SlideShare a Scribd company logo
ÖÓÑ ÒªËÆÈÕ ÁÀ ÄÀÐÕËÀË
ÒÎÃÒÎËÖÎÎÍÛ ÝÐÕÒͯ¯ÄÈÉÍ
ÍÝÃÝÍ ÁÈÅÈÉÍ ÕªÃÆÈË, ÍÀÑÍÛ
ÎÍÖËÎÃ, ÃÀÆ ÕªÃÆÈË




Öóñ òºëæèõ áà äàðõëàë òîãòîëöîîíû
ýðõòýí¿¿äèéã òºâèéí áà çàõûí ãýæ 2
àíãèëäàã. Òºâèéí ýðõòýí¿¿äýä øàâèà
÷ºìºã, ñýðýý áóë÷èðõàéã õàìààðóóëäàã
áºãººä øóâóóíä Ôàáðèöèóñûí óóò ãýäýã
ýðõòýíã òºâèéí ýðõòýíä õàìààðóóëäàã.
Çàõûí ýðõòýíä
òóíãàëàã, öóñ, òóíãàëàãûí
çàíãèëàà, äýë¿¿ áîëîí áóñàä ýðõòýíä
áàéäàã òóíãàëãèéí Ẻãíºðë¿¿äèéã
õàìààðóóëäàã.
Ýäãýýð ýðõòí¿¿ä íü öóñòàé õàìò
äàðõëàëûí íýãäñýí òîãòîëöîîã
á¿ðä¿¿ëæ öóñíû òºëæèëò äàðõëàëûí
õàðüöàíãóé òîãòîíãè áàéäëûã áèé
áîëãîäîã.
 Öóñíû ä¿ðñò áèåò¿¿ä äàðõëàë
èäýâõèò ýä¿¿äèéí òºëæèë äýýðõè
ýðõòýí¿¿äýä ÿâàãääàã.
 Öóñíû ä¿ðñò áèåò¿¿äýýñ óëààí
öîãöîñ, ìºõëºãò öàãààí
öîãöîñóóä, ìîíîöèò çýðýã íü øàâèà
÷ºìãºíä, ëèìôîöèò¿¿ä íü ñýðýý
áóë÷èðõàé, òóíãàëàã òºñò ýäýä
òîðíèäîã.

Äàðõëàë èäýâõèò ýñ¿¿ä íü
àíòèãåíýýñ õàìààðàõ, ¿ë õàìààðàõ
ãýñýí 2 õýëáýðýýð òºëæèíº.
Àíòèãåíýýñ õàìààðàõ òºëæèëèéí ãîë
íü òóíãàëàãèéí çàõûí ýðõòýí¿¿äýä
ÿâàãääàã.
 Àíòèãåíýýñ ¿ë õàìààðàõ òºëæèëò íü
òºâèéí ýðõòýí¿¿äýä /ñýðýý
áóë÷èðõàé , øàâèà ÷ºìãºíä/ ÿâàãäàíà.

Øàâèà ÷ºìºã medulla ossium rubra


Øàâèà ÷ºìºã íü õ¿íä ¿ð õºâðºëèéí
õºãæëèéí õî¸ð äàõü ñàðààñ ýõëýí
¿¿ñ÷ ýõëýíý. Ýíý íü ÷ºìºãò ÿñíû áóëóó
õýñýã (ýïèôèç), õàâòãàé ÿñàíä ãàäàð
äîòîð íÿãò ÿñíû çàâñàð ÿñíû õýìýíä
áàéðëàäàã. Íàñ áèå ã¿éöñýí õ¿íä
áèåèéí æèíãèéí 4-5%-èéã øàâèà ÷ºìºã
ýçëýíý.


Øàâèà ÷ºìºãíèé åð íü ñýðýý
áóë÷èðõàéãààñ áóñàä öóñ òºëæèõ
ýðõòýí¿¿äèéí ñóóðü ýä íü òîðëîã
õîëáîã÷ ýä áàéäàã. Òîðëîã õîëáîã÷
ýäèéí ýñ, øèðõýã¿¿ä ò¿¿íèé
õÿëãàñàí ñóäàñíû çàâñðààð áàéðëàõ
áà õºãæëèéíõºº çàâñðûí øàòàíä
áàéãàà öóñ áîëîí äàðõëàë èäýâõèò
ýñ¿¿ä ò¿¿íä øèãäýæ áàéðëàäàã.
Ýñ¿¿äèéí òºëæèë ñóäàñíû ãàäíà
ÿâàãääàã ó÷èð ñóäàñíû ãàäóóð
ãîëäóó õºãæèë íü ã¿éöýýã¿é ýñ¿¿ä
õàðàãäàíà.
 Õàðèí äîòîð íü õºãæèë ã¿éöñýí
ýñ¿¿ä áàéðëàíà.
 Çàâñàðûí ýñ¿¿ä íü (¿¿äýë
ýñ, óóãóóë ýñ, ¿¿ñâýð
ýñ, ñóóðüñàã, ñààðìàã, õ¿÷èëñýã
ýñ¿¿äòýé ) àðàë ¿¿ñãýæ áàéðëàíà.

Óëààí öîãöîñûí çàâñðûí ýñ¿¿äèéí
àðëûã òîéð÷ çàëãèã÷ ìàêðîôàãóóä
áàéðàëäàã.
 Öàãààí öîãöîñ íü øàâèà ÷ºìãºíä èõ
õýìæýýòýé íººöëºãäºæ áàéäàã. ̺í
øàâèà ÷ºìãºíä ëèìôîöèò, ìîíîöèòóóä íü
ñóäàñíû îéðîëöîî áàéäàã.

Ñýðýý áóë÷èðõàé Thymus


Ñýðýý áóë÷èðõàé íü 10-15 ãð
æèíòýé, òóíãàëãèéí ýðõòýíèé
òºëæèëòèéí òºâ ýðõòýí áºãººä ò¿¿íä
çºâõºí Ò-ëèìôîöèòûí òºëæèëò
ÿâàãäíà. Ñýðýý áóë÷èðõàé íü
ãàäóóðàà øèðõýãëýã÷ õîëáîã÷ ýäýí
ãýðòýé , ò¿¿íýýñ íü äîòîãøîî õîëáîã÷
ýäèéí òàñëàã÷óóä îðæ áóë÷èðõàéã
0.5-2ìì ãîë÷òîé õýñãýíöýð¿¿äýä
õóâààäàã.
Ýíý õýñãýíöýð íü ò¿¿íèé á¿òýö ¿éë
àæèëëàãààíû íýãæ áºãººä õó÷óóð áîëîí
òóíãàëãèéí ýä¿¿äýýñ òîãòíî.
 Õýñãýíöýðèéí ¿íäñýí ýä íü òîðëîã õó÷óóð ýä
áºãººä çàâñðààð íü òóíãàëãèéí ýñ (
ëèìôîöèò¿¿ä ) áàéðàëäàã.
 Õýñãýíöýð á¿ðèéí çàõ õýñýãò íü ëèìôîöèò
áàéðëàõ áºãººä áè÷èë õàðóóðààð
áàðààâòàð õàðàãäàõ ó÷èð õîëòîñëîã áîäèñ
ãýíý. Ýíä ëèìôîöèòûí ¿ðæèë ÿâàãäàæ 6-9
öàã òóòàì øèíý ëèìôîöèò ¿¿ñ÷ áàéäàã.



Ñýðýý áóë÷èðõàéä àíòèãåíýýñ
õàìààðàõ òºëæèë ÿâàãäàõã¿é. Ó÷èð
íü ýíä öóñ-òèì¿ñèéí õîðèã áàéæ
àíòèãåíýýñ õàìãààëæ áàéäàã. ̺í
òàðõèëàã áîäèñ áàéäàã áºãººä ýíä
ýñèéí ¿ðæèë ÿâàãäàõ áîëîâ÷
õîëòîñëîã áîäèñòîé õàðüöóóëàõàä
õóâààãäàë 15 äàõèí öººí ÿâàãääàã
áàéíà.
Äýë¿¿ Lien


Äýë¿¿ íü 12ñì óðò, 8ñì ºðãºí, 3-4ñì
çóçààí,100-200 ãð æèíòýé óëààí
õ¿ðýí ºíãºòýé öóë ýðõòýí. Òýðýýð
ºðöíèé /facies diaphragmatica/ áîëîí
äîòîð ýðõòýí ð¿¿ /facies visceralis/
õàðñàí ãàäàðãóó ãýñýí õî¸ð
ãàäàðãóó,äýýä äîîä èðìýã,óðä õîéä
òóéë ãýñýí á¿ðäýëòýé.
Äýë¿¿ íü öóñ òºëæèõ, ìºõñºí ýñ óóñàõ, öóñ
íººöëºõ ÷óõàë ýðõòýí áºãººä ¿ð õºâðºëèéí
õºãæëèéí 5 äàõü äîëîî õîíîãîîñ õºãæèë íü ýõëýíý.
 Ãàäíà òàëààðàà õýâýëìýéí õàëüñ áà
õýëáýðæñýí øèðõýãëýã íÿãò õîëáîã÷ ýäýí
ãýðòýé.




Õîëáîã÷ ýäýí ãýðýýñ äýë¿¿íèé òºâ õýñýãð¿¿
óðãàöàã ìàÿãèéí òàñëàâ÷óóä îðæ õîîðîíäîî
íèéëæ òîãòñîí áàéäàã .¯¿íèéã “òðàáåêóë ãýæ
íýðëýäýã. Ãýð áà òðàáåêóëóóä íü äýë¿¿íèé
òóëãóóð ýðõòýí, àðàã ÿñíû ¿¿ðãèéã
ã¿éöýòãýíý.
Äýë¿¿ã á¿òýýæ áàéãàà ýäèéã äîòîð íü óëààí
ìàõàì (pulpa rubra), öàãààí ìàõàì (pulpa alba)
ãýæ àíãèëäàã.
 Óëààí ìàõàì íü òîðëîã õîëáîã÷ ýä, ò¿¿íèé äîòîð
îðøèõ öóñíû ýñ¿¿äýýñ òîãòîíî.¯¿íýýñ ãàäíà
öóñíû ñóäàñ ìàø èõòýé. Ýíý ñóäàñ íü èõýâ÷ëýí
òóëìàí õÿëãàñàí ñóäàñíóóä áàéíà. Óëààí ìàõàì
äîòîð ìîíîöèò ýñ¿¿ä ìàêðîôàã áîëæ ÿëãàðàí
õºãæäºã.
 ̺í õºãøèð÷ ãýìòñýí ýðèòðîöèòûí îñìîñ äàðàëòûí
òîãòìîëûã áóóðóóëàí ýðèòðîöèòûã çàäðàõàä
õ¿ðãýäýã.
 ̺í òðîìáîöèò ÷ áàñ çàäàðäàã.



Öàãààí ìàõàì íü àðòåðèéã òîéðñîí áºìáºëºã
õýëáýðèéí ëèìôîöèòûí Ẻãíºð뺺ñ á¿ðäýíý.
Öàãààí ìàõàì íü äºðâºí çóðâàñ /çîíà/ á¿ñýýñ
òîãòîíî. Ýäãýýð á¿ñ¿¿ä íü õîîðîíäîî òîä
çààãëàãääàãã¿é, áèå áèåäýý øèëæñýí ìàÿãòàé
áàéäàã.



Öàãààí ìàõàìûí äîòîð “òºâèéí àðòåðè” ãýæ
íýðëýãääýã òºâ人 áóñ áàéðëàëòàé àðòåðè
áàéäàã. Ò¿¿íèé îð÷ìûã “àðòåðè îð÷ìûí áóþó
òèìóñ õàìààðëûí á¿ñ – vagina periarterialis” ãýíý.
Ýíý á¿ñ Ò-ëèìôîöèò¿¿ä áîëîí õóðóó ñýðòýíò
çàâñàðûí (èíòåðäèãèòèðóþùèé) ýñ¿¿äýýñ
á¿ðäýíý.


ªñºëòèéí áóþó ¿ðæëèéí á¿ñ íü öàãààí ìàõìûí
òºâä áàéõ áà ýíä òîðëîã ýñ, õóâààãäàæ áóé
Â-ëèìôîáëàñòóóä ìºí ÿëãàðàí õºãæèõ ¿å
øàòàíäàà ÿâàà ýñðýã áèå òºð¿¿ëýã÷ ýñ¿¿ä
áàéíà. Õóâààãäàæ áóé çàëóó, ñèéâýí èõòýé
ýñ¿¿ä áàéõ áà ýíý çóðâàñ öàéâàð
õàðàãääàã.



¯ðæëèéí á¿ñèéã òîéðîîä áºãæèí (ìàíòèéííûé)
á¿ñ áàéõ áà ýíä õºãæèë ã¿éöñýí æèæèã Âëèìôîöèò ìºí öººí òîîíû Ò-ëèìôîöèò, àâàðãà
çàëãèã÷ ýñ (ìàêðîôàãè), ïëàìçìîöèò¿¿ä
áàéíà.
Çàõûí á¿ñ (ìàðãèíàëâíûé) íü óëààí áà
öàãààí ìàõìûí óóëçâàð á¿ñ þì. Ýíä Â,Ò
ëèìôîöèò¿¿ä, ìàêðîôàã ýñ¿¿ä áàéíà.
Ýíäýýñ õºãæèë íü ã¿éöñýí
ëèìôîöèò¿¿ä ëèìôèéí óðñãàëä îðäîã.
 Òèìóñ õàìààðëûí á¿ñýä Ò ëèìôîöèò Ò
êèëëåð, Ò-ñóïðåññîð, Ò-õåëïåð áîëæ
õºãæäºã.

Äýë¿¿íèé öóñàí õàíãàìæ


Äýë¿¿íèé ¿¿äýýð îðñîí äýë¿¿íèé
àðòåðè (a.lienalis), õýëòðèéí àðòåðè
(aa.segmentales) áîëæ ñàëààëíà.
Ýäãýýð íü öààø òðàáåêóëóóäûã
äàãàñàí (aa.trabeculares) áîëæ
ñàëààëíà. Òðàáåêóëóóäûã äàãàñàí
àðòåðè íü öàãààí ìàõàìðóó ñàëààëæ
ìàõìûí àðòåðèéã ¿¿ñãýíý.
Òóíãàëãèéí çàíãèëàà
Òóíãàëãèéí çàíãèëàà íü òóíãàëãèéí ñóäñóóäûí
äàãóó áàéðàëäàã. Øîø áóþó Ẻð
õýëáýðòýé, ãàäíà òàëààðàà õîëáîã÷ ýäýí ãýðòýé
áàéäàã. Õîíõîéñîí õýñýãòýý ¿¿äòýé. Ýíý ¿¿äýýð
àðòåð ìýäðýë îðæ òóíãàëãèéí ñóäàñ âåí ãàðíà.
Òóíãàëàã íü òóíãàëãèéí çàíãèëààãààð äàìæèæ
ºíãºðºõ人 ëèìôîöèò áà ýñðýã áèåýð áàÿæèæ
ãàäíû áîëîí ýìãýã òºð¿¿ëýã÷ áè÷èë áèåòí¿¿äýýñ
öýâýðëýãäýæ àíãèæàðäàã.
 Òóíãàëãèéí çàíãèëàà íü ãàäóóðàà õîëáîã÷ ýäýí
ãýðòýé, ò¿¿íýýñ äîòîãøîî òðàáåêóëóóä îðñîí
áàéíà. Òóíãàëãèéí çàíãèàëàà íü áèå ìàõáîäûí îëîí
ýðõòýí¿¿äýä òóñ òóñûí îíöëîãòîé áàéõ áîëîâ÷
á¿òöèéí íýã ë çàð÷èìòàé.

Õîëòîñëîã áîäèñ íü ëèìôèéí Ẻãíºð뺺ñ
òîãòäîã.
 Òàðõèàëàã áîäèñ íü òîðëîã ýä, ò¿¿íèé äîòîð
îðøèõ Â ëèìôîöèò¿¿ä, ïëàçìîöèò, ìàêðîôàã
òýäãýýðèéí çàâñðààð áàéðëàõ
òàðáåêóëóóä áîëîí ñèíóñ¿¿äýýñ òîãòäîã.
 Õîëòîñëîã áà òàðõèëàã áîäèñûí ñèíóñ¿¿äýýð
òóíãàëàã óðñàæ ëèìôîöèäýýð áàÿæäàã.
Ñèíóñûí äîòóóð óðñàæ áàéãàà òóíãàëãèéí
äîòîð ëèìôîöèò, ìàêðîôàã, ïëàçìîöèò ýëáýã
òîõèîëääîã.


More Related Content

What's hot

7 r angi medleg shalgah soril
7 r angi medleg shalgah soril7 r angi medleg shalgah soril
7 r angi medleg shalgah sorilnansaaa
 
Lecture 2
Lecture 2Lecture 2
Lecture 2murun78
 
хэрэглэгдэхүүн
хэрэглэгдэхүүнхэрэглэгдэхүүн
хэрэглэгдэхүүнchimeg_2011
 
Oij lekts 7
Oij lekts 7Oij lekts 7
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 1
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 1Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 1
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 1
Θεόδωρος Γκιώσης
 
Òðàíñôîðìàòîðûí îðóóëãûí á¿ä¿¿â÷
Òðàíñôîðìàòîðûí îðóóëãûí á¿ä¿¿â÷Òðàíñôîðìàòîðûí îðóóëãûí á¿ä¿¿â÷
Òðàíñôîðìàòîðûí îðóóëãûí á¿ä¿¿â÷zaluu_medleg
 
Zowolgoo 3
Zowolgoo 3Zowolgoo 3
Zowolgoo 3
shinee_1988
 
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 3
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 3Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 3
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 3
Θεόδωρος Γκιώσης
 
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 4
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 4Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 4
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 4
Θεόδωρος Γκιώσης
 
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 5
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 5Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 5
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 5
Θεόδωρος Γκιώσης
 
Ajlaa tailbarlakhiin a.hol
Ajlaa tailbarlakhiin a.holAjlaa tailbarlakhiin a.hol
Ajlaa tailbarlakhiin a.holdashkaubuns
 
Ajlaa tailbarlakhiin a.hol
Ajlaa tailbarlakhiin a.holAjlaa tailbarlakhiin a.hol
Ajlaa tailbarlakhiin a.holdashkaubuns
 

What's hot (17)

Lecture 6
Lecture 6Lecture 6
Lecture 6
 
7 r angi medleg shalgah soril
7 r angi medleg shalgah soril7 r angi medleg shalgah soril
7 r angi medleg shalgah soril
 
H.el205 l5
H.el205 l5H.el205 l5
H.el205 l5
 
Lecture 2
Lecture 2Lecture 2
Lecture 2
 
хэрэглэгдэхүүн
хэрэглэгдэхүүнхэрэглэгдэхүүн
хэрэглэгдэхүүн
 
бүс нутаг 9
бүс нутаг  9бүс нутаг  9
бүс нутаг 9
 
Oij lekts 7
Oij lekts 7Oij lekts 7
Oij lekts 7
 
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 1
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 1Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 1
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 1
 
Òðàíñôîðìàòîðûí îðóóëãûí á¿ä¿¿â÷
Òðàíñôîðìàòîðûí îðóóëãûí á¿ä¿¿â÷Òðàíñôîðìàòîðûí îðóóëãûí á¿ä¿¿â÷
Òðàíñôîðìàòîðûí îðóóëãûí á¿ä¿¿â÷
 
Zowolgoo 3
Zowolgoo 3Zowolgoo 3
Zowolgoo 3
 
H.el205 l2
H.el205 l2H.el205 l2
H.el205 l2
 
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 3
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 3Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 3
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 3
 
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 4
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 4Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 4
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 4
 
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 5
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 5Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 5
Περιοδικό «Δύσκολος Δρόμος» τεύχος 5
 
Taraah material
Taraah materialTaraah material
Taraah material
 
Ajlaa tailbarlakhiin a.hol
Ajlaa tailbarlakhiin a.holAjlaa tailbarlakhiin a.hol
Ajlaa tailbarlakhiin a.hol
 
Ajlaa tailbarlakhiin a.hol
Ajlaa tailbarlakhiin a.holAjlaa tailbarlakhiin a.hol
Ajlaa tailbarlakhiin a.hol
 

More from otgonburenubuns

шээс ялгаруулах 2 6
шээс ялгаруулах  2 6шээс ялгаруулах  2 6
шээс ялгаруулах 2 6otgonburenubuns
 
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4otgonburenubuns
 
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2otgonburenubuns
 
ялгаруулах тогтолцоо 2 1
ялгаруулах  тогтолцоо 2 1ялгаруулах  тогтолцоо 2 1
ялгаруулах тогтолцоо 2 1otgonburenubuns
 

More from otgonburenubuns (7)

шээс ялгаруулах 2 6
шээс ялгаруулах  2 6шээс ялгаруулах  2 6
шээс ялгаруулах 2 6
 
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
 
Vrjiliin erhten 2 7
Vrjiliin erhten  2 7Vrjiliin erhten  2 7
Vrjiliin erhten 2 7
 
Urgal medrel 2 8
Urgal medrel  2 8Urgal medrel  2 8
Urgal medrel 2 8
 
Tenzver 2 3
Tenzver 2 3Tenzver 2 3
Tenzver 2 3
 
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2Haraanii erhten togtoltsoo2 2
Haraanii erhten togtoltsoo2 2
 
ялгаруулах тогтолцоо 2 1
ялгаруулах  тогтолцоо 2 1ялгаруулах  тогтолцоо 2 1
ялгаруулах тогтолцоо 2 1
 

2 5 дархлааны эрхтэн

  • 1. ÖÓÑ ÒªËÆÈÕ ÁÀ ÄÀÐÕËÀË ÒÎÃÒÎËÖÎÎÍÛ ÝÐÕÒͯ¯ÄÈÉÍ ÍÝÃÝÍ ÁÈÅÈÉÍ ÕªÃÆÈË, ÍÀÑÍÛ ÎÍÖËÎÃ, ÃÀÆ ÕªÃÆÈË
  • 2.
  • 3.   Öóñ òºëæèõ áà äàðõëàë òîãòîëöîîíû ýðõòýí¿¿äèéã òºâèéí áà çàõûí ãýæ 2 àíãèëäàã. Òºâèéí ýðõòýí¿¿äýä øàâèà ÷ºìºã, ñýðýý áóë÷èðõàéã õàìààðóóëäàã áºãººä øóâóóíä Ôàáðèöèóñûí óóò ãýäýã ýðõòýíã òºâèéí ýðõòýíä õàìààðóóëäàã. Çàõûí ýðõòýíä òóíãàëàã, öóñ, òóíãàëàãûí çàíãèëàà, äýë¿¿ áîëîí áóñàä ýðõòýíä áàéäàã òóíãàëãèéí Ẻãíºðë¿¿äèéã õàìààðóóëäàã.
  • 4. Ýäãýýð ýðõòí¿¿ä íü öóñòàé õàìò äàðõëàëûí íýãäñýí òîãòîëöîîã á¿ðä¿¿ëæ öóñíû òºëæèëò äàðõëàëûí õàðüöàíãóé òîãòîíãè áàéäëûã áèé áîëãîäîã.  Öóñíû ä¿ðñò áèåò¿¿ä äàðõëàë èäýâõèò ýä¿¿äèéí òºëæèë äýýðõè ýðõòýí¿¿äýä ÿâàãääàã.  Öóñíû ä¿ðñò áèåò¿¿äýýñ óëààí öîãöîñ, ìºõëºãò öàãààí öîãöîñóóä, ìîíîöèò çýðýã íü øàâèà ÷ºìãºíä, ëèìôîöèò¿¿ä íü ñýðýý áóë÷èðõàé, òóíãàëàã òºñò ýäýä òîðíèäîã. 
  • 5. Äàðõëàë èäýâõèò ýñ¿¿ä íü àíòèãåíýýñ õàìààðàõ, ¿ë õàìààðàõ ãýñýí 2 õýëáýðýýð òºëæèíº. Àíòèãåíýýñ õàìààðàõ òºëæèëèéí ãîë íü òóíãàëàãèéí çàõûí ýðõòýí¿¿äýä ÿâàãääàã.  Àíòèãåíýýñ ¿ë õàìààðàõ òºëæèëò íü òºâèéí ýðõòýí¿¿äýä /ñýðýý áóë÷èðõàé , øàâèà ÷ºìãºíä/ ÿâàãäàíà. 
  • 6. Øàâèà ÷ºìºã medulla ossium rubra  Øàâèà ÷ºìºã íü õ¿íä ¿ð õºâðºëèéí õºãæëèéí õî¸ð äàõü ñàðààñ ýõëýí ¿¿ñ÷ ýõëýíý. Ýíý íü ÷ºìºãò ÿñíû áóëóó õýñýã (ýïèôèç), õàâòãàé ÿñàíä ãàäàð äîòîð íÿãò ÿñíû çàâñàð ÿñíû õýìýíä áàéðëàäàã. Íàñ áèå ã¿éöñýí õ¿íä áèåèéí æèíãèéí 4-5%-èéã øàâèà ÷ºìºã ýçëýíý.
  • 7.  Øàâèà ÷ºìºãíèé åð íü ñýðýý áóë÷èðõàéãààñ áóñàä öóñ òºëæèõ ýðõòýí¿¿äèéí ñóóðü ýä íü òîðëîã õîëáîã÷ ýä áàéäàã. Òîðëîã õîëáîã÷ ýäèéí ýñ, øèðõýã¿¿ä ò¿¿íèé õÿëãàñàí ñóäàñíû çàâñðààð áàéðëàõ áà õºãæëèéíõºº çàâñðûí øàòàíä áàéãàà öóñ áîëîí äàðõëàë èäýâõèò ýñ¿¿ä ò¿¿íä øèãäýæ áàéðëàäàã.
  • 8. Ýñ¿¿äèéí òºëæèë ñóäàñíû ãàäíà ÿâàãääàã ó÷èð ñóäàñíû ãàäóóð ãîëäóó õºãæèë íü ã¿éöýýã¿é ýñ¿¿ä õàðàãäàíà.  Õàðèí äîòîð íü õºãæèë ã¿éöñýí ýñ¿¿ä áàéðëàíà.  Çàâñàðûí ýñ¿¿ä íü (¿¿äýë ýñ, óóãóóë ýñ, ¿¿ñâýð ýñ, ñóóðüñàã, ñààðìàã, õ¿÷èëñýã ýñ¿¿äòýé ) àðàë ¿¿ñãýæ áàéðëàíà. 
  • 9. Óëààí öîãöîñûí çàâñðûí ýñ¿¿äèéí àðëûã òîéð÷ çàëãèã÷ ìàêðîôàãóóä áàéðàëäàã.  Öàãààí öîãöîñ íü øàâèà ÷ºìãºíä èõ õýìæýýòýé íººöëºãäºæ áàéäàã. ̺í øàâèà ÷ºìãºíä ëèìôîöèò, ìîíîöèòóóä íü ñóäàñíû îéðîëöîî áàéäàã. 
  • 10. Ñýðýý áóë÷èðõàé Thymus  Ñýðýý áóë÷èðõàé íü 10-15 ãð æèíòýé, òóíãàëãèéí ýðõòýíèé òºëæèëòèéí òºâ ýðõòýí áºãººä ò¿¿íä çºâõºí Ò-ëèìôîöèòûí òºëæèëò ÿâàãäíà. Ñýðýý áóë÷èðõàé íü ãàäóóðàà øèðõýãëýã÷ õîëáîã÷ ýäýí ãýðòýé , ò¿¿íýýñ íü äîòîãøîî õîëáîã÷ ýäèéí òàñëàã÷óóä îðæ áóë÷èðõàéã 0.5-2ìì ãîë÷òîé õýñãýíöýð¿¿äýä õóâààäàã.
  • 11. Ýíý õýñãýíöýð íü ò¿¿íèé á¿òýö ¿éë àæèëëàãààíû íýãæ áºãººä õó÷óóð áîëîí òóíãàëãèéí ýä¿¿äýýñ òîãòíî.  Õýñãýíöýðèéí ¿íäñýí ýä íü òîðëîã õó÷óóð ýä áºãººä çàâñðààð íü òóíãàëãèéí ýñ ( ëèìôîöèò¿¿ä ) áàéðàëäàã.  Õýñãýíöýð á¿ðèéí çàõ õýñýãò íü ëèìôîöèò áàéðëàõ áºãººä áè÷èë õàðóóðààð áàðààâòàð õàðàãäàõ ó÷èð õîëòîñëîã áîäèñ ãýíý. Ýíä ëèìôîöèòûí ¿ðæèë ÿâàãäàæ 6-9 öàã òóòàì øèíý ëèìôîöèò ¿¿ñ÷ áàéäàã. 
  • 12.  Ñýðýý áóë÷èðõàéä àíòèãåíýýñ õàìààðàõ òºëæèë ÿâàãäàõã¿é. Ó÷èð íü ýíä öóñ-òèì¿ñèéí õîðèã áàéæ àíòèãåíýýñ õàìãààëæ áàéäàã. ̺í òàðõèëàã áîäèñ áàéäàã áºãººä ýíä ýñèéí ¿ðæèë ÿâàãäàõ áîëîâ÷ õîëòîñëîã áîäèñòîé õàðüöóóëàõàä õóâààãäàë 15 äàõèí öººí ÿâàãääàã áàéíà.
  • 13. Äýë¿¿ Lien  Äýë¿¿ íü 12ñì óðò, 8ñì ºðãºí, 3-4ñì çóçààí,100-200 ãð æèíòýé óëààí õ¿ðýí ºíãºòýé öóë ýðõòýí. Òýðýýð ºðöíèé /facies diaphragmatica/ áîëîí äîòîð ýðõòýí ð¿¿ /facies visceralis/ õàðñàí ãàäàðãóó ãýñýí õî¸ð ãàäàðãóó,äýýä äîîä èðìýã,óðä õîéä òóéë ãýñýí á¿ðäýëòýé.
  • 14. Äýë¿¿ íü öóñ òºëæèõ, ìºõñºí ýñ óóñàõ, öóñ íººöëºõ ÷óõàë ýðõòýí áºãººä ¿ð õºâðºëèéí õºãæëèéí 5 äàõü äîëîî õîíîãîîñ õºãæèë íü ýõëýíý.  Ãàäíà òàëààðàà õýâýëìýéí õàëüñ áà õýëáýðæñýí øèðõýãëýã íÿãò õîëáîã÷ ýäýí ãýðòýé.   Õîëáîã÷ ýäýí ãýðýýñ äýë¿¿íèé òºâ õýñýãð¿¿ óðãàöàã ìàÿãèéí òàñëàâ÷óóä îðæ õîîðîíäîî íèéëæ òîãòñîí áàéäàã .¯¿íèéã “òðàáåêóë ãýæ íýðëýäýã. Ãýð áà òðàáåêóëóóä íü äýë¿¿íèé òóëãóóð ýðõòýí, àðàã ÿñíû ¿¿ðãèéã ã¿éöýòãýíý.
  • 15. Äýë¿¿ã á¿òýýæ áàéãàà ýäèéã äîòîð íü óëààí ìàõàì (pulpa rubra), öàãààí ìàõàì (pulpa alba) ãýæ àíãèëäàã.  Óëààí ìàõàì íü òîðëîã õîëáîã÷ ýä, ò¿¿íèé äîòîð îðøèõ öóñíû ýñ¿¿äýýñ òîãòîíî.¯¿íýýñ ãàäíà öóñíû ñóäàñ ìàø èõòýé. Ýíý ñóäàñ íü èõýâ÷ëýí òóëìàí õÿëãàñàí ñóäàñíóóä áàéíà. Óëààí ìàõàì äîòîð ìîíîöèò ýñ¿¿ä ìàêðîôàã áîëæ ÿëãàðàí õºãæäºã.  ̺í õºãøèð÷ ãýìòñýí ýðèòðîöèòûí îñìîñ äàðàëòûí òîãòìîëûã áóóðóóëàí ýðèòðîöèòûã çàäðàõàä õ¿ðãýäýã.  ̺í òðîìáîöèò ÷ áàñ çàäàðäàã. 
  • 16.  Öàãààí ìàõàì íü àðòåðèéã òîéðñîí áºìáºëºã õýëáýðèéí ëèìôîöèòûí Ẻãíºð뺺ñ á¿ðäýíý. Öàãààí ìàõàì íü äºðâºí çóðâàñ /çîíà/ á¿ñýýñ òîãòîíî. Ýäãýýð á¿ñ¿¿ä íü õîîðîíäîî òîä çààãëàãääàãã¿é, áèå áèåäýý øèëæñýí ìàÿãòàé áàéäàã.  Öàãààí ìàõàìûí äîòîð “òºâèéí àðòåðè” ãýæ íýðëýãääýã òºâ人 áóñ áàéðëàëòàé àðòåðè áàéäàã. Ò¿¿íèé îð÷ìûã “àðòåðè îð÷ìûí áóþó òèìóñ õàìààðëûí á¿ñ – vagina periarterialis” ãýíý. Ýíý á¿ñ Ò-ëèìôîöèò¿¿ä áîëîí õóðóó ñýðòýíò çàâñàðûí (èíòåðäèãèòèðóþùèé) ýñ¿¿äýýñ á¿ðäýíý.
  • 17.  ªñºëòèéí áóþó ¿ðæëèéí á¿ñ íü öàãààí ìàõìûí òºâä áàéõ áà ýíä òîðëîã ýñ, õóâààãäàæ áóé Â-ëèìôîáëàñòóóä ìºí ÿëãàðàí õºãæèõ ¿å øàòàíäàà ÿâàà ýñðýã áèå òºð¿¿ëýã÷ ýñ¿¿ä áàéíà. Õóâààãäàæ áóé çàëóó, ñèéâýí èõòýé ýñ¿¿ä áàéõ áà ýíý çóðâàñ öàéâàð õàðàãääàã.  ¯ðæëèéí á¿ñèéã òîéðîîä áºãæèí (ìàíòèéííûé) á¿ñ áàéõ áà ýíä õºãæèë ã¿éöñýí æèæèã Âëèìôîöèò ìºí öººí òîîíû Ò-ëèìôîöèò, àâàðãà çàëãèã÷ ýñ (ìàêðîôàãè), ïëàìçìîöèò¿¿ä áàéíà.
  • 18. Çàõûí á¿ñ (ìàðãèíàëâíûé) íü óëààí áà öàãààí ìàõìûí óóëçâàð á¿ñ þì. Ýíä Â,Ò ëèìôîöèò¿¿ä, ìàêðîôàã ýñ¿¿ä áàéíà. Ýíäýýñ õºãæèë íü ã¿éöñýí ëèìôîöèò¿¿ä ëèìôèéí óðñãàëä îðäîã.  Òèìóñ õàìààðëûí á¿ñýä Ò ëèìôîöèò Ò êèëëåð, Ò-ñóïðåññîð, Ò-õåëïåð áîëæ õºãæäºã. 
  • 19. Äýë¿¿íèé öóñàí õàíãàìæ  Äýë¿¿íèé ¿¿äýýð îðñîí äýë¿¿íèé àðòåðè (a.lienalis), õýëòðèéí àðòåðè (aa.segmentales) áîëæ ñàëààëíà. Ýäãýýð íü öààø òðàáåêóëóóäûã äàãàñàí (aa.trabeculares) áîëæ ñàëààëíà. Òðàáåêóëóóäûã äàãàñàí àðòåðè íü öàãààí ìàõàìðóó ñàëààëæ ìàõìûí àðòåðèéã ¿¿ñãýíý.
  • 20. Òóíãàëãèéí çàíãèëàà Òóíãàëãèéí çàíãèëàà íü òóíãàëãèéí ñóäñóóäûí äàãóó áàéðàëäàã. Øîø áóþó Ẻð õýëáýðòýé, ãàäíà òàëààðàà õîëáîã÷ ýäýí ãýðòýé áàéäàã. Õîíõîéñîí õýñýãòýý ¿¿äòýé. Ýíý ¿¿äýýð àðòåð ìýäðýë îðæ òóíãàëãèéí ñóäàñ âåí ãàðíà. Òóíãàëàã íü òóíãàëãèéí çàíãèëààãààð äàìæèæ ºíãºðºõ人 ëèìôîöèò áà ýñðýã áèåýð áàÿæèæ ãàäíû áîëîí ýìãýã òºð¿¿ëýã÷ áè÷èë áèåòí¿¿äýýñ öýâýðëýãäýæ àíãèæàðäàã.  Òóíãàëãèéí çàíãèëàà íü ãàäóóðàà õîëáîã÷ ýäýí ãýðòýé, ò¿¿íýýñ äîòîãøîî òðàáåêóëóóä îðñîí áàéíà. Òóíãàëãèéí çàíãèàëàà íü áèå ìàõáîäûí îëîí ýðõòýí¿¿äýä òóñ òóñûí îíöëîãòîé áàéõ áîëîâ÷ á¿òöèéí íýã ë çàð÷èìòàé. 
  • 21. Õîëòîñëîã áîäèñ íü ëèìôèéí Ẻãíºð뺺ñ òîãòäîã.  Òàðõèàëàã áîäèñ íü òîðëîã ýä, ò¿¿íèé äîòîð îðøèõ  ëèìôîöèò¿¿ä, ïëàçìîöèò, ìàêðîôàã òýäãýýðèéí çàâñðààð áàéðëàõ òàðáåêóëóóä áîëîí ñèíóñ¿¿äýýñ òîãòäîã.  Õîëòîñëîã áà òàðõèëàã áîäèñûí ñèíóñ¿¿äýýð òóíãàëàã óðñàæ ëèìôîöèäýýð áàÿæäàã. Ñèíóñûí äîòóóð óðñàæ áàéãàà òóíãàëãèéí äîòîð ëèìôîöèò, ìàêðîôàã, ïëàçìîöèò ýëáýã òîõèîëääîã. 