SlideShare a Scribd company logo

Leg10.1

1 of 10
СЭДЭВ: ТӨСӨӨЛӨЛ
Төсөөллийн мөн чанар
Үүрэг
ЗохицуулахДохионы Тохируулах
Онцлог
Ерөнхийлөн
дүгнэсэн
Системтэй
Тодорхой
нөхцөлд үүсэх
Ухамсарласан Тодорхой байдал Дүрийн бүрэн байдал
Физиологи үндэс
Хүртэхүйн төв мэдрэлийн тогтолцооны бодит
хөөрлөөс үүссэн их тархины гадрын “ул мөр”
Төсөөлөл - бидний мэдрэхүйн эрхтэнд урьд нь үйлдэл
үзүүлсэн гадаад орчины юмс ба үзэгдлийн тодорхой дүрийг
дахин сэргээх процесс.
Төсөөллийн дохионы үүргийн мөн чанар нь бидний
мэдрэхүйн эрхтэнд үйлдэл үзүүлсэн цочроогчийн дүрээс гадна
түүний тухай олон төрлийн мэдээллээс хамааран бидний зан
байдлыг удирдан зохицуулах дохионы тогтолцоо болон
хувирдагт оршдог.
Төсөөллийн дохионы үүрэг нь тархины гадрын холбоослон
хадгалагдах чанараар илэрдэг.
Хүн бодит орчныг төсөөлөх нэгдүгээр дохионы
тогтолцоонд тулгуурлан ухамсарт үйл ажиллагаа явуулдаг ба
энэ нь нөхцөлт рефлексийн зарчмаар хэрэгждэгийг И.П.Павлов
тодорхойлсон юм.
Иймээс төсөөлөл нь бодит ертөнцийн тодорхой үзэгдлийн
талаарх дохио болдог. Тухайлбал, хөдөлгөөний төсөөллийн
дохионы өвөрмөц онцлог нь хөдөлгөөний шинж хэлбэр,
чиглэл, чармайлт г.м. дохионы үүрэгтэй байхын зэрэгцээгээр
хөдөлгөөнд оролцож буй бие махбодын бүх л тогтолцоонд ийм
үүрэг хамааралтай.
Төсөөллийн зохицуулах үүрэг бол тухайн үйл
ажиллагааны нөхцөлийг тооцоолон бидний мэдрэмжийн
эрхтэнд урьд нь үйлдэл үзүүлсэн юмс, үзэгдлийн тухай
мэдээллийг зөв сонгох юм.
Төсөөллийн тохируулах үүрэг бол хүний бие махбодын
үйл ажиллагааны баримжаалал нь гадаад орчны нөлөөллийг
тусгах тодорхой үзүүлэлттэй холбоотой байдгаар илэрдэг.
Зориудын хөдөлгөөний физиологийн механизмыг
И.П.Павлов судлан зохих хөдөлгөөн явагдахад хөдөлгөөний дүр
ач холбогдолтой байдгийг тодорхойлсон байна.
Иймээс энэхүү үүрэг нь хөдөлгөөний төсөөллийн
дасгалжилтын тодорхой нөлөөнд хэрэгждэг.
Төсөөллийн физиолгий үндэс нь хүртэхүйн төв мэдэрлийн
тогтолцооны бодит хөөрлөөс үүссэн их тархины гадрын “ул
мөр” юм. Энэхүү “ул төр” төв мэдрэлийн тогтолцооны уян
хатан чанараас хатаарч хадгалагдан үлддэг.
Бидний сэрэл болон хүртэхүйн идэвхтэй холбоотой
хөөрлийн “ул мөр” зохих төсөөлөл үүсэх зайлшгүй нөхцөл
болдог.
Төсөөлөл нь дохионы нэгдүгээр тогтолцоонд тулгуурлан их
тархины гадрын нөхцөлт түр холбоосын үр дүнд үүсдэг.

More Related Content

What's hot (20)

Сэрэлийн физиологи үндэс
Сэрэлийн физиологи үндэсСэрэлийн физиологи үндэс
Сэрэлийн физиологи үндэс
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4
 
Ой тогтоолт
Ой тогтоолтОй тогтоолт
Ой тогтоолт
 
Ой тогтоолт
Ой тогтоолтОй тогтоолт
Ой тогтоолт
 
Leg6
Leg6Leg6
Leg6
 
Leg10.2
Leg10.2Leg10.2
Leg10.2
 
оюун ухаан ба авьяас чадвар
оюун ухаан ба авьяас чадвароюун ухаан ба авьяас чадвар
оюун ухаан ба авьяас чадвар
 
харилцааны ур чадваруудыг хөгжүүлэх аргууд
харилцааны ур чадваруудыг хөгжүүлэх аргуудхарилцааны ур чадваруудыг хөгжүүлэх аргууд
харилцааны ур чадваруудыг хөгжүүлэх аргууд
 
PTON111-Хичээл-8
PTON111-Хичээл-8PTON111-Хичээл-8
PTON111-Хичээл-8
 
Leg5
Leg5Leg5
Leg5
 
Leg1
Leg1Leg1
Leg1
 
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулахСэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
 
ёс суртахуун ба харилцаа
ёс суртахуун ба харилцааёс суртахуун ба харилцаа
ёс суртахуун ба харилцаа
 
Лекц 1
Лекц 1Лекц 1
Лекц 1
 
Өсвөр насны хүүхэд
Өсвөр насны хүүхэдӨсвөр насны хүүхэд
Өсвөр насны хүүхэд
 
Ой тогтоолт реферат
Ой тогтоолт рефератОй тогтоолт реферат
Ой тогтоолт реферат
 
хүртэхүй
хүртэхүйхүртэхүй
хүртэхүй
 
соёлын хэлбэрүүд
соёлын хэлбэрүүдсоёлын хэлбэрүүд
соёлын хэлбэрүүд
 
лекц 3
лекц  3лекц  3
лекц 3
 
Hutulbur bolovsruulah arga zyi
Hutulbur bolovsruulah arga zyiHutulbur bolovsruulah arga zyi
Hutulbur bolovsruulah arga zyi
 

Viewers also liked

Viewers also liked (8)

Presentacion daniela y ximena
Presentacion daniela y ximenaPresentacion daniela y ximena
Presentacion daniela y ximena
 
3 lekts
3 lekts3 lekts
3 lekts
 
хүртэхүй ба бие хүний шийдвэр гаргалт лекц 3
хүртэхүй ба бие хүний шийдвэр гаргалт лекц 3хүртэхүй ба бие хүний шийдвэр гаргалт лекц 3
хүртэхүй ба бие хүний шийдвэр гаргалт лекц 3
 
Esiin huvaagdal miosis
Esiin huvaagdal miosisEsiin huvaagdal miosis
Esiin huvaagdal miosis
 
митоз
митозмитоз
митоз
 
митоз мейоз
митоз мейозмитоз мейоз
митоз мейоз
 
3 lekts
3 lekts3 lekts
3 lekts
 
General mechanism of eukaryotic cell cycle
General mechanism of  eukaryotic cell cycleGeneral mechanism of  eukaryotic cell cycle
General mechanism of eukaryotic cell cycle
 

Similar to Leg10.1

New microsoft office word document
New microsoft office word documentNew microsoft office word document
New microsoft office word documentMinjmaa Gombosuren
 
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавартанин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгаварIreedui12
 
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавартанин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгаварIreedui12
 
тмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцоотмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцооБ. Жаргалмаа
 
Neurophysiology мэдрэлийн физиологи
Neurophysiology  мэдрэлийн физиологиNeurophysiology  мэдрэлийн физиологи
Neurophysiology мэдрэлийн физиологиAltanzul Bayarsaikhan
 
3. deed medrel chuhual
3. deed medrel chuhual3. deed medrel chuhual
3. deed medrel chuhualotgonubuns
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаанThistle Khongorzul
 
сэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологисэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологиkhashkhorol mashbat
 
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ  НӨЛӨӨЛӨЛМ.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ  НӨЛӨӨЛӨЛ
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛbatnasanb
 
ухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарSiner AG
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4azora14
 

Similar to Leg10.1 (20)

PТОN111-Хичээл 1/2
PТОN111-Хичээл 1/2PТОN111-Хичээл 1/2
PТОN111-Хичээл 1/2
 
New microsoft office word document
New microsoft office word documentNew microsoft office word document
New microsoft office word document
 
PTON111-Хичээл-7
PTON111-Хичээл-7PTON111-Хичээл-7
PTON111-Хичээл-7
 
PТОN111-Хичээл 1/1
PТОN111-Хичээл 1/1PТОN111-Хичээл 1/1
PТОN111-Хичээл 1/1
 
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавартанин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
 
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавартанин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
 
лекц
лекцлекц
лекц
 
Лекц 3
Лекц 3Лекц 3
Лекц 3
 
MHON101-хичээл-8
MHON101-хичээл-8MHON101-хичээл-8
MHON101-хичээл-8
 
тмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцоотмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцоо
 
Neurophysiology мэдрэлийн физиологи
Neurophysiology  мэдрэлийн физиологиNeurophysiology  мэдрэлийн физиологи
Neurophysiology мэдрэлийн физиологи
 
3. deed medrel chuhual
3. deed medrel chuhual3. deed medrel chuhual
3. deed medrel chuhual
 
Leg7
Leg7Leg7
Leg7
 
Leg3
Leg3Leg3
Leg3
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
 
сэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологисэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологи
 
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ  НӨЛӨӨЛӨЛМ.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ  НӨЛӨӨЛӨЛ
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ
 
ECON303-Хичээл 10 /20190318/
ECON303-Хичээл 10 /20190318/ECON303-Хичээл 10 /20190318/
ECON303-Хичээл 10 /20190318/
 
ухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанар
 
лекц №4
лекц №4лекц №4
лекц №4
 

More from Мөнх- Очир (20)

Leg16
Leg16Leg16
Leg16
 
2 huchin zuiliin sydalgaa
2 huchin zuiliin sydalgaa2 huchin zuiliin sydalgaa
2 huchin zuiliin sydalgaa
 
2 ererbiin sydalgaa
2 ererbiin sydalgaa2 ererbiin sydalgaa
2 ererbiin sydalgaa
 
Leg15
Leg15Leg15
Leg15
 
Leg14
Leg14Leg14
Leg14
 
Leg13.2
Leg13.2Leg13.2
Leg13.2
 
Leg13.1
Leg13.1Leg13.1
Leg13.1
 
Leg12
Leg12Leg12
Leg12
 
Leg8
Leg8Leg8
Leg8
 
Leg4
Leg4Leg4
Leg4
 
Leg2
Leg2Leg2
Leg2
 
Cem3
Cem3Cem3
Cem3
 
Cem1
Cem1Cem1
Cem1
 
Cem14
Cem14Cem14
Cem14
 
Cem13
Cem13Cem13
Cem13
 
Cem12
Cem12Cem12
Cem12
 
Cem11
Cem11Cem11
Cem11
 
Cem10
Cem10Cem10
Cem10
 
Cem8
Cem8Cem8
Cem8
 
Cem7
Cem7Cem7
Cem7
 

Leg10.1

  • 2. Төсөөллийн мөн чанар Үүрэг ЗохицуулахДохионы Тохируулах Онцлог Ерөнхийлөн дүгнэсэн Системтэй Тодорхой нөхцөлд үүсэх Ухамсарласан Тодорхой байдал Дүрийн бүрэн байдал Физиологи үндэс Хүртэхүйн төв мэдрэлийн тогтолцооны бодит хөөрлөөс үүссэн их тархины гадрын “ул мөр”
  • 3. Төсөөлөл - бидний мэдрэхүйн эрхтэнд урьд нь үйлдэл үзүүлсэн гадаад орчины юмс ба үзэгдлийн тодорхой дүрийг дахин сэргээх процесс. Төсөөллийн дохионы үүргийн мөн чанар нь бидний мэдрэхүйн эрхтэнд үйлдэл үзүүлсэн цочроогчийн дүрээс гадна түүний тухай олон төрлийн мэдээллээс хамааран бидний зан байдлыг удирдан зохицуулах дохионы тогтолцоо болон хувирдагт оршдог. Төсөөллийн дохионы үүрэг нь тархины гадрын холбоослон хадгалагдах чанараар илэрдэг.
  • 4. Хүн бодит орчныг төсөөлөх нэгдүгээр дохионы тогтолцоонд тулгуурлан ухамсарт үйл ажиллагаа явуулдаг ба энэ нь нөхцөлт рефлексийн зарчмаар хэрэгждэгийг И.П.Павлов тодорхойлсон юм. Иймээс төсөөлөл нь бодит ертөнцийн тодорхой үзэгдлийн талаарх дохио болдог. Тухайлбал, хөдөлгөөний төсөөллийн дохионы өвөрмөц онцлог нь хөдөлгөөний шинж хэлбэр, чиглэл, чармайлт г.м. дохионы үүрэгтэй байхын зэрэгцээгээр хөдөлгөөнд оролцож буй бие махбодын бүх л тогтолцоонд ийм үүрэг хамааралтай.
  • 5. Төсөөллийн зохицуулах үүрэг бол тухайн үйл ажиллагааны нөхцөлийг тооцоолон бидний мэдрэмжийн эрхтэнд урьд нь үйлдэл үзүүлсэн юмс, үзэгдлийн тухай мэдээллийг зөв сонгох юм. Төсөөллийн тохируулах үүрэг бол хүний бие махбодын үйл ажиллагааны баримжаалал нь гадаад орчны нөлөөллийг тусгах тодорхой үзүүлэлттэй холбоотой байдгаар илэрдэг. Зориудын хөдөлгөөний физиологийн механизмыг И.П.Павлов судлан зохих хөдөлгөөн явагдахад хөдөлгөөний дүр ач холбогдолтой байдгийг тодорхойлсон байна.
  • 6. Иймээс энэхүү үүрэг нь хөдөлгөөний төсөөллийн дасгалжилтын тодорхой нөлөөнд хэрэгждэг. Төсөөллийн физиолгий үндэс нь хүртэхүйн төв мэдэрлийн тогтолцооны бодит хөөрлөөс үүссэн их тархины гадрын “ул мөр” юм. Энэхүү “ул төр” төв мэдрэлийн тогтолцооны уян хатан чанараас хатаарч хадгалагдан үлддэг. Бидний сэрэл болон хүртэхүйн идэвхтэй холбоотой хөөрлийн “ул мөр” зохих төсөөлөл үүсэх зайлшгүй нөхцөл болдог. Төсөөлөл нь дохионы нэгдүгээр тогтолцоонд тулгуурлан их тархины гадрын нөхцөлт түр холбоосын үр дүнд үүсдэг.
  • 8. Төсөөллийг түүнтэй холбоотой байгаа задлан ялгагчийн хэлбэрээс хамааралтай ангилдаг. Харааны (хүн, юмс байдлын дүр ), сонорын (хөгжмийн агуулга төсөөлөл ), шүргэх (урьд хүрсэн зүйлийг төсөөлөх) хөдөлгөөний (үсрэх үе дэх хөдөлгөөнийг төсөөлөх) гэх мэтээр ангилдаг. Задлан ялгагчтай уялдаатайгаар төсөөллийг ангилах нь оновчтой биш бөгөөд юмсын тодорхой нэг шинжийг харгалзан бусдыг орхигдуулдаг. Төсөөлөл нь нэг биш хэд хэдэн задлан ялгагчийн оролцоотойгоор үүсдэг байна. Төсөөлөл нь хүний үйл ажиллагааны явцад бүрэлддэг учраас хүний мэргэжлээс хамааран зохих нэг төрлийн төсөөлөл илүү хөгжиж болдог зураачид - харааны хөгжмийн зохиогчид сонорын тамирчид, бүжигчид - хөндөлгөөний, химич хүнд - үнэрлэх гэх мэт.
  • 9. Төсөөллийг ерөнхийлөн дүгнэсэн шинжээр нь ангилдаг. Төсөөлөл нь байнга ганцаарчилсан шинжтэй хүртэхүйгээс ялгаатайгаар ганцаарчилсан, ерөнхий байж болно. Ганцаарчилсан төсөөлөл бол тодорхой нэг зүйлийг хүртэхэд үүссэн төсөөлөл бол ерөнхий төсөөлөл нь зүйлийг ерөнхийлөн тусгасан байдаг. Төсөөллийг зориг тэвчээрээс хамааруулан ангилдаг. Санамсаргүй төсөөлөл - хүний зориг тэвчээр, ой тогтоолтын идэвхжилгүйгээр аяндаа үүсдэг.
  • 10. Зориудын төсөөлөл - хүний зорилготой холбоотойгоор зориг тэвчээрийн дор үүснэ. Төсөөллийг үргэлжлүүлэх хугацаагаар нь ангилдаг. Шуурхай төсөөлөл - ухамсрын агуулга дахь үйл ажилгааны шуурхай зорилго, сонирхолын дагуу сэргээх байдал. Тухайлбал, нисэх онгоцыг удирдах газрын операторын төвөгтэй үйл ажиллагаа нь түүнээс онгоцны тухай мэдээлэл байрлалыг тодорхойлохын тулд олон төрлийн төсөөллийг байнга шуурхай сэргээх шаардлага гардаг. Богино хугацааны төсөөлөл - хугацааны хувьд мөн л их урт үргэлжилдэггүй төсөөлөл.