Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Euskara laburpena

1,159 views

Published on

Euskara laburpena

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Euskara laburpena

  1. 1. Euskera. 10-14 Gaiak Egileak: Mayi, Naia, Aritz, Erlant eta Leire.
  2. 2. GRAMATIKA
  3. 3. Singularra Plurala Mugagabea NORENGAN -arengana -engana -(r)engana NORENGANA -arengan -engan -(r)engan NORENGANDIK -arengandik -engandik -(r)engandik 10. Gaia - Deklinabidea Biziduna
  4. 4. 10. Gaia - Deklinabidea Bizigabea Singularra Plurala Mugagabea NON -an -etan -tan NORA -ra -etara -tara NONDIK -tik -etatik -tatik
  5. 5. 10. Gaia - Aditza Jokatua Trinkoa Perifrastikoa ETORRI Etorri Zatoz Etor zaitez IBILI Ibili Zabiltza Ibil zaitez JOAN Joan Zoaz joan zaitez EGON Egon Zaude egon zaitez
  6. 6. 11. Gaia - Moduzko perpausak Moduzko perpausek modua adierazten dute eta nola galderari erantzuten diote. ADIBIDEZ: Nola egin duzu? Zuk esan zenidan moduan egin dut. Moduzko perpausak egiteko, menderagaiu hauek erabiltzen dira: bezala, moduan, gisan, antzera, arabera… ADIBIDEZ: Zuk esan duzun bezala geratu da dena.
  7. 7. 11. Gaia - Moduzko perpausak Moduzko perpausek modua adierazten dute eta nola galderari erantzuten diote. ADIBIDEZ: Nola egin duzu? Zuk esan zenidan moduan egin dut. Moduzko perpausak egiteko, menderagaiu hauek erabiltzen dira: bezala, moduan, gisan, antzera, arabera… ADIBIDEZ: Zuk esan duzun bezala geratu da dena.
  8. 8. 12. Gaia - Aditz trinkoak Aditz trinkoak ● Hitz bakarra NOR: egon, joan, etorri, ibili... NORK: eduki, ekarri, eraman, erabili, esan...
  9. 9. 12. Gaia - Denborazko perpausak Denborazko perpausak Denborazko perpausek NOIZ? galderari erantzuten diote eta denbora adierazten dute. ● Aurrekotasuna: Oheratu baino lehen/aurretik, hortzak garbitu behar ditugu. ● Gerokotasuna: Amaitu eta gero/ondoren/ostean/-takoan, batu mahaia. ● Aldiberekotasuna: Afaria prestatzen duzun bitartean/artean, nik mahaia atonduko dut. ● Maiztasuna: Zurekin elkartzen naizen guztietan/bakoitzean/naizenetan, berandu heltzen naiz etxera.
  10. 10. 12. Gaia - Esanahi bera duten esapideak Norbait gogoko ez izan - Begitan hartu Zoratuta egon - Pitzatuta egon Elkarrekin haserre egon - Muturka emon Norbait gogaitarazi - Kalaka eman
  11. 11. 13. Gaia - ADITZA: NOR-NORI ADITZA: NOR-NORI ● NOR-NORI erako aditza duten esaldietan, NOR eta NORI deklinabide-kasuak dituzten osagaiak ageri dira. Ni (NOR) egia esaten ari natzaio aitari (NORI). Ahaztu egin zaizkie (Haie, zerbait). ● NOR-NORI erako aditzik erabilienak NOR 3.pertsonan (hura, haiek) dutenak dira. Borragoma galdu zaizu eta betaurrekoak ere galdu zaizkigu. ● Hona hemen NOR-NORI erako zenbait aditz: gustatu, gertatu, galdu, ahaztu, apurtu, erori, bururatu...
  12. 12. 13. Gaia - KAUSAZKO PERPAUSAK Kausazko perpausek ZERGATIK? galderari erantzuten diote. Hauek dira egitura erabilienak ● -(e)lako aditzari lotuta: Nahi dudalako abesten dut. ● bait- aditzari aurretik lotuta: ez dut egin, ez baineukan gogorik. ● -eta aditzaren atzean jarrita: Triste bizi naiz-eta, hilko bainitz hobe. ● -nez gero aditzari lotura: Aberatsa denez gero, nahi duen guztia eros dezake.
  13. 13. LEXIKOA
  14. 14. 10. Gaia - Esaera Zaharrak Egon hadi lo eta jango duk mehe - Xabik ez du arreta jartzen eskolan, ez du ikasten, et a horregatik, azterketan hiru gutxi izan ditu. Ez gehiegi hitz egin, nahi ez bada huts egin - Iker beti dabil zenbat dakien erakutsi nahian, baina askotan ez dakizkien gauzei buruz hitz egiten du eta barregarri geratzen da.
  15. 15. 11. Gaia - Atzizkiak: era eta ka ERA: Gauzak behin eta berriro errepikatzen direnean -era atzizkia erabiltzen da. ADIBIDEZ: Egunero, arratsaldero, goizero… KA: Galderei erantzuten diote. ADIBIDEZ: Nola deitzen ari zaie entrenatzailea jokalariei? Oihuka Nola ibiltzen da kangurua? Saltoka
  16. 16. 12. Gaia - Onomatopeiak Onomatopeiak : - Soinuak dira - Esanahirik gabekoak - Zerbait gogoratzen digute Adibide batzuk: Kax - kax: atea jotzerakoan egiten duen soinua. Gur - gur: urdailak egiten duen soinua. Tipi - tapa: ibiltzerakoan egiten dugun oinen zarata.
  17. 17. 12. Gaia - Onomatopeiak Adibide gehiago: ● Kax-kax⟶Ate-joka ● Tipi-tapa⟶ibili ● Kurrin⟶txerriak ● Kili-kili⟶kilimak ● Turrut⟶puzkerrak
  18. 18. 12. Gaia - Esapideak Ane Alexi kili - kili egiten ari zaio. Beñatek kili - kolo du hortza.
  19. 19. 13. Gaia - Esapideak NAZKARRIA - HIGUNKARRIA ZIRAGARRIA - HUNKIGARRIA BELDURGARRI - IZUGARRIA HARRIGARRIA - TXUNDIGARRIA
  20. 20. 13. Gaia - Esahera zaharrak ZER ESAN NAHI DU ODOL GUZTIAK UR BIHURTU ZAIT? Izugarrizko ikara hartzean.
  21. 21. 13. Gaia - Hitz familiak Hitz batetik hitz asko atera ahal dira, adibidez, lore hitzetik lorezain, lorategi, lorontzi...
  22. 22. ORTOGRAFIA
  23. 23. 11. Gaia - Ts, tz eta tx. ¿Zeintzuk dira txistukariak? Txistuariak, ts, tx eta tz hitz zatiak dira. ADIBIDEAK (hitzak bakarrik): Indartsua Pentsakor Amets Sahiets Hots Hitz
  24. 24. 11. Gaia - Ts, tz eta tx. DEFINIZIOAK Moldakaitza, baldarra gauzak oker egiten dituena: Trakets Inoiz asetzen ez dena: Asegaitza Mendi ugari dagoen tokia: Menditsua Indar handia duena: Indartsua Ederra ez dena: Itsusia Animalia ugaztun haragijalea, txakurren antzekoa: Otsoa
  25. 25. 11. Gaia - Ts, tz eta tx. HITZ BERDINTSUAK Berorik eza: Hotz Kolore bizirik ez duena: Hits Entzumenak jasotzen duen doinua:Hots Edozein hizkuntzatan esanahia duen ahots multzoa: Hitz Haritzaren antzeko zuhaitza: Ametz Lotan gaudela irudimenak sortzen duen gertaerak: Amets
  26. 26. 12. Gaia - Orduak Orduak nola adierazi ● Ordu osoak honela adierazten ditugu. Ordu bata, ordu biak, hirurak, laurak, bostak, seiak… ● Erdia pluralean adierazten: Igaandetan ordu bi eta eta erdietan bazkaltzen dugu. ● Minutuak, berriz, singularreanadierazten dira: Marmuteneko trena hamarrak eta bostean heltzen da. Hamarrak bost gutxi dira. ● Laurdena bi eratara adieraz daiteke: Filma amaitu zenerako, zazpiak eta laurden ziren. Filma amaitu zenerako, zazpi eta laurdenak ziren.
  27. 27. 13. Gaia - Bait-partikula Bait-partikularen erabilera Bait- kausazko partikula aditzari atxikirik idatzi behar da. Horrek zenbait aldaketa dakrtza: ● Bait- + h = baih- baihaiz, baihago, baihintzen... ● Bait- + l = bail- bailuke, bailirate... ● Bait- + n = bain- bainuke, bainaiz, bainago... ● Bait- + z = baitz- baitzegoen, baitzen, baitziren... ● Bait- + g = baik baikinen, baikeneuen, baikeunden... ● Bait- + d = bait- baitira, baitaude, baitoa...

×