SlideShare a Scribd company logo
1 of 19
Download to read offline
ZBATIMET E VALËVE NË
TEKNIKË DHE NË JETËN E
PËRDITSHME
PËRMBAJTJA
 C’kuptojmë me valë?
 Ku e gjejmë atë ?
 Llojet e valëve
 Valët mekanike
 Mikrovalët
 Valët zanore
 Instrumentët
muzikore
 Ultratingujt
 Rrezet X
 Valët infra të kuqe.
Ç’QUAJMË VALË ?
 Valë quhet: dukuria e
përhapjes së
një ngacmimi fizik nga
një pikë e hapësirës në
pika të tjera të saj. Vala
transporton energji dhe
impuls , por nuk
transporton lëndë. Bota
është plot me lloje të
ndryshme valësh : valët
në korda , valët zanore ,
valët sizmike ,valët e
radios , rrezet X .
VALËT GJENDEN
KUDO
 Valët janë kudo. Shumica e informacionit që kemi marrë na vjen
në formën e valëve. Mbështetemi te valët për të dëgjuar
muzikë, të shohim TV, mund të gatuajmë me valë, mund të
bisedojmë me të tjerët etj. Valët transferojnë energjinë në
forma të ndryshme, disa janë shumë të dobishme, ndërsa të
tjerët mund të jetë vdekjeprurës. Një tsunami ose valë
jonormale është një valë shumë ë madheuji që ka mund të
prodhohet nga një fenomne sizmik. Këto valë mund të lëvizin
me shpejtësi 500 km / h dhe kanë një kohëzgjatje prej 60
minutash. Ata mund të lëvizin nëpër oqean shumë shpejt dhe
do të shkaktojë dëme të pallogaritshme në rajonet bregdetare.
Kafshët përdorin mocionin valë lëvizuar në hapësira të
ndryshme. . Ngjalat dhe gjarpërinjtë përdorin valët e tërthorta e
trupit për nxitje kundër ujit ose terrenit duke i ndihmuar ata të
lëvizin. Valët shokukrijuar nga një ndriçim mund të shkaktojnë
një bum të zërit. Shoket zanorë mund të prodhohen nga avioni
që fluturon me shpejtësi të madhe se shpejtësia e zërit në ajër.
Për shkak të kësaj avionët Concord janë ndaluar nga fluturimi
mbi pjesë të brendshme të Shteteve të Bashkuara.
LLOJET E VALËVE
 Valët i kemi të disa llojeve, por ama dy janë
tipet kryesore të valëve: ato mekanike dhe
ato elektromagnetike. Këto dy tipe valësh
përbëjnë gjithë spektrin e valëve që njihen e
gjejnë përdorim në fusha të ndryshme të
jetës. Te valët elektromagnetike mund të
përfshijmë: valët radio, mikrovalët, infra të
kuqe, dritën e dukshme, valët ultravjollcë,
rrezet x e rrezet gama. Te valët mekanike
mund të përfshijmë: valët akustike, valët
ujore, valët sizmike etj.
VALËT MEKANIKE
 Një valë mekanike është një
valë që ka nevojë për një
shkak për të ndryshuar
pozicion Materiali i
lëvizshmën nuk e ndryshon
pozicionin e vet fillestar nëse
nuk transportohet energji nga
grimcat pëgjegjëse. Valët e
oqeanit dhe ato zanore janë
shembuj të këtij fenomeni.
Një valë mekanike kërkon një
kontribut fillestar të
energjisë. Pasi kjo energji
fillestare është shtuar,
udhëton nëpër valë të mesme
deri sa të gjithë energjia e tij
është transferuar.
MIKROVALËT
 Mikrovalë janë në vetvete valë
elektromagnetike të cilat i
përgjigjen një brezi frekuence
prej 300 MHz deri në 300
GHz. Ato gjejnë zbatim të
gjerë në aparate, instrumente
të ndryshme elektroteknike si
që është p.sh: Radari, Furra
me mikrovalë, në tekniken
Plasma (TV, PC etj.), sistemet
e komunikimit ajrorë
(Celulari, Bluetooth,
Televizioni satelitor, ëLAN) si
dhe tek sensorë e ndryshëm.
Po ashtu në qarqet ushtarake
flitet për një armë me
mikrovalë si armë rrezatuese
p.sh. ADS.
FURRAT ME
MIKROVALË
 Furra e njohur me mikrovalë punon diku në
frekuenca 2,45 GHz. Nxehja e ujit nuk arrihet
me ndonjë frekuencë të rezonancës por
molekulat e ujit si dipole tentojnë gjatë tërë
kohës që të orientohen në një fushë
magnetike, kjo shkakton transformimin e
energjisë së fituar nga diaelektricitetit në
nxehtësi. Xhami, lloje të qeramikës, janë të
tejkalushëm (transparent) për këto rrezatime
dhe i absorbojë ato shumë pak. Për këtë
shkak, për të mbështjelle furrat e mikrovalëve
përdoren thjerrëza të tejdukshme
plastike.Rryma alternative me frekuencë mbi
diçka 1 GHz është vështirë të përcillen në
përçues elektrik pasi që me rritjen e
frekuencës, rritet edhe humbja e energjisë.
Për këtë në furrat me mikrovalë përdoren
disa përçues boshë (gypa këndorë) nëpër të
cilat rrjedhë rryma me frekuenca shumë të
larta.
VALËT ZANORE
 Valët zanore në ajër janë
shembulli më i rëndësishëm i
valëve gjatësore .Valët zanore
mund të përhapen në cdo
mjedis , të ngurtë, të lëngët
dhe të gaztë dhe shpejtësia
e tyre varet nga cilësitë
e mjedisit . Këto valë janë të
pakapshme nga syri i njeriut
por shkaktojnë ndijimin e
dëgjimit , ndryshe i quajmë
tinguj . Valët me frekuencë më
të vogël se 20Hz quhen
infratinguj dhe valët zanore
me frekuencë mbi 20000Hz
quhen ultratinguj .
Infratingujt dhe ultratingujt
janë të pakapshëm nga veshi
i njeriut
PËRDORIMI I
VALËVE ZANORE
 Valët tejzanore ose valët me frekuencë të lartë
zanore janë përdorur për të pastruar dhëmbët
dhe bizhuteri, për të ndihmuar kafshët të
komunikojnë dhe kanë ndihmuar mjekët në
vëzhgimin e organeve të brendshme. Ato
gjithashtu përdorur për të kuruar veshkën dhe
gurëve të tëmthit duke thyer gurë. Alarmet për
vjedhje përdorin efektin Doppler për të
monitoruar lëvizjet në dhomë. Cilësia e zërit që
vjen nga një instrument muzikor varet nga numri
i frekuencave harmonik të prodhuara dhe
intensitetin e tyre të afërm. Instrumentet frymorë
mbështeten në rezonancë ndërsa instrumentet
me tela përdorin ligjin e instrumenteve me tela
INSTRUMENTËT
MUZIKORË
ME TELA
 Ne instrumentet muzikore me tela,kemi te
bejme me rastin kur teli eshte fiksuar ne te
dy skajet. Toni I tingullit I perftuar nga nje
tel I tille normalisht percaktohet nga
frekuenca themelore. Gjatesia e vales qe I
pergjigjet tonit themelor eshte e barabarte
me dyfishin e gjatesise se telit,prandaj
frekuenca themelore do te jete: v = u/2L.
Kur teli I kitares ose I violines gishtohet,
gjatesia efektive e telit shkurtohet; toni ne
kete rast eshte me I larte, sepse gjatesia e
vales se themelorit eshte me e vogel.
INSTRUMENTET ME
GODITJE (PIANO)
 Në piano, notat më të ulta lëshohen nga tastet në të
majtë të tastierës dhe kanë një frekuencë më të vogël
se notat e larta që prodhohen nga tastet në të djathtë.
Nota të ulta Nota të larta Frekuenë e ulët Frekuenë e lartë
ULTRATINGUJT
 Ultratingulli është një teknologji e avancuar në të
cilin në një frekuencë shumë të lartë valët zanore
janë përdorur kryesisht për qëllime
diagnostifikimi në mjekësi. Ultratingujt janë
përdorur për të marrë pamjet e qarta të "vështira
për t’u arritur", pjesët e trupit. Valët janë aq të
hollë se ata janë në gjendje të depërtojnë në për
një masë të madhe. Në fushën mjekësore,
ultratingujt janë përdorur për të hetuar organet e
brendshme të trupit të njeriut të tilla si mëlçisë,
fshikëz e tëmthit, të pankreasit, veshkat, mitrës,
zemër etj Ato përdoren gjithashtu për të thyer
gurët në veshka në kokrra të vogla. Më së shpeshti
kjo është duke u përdorur për të monitoruar
rritjen e fetusit në mitrën e nënës dhe për të
zbuluar defektet e lindjes në fetus.
ULTRATINGUJT NË
MONITORIMIN E FETUSIT
 Një skaner me ultratinguj është përdorur
për të studiuar rritjen e fëmijës brenda
barkut të nënës. Dhënësi i dërgon valët
zanore dhe gjithashtu regjistron jehonën
e valëve. Dhënësi është ai që presionon
mbi lëkurën dhe shprëndan valët nëpër
të gjithë trupin. Valët e ultrazërit
depërtojnë në organ të trupit njerëzor
dhe të marrin reflektimin nga organi i
cili do të shqyrtohet. Mikrofoni i
ndjeshëm në dhënës regjistron
ndryshimet e vogla të tingullit dhe
drejtimin e tij. Pastaj ato valët e
pasqyruara ultratinguj pasqyrohen në
kompjuter dhe kemi një imazh të qartë
të fetusit të palindur. Imazh 3D i fetusit
ndihmon mjekun të zbulojëndonjë
sëmundje ose defekt dhe e ndihmon të
monitorojë rritjen e fetusit.
RREZET X
TE DENTISTI
 Kur kemi shkuar te dentisti për të marrë dhëmbët tanë të pastrohen,
dentisti mund të dëshironi të marrë një pamje të tyre për të parë nëse kemi
ndonjë dëmtimit të dhëmbëve. Kjo nuk është me të vërtetë një foto, por
diçka që quhet një radiografi, ose një X-ray. Dentisti juaj është në të vërtetë
duke përdorur një sasi të vogël të rrezatimit për të krijuar një radiografi e
cila është një imazh i dhëmbëve tuaj. Rrezatimi që një dentist apo mjek
përdor shpesh quhet X-rrezet. X-rrezet janë një formë e energjisë
elektromagnetike vetëm drita-rrezet dhe mikro-valët janë. X-rrezet kanë më
shumë energji se drita-rrezet mënyrë që ata të mund të depërtojnë dhe të
udhëtojë nëpër materialet që drita-rrezet nuk mund. Film është i ndjeshëm
ndaj radiografitë në të njëjtën mënyrë që ai është në dritë-rrezeve, aq X-
rrezet mund të përdoret për të prodhuar imazhe. X-rrezet që janë dërguar
me anë të një objekti mund të prodhojë një imazh në një pjesë të filmit të
vendosur në anën e kundërt të objektit. Duke ekzaminuar imazhin ose
radiografi, dentisti mund të shqyrtojë dhëmbët për gjëra të tilla si dëmtimit
të dhëmbëve, të cilat nuk janë gjithmonë të shihen lehtësisht. Dëmtimit të
dhëmbëve mund të jenë defekte shumë të vogla në dhëmbët tuaj. Ata janë
shpesh shumë të vogla për t'u parë nga thjesht shqyrtimin dhëmbët tuaj me
sy të lirë.
RREZET X
 Rrezet X gjithashtu të
ndihmojnë në trajtimin e
pacientëve mjekësore që kanë
kancer. Ata mund të vrasin
qelizat e keqe në mënyrë që ata
nuk mund të vazhdojnë ndarjen
e tyre.. X-rrezet mund të
përdoren gjithashtu për të vrarë
bakteret që shkaktojnë prishje të
ushqimit. Kjo është ajo që është
përdorur për të ruajtur
ushqimin që astronautët
konsumojnë , ndërsa gjenden në
hënë dhe në hapësirë.
 Përdorime të tjera.
RREZET INFRA TË
KUQE
PËRDORIMI
 Nxehtësia Ushqime
Industrisë
 Telekomandat
 Perdorimi hapësiror
 Moti /Retë
 Mjekësi
 Shkencë
 Mallrat e konsumit
RREZIQE
 Edhe pse rrezet infra të kuqe
janë të rëndësishme, ato
gjithashtu kanë disa rreziqe
që lidhen me to . Filmat e
hollë ari mbi anijet kozmike
pasqyrojnë rrezet infra të
kuqe nga dielli i cili mund të
dëmtojnë të dy njerëzit dhe
pajisjet në anije. Gjithashtu
duhet syze dielli për mbrojtje
nga rrezet infra të kuqe
natyrore.
PËRFUNDIME
 Valët janë pjesë e
pandashme e jetës sonë.
Në të shumtën e rasteve
nuk e ndiejmë praninë e
tyre por ato janë të
shpërndara në forma të
ndryshme. Rëndësia e tyre
fillon me të folurin e
mbaron te diagnostifikimet
më të avancuara
mjekësore.

More Related Content

What's hot

Energjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEnergjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEneo Petoku
 
Parashikimi i motit nepermjet matjes se shtypjes atmosferike , lageshtires dh...
Parashikimi i motit nepermjet matjes se shtypjes atmosferike , lageshtires dh...Parashikimi i motit nepermjet matjes se shtypjes atmosferike , lageshtires dh...
Parashikimi i motit nepermjet matjes se shtypjes atmosferike , lageshtires dh...xhessiana
 
Energjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëEnergjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëKlajdi Proko
 
Energjia diellore
Energjia dielloreEnergjia diellore
Energjia dielloreMaja
 
Ndotja akustike ne Shqiperi
Ndotja akustike ne ShqiperiNdotja akustike ne Shqiperi
Ndotja akustike ne ShqiperiErvis Leçi
 
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona #MesueseAurela Elezaj
 
Ndotja Akustike ne zonat e qytetit
Ndotja Akustike ne zonat e qytetitNdotja Akustike ne zonat e qytetit
Ndotja Akustike ne zonat e qytetitMartinGega98
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Orven Bregu
 
Ceshtjet mjedisore ujore
Ceshtjet mjedisore ujoreCeshtjet mjedisore ujore
Ceshtjet mjedisore ujoreAdoraHallunej
 
Projekt Fizik Parashikimi Motit dhe Shtypja Atmosferike
Projekt Fizik Parashikimi Motit dhe Shtypja AtmosferikeProjekt Fizik Parashikimi Motit dhe Shtypja Atmosferike
Projekt Fizik Parashikimi Motit dhe Shtypja AtmosferikePatrik Liçi
 
Shqiperia- pasurite kulturore dhe turistike dhe ndikimi i tyre ne zhvillimin ...
Shqiperia- pasurite kulturore dhe turistike dhe ndikimi i tyre ne zhvillimin ...Shqiperia- pasurite kulturore dhe turistike dhe ndikimi i tyre ne zhvillimin ...
Shqiperia- pasurite kulturore dhe turistike dhe ndikimi i tyre ne zhvillimin ...Liil Otr
 
Elementet kimike
Elementet kimike Elementet kimike
Elementet kimike Dritan Baha
 
Ndotja e mjedisit nga zhurma
Ndotja e mjedisit nga zhurmaNdotja e mjedisit nga zhurma
Ndotja e mjedisit nga zhurmaAtien Mati
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeAn An
 

What's hot (20)

Energjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEnergjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisit
 
Parashikimi i motit nepermjet matjes se shtypjes atmosferike , lageshtires dh...
Parashikimi i motit nepermjet matjes se shtypjes atmosferike , lageshtires dh...Parashikimi i motit nepermjet matjes se shtypjes atmosferike , lageshtires dh...
Parashikimi i motit nepermjet matjes se shtypjes atmosferike , lageshtires dh...
 
Energjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëEnergjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e Energjisë
 
Tema:Mjedisi
Tema:MjedisiTema:Mjedisi
Tema:Mjedisi
 
Energjia diellore
Energjia dielloreEnergjia diellore
Energjia diellore
 
Bimet
BimetBimet
Bimet
 
Ndotja akustike ne Shqiperi
Ndotja akustike ne ShqiperiNdotja akustike ne Shqiperi
Ndotja akustike ne Shqiperi
 
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona
Llogaritja e konsumit te energjise elektrike ne shtepite tona
 
Ndotja Akustike ne zonat e qytetit
Ndotja Akustike ne zonat e qytetitNdotja Akustike ne zonat e qytetit
Ndotja Akustike ne zonat e qytetit
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme
 
Ceshtjet mjedisore ujore
Ceshtjet mjedisore ujoreCeshtjet mjedisore ujore
Ceshtjet mjedisore ujore
 
energjia
energjia energjia
energjia
 
Projekt Fizik Parashikimi Motit dhe Shtypja Atmosferike
Projekt Fizik Parashikimi Motit dhe Shtypja AtmosferikeProjekt Fizik Parashikimi Motit dhe Shtypja Atmosferike
Projekt Fizik Parashikimi Motit dhe Shtypja Atmosferike
 
Panelet diellore
Panelet diellorePanelet diellore
Panelet diellore
 
Shqiperia- pasurite kulturore dhe turistike dhe ndikimi i tyre ne zhvillimin ...
Shqiperia- pasurite kulturore dhe turistike dhe ndikimi i tyre ne zhvillimin ...Shqiperia- pasurite kulturore dhe turistike dhe ndikimi i tyre ne zhvillimin ...
Shqiperia- pasurite kulturore dhe turistike dhe ndikimi i tyre ne zhvillimin ...
 
Elementet kimike
Elementet kimike Elementet kimike
Elementet kimike
 
Mjedisi
MjedisiMjedisi
Mjedisi
 
ENERGJIA ...!!!!
ENERGJIA ...!!!!ENERGJIA ...!!!!
ENERGJIA ...!!!!
 
Ndotja e mjedisit nga zhurma
Ndotja e mjedisit nga zhurmaNdotja e mjedisit nga zhurma
Ndotja e mjedisit nga zhurma
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshme
 

Viewers also liked

Uji roli i tij ne industri dhe ekonomi
Uji roli i tij ne industri dhe ekonomiUji roli i tij ne industri dhe ekonomi
Uji roli i tij ne industri dhe ekonomiFisnik Morina
 
Terrorimi islamik
Terrorimi islamikTerrorimi islamik
Terrorimi islamikXhoana Pepa
 
Resurset e pariperteritshme- powerpoint
Resurset e pariperteritshme- powerpointResurset e pariperteritshme- powerpoint
Resurset e pariperteritshme- powerpointEniLikaj
 
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatike
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatikeProjekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatike
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatikeAmdi Nuredini
 
Ndotja akustike
Ndotja akustikeNdotja akustike
Ndotja akustikeegzona1
 
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshmeProjekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshmesidorelahalilaj113
 
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme ornela rama
 
energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise ornela rama
 
Projekt (fizike) klasa 10
Projekt (fizike)   klasa 10Projekt (fizike)   klasa 10
Projekt (fizike) klasa 10Mehmet Emiri
 
Projekt fizikë
Projekt fizikë Projekt fizikë
Projekt fizikë Xhoana Pepa
 

Viewers also liked (20)

Projekt fizike
Projekt fizikeProjekt fizike
Projekt fizike
 
PELLAZGET
PELLAZGET PELLAZGET
PELLAZGET
 
Shpejtësia e valëve elektromagnetike
Shpejtësia e valëve elektromagnetikeShpejtësia e valëve elektromagnetike
Shpejtësia e valëve elektromagnetike
 
Polariteti i ujit
Polariteti i ujitPolariteti i ujit
Polariteti i ujit
 
Karburantet
KarburantetKarburantet
Karburantet
 
Uji roli i tij ne industri dhe ekonomi
Uji roli i tij ne industri dhe ekonomiUji roli i tij ne industri dhe ekonomi
Uji roli i tij ne industri dhe ekonomi
 
Kapitulli 3
Kapitulli 3Kapitulli 3
Kapitulli 3
 
Energjia llojet
Energjia llojetEnergjia llojet
Energjia llojet
 
Terrorimi islamik
Terrorimi islamikTerrorimi islamik
Terrorimi islamik
 
Resurset e pariperteritshme- powerpoint
Resurset e pariperteritshme- powerpointResurset e pariperteritshme- powerpoint
Resurset e pariperteritshme- powerpoint
 
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatike
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatikeProjekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatike
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatike
 
Puna
PunaPuna
Puna
 
Ndotja akustike
Ndotja akustikeNdotja akustike
Ndotja akustike
 
uji
ujiuji
uji
 
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshmeProjekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
Projekt; Gjeometria ne programet shkollore e jeten e perditshme
 
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
Zbatimet e elektricitetit ne teknike dhe ne jeten e perditshme
 
energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise
 
Projekt (fizike) klasa 10
Projekt (fizike)   klasa 10Projekt (fizike)   klasa 10
Projekt (fizike) klasa 10
 
Projekt fizikë
Projekt fizikë Projekt fizikë
Projekt fizikë
 
Projekt fizike
Projekt fizikeProjekt fizike
Projekt fizike
 

Similar to Valet

Similar to Valet (9)

Spektri elektromagnetik: Fizike
Spektri elektromagnetik:  FizikeSpektri elektromagnetik:  Fizike
Spektri elektromagnetik: Fizike
 
Dëgjimi
DëgjimiDëgjimi
Dëgjimi
 
Rendesia dhe elementet e zhurmave
Rendesia dhe elementet e zhurmaveRendesia dhe elementet e zhurmave
Rendesia dhe elementet e zhurmave
 
Ahah
AhahAhah
Ahah
 
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMAT
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMATPROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMAT
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMAT
 
zbatimet e elektricitetit
zbatimet e elektricitetitzbatimet e elektricitetit
zbatimet e elektricitetit
 
Rrezatimi berthamor.fizik
Rrezatimi berthamor.fizikRrezatimi berthamor.fizik
Rrezatimi berthamor.fizik
 
Ndotja akustike, Fizike
Ndotja akustike, FizikeNdotja akustike, Fizike
Ndotja akustike, Fizike
 
Radiodhenesi
RadiodhenesiRadiodhenesi
Radiodhenesi
 

More from ornela rama

TEKNOLOGJIA E INFORMACIONIT DHE E KOMUNIKIMIT
TEKNOLOGJIA E INFORMACIONIT DHE E KOMUNIKIMITTEKNOLOGJIA E INFORMACIONIT DHE E KOMUNIKIMIT
TEKNOLOGJIA E INFORMACIONIT DHE E KOMUNIKIMITornela rama
 
SHQIPERIA ANTARE E KONVENTES PER KLIMEN
SHQIPERIA ANTARE E KONVENTES PER KLIMENSHQIPERIA ANTARE E KONVENTES PER KLIMEN
SHQIPERIA ANTARE E KONVENTES PER KLIMENornela rama
 
Ndikimi i teatrit grek dhe romak në trevat
Ndikimi i teatrit grek dhe romak në trevatNdikimi i teatrit grek dhe romak në trevat
Ndikimi i teatrit grek dhe romak në trevatornela rama
 
Integrimi ekonomik i shqiperise
Integrimi ekonomik i shqiperiseIntegrimi ekonomik i shqiperise
Integrimi ekonomik i shqiperiseornela rama
 
drejt bashkimit europian
drejt bashkimit europiandrejt bashkimit europian
drejt bashkimit europianornela rama
 
integrimi europian
integrimi europianintegrimi europian
integrimi europianornela rama
 
lasgush poradeci
lasgush poradecilasgush poradeci
lasgush poradeciornela rama
 

More from ornela rama (20)

Ushqyerja
Ushqyerja Ushqyerja
Ushqyerja
 
Sfidat e be se
Sfidat e be seSfidat e be se
Sfidat e be se
 
Zvicra
ZvicraZvicra
Zvicra
 
UK
UKUK
UK
 
TEKNOLOGJIA E INFORMACIONIT DHE E KOMUNIKIMIT
TEKNOLOGJIA E INFORMACIONIT DHE E KOMUNIKIMITTEKNOLOGJIA E INFORMACIONIT DHE E KOMUNIKIMIT
TEKNOLOGJIA E INFORMACIONIT DHE E KOMUNIKIMIT
 
SHQIPERIA ANTARE E KONVENTES PER KLIMEN
SHQIPERIA ANTARE E KONVENTES PER KLIMENSHQIPERIA ANTARE E KONVENTES PER KLIMEN
SHQIPERIA ANTARE E KONVENTES PER KLIMEN
 
Ndotja e ujit
Ndotja e ujitNdotja e ujit
Ndotja e ujit
 
Ndikimi i teatrit grek dhe romak në trevat
Ndikimi i teatrit grek dhe romak në trevatNdikimi i teatrit grek dhe romak në trevat
Ndikimi i teatrit grek dhe romak në trevat
 
Integrimi ekonomik i shqiperise
Integrimi ekonomik i shqiperiseIntegrimi ekonomik i shqiperise
Integrimi ekonomik i shqiperise
 
Ideal school
Ideal schoolIdeal school
Ideal school
 
drejt bashkimit europian
drejt bashkimit europiandrejt bashkimit europian
drejt bashkimit europian
 
integrimi europian
integrimi europianintegrimi europian
integrimi europian
 
Guida turistica
Guida turisticaGuida turistica
Guida turistica
 
SHBA
SHBASHBA
SHBA
 
Friendship
FriendshipFriendship
Friendship
 
Fontane di roma
Fontane di romaFontane di roma
Fontane di roma
 
Fontane di roma
Fontane di romaFontane di roma
Fontane di roma
 
Energjia
EnergjiaEnergjia
Energjia
 
lasgush poradeci
lasgush poradecilasgush poradeci
lasgush poradeci
 
Cern
CernCern
Cern
 

Valet

  • 1. ZBATIMET E VALËVE NË TEKNIKË DHE NË JETËN E PËRDITSHME
  • 2. PËRMBAJTJA  C’kuptojmë me valë?  Ku e gjejmë atë ?  Llojet e valëve  Valët mekanike  Mikrovalët  Valët zanore  Instrumentët muzikore  Ultratingujt  Rrezet X  Valët infra të kuqe.
  • 3. Ç’QUAJMË VALË ?  Valë quhet: dukuria e përhapjes së një ngacmimi fizik nga një pikë e hapësirës në pika të tjera të saj. Vala transporton energji dhe impuls , por nuk transporton lëndë. Bota është plot me lloje të ndryshme valësh : valët në korda , valët zanore , valët sizmike ,valët e radios , rrezet X .
  • 4. VALËT GJENDEN KUDO  Valët janë kudo. Shumica e informacionit që kemi marrë na vjen në formën e valëve. Mbështetemi te valët për të dëgjuar muzikë, të shohim TV, mund të gatuajmë me valë, mund të bisedojmë me të tjerët etj. Valët transferojnë energjinë në forma të ndryshme, disa janë shumë të dobishme, ndërsa të tjerët mund të jetë vdekjeprurës. Një tsunami ose valë jonormale është një valë shumë ë madheuji që ka mund të prodhohet nga një fenomne sizmik. Këto valë mund të lëvizin me shpejtësi 500 km / h dhe kanë një kohëzgjatje prej 60 minutash. Ata mund të lëvizin nëpër oqean shumë shpejt dhe do të shkaktojë dëme të pallogaritshme në rajonet bregdetare. Kafshët përdorin mocionin valë lëvizuar në hapësira të ndryshme. . Ngjalat dhe gjarpërinjtë përdorin valët e tërthorta e trupit për nxitje kundër ujit ose terrenit duke i ndihmuar ata të lëvizin. Valët shokukrijuar nga një ndriçim mund të shkaktojnë një bum të zërit. Shoket zanorë mund të prodhohen nga avioni që fluturon me shpejtësi të madhe se shpejtësia e zërit në ajër. Për shkak të kësaj avionët Concord janë ndaluar nga fluturimi mbi pjesë të brendshme të Shteteve të Bashkuara.
  • 5. LLOJET E VALËVE  Valët i kemi të disa llojeve, por ama dy janë tipet kryesore të valëve: ato mekanike dhe ato elektromagnetike. Këto dy tipe valësh përbëjnë gjithë spektrin e valëve që njihen e gjejnë përdorim në fusha të ndryshme të jetës. Te valët elektromagnetike mund të përfshijmë: valët radio, mikrovalët, infra të kuqe, dritën e dukshme, valët ultravjollcë, rrezet x e rrezet gama. Te valët mekanike mund të përfshijmë: valët akustike, valët ujore, valët sizmike etj.
  • 6. VALËT MEKANIKE  Një valë mekanike është një valë që ka nevojë për një shkak për të ndryshuar pozicion Materiali i lëvizshmën nuk e ndryshon pozicionin e vet fillestar nëse nuk transportohet energji nga grimcat pëgjegjëse. Valët e oqeanit dhe ato zanore janë shembuj të këtij fenomeni. Një valë mekanike kërkon një kontribut fillestar të energjisë. Pasi kjo energji fillestare është shtuar, udhëton nëpër valë të mesme deri sa të gjithë energjia e tij është transferuar.
  • 7. MIKROVALËT  Mikrovalë janë në vetvete valë elektromagnetike të cilat i përgjigjen një brezi frekuence prej 300 MHz deri në 300 GHz. Ato gjejnë zbatim të gjerë në aparate, instrumente të ndryshme elektroteknike si që është p.sh: Radari, Furra me mikrovalë, në tekniken Plasma (TV, PC etj.), sistemet e komunikimit ajrorë (Celulari, Bluetooth, Televizioni satelitor, ëLAN) si dhe tek sensorë e ndryshëm. Po ashtu në qarqet ushtarake flitet për një armë me mikrovalë si armë rrezatuese p.sh. ADS.
  • 8. FURRAT ME MIKROVALË  Furra e njohur me mikrovalë punon diku në frekuenca 2,45 GHz. Nxehja e ujit nuk arrihet me ndonjë frekuencë të rezonancës por molekulat e ujit si dipole tentojnë gjatë tërë kohës që të orientohen në një fushë magnetike, kjo shkakton transformimin e energjisë së fituar nga diaelektricitetit në nxehtësi. Xhami, lloje të qeramikës, janë të tejkalushëm (transparent) për këto rrezatime dhe i absorbojë ato shumë pak. Për këtë shkak, për të mbështjelle furrat e mikrovalëve përdoren thjerrëza të tejdukshme plastike.Rryma alternative me frekuencë mbi diçka 1 GHz është vështirë të përcillen në përçues elektrik pasi që me rritjen e frekuencës, rritet edhe humbja e energjisë. Për këtë në furrat me mikrovalë përdoren disa përçues boshë (gypa këndorë) nëpër të cilat rrjedhë rryma me frekuenca shumë të larta.
  • 9. VALËT ZANORE  Valët zanore në ajër janë shembulli më i rëndësishëm i valëve gjatësore .Valët zanore mund të përhapen në cdo mjedis , të ngurtë, të lëngët dhe të gaztë dhe shpejtësia e tyre varet nga cilësitë e mjedisit . Këto valë janë të pakapshme nga syri i njeriut por shkaktojnë ndijimin e dëgjimit , ndryshe i quajmë tinguj . Valët me frekuencë më të vogël se 20Hz quhen infratinguj dhe valët zanore me frekuencë mbi 20000Hz quhen ultratinguj . Infratingujt dhe ultratingujt janë të pakapshëm nga veshi i njeriut
  • 10. PËRDORIMI I VALËVE ZANORE  Valët tejzanore ose valët me frekuencë të lartë zanore janë përdorur për të pastruar dhëmbët dhe bizhuteri, për të ndihmuar kafshët të komunikojnë dhe kanë ndihmuar mjekët në vëzhgimin e organeve të brendshme. Ato gjithashtu përdorur për të kuruar veshkën dhe gurëve të tëmthit duke thyer gurë. Alarmet për vjedhje përdorin efektin Doppler për të monitoruar lëvizjet në dhomë. Cilësia e zërit që vjen nga një instrument muzikor varet nga numri i frekuencave harmonik të prodhuara dhe intensitetin e tyre të afërm. Instrumentet frymorë mbështeten në rezonancë ndërsa instrumentet me tela përdorin ligjin e instrumenteve me tela
  • 11. INSTRUMENTËT MUZIKORË ME TELA  Ne instrumentet muzikore me tela,kemi te bejme me rastin kur teli eshte fiksuar ne te dy skajet. Toni I tingullit I perftuar nga nje tel I tille normalisht percaktohet nga frekuenca themelore. Gjatesia e vales qe I pergjigjet tonit themelor eshte e barabarte me dyfishin e gjatesise se telit,prandaj frekuenca themelore do te jete: v = u/2L. Kur teli I kitares ose I violines gishtohet, gjatesia efektive e telit shkurtohet; toni ne kete rast eshte me I larte, sepse gjatesia e vales se themelorit eshte me e vogel.
  • 12.
  • 13. INSTRUMENTET ME GODITJE (PIANO)  Në piano, notat më të ulta lëshohen nga tastet në të majtë të tastierës dhe kanë një frekuencë më të vogël se notat e larta që prodhohen nga tastet në të djathtë. Nota të ulta Nota të larta Frekuenë e ulët Frekuenë e lartë
  • 14. ULTRATINGUJT  Ultratingulli është një teknologji e avancuar në të cilin në një frekuencë shumë të lartë valët zanore janë përdorur kryesisht për qëllime diagnostifikimi në mjekësi. Ultratingujt janë përdorur për të marrë pamjet e qarta të "vështira për t’u arritur", pjesët e trupit. Valët janë aq të hollë se ata janë në gjendje të depërtojnë në për një masë të madhe. Në fushën mjekësore, ultratingujt janë përdorur për të hetuar organet e brendshme të trupit të njeriut të tilla si mëlçisë, fshikëz e tëmthit, të pankreasit, veshkat, mitrës, zemër etj Ato përdoren gjithashtu për të thyer gurët në veshka në kokrra të vogla. Më së shpeshti kjo është duke u përdorur për të monitoruar rritjen e fetusit në mitrën e nënës dhe për të zbuluar defektet e lindjes në fetus.
  • 15. ULTRATINGUJT NË MONITORIMIN E FETUSIT  Një skaner me ultratinguj është përdorur për të studiuar rritjen e fëmijës brenda barkut të nënës. Dhënësi i dërgon valët zanore dhe gjithashtu regjistron jehonën e valëve. Dhënësi është ai që presionon mbi lëkurën dhe shprëndan valët nëpër të gjithë trupin. Valët e ultrazërit depërtojnë në organ të trupit njerëzor dhe të marrin reflektimin nga organi i cili do të shqyrtohet. Mikrofoni i ndjeshëm në dhënës regjistron ndryshimet e vogla të tingullit dhe drejtimin e tij. Pastaj ato valët e pasqyruara ultratinguj pasqyrohen në kompjuter dhe kemi një imazh të qartë të fetusit të palindur. Imazh 3D i fetusit ndihmon mjekun të zbulojëndonjë sëmundje ose defekt dhe e ndihmon të monitorojë rritjen e fetusit.
  • 16. RREZET X TE DENTISTI  Kur kemi shkuar te dentisti për të marrë dhëmbët tanë të pastrohen, dentisti mund të dëshironi të marrë një pamje të tyre për të parë nëse kemi ndonjë dëmtimit të dhëmbëve. Kjo nuk është me të vërtetë një foto, por diçka që quhet një radiografi, ose një X-ray. Dentisti juaj është në të vërtetë duke përdorur një sasi të vogël të rrezatimit për të krijuar një radiografi e cila është një imazh i dhëmbëve tuaj. Rrezatimi që një dentist apo mjek përdor shpesh quhet X-rrezet. X-rrezet janë një formë e energjisë elektromagnetike vetëm drita-rrezet dhe mikro-valët janë. X-rrezet kanë më shumë energji se drita-rrezet mënyrë që ata të mund të depërtojnë dhe të udhëtojë nëpër materialet që drita-rrezet nuk mund. Film është i ndjeshëm ndaj radiografitë në të njëjtën mënyrë që ai është në dritë-rrezeve, aq X- rrezet mund të përdoret për të prodhuar imazhe. X-rrezet që janë dërguar me anë të një objekti mund të prodhojë një imazh në një pjesë të filmit të vendosur në anën e kundërt të objektit. Duke ekzaminuar imazhin ose radiografi, dentisti mund të shqyrtojë dhëmbët për gjëra të tilla si dëmtimit të dhëmbëve, të cilat nuk janë gjithmonë të shihen lehtësisht. Dëmtimit të dhëmbëve mund të jenë defekte shumë të vogla në dhëmbët tuaj. Ata janë shpesh shumë të vogla për t'u parë nga thjesht shqyrtimin dhëmbët tuaj me sy të lirë.
  • 17. RREZET X  Rrezet X gjithashtu të ndihmojnë në trajtimin e pacientëve mjekësore që kanë kancer. Ata mund të vrasin qelizat e keqe në mënyrë që ata nuk mund të vazhdojnë ndarjen e tyre.. X-rrezet mund të përdoren gjithashtu për të vrarë bakteret që shkaktojnë prishje të ushqimit. Kjo është ajo që është përdorur për të ruajtur ushqimin që astronautët konsumojnë , ndërsa gjenden në hënë dhe në hapësirë.  Përdorime të tjera.
  • 18. RREZET INFRA TË KUQE PËRDORIMI  Nxehtësia Ushqime Industrisë  Telekomandat  Perdorimi hapësiror  Moti /Retë  Mjekësi  Shkencë  Mallrat e konsumit RREZIQE  Edhe pse rrezet infra të kuqe janë të rëndësishme, ato gjithashtu kanë disa rreziqe që lidhen me to . Filmat e hollë ari mbi anijet kozmike pasqyrojnë rrezet infra të kuqe nga dielli i cili mund të dëmtojnë të dy njerëzit dhe pajisjet në anije. Gjithashtu duhet syze dielli për mbrojtje nga rrezet infra të kuqe natyrore.
  • 19. PËRFUNDIME  Valët janë pjesë e pandashme e jetës sonë. Në të shumtën e rasteve nuk e ndiejmë praninë e tyre por ato janë të shpërndara në forma të ndryshme. Rëndësia e tyre fillon me të folurin e mbaron te diagnostifikimet më të avancuara mjekësore.