Healthy Ageing at Work?    Dr. Annet H. de Lange                            1
Meer dan de helft van de werkende 50-plussers verwacht niet voor het 65stelevensjaar te kunnen stoppen met werken enwillen...
PensioenakkoordDe AOW-leeftijd gaat in 2020 naar 66 en naar verwachting in 2025 naar 67 jaar;Het AOW-pensioen gaat omhoog ...
Urgentie vergrijzing neemt toe, maar daden blijven uit!                         Agenda Vijf Vragen? 1. Healthy Ageing? Wat...
Vraag 1:       Wat is Duurzame Inzetbaarheid?  DUURZAME INZETBAARHEID (Van der Klink et al., 2011)  Werknemer: verantwoord...
‘Goed ontwerp’ van banen? 1 Demand-Control Model (Karasek & Theorell)Demand-Control model (Karasek)                       ...
Beperking Baan ontwerp modellenRelatief passieve rol voor werknemer:• Welke rol spelen individuele verschillen?• Welke rol...
Psychologische contracten  Rousseau (1989): “The individual beliefs  regarding the terms and conditions of a  reciprocal e...
Meta-analyse:             Bal, De Lange, Jansen & Van velde (2008; JVB)      – K=60 studies      – 62 steekproeven      – ...
Ouder worden:           Wat is uw inschatting?                 Item 1Hoe ouder men wordt, hoe minder men zich             ...
Oscar Swahn       (1847-1927)• Oudste gouden mediallewinnaar ooit: 64 jaar• Olympische actief tot zijn 72ste, in 1920 (!):...
Item 2   Oudere werknemers verzuimen meer dan            jongere werknemers             Waar of niet waar?      Niet waar ...
Negatieve Stereotypering en               Pensionering?                       N=168 Nederlandse werknemers                ...
Item 3     Jongeren worden met name gemotiveerd door           prestatiedoelen die nadruk leggen op                  verge...
Hebben ouderen Prestatiedoelen?                 Wat is effect op de werkmotivatie?                      (de Lange et al., ...
Hoe definiëren mensen competentie?Gericht op taakgerichte of                                                       Gericht...
MethodeN=172 werknemers >61 jaarGemiddelde leeftijd=68.99(SD=3.16), 61-79;Referentie groep: 278 Dutch workers.Gemiddelde l...
Conclusies Ouderen: relatief meer “mastery avoidance” doelen en jongeren meer “mastery approach” doelen Mastery-approach d...
Voorbeeld antwoorden       •Wat is uw leeftijd? 63                    •Wat is uw leeftijd? 59       •Wat is uw            ...
Ouder worden………                             Ouder worden=                  Psychologische, lichamelijke, sociale en       ...
Arbeidsomstandigheden:                          Organisatie niveau:          • Fysieke Taakeisen                          ...
Healthy Ageing:               onderzoek 100-jarigen?   • Vrienden en familie. het hebben van goede vrienden en familie    ...
Socioemotional selectivity theory (Carstensen)          Verandering in Tijdsperspectief              Tijd tot geboorte    ...
Levensloop theorie:        effecten verandering Pensioen perspectief                                                      ...
Arbeidsomstandigheden:                          Organisatie niveau:            • Fysieke Taakeisen                        ...
Hoe ouderen te binden?1. Het aanbieden van gezond (voldoende   herstelmogelijkheden) en motiverend werk met   interessante...
OnderzoeksmodelKooij, Jansen, Dikkers & De Lange (2010)  Perceptie HR                   (+)                 Werk-  instrum...
Model loopbaanlange fitheid          Nauta & De Lange (2010)                       Leeftijdsgerelateerde veranderingen,   ...
Welke Acties?• Kennisbijeenkomsten (2 x per jaar)• LinkedIn groep: discussies• Boek Kluwer: werknemer, werkgever en  belei...
Amerikaans Voorbeeld                       30
Tryon Edwards   (American theologian, 1809 – 1894)) Age does not depend upon years,but upon Temperament and Health.      S...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Healthy ageing at work (Annet de Lange)

1,527 views

Published on

Deze presentatie is gegeven tijdens het Congres Over Duurzame Inzetbaarheid op 12 juni 2012 in Nieuwegein. Kijk voor meer informatie op Overduurzameinzetbaarheid.nl.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,527
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
504
Actions
Shares
0
Downloads
38
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Healthy ageing at work (Annet de Lange)

  1. 1. Healthy Ageing at Work? Dr. Annet H. de Lange 1
  2. 2. Meer dan de helft van de werkende 50-plussers verwacht niet voor het 65stelevensjaar te kunnen stoppen met werken enwillen best langer doorwerken 2
  3. 3. PensioenakkoordDe AOW-leeftijd gaat in 2020 naar 66 en naar verwachting in 2025 naar 67 jaar;Het AOW-pensioen gaat omhoog vanaf 2013 en werknemers kunnen door een flexibele AOW kiezen wanneer ze stoppen met werken.Hierbij worden de aanvullende pensioenen vernieuwd en zal het juridisch makkelijker gemaakt worden voor oudere werknemers om langer door te werken (Rijksoverheid, 2011).65+ percentage groeit, vooral op platteland 3
  4. 4. Urgentie vergrijzing neemt toe, maar daden blijven uit! Agenda Vijf Vragen? 1. Healthy Ageing? Wat is duurzame inzetbaarheid ? 2. Wat is ouder worden? 3. Belasting en Belastbaarheid: push factoren voor ouder wordende werknemers? 4. Interventies: stand van zaken in Nederland? 5. Kennisnetwerk? Krachtig Platform, Uitwisseling en Archivering? Zie: www.annetdelange.nl/publications 4
  5. 5. Vraag 1: Wat is Duurzame Inzetbaarheid? DUURZAME INZETBAARHEID (Van der Klink et al., 2011) Werknemer: verantwoordelijkheid om, binnen eigen mogelijkheden, kennis en competenties op peil te houden en daarmee de opties voor (huidig en toekomstig) werk open te houden. Werkgever: voorwaarden scheppen waaronder de werknemer zich binnen het werk kan ontwikkelen en competenties binnen het bedrijf kan inzetten. Overheid: met regelgeving en flankerend beleid deze processen faciliteren. Sociaal Economische Raad (SER; 2009) drie specifieke elementen: vitaliteit, werkvermogen en employability.Brouwer, De Lange, Van der Mei, Wessels, Bultmann, Van der Heijden, Van derKlink (2012),De Lange, A. H., Schalk, R., Van der Heijden, B. I. J. M. (in press). Hoofdstuk 22:Ouder worden en duurzame inzetbaarheid op het werk? In: W. B. Schaufeli, A.Bakker (Eds.). De Psychologie van Arbeid en Gezondheid. Arbeidsomstandigheden: • Fysieke Taakeisen • Cognitieve Taakeisen • Persoon-Omgeving misfit Regulatie Belasting en Belastbaarheid Ouder wordende werknemer Ineffectieve regulatie: Effectieve regulatie: Herstelproblemen, Ziekte en Uitval Duurzame Inzetbaarheid Model Duurzame inzetbaarheid Ouder Wordende Werknemer (De Lange, Schalk, Van der Heijden, 2012) 5
  6. 6. ‘Goed ontwerp’ van banen? 1 Demand-Control Model (Karasek & Theorell)Demand-Control model (Karasek) 6
  7. 7. Beperking Baan ontwerp modellenRelatief passieve rol voor werknemer:• Welke rol spelen individuele verschillen?• Welke rol spelen verwachtingen of behoeften werknemer?• Welke rol spelen verwachtingen managers?• Welke rol speelt leeftijd of levensfase? Arbeidsomstandigheden: Organisatie niveau: • Fysieke Taakeisen • Ouderen klimaat • Cognitieve Taakeisen • Loopbaanbeleid en • Persoon-Omgeving misfit personeelsinstrumenten of HR praktijken • Relatie leidinggevende Regulatie Belasting en Belastbaarheid Ouder wordende werknemer Ineffectieve regulatie: Effectieve regulatie: Herstelproblemen, Ziekte en Uitval Duurzame Inzetbaarheid Model Duurzame inzetbaarheid Ouder Wordende Werknemer (De Lange, Schalk, Van der Heijden, 2012) 7
  8. 8. Psychologische contracten Rousseau (1989): “The individual beliefs regarding the terms and conditions of a reciprocal exchange agreement between that focal person and another party.”• Waargenomen verwachtingen• Verplichtingen Contract EvaluatiesContract Breuk:“The cognition that the organizationhas failed to fulfill one of the elementswithin the psychologicalcontract” 8
  9. 9. Meta-analyse: Bal, De Lange, Jansen & Van velde (2008; JVB) – K=60 studies – 62 steekproeven – Gepubliceerde en Ongepubliceerde studies• Psychological contract breuk -> uitkomsten (betrokkenheid, arbeidssatisfactie, vertrouwen)• Leeftijdsverschillen? Leeftijdsverschillen?• Vertrouwen versus BetrokkenheidVs.• ArbeidssatisfactieToegenomen loyaliteit,Meer relatiegericht 9
  10. 10. Ouder worden: Wat is uw inschatting? Item 1Hoe ouder men wordt, hoe minder men zich ontwikkeld. Waar of niet Waar? Niet waar 10
  11. 11. Oscar Swahn (1847-1927)• Oudste gouden mediallewinnaar ooit: 64 jaar• Olympische actief tot zijn 72ste, in 1920 (!): zilveren medialle (oudste medaillewinnaar ooit)• Professioneel actief tot zijn 76ste Hoe ouder, hoe beter Competenties die verbeteren met de leeftijd (De Lange et al., 2006; 2010; Nauta, de Lange, 2010):  Vakbekwaamheid dankzij jarenlange ervaring  Sociale vaardigheden  Betere emotie regulatie en minder sterke reactie op psychologisch contract breuk  Onderhandel- en bemiddelvaardigheden  Geduld  Loyaliteit  Professioneel netwerk  Stressbestendigheid  Oog voor veiligheid 11
  12. 12. Item 2 Oudere werknemers verzuimen meer dan jongere werknemers Waar of niet waar? Niet waar (maar wel langere duur) Veel negatieve percepties over ouderen (mentaliteitsverandering nodig) Ouder worden Beeldvorming• Stereotypen• Vooroordelen• Collega’s• Werkgever naar werknemer 12
  13. 13. Negatieve Stereotypering en Pensionering? N=168 Nederlandse werknemers Pensioen perspectief Intentie tot pensionering Step 2 Step 3 Step 4 Step 2 Step 3 Step 4Controle variabelen Geslacht .08 .08 .07 .03 .02 .02 Opleiding -.03 -.02 -.03 -.19* -.19* -.19* Gezondheid .06 .06 .07 -.02 -.03 -.03 Autonomie .19** .19** .21** -.17* -.17* -.17* Leeftijd -.28*** -.28** -.28** -.16* -.16* -.16* Zelfcategorisatie -.19* -.18* -.18* .09 .08 .08Negatieve leeftijd -.15* -.15* -.18* .18* .17* .18*Stereotypen De Lange, Bal, Van der Heijden, Oderkerk, Zacher & Otten (submitted) 13
  14. 14. Item 3 Jongeren worden met name gemotiveerd door prestatiedoelen die nadruk leggen op vergelijking met anderen Waar of niet waar? Niet waar (meer gericht op verbeteren eigen prestatie) Leeftijd en werkgerelateerde behoeften? Studie Kooij, De Lange et al. (2010): N = 86 studies (samples), total sample size of N = 48,447 Growth motives (e.g., promotion) Security motives (e.g., job security) Intrinsic motives (e.g., accomplishments) Extrinsic motives (e.g., compensation) Social motives (e.g., helping people)28 14
  15. 15. Hebben ouderen Prestatiedoelen? Wat is effect op de werkmotivatie? (de Lange et al., 2010) 2x2 prestatie doelenmodel (Elliot, 1999) De betekenis van PrestatiedoelenVoorkomen van negatieve Gericht op positieveprestatie/competentie prestatie/competentie Avoidance Approach 15
  16. 16. Hoe definiëren mensen competentie?Gericht op taakgerichte of Gericht op normatieveintrapersoonlijke competentie competentie Mastery Performance The 2 × 2 Prestatie Doel theorie ApproachMastery-Approach (MAp) Performance-Approach (MAp)Je eigen niveau verbeteren Winnen van de ander Mastery PerformanceMastery-Avoidance (MAv) Performance-avoidance Performance-Avoidance (PAv)Not onder je niveau presteren Niet verliezen van anderen AvoidanceElliot, A.J., & McGregor, H.A. (2001). A 2 x 2 achievement goal framework. Journal of Personality and Social Psychology, 80, 501-519. 16
  17. 17. MethodeN=172 werknemers >61 jaarGemiddelde leeftijd=68.99(SD=3.16), 61-79;Referentie groep: 278 Dutch workers.Gemiddelde leeftijd was 36.82 (SD = 11.59), 18-61 years. Prevalentie (χ2(df = 3) = 18.21, p < .01)Dominant achievement goal: Older workers Reference group >65 years 18-40yearsPerformance-approach 24.8 % 14.7 %Performance-avoidance 18.2 % 19.4 %Mastery-approach 18.2 % 37.5 %Mastery-avoidance 38.7 % 28.4 % 79.7%Total N 137 232 (χ2 =15.26, df = 3; p < .01), 17
  18. 18. Conclusies Ouderen: relatief meer “mastery avoidance” doelen en jongeren meer “mastery approach” doelen Mastery-approach doelen meest positief en mastery-avoidance meest negatief Benadrukken van lange termijn doel in een werktaak kan MAP doel faciliteren, maar dit is ook belangrijk voor jongeren! Vraag 2: Operationalisatie Ouder Worden? 1. Effecten van leeftijd hangen samen met veel onderliggende processen 2. Kalenderleeftijd is a-specifiek of container begrip 3. Diversiteit binnen groep ouderen is vaak groter dan binnen groep jongeren 4. Focus op betekenisvolle veranderingen36 18
  19. 19. Voorbeeld antwoorden •Wat is uw leeftijd? 63 •Wat is uw leeftijd? 59 •Wat is uw •Wat is uw gevoelsleeftijd? gevoelsleeftijd? 45 40 jaar Heeft u zorgtaken thuis? Heeft u zorgtaken thuis? 2 (nee) 2 van deze 4 willen na voor ouder; ja 1 =Ja Mantelzorger 66 doorwerken. Wie? belastend•Wat is uw leeftijd? 40 jaar •Wat is uw leeftijd? 41 jaar •Wat is uw gevoelsleeftijd? 35•Wat is uw gevoelsleeftijd? 28 jaar  jaarHeeft u zorgtaken thuis? 1 Ja Heeft u zorgtaken thuis?Voor 3 kinderen <10, en nee over het Jaalgemeen ervaar ik deze zorgtaak niet Co-ouderschap + huishoudenals belastend. Soms wel belastend naast het fulltime werken Kansen en risico’s? Zelf Fysieke reserves, fluid Emotie regulatie, ervaring, intelligence, risico op crystallized intelligence, kwalificatieveroudering, oog voor veiligheid, selectie negatieve meta- en compensatie strategieën stereotypering Verlies Groei Afname opleidingskansen, Senioriteit, positieve Loopbaan kansen en rollen, stereotypering, negatieve stereotypering, autonomie, mentor rol Regulatie van intrapersoonlijke en Interpersoonlijk interpersoonlijke processen De Lange, Schalk, van der Heijden, 2012 19
  20. 20. Ouder worden……… Ouder worden= Psychologische, lichamelijke, sociale en maatschappelijke veranderingen over de tijdChrono- Organisatie Leefsituatie Psychosociale Functionelelogische Leeftijd Leeftijd Leeftijd LeeftijdLeeftijdKalender Vak- Privésituatie, (Zelfbeeld, Gezondheid,Leeftijd Bekwaamheid Economische Sociale Cognitieve Dienstervaring factoren percepties prestaties functionerenOperationalisatie van ouder worden op het werk (De Lange et al., 2006) 20
  21. 21. Arbeidsomstandigheden: Organisatie niveau: • Fysieke Taakeisen • Ouderen klimaat • Cognitieve Taakeisen • Loopbaanbeleid en • Persoon-Omgeving misfit personeelsinstrumenten of HR praktijken • Relatie leidinggevendeIndividueel niveau: Regulatie• Levensloop veranderingen Belasting en• fysieke en mentale Belastbaarheid veranderingen• Kwalificatie-veroudering Ouder wordende werknemer Ineffectieve regulatie: Effectieve regulatie: Herstelproblemen, Ziekte en Uitval Duurzame Inzetbaarheid Model Duurzame inzetbaarheid Ouder Wordende Werknemer (De Lange, Schalk, Van der Heijden, 2012) 21
  22. 22. Healthy Ageing: onderzoek 100-jarigen? • Vrienden en familie. het hebben van goede vrienden en familie leidt tot een langer en gezonder leven. • Wees opportunistisch. Het ontwikkelen van een positieve kijk op het leven vermindert stress. • Blijf werken en ontwikkelen. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen die langer blijven werken en ontwikkelen langer leven. • Doelmatig. Veel 100-jarigen verklaren dat er een doel is in hun leven. Zij het mensen inspireren of het geven van geld aan armen. • Stop met roken • Eet Gezond • Begin met regelmatig flink bewegen: 5x 20 minuten per week • Of Genetisch geluk hebben Bewegen?• Bewegen heeft veel positieve gevolgen in termen van welzijn en cognitief functioneren• Cognitief functioneren verwijst naar alle processen om kennisverwerving mogelijk te maken; zoals het kunnen waar nemen, herkennen of begrijpen• Volgens de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB), moeten werknemers minimaal 5x per week dagelijks een half uur tenminste matig intensieve lichamelijke activiteit (bijvoorbeeld 5 km stevig wandelen) verrichten om gezond te bewegen (Hildebrandt et al., 2010).• Uit recente trends blijkt echter dat steeds ouderen minder goed voldoen aan deze norm in vergelijking tot jongeren (Hildebrandt et al., 2010). 22
  23. 23. Socioemotional selectivity theory (Carstensen) Verandering in Tijdsperspectief Tijd tot geboorte Tijd tot dood Pensioen perspectief:1 Ik verwacht dat ik nog veel nieuwe werkdoelen voor mijn pensioen zalstellen.2 Ik heb het gevoel nog veel tijd te hebben voordat ik met pensioen ga.3 Voor mijn pensioen kan ik nog alles in het werk doen wat ik zou willen.(1-7: “helemaal van toepassing”; α = .79-.89)Leeftijd en Pensioen Perspectief? 23
  24. 24. Levensloop theorie: effecten verandering Pensioen perspectief Lange termijn doel groei en Open ontwikkeling Korte termijn Beperkt Verdieping en behoud relatiesPositieve rolmodellen? Gemiddelde gerapporteerdeduurzame inzetbaarheid van 65plus medewerkers?Betekenis van het werk:Variabele N Categorieën Gemiddelde InterpretatieEmployability 784 1=zeer slecht; 5,06 + vooral persoonlijke voldoening, maar ook sociale 6= zeer goed betekenis, financieel en generatiefVitaliteit 784 1=nooit; 5,28 + 7=altijd.Toewijding 784 1=nooit; 5,03 + 7=altijd.Absorptie 784 1=nooit; 4,63 +/- 7=altijd.Motivatie Om Door Te 784 1=sterk mee oneens 3,47 +/-Werken 5=sterk mee eensEmotionele Uitputting 784 1=nooit; 1,48 + 7=altijd 24
  25. 25. Arbeidsomstandigheden: Organisatie niveau: • Fysieke Taakeisen • Ouderen klimaat • Cognitieve Taakeisen • Loopbaanbeleid en • Persoon-Omgeving misfit personeelsinstrumenten of HR praktijken • Relatie leidinggevende Regulatie Macro: Individueel niveau: Belasting en • Arbeidsvoorwaarden • Levensloop veranderingen • Economische • fysieke en mentale Belastbaarheid ontwikkelingen veranderingen • Snelle technologische • Kwalificatie-veroudering Ouder veranderingen wordende • Negatieve beeldvorming werknemer Ineffectieve regulatie: Effectieve regulatie: Herstelproblemen, Ziekte en Uitval Duurzame Inzetbaarheid Model Duurzame inzetbaarheid Ouder Wordende Werknemer (De Lange, Schalk, Van der Heijden, 2012) Vraag 4: Interventies? Loopbaanbeleid: opleidingen, trainingen, mobiliteit, POP Arbeidsomstandigheden:gezondheidsadvies, belasting reductie fysieke zware beroepen, arbeidsrelaties, targets leidinggevenden Arbeidsvoorwaarden:flexibele werktijden, mogelijkheden doorwerken na 65, deeltijdpensioen, bonus voor zwaar werkMaatwerk, dialoog en integraal beleid inorganisaties nodig Gebrek aan systematisch onderzoek naar kosten-effectiviteit (Brouwer et al., 2012; De Lange et al., 2012) 25
  26. 26. Hoe ouderen te binden?1. Het aanbieden van gezond (voldoende herstelmogelijkheden) en motiverend werk met interessante perspectieven2. Voorkom negatieve beeldvorming via Positieve rolmodellen (succesvolle oudere; op websites etc.)3. Human Resource instrumenten die behoud van het eigen niveau mogelijk maken (zoals flexibiliteit regelingen)4. Vervulde psychologische contracten5. Persoonlijke “op maat gemaakte” werkafspraken (I-deals) tussen werknemer en werkgever die flexibiliteit voor een ouder wordende werknemer waarborgen Management:Levensfasebeleid Definitie Beleid dat inspeelt op veranderingen in wensen en situaties van medewerkers gedurende hun levensloop, omwille van hun duurzame inzetbaarheid52 26
  27. 27. OnderzoeksmodelKooij, Jansen, Dikkers & De Lange (2010) Perceptie HR (+) Werk- instrumenten gerelateerde attitudes K=83 studies Leeftijd Betekenisvolle HR pakketten (Kooij et al., 2010; Kooij et al., under review)Development Maintenance Utilization AccommodativeRegular training Ergonomic adjustment Task enrichment Additional leaveContinuous Flexible benefits or Lateral job Demotiondevelopment on workschedules movement Exemption fromthe job Performance pay Participation shiftworkCareer planning Compressed working Second career Part time work /Promotion week Reduced retirement Performance appraisal workload Sabbatical Early retirement 27
  28. 28. Model loopbaanlange fitheid Nauta & De Lange (2010) Leeftijdsgerelateerde veranderingen, behoeften en passende HR instrument Soorten Vakbe- Privé- (Zelf-) Gezond- Cognitie leeftijd kwaam- situatie beeld heid heid Mede- Levenslang Privé-leven Jong en wijs Veel bewegen Hersenen werker Leren organiseren overkomen & trainen Gezond eten HR- Ontwikkel- Flexibele Diversiteit Gezond werk Passende instrument mogelijk- werktijden promoten bieden leertrajecten heden & mythen & werk bestrijden aanpassen55 Vraag 5: waarom kennisnetwerk? 1. Krachtig platform om gedegen adviezen te formuleren en gezamenlijke actie te faciliteren 2. Kennisuitwisseling en integratie inzichten best practices en interventies 3. Kans op innovatie: verschillende invalshoeken kunnen relevante kennisleemten signaleren 4. Betere subsidiekansen via kennisnetwerk 28
  29. 29. Welke Acties?• Kennisbijeenkomsten (2 x per jaar)• LinkedIn groep: discussies• Boek Kluwer: werknemer, werkgever en beleidsmedewerker (duurzame inzetbaarheid ouder wordende werknemer: een kwestie van interventie?)• Aanleg data base best practices en geschikte interventies?• Netwerk mogelijkheden 29
  30. 30. Amerikaans Voorbeeld 30
  31. 31. Tryon Edwards (American theologian, 1809 – 1894)) Age does not depend upon years,but upon Temperament and Health. Some men are born old, and some never grow so. 31

×