedsontwikkelingin een andererealiteit blijkt vooralrevival van hetboerenverstand.Verslag van een congres d.d. 17 februari 2011Ontnuchterend, dat was het congres overgebiedsontwikkeling in het post-crisis tijdperk,waaraan ik mocht deelnemen. In StadionGalgenwaard werd met ontwikkelaars, architecten,overheden, beleggers en vertegenwoordigers uitde wetenschap gesproken over de nieuwe realiteitin de gebiedsontwikkeling. We weten het allemaal. en private partijenDe economische crisis heeft vooral toegeslagen • duurzaamheid die niet louter fixeert op een nog in de wereld van de bouw & ontwikkeling en het scherpere energienorm.einde hiervan is nog niet in zicht, zo werd ons op het • saneren van een hoeveelheid aan plannen encongres nog maar eens voorgehouden. Krimp aan regelgevingde randen van het koninkrijk is een ander thema datde kijk op gebiedsontwikkeling blijvend heeft doen Peter Keurveranderen. Centrale vraag van de dag was: hoe Peter Keur, directievoorzitter van de FGH bank, eengaan we om met gebiedsontwikkeling in deze tijd? bank gespecialiseerd in vastgoedfinanciering, mocht het Hoewel ik een zaal trof die eigenlijk nog maar net stokje overnemen. Hij nam ons even kort mee naar dewas bekomen van de klap, zaten er in de dag een geschiedenis van de vastgoedmarkt. In de periode 1995-aantal lichtpuntjes die mij tot hoop stemden. Met als 2008 vervijfvoudigde deze. Waarom? Er was geld om tehoogtepunt een vurig betoog van onze minister van investeren en minstens zo belangrijk: het geinvesteerdeRO (V&M), Melanie Schultz van Haegen. geld rendeerde ook. De financiële crisis heeft ingeslagen als een bom. Voor de meesten kwam deze toch als eenFriso de Zeeuw verrassing. Nu, kort na de crisis is het moeilijk financiering Friso de Zeeuw mocht de dag aftrappen. Friso de Zeeuw te krijgen voor vastgoedprojecten. Dit heeft alles te makenheeft als praktijkhoogleraar van de TU Delft aan het hoofd met de nog steeds onrustige financiële markt. Deze gestaan van een groep mensen die heeft nagedacht over markt is zeer bepalend voor het van de grond komen vangebiedsontwikkeling in een andere realiteit. Hij schreef gebiedsontwikkeling. Inmiddels zijn de regels voor bankenhiervoor een handleiding voor de praktijk, die hij later op aangescherpt. Banken moeten een gezondere balansde dag mocht aanbieden aan de minister. Zijn inleiding krijgen, oftewel het uitstaande geld moet in voldoendestond in het teken van het stellen van vragen voor de dag. mate gedekt zijn door eigen vermogen. Kortom er moetToch liet hij zich al een aantal signalen ontvallen voor wat meer geld in huis blijven, zodat er minder uit te lenen valt.betreft zijn visie op deze nieuwe tijd en de inhoud van zijn Risico is in de woorden van Peter Keur weer een factor vanrapport. De belangrijkste handvatten die hij heeft voor belang geworden.gebiedontwikkeling in de nieuwe realiteit zijn: Stresstest• meer zeggenschap voor eindgebruikers Toch verwacht hij dat de vastgoedmarkt zal aantrekken.• eerherstel voor economisch gezonde grondexploitaties Hier kan echter nog een aantal jaar overheen gaan. Dit• minder, globalere en meer flexibele plannen heeft alles te maken met te investeren kapitaal en het• meer transparantie en vakmanschap bij marktpartijen vertrouwen dat dit kapitaal zal gaan renderen.• aangepaste samenwerkingsmodellen tussen publieke Als tip noemde Peter Keur nog de stresstest voor gebiedsontwikkeling. Iets wat we in het verleden
  2. 2. onvoldoende hebben gedaan. Dit houdt in dat je scenario’s lukken zonder een overkoepelende partij als een provincie’,doorrekent waarbij je parameters zo instelt dat deze een aldus Verdaas. Daarnaast pleitte Verdaas voor maatwerk.ongunstige situatie simuleren. Bijvoorbeeld: wat gebeurt er Bouwen in het groen is lang een taboe geweest, maarals de rente 3 % stijgt? Of als de verkoop achterblijft? In wel een kwaliteit van Gelderland. Hij wil deze kwaliteithet verleden zijn we geneigd geraakt plannen op papier uitnutten wanneer dit mogelijk is.netjes dicht te rekenen, terwijl deze in feite met groterisico’s omgeven zijn. Geurt van Randeraat pleitte voor het uit elkaar trekken van kosten en baten in ruimtelijke ontwikkelingen. De tijdDe belangrijkste conclusies en aanbevelingen van Peter dat alles maar betaald kan worden uit grondexploitatiesKeur zijn: is echt voorbij, aldus van Randeraat. In plaats daarvan zouden overheden zich moeten richten op enkele• zorg voor meer kwaliteit in ruimtelijke plannen sleutelprojecten en daar de financiën en de capaciteit voor • richt je meer op transformatie van bestaand gebied vrij moeten maken. Als voorbeeld noemde hij de tunnels• hou het simpel, zeker op financieel gebied op de bedrijventerrein de Binckhorst bij Den Haag, die• voer schaarstebeleid. Oftewel zorg dat locaties weer een belangrijke aanjager zijn voor de ontwikkeling van kunnen renderen en geen onnodige concurrentie het gebied, maar nooit uit de exploitatie betaald zouden ondervinden van andere locaties. kunnen worden. Daarnaast pleit van Randeraat voor ‘het minder lief zijn’ voor elkaar. Vaak worden in vergaderingenDebat met diverse partijen problemen niet uitgesproken omGeen congres zonder debat. Hoewel het niet echt een elkaar geen pijn te doen. Heel lang kun je op deze wijzedebat werd waren de bijdragen van de sprekers bij projecten in de benen houden. Niemand wil spelbrekervlagen zeer boeiend. Nicole Maarsen (Algemeen directeur zijn, waardoor moeilijke keuzes niet worden gemaakt. VanMaarsen Groep), Geurt van Randeraat (Directeur SITE Randeraat stelt dat in zijn werkpraktijk hij binnen tweeurban development), Co Verdaas (Gedeputeerde Provincie weken duidelijkheid heeft of een project kans van slagenGelderland) en Jan Visser (Hoofd Strategie en bestuur heeft of niet.Gemeente Alkmaar) mochten elk hun zegje doen over hetthema. Na de lunch zijn er diverse deelsessies georganiseerd, waarbijDe ijzersterke Nicole Maarssen reageerde wat geirriteerd op ik mocht deelnemen aan de deelsessies Duurzaamheid ende bijdrage van Jan Visser, die een pleidooi hield voor meer een en Binnenstedelijk bouwen.vraaggericht werken. Ze stelde dat ze het kwalijk vond datwe pas nu praten over vraaggericht werken. “Wat deden De eerste deelsessie begon met een aantal stellingen tenwe ervoor dan?”. Conclusie onder de sprekers wat dat de aanzien van duurzame ruimtelijke ontwikkeling (DGO) enmarkt vooral een aanbodgerichte markt is geweest, zeker wat het is.waar het gaat om de bouw van kantoren. Nicole Maarssenvoegde er aan toe dat het weer tijd werd eigen vermogen • DGO is maatwerk: identiteit gebied bepaalt invullingin gebouwen te steken, dus minder te financieren. Op die duurzaamheid.manier bouwen we kantoren met meer visie die duurzamer • DGO is een innovatieproces met hoge ambitieszijn. Na een eerste huurder moet het pand immers weer op verschillende thema’s, dus een integraleverhuurd kunnen worden. Daarnaast pleitte ze voor een ontwerpopgave.heldere rol van gemeenten. Gevaar bij ieder ruimtelijk • Ontwerpopgave vraagt om innovatieomgevingproject is dat ambities zich opstapelen gedurende de lange • DGO gaat over:trajecten (hetzij door wisseling van de wacht op bestuurlijk • Ruimtelijke aspecten van duurzaamheid (groen,niveau, hetzij door de tijdgeest). Ten aanzien van deze verdichting, locatiekeuze, ...)ambities zouden gemeenten heldere keuzes moeten make • Milieuaspecten van ruimtelijke ontwikkelingen zich vervolgens aan deze keuzes houden. Dit biedt (Energieneutraal bouwen, ...)ruimte voor goede marktwerking. Als je dit doet leidt dit tot • Gebruik van het gebied (economische activiteiten,meer transparantie in de markt waardoor risico’s worden mobiliteit, ...)verkleind en je dus meer investeerders kan verleiden. Vervolgens kwam de kordate Anja Winters aan hetGedeputeerde Verdaas richtte zich vooral op de rol van de woord. Anja Winters is projectdirecteur voor Ymere, deprovincie. Hij stelde dat de provincies aan zet zijn waar het woningbouwcorporatie uit Amsterdam die een prijsvraaggaat om programmering. Als voorbeeld noemde hij hierbij won en daarmee de hoofdontwikkelaar is gewordenhet convenant dat hij heeft getekend met de KAN-regio van Almere Hout Noord. Almere Hout Noord moet nietom 200 ha. bedrijventerrein te schrappen. ‘Dit gaat je niet zomaar een woonwijk worden waar 4300 woningen
  3. 3. worden gebouwd, maar moet vooral een plek worden ca. 1600 ha. zal de komende 40 jaar transformeren van waar initiatieven kunnen landen. Dit is dan ook gelijk de enkel de havenfunctie naar een meer multifunctioneel (voorlopige) naam van de wijk ‘Wijk voor initiatieven’. stedelijk gebied. In de zaal bleek het aantal Rotterdammers Ymere tekent slechts een hoofdstructuur voor de wijk, oververtegenwoordigd, waardoor de discussie meer het maar laat de invulling voor een groot deel over aan karakter van een inspraakmiddag kreeg. initiatiefnemers, die via een digitaal platform ook nog eens onderling met elkaar in gesprek kunnen. Kijk hiervoor maar Als afsluiter van de dag was het woord aan de minister, eens op www.houtnoord.nl. die de handreiking van Friso de Zeeuw in ontvangt mocht nemen. De minister verwoordde op krachtige wijze de visie Almere Hout Noord is het stadsdorp waar kleinschaligheid van het kabinet op de RO en gebiedsontwikkeling van en zelf bouwen en bedenken hand in hand gaan. In het Nederland. De inhoud sloot naadloos aan bij de rode draad landelijke, ‘ruige’ gebied aan de oostzijde van Almere van de dag, daarom heb ik de speech integraal als bijlage ontstaat tussen 2012 en 2022 een wijk die gebaseerd is toegevoegd. op de ideeën van bewoners, ondernemers en iedereen die ideeën heeft over prettig samenleven. Buurtje voor buurtje Het congres was bij vlagen inspirerend, maar toch ook wordt de wijk gemaakt door mensen zelf. Soms bouwen ze wel de bevestiging van een aantal gevoelens die ik al zelf een woning of bedrijf. Soms komen ze met een goed langer heb in de wereld van ruimtelijke ontwikkeling. idee voor huurwoningen. Soms zoeken ze anderen op om VINEX-bewoners die de kleur van de kozijnen van hun hun idee uit te kunnen voeren. koophuis niet mogen kiezen, de gemeente Rijssen- Holten die 6x zoveel woningen wil gaan bouwen Anja Winters ziet zichzelf niet zozeer als projectontwikkelaar, dan zij de afgelopen jaren heeft gedaan, dubieuze maar meer als concept-ontwikkelaar. Om wonen in de wijk financieringsconstructies van ruimtelijke projecten. van Almere interessant te maken en te houden is er meer Hopelijk is deze tijd een beetje over en kunnen nodig dan een ‘klassieke’ nieuwbouwijk. Het loslaten van we met gezond verstand gaan werken aan mooie, de gebaande paden is daarbij echt noodzakelijk. Zo is ze vernieuwende en verfrissende projecten. bijvoorbeeld bezig om met lokale financierders hypotheken samen te stellen die naast de waarde van de woning ook Duurt Snoeijers kijkt naar de woonlasten van die woning. Unit BCRO, Yacht Zwolle De tweede deelsessie bevatte minder interessante aanknopingspunten voor gebiedsontwikkeling in de nieuwe realiteit. Het ging over binnenstedelijk bouwen, maar mondde vooral uit in een inhoudelijke discussie over het project stadshavens in Rotterdam. Dit gebied vanWijkvoor initiatieven Almere Hout Noord ri 20 10 co nc ep t 1 feb rua ontwikkelingsplan
  4. 4. TIEN ACTIES Vooral de gemeenten die het opdrachtgeverschap van overheidszijde invullen. Provincies krijgen een prominentere rol, ook in de programmering en in de doorVOOR GEBIEDS- henzelf geambieerde rol van ‘gebiedsregisseur’. Om dat waar te maken, zijn extra inspanningen noodzakelijk. DeONTWIKKELING rijksoverheid versterkt het integrale karakter van en de prioritering in de Gebiedsagenda’s en het MIRT. Vragen naar meer rijksregie en nieuwe subsidiebudgetten heeftFriso de Zeeuw en Agnes Franzen, februari 2011. geen zin.Gebaseerd op Gebiedsontwikkeling in een andererealiteit; wat nu te doen Voorbeeld 1: sanering van woningbouwplancapaciteit in de Achterhoek is een coproductie van gemeenten enVooraf: deze aanbevelingen richten zich tot alle provincie;opdrachtgevers en spelers in gebiedsontwikkeling, iederin zijn eigen rol en verantwoordelijkheid. Er is geen Voorbeeld 2: planning van bedrijventerreinen enkoning in de jungle van de gebiedsontwikkeling. kantoren in de Metropoolregio Amsterdam; de inzet van de overheden is fors, maar de pijngrens in nog niet bereikt.1. Versterk de economische invalshoekgebiedsontwikkeling. Doe dat langs drie sporen. in Voorbeeld 3: succesvol optreden van de provincie als gebiedsregisseur: IJsseldelta-Zuid (provincie Overijssel) en Westfrisiaweg (provincie Noord Holland)• Speel in op de regionale en lokale ruimtelijk economische ontwikkelingen in programma, ambities• omvang en tempo van de gebiedsontwikkeling. Roei niet tegen de stroom in. Wees marktgerichter; honoreer preciezer de wensen 4. Expliciete groeiregio ‘s als Amsterdam en Utrecht vragen om een ander type, schaal en tempo van eindgebruikers (zoals woningkopers en huurders) in gebiedsontwikkeling dan stabiele en krimp-regio en richt het ontwikkelingsproces daarop in. ‘s. In groeiregio s zal de schaal vaak groter zijn en het• Kijk of kosten, baten en risico’s met elkaar in tempo hoger. De relatie met bereikbaarheid (en dus overeenstemming zijn. Laat rekenen en tekenen infrastructuur) is van cruciaal belang. Daarbuiten zal gelijk opgaan. Neem dat als basis voor het op een bijvoorbeeld ‘organische groei‘ de aangewezen weg zijn. lijn krijgen van belangen, ook als het bij voorbeeld De verschillen hebben de neiging om groter te worden, om duurzaamheid gaat. zelfs ons kleine land. Koester de verschillen en speel erop in.2. Wees selectiever in het maken van plannen;saneer ze daar waar dat nodig is. Maak radicaal een 5. De crisis raakt de vastgoedsector en corporatieseinde aan de Sinterklaasplanning. Stel lokaal én regionaal die zich toeleggen op gebiedsontwikkeling midscheeps.prioriteiten; dat geeft ook investeerders, financiers en Spelers en speelveld zijn in verandering. Een ‘nieuwebeleggers vertrouwen. Werk -binnen die kaders- met ordening‘ is nog niet in zicht. Voor marktpartijen englobalere, eenvoudigere en flexibele plannen. Hou bij corporaties die een rol in gebiedsontwikkeling willentransformaties rekening met de waarde(ontwikkeling) blijven spelen komt het nu aan op vakmanschap,van de bestaande (bebouwde) omgeving. Inpassen transparantie, samenwerkingsvermogen, flexibiliteit en moderniseren is vaak beter dan slopen. Maak het en financiële soliditeit. Corporaties moeten -binnen planproces efficiënter en goedkoper. hun kerntakendomein- kunnen blijven investeren in gebiedsontwikkelingen.Voorbeeld: selectieprocessen door de overheid van 6.marktpartijen zijn vaak veel te ingewikkeld. Neem onnodige belemmeringen voor het efficiënt 3. Het zijn (samenwerkende) gemeenten enprovincies die beleidsmatige en financiële kaders stellen. verloop van het gebiedsontwikkelingsproces weg. Vereenvoudig het omgevingsrecht en herstel de vrije beslisruimte van publieke en private opdrachtgevers.
  5. 5. Voorbeeld: het projectbesluit is beter geschiktom gebiedsontwikkeling te faciliteren dan het 10. Maar dat gaat niet vanzelf. Kennis ontwikkelen, delen en verspreiden over de ‘kunstbestemmingsplan. Geef het daarom de plaats in de wet van gebiedsontwikkeling‘ is essentieel. Volg dedie het toekomt. Versimpel onderzoeksverplichtingen en waterschappen hebben die daar een begin mee hebbenmaak milieunormen afweegbaar. gemaakt. Maar ook voor ‘traditionele‘ opdrachtgevers is kennismanagement in dit complexe en snel veranderende7. Verbreed het repertoire van samenwerkingsvormenpubliek/privaat/particulier, met varianten die inspelen domein essentieel om resultaat te boeken. Zet daar een programma op.op de nieuwe realiteit: Planvorming van onderop (injargon: procesomkering met coalitiemodel) is daar eenvoorbeeld van. Een ander voorbeeld: in het joint-venture-light¬model doet de overheid weliswaar grotendeels zelf de grondexploitatie, maar zij selecteert een marktpartijals vaste partner en mobiliseert zo optimaal de kennis enkunde van de markt. Bestaande samenwerkingsmodellenhouden overigens wel degelijk hun bestaansrecht.Voorbeeld: het planproces van het Rotterdamse ‘ Hart van te downloaden op:Zuid‘ baseert zich op initiatieven van zittende eigenaarsen gebruikers (onderwijs, cultuurinstellingen, openbaar gebiedsontwikkeling.nuvervoerterminal); van daaruit speurt men naar samenhang,aanvullende initiatieven en meerwaardecreatie.8. Financiering van gebiedsontwikkeling is nog steedsmogelijk voor goede plannen op de juiste locatie. Welzijn de eisen strikter: meer eigen vermogensinbreng vande initiatiefnemer en een scherpe blik op concurrerendeontwikkelingen. Soms biedt voorfinanciering door overheden uitkomst. Elders arrangeren zittende eigenarendie investeren in transformatieplannen -vanonder- ophun eigen financiering. 9. Wonen en commercieel vastgoed zijn niet langerde motoren van gebiedsontwikkeling. Investeringenin bereikbaarheid, water(veiligheid) en in deenergieverzorging en in de zorgsector kunnen ook defunctie vervullen van voorstuwende krachten (‘ nieuwewaardemakers‘) in gebiedsontwikkeling. Mobiliseerdeze krachten, doorbreek de verkokering en ‘trek ze degebiedsontwikkeling in‘.
  6. 6. Toespraak dorp, hún landschap, hún werkplek. We decentraliseren dus niet omdat Nederland ‘af’ zou zijn. Nederland is nooit ‘af’, en dat is maar goed ook, want we zijn geenMinister openluchtmuseum. We decentraliseren omdat dit het juiste antwoord is op de uitdagingen waar NederlandSchultz van anno 2011 mee kampt. De partijen in het veld hebben ruimte en vrijheid nodigHaegen om samen zaken van de grond te brengen in hun regio. Nuchter en realistisch. En inspelend op de lokale en regionale behoeften en kansen. In het regeerakkoord geeft het kabinet niet voor niets aan dat het meer vrijheid op de woningmarkt wil. Meer ruimte voorMeneer De Zeeuw, dames en heren. particulier initiatief, door kleinschalige, natuurlijke groei en door kleine kernen de ruimte te geven in de eigenHoe houden we Nederland in beweging? Die vraag woningbehoefte te voorzien. Ook in het Groene Hart.staat voor mij centraal. Daarom ben ik blij met dezehandreiking. Met praktische adviezen en suggesties die Het rijk gaat zich vooral richten op de zwaartepunten vanons kunnen helpen om vastgelopen projecten in stad en de Nederlandse economie; onze mainports, brainportsland vlot te trekken. Friso: veel dank dat je op verzoek en greenports. Er komt een nieuwe lijst van projecten vanvan mijn ministerie deze publicatie hebt gemaakt. Hij is nationaal belang. Ik wil daarbij selectief zijn. Dan gaatbijzonder welkom. het bijvoorbeeld om Schiphol, de Amsterdamse ZuidasWant sinds 2008 ziet onze werkelijkheid er heel anders en Stadshavens Rotterdam.uit. De crisis heeft flink huisgehouden. Luchtkastelen zijn lekgeprikt. Grote projecten zoals het Wieringerrandmeer Gebiedsontwikkeling wordt gedragen door de markt.zijn afgeblazen. Gemeenten, projectontwikkelaars en Waar geen vraag is, moet je niet willen bouwen. Waarcorporaties hebben een harde landing gemaakt. Dan kun wèl vraag is, maar geen geld, stuiten we op een stevigeje zeggen: dat is de conjunctuur. Die trekt vanzelf wel uitdaging.weer aan. Maar dat is te simpel. Ik wil met u op zoek naar nieuwe mogelijkheden om op die plaatsen toch ontwikkelingen van de grond te krijgen.Er is méér aan de hand. Het is de hoogste tijd voor een We moeten buiten de gebaande paden durven treden.andere aanpak van de ruimtelijke ordening in Nederland. Er zijn meer belanghebbenden dan alleen de klassiekeHet roer moet om. We moeten ons realiseren dat groei partijen. Waarom zouden we niet veel eerder partnersniet langer vanzelfsprekend is. Zeker: er komen de als energiebedrijven en afvalverwerkers betrekken bij dekomende decennia nog een miljoen Nederlanders bij. ontwikkeling van gebieden? Ook wil ik bekijken of weMaar een aantal regio’s zal het aantal inwoners zien rijksvastgoed (zowel rijksgebouwen als rijksgrondposities)dalen. actiever kunnen inzetten om zaken vlot te trekken.Kwaliteit wordt belangrijker dan kwantiteit. Behoeften Niet alles kan tegelijk. Geen ‘grote sprongen voorwaarts’,van eindgebruikers bepalen steeds meer het succes maar ‘concrete stappen vooruit’. Zo zorgen we voorvan een project. Bewoners, ondernemers, reizigers, meer flexibiliteit. Het mogelijk maken van tijdelijke recreanten. Het is nodig dat hun stem beter gehoord bestemmingen hoort daarbij. Friso de Zeeuw en zijnwordt. Minder weidse vergezichten. Meer praktische team van TU Delft ondersteunen onze ambities. Het isinzet met projecten op kleinere schaal. De tijd van natuurlijk altijd prettig als je beleid steun krijgt van detorenhoge ambities en miljardensubsidies is echt voorbij. wetenschap. Maar, Friso, tegelijkertijd houd je ons ookDe tijd van het collectieve maakbaarheidsdenken ook. behoorlijk scherp. Er is nog veel werk aan de winkel.Niet ‘one size fits all’. Maar: ruimte om flexibel in te Je adviseert ons om de strijd aan te binden tegen despelen op nieuwe omstandigheden. In plaats van Vader verkokering tussen wonen, werken, mobiliteit, ruimte,Staat, de menselijke maat. water en groen.Daarom kiest het kabinet voor decentralisatie van de We hebben flinke stappen in die richting gezet. Ik ruimtelijke ordening. Beslissingen over het gebruik noem het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimtevan de ruimte moeten zo dicht mogelijk bij mensen en Transport. En de vorming van het Ministerie vanzelf worden genomen. Het is hún stad, hún wijk, hún Infrastructuur en Milieu natuurlijk. Maar er is meer nodig.
  7. 7. Nederland ‘van de handrem’ gaat, door regels enWe moeten leren om meer behendige combinaties te procedures drastisch te vereenvoudigen. Dat is de lijnmaken. Een goed voorbeeld vind ik het programma die past in deze tijd. Dat is de lijn die nodig is willen weRuimte voor de Rivier. Daarin stromen verschillende Nederland in beweging houden. Deze handreiking vanbelangen samen die elkaar versterken. Veiligheid tegen Friso de Zeeuw en zijn team komt op een prima moment.het water, mooie natuur, recreatie en prettig wonen op Veel dank. Hier kunnen we mee aan de slag.een fijne plek, kunnen samengaan. De ene investering kan deels meeliften met de andere. Maar dan moetenwe wel de schotjes in ons denken en doen weghalen. Eris nog iets anders heel hard nodig. Friso de Zeeuw wijstdaar terecht op. Dat is: kappen in het kreupelhout vanregels en procedures. Het kreupelhout waarin burgers,ondernemers, ontwikkelaars en bestuurders hopeloosverstrikt raken.Als we Nederland in beweging willen houden, danmoeten we de uitvoering van projecten simpeler maken.Een overmaat aan regels houdt projecten niet alleeneindeloos op. Ze werkt ook contraproductief.Versnipperde regelgeving kost enorm veel tijd, geld enenergie. Bureaucratie haalt de fut uit mensen en devaart uit projecten. Soms lijkt het wel alsof ‘voldoenaan alle regels’ het uiteindelijke doel is. Terwijl het tochecht gaat om iets anders: goede, betaalbare woningen,aantrekkelijke steden en dorpen, voldoende groen.Deze kabinetsperiode wil ik een Raamwet voor hetOmgevingsrecht tot stand brengen die een eindmaakt aan de versnippering en verwarring. Minder‘planfiguren’. Minder onderzoeksverplichtingen. Sobere toetsingskaders. Betere besluitvorming, waarinbelanghebbenden in een vroeg stadium kunnenmeedenken. Globalere bestemmingsplannen, waarinniet alles is dichtgetimmerd, maar waarin ruimte blijft omin te spelen op nieuwe ontwikkelingen. Dat maakt hetook gemakkelijker om privaat kapitaal aan te trekken.Verder maak ik de Crisis- en herstelwet permanent. Hetvoorstel daartoe is inmiddels ‘in procedure gebracht’,zoals dat zo mooi heet. Zo kunnen we kostbare tijdblijven winnen met het in elkaar schuiven van proceduresen met eenvoudiger vergunningen.Ik wil alle kansen benutten om zaken te versnellen en teverbeteren. Het zit vaak in relatief kleine dingen. Stel uwilt bouwen in afwijking van een bestemmingsplan. Nustaat daar een gemeentelijke procedure van een half jaarvoor. Ik ga daar acht weken van maken.Dames en heren, Het is tijd voor een andere aanpak vande ruimtelijke ordening in Nederland. Een ruimtelijkeordening waarin we praktische stappen vooruit zetten.De wensen van eindgebruikers als uitgangspunt nemen.Vertrouwen op de eigen kracht van regio’s. Zorgendat we belangen combineren. En vooral: zorgen dat

×