SlideShare a Scribd company logo

221ваываыввввввв

N
nurlan93kz

ввччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччччч

1 of 3
Download to read offline
Маңғыстау облысы
Жаңаөзен қаласы
№19 орта мектеп
Тарих пәні мұғалімі
Мейрбекова Айгүл Темірханқызы
Тарих сабағын оқыта отырып оқушы көзқарасын
қалыптастыру
Заман талабына сай білім беру – бүгінгі күннің өзекті
мәселесі. Бүгінгі мектеп оқушылары ертең өз жолында кездескен
қиыншылықтарды жеңуге, өз мәселелерін өздері шешуге, саналы
шешім қабылдауға дайын болуы керек. Қазақ мектебінің болашағы
туралы М.Жұмабаев «Әрбір елдің келешегі мектебіне байланысты»
деп айтып кеткенде, тәуелсіз Қазақстан Республикасының тарихи
әлеуметтік, мәдени рухани болмысын дамытуда, қоғамдық өмір
мен ұлттық мектепті қалыптастыруда ұстаздардың еңбегі зор екенін тілге тиек еткендей.
Дайын білім беруге негізделген «дәстүрлі» стиль арқылы алынған білім оқушылардың
жинақтаған өзге білімдерімен тиімді сіңісе алмайды, сондықтан механикалық есте сақтау,
үстірт білім алу жағдайлары орын алады. Сындарлы оқытудың мақсаты - оқушының
пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімдерін сыныптан тыс жерлерде, кез келген
жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету.
Сындарлы оқыту теориясын әсіресе тарих сабағында жүзеге асырған тиімді әрі
пайдалы екені практика жүзінде дәлелденуде.
Тарих сабағында оқушылардың білім алу үдерісін алға жылжыту мақсатында,
әсіресе үй тапсырмасын пысықтау кезінде «сиқырлы қалам», «сыр сандық», «ия - жоқ»,
«қатені тап!» және т.б. әдістерді қолдану өте тиімді. Бұл әдістер егер мұғалім тарапынан
жүзеге асатын болса, онда белсенді әдістер санатына жатады. Ал егер оқушылар
сұрақтарды өздері құрастырып, басқа оқушылар жауап беретін болса, онда бұл әдістер
интер белсенді әдіс болмақ. Оқушыларға үй тапсырмасы бойынша сұрақтар құрастыруға
уақыт беріледі немесе үйде сұрақтарды құрастырып келеді. Оқушылардың әрқайсысы бір-
бір сұрақтан құрастырды. Сұрақтарды құрастыру қабілетіне қарай оқушылардың деңгейін
де анықтауға мүмкіндік туады: дарынды және талантты оқушылар ашық және күрделі,
кейде жоғары деңгейдегі сұрақтар құрастыра алады. Мұнда Выготскийдің ЖАДА
теориясына сәйкес, мұғалімнің аз ғана көмегімен оқушылар арасында диалог жүреді:
сұрақтарға жауап бере отырып, ақпараттарды дәлелдейді.
Диалог барысында оқушылар нәтижеге жету үшін бар күш – жігерін жұмсап,
білімді бірлесіп алуда немесе «пікір алмасу» барысында тең құқылы серіктестер бола
алады. Өз ойларын іркілмей ашық айтуда оқушылар бір – бірінің әлеуметтік жағдайына,
білім деңгейіне қарамай жауап беріп, дәлелдейді, әр түрлі ақпарат көздерінен алған
білімдерін ортаға салады. Осындай тартысты ойындар мен әдістер кезінде үй
тапсырмасына дайын емес оқушы да өзіне керекті ақпарат алатынын байқадым.
Алғашқыда оқушылар арасында, Мерсердің зерттеуіне сәйкес, әңгіме – дебат процесі
орын алады. Сұрақтарға жауап беру арқылы біріншіден, тарих сабағынан ҰБТ – ға
дайындық жүретін болса, екіншіден жауапты дәлелдеу арқылы тек қана механикалық есте
сақтау іске асып қоймай, оқушы болашақта да алған білімін керекті жерінде пайдалана
алуына септігін тигізеді.
Соңғы жылдардағы зерттеулерде оқу адамның білім алудағы нақты мүмкіндіктерін
пайдалану сипатын қалыптастыратын жиынтық, яғни бастан кешкен тәжірибе, әлеуметтік
қарым – қатынастар, амалдар мен тәсілдер, көзқарастар бейімділіктің кешенді үйлесімі
ретінде анықталған. Сындарлы оқыту курсының негізінде топтық жұмыстардың алатын
орны ерекше. Сабақ беру барысында топтық жұмыстарға көп мән беріп, сапалы білім
беруде топтық жұмыстың философиясын түсінгендеймін. Мұндай сабақтардың жалпы
мақсаты – оқушыларға қолайлы орта қалыптастыру арқылы топтық жұмысты
ұйымдастыра отырып, оқытудың нәтижелілігін арттыру. Тарих сабағында әсіресе тарихи
оқиғаларға байланысты, еліміздің тарихында ерекше орын алатын мемлекет
қайраткерлеріне (хандар, сұлтандар, билер, батырлар, ұлттық зиялы қауым өкілдері)
байланысты сергіту сәттерін жасау арқылы оқушылардың көңілін сабаққа аудара алсақ,
әрі өткен материалдарға шолу жасап алуға да жол ашылады.
Бұл бағдарламаның басым бөлігі, түрлі тәсілдер қарастырылғанына қарамастан,
сындарлы оқыту теориясы негіздерін қамтыған. Бұл теория оқушылардың ойлауын
дамыту олардың бұрынғы алған білімдері мен жаңа немесе сыныптағы түрлі дерек
көздерінен, мұғалімнен, оқулықтан және достарынан алған білімдерімен астастырыла
жүзеге асады деген тұжырымға негізделеді. Осыған сәйкес оқушылардың мұғалімнің
түсіндіргеніне емес, өз сыныптастарының талдау – талқылауына көбірек мән беретінін
байқадым. Топ ішінде зерттеушілік әңгіме барысында оқушылардың небір құнды
дүниелерді сөз ететініне куә болдым. Осының нәтижесінде шындығында, оқушы – «толып
тұрған құмыра» екеніне көзім жетті. Оқушылар өте жүйрік, әрі терең ойлайды. Кез –
келген нәрсеге екі жақты қарай алады. Сыни тұрғыдан ойлау – бұл саналы мағынаны
іздеу. Сыни тұрғыдан оқу мен жазудың көмегі зор.
Сыни тұрғыдан ойлау – «ойлау туралы ойлану» деп сипатталған. Сыни тұрғыдан
ойлау – Қазақстандағы білім беруді дамыту үшін маңызды болып табылатын қазіргі ең
басты педагогикалық түсінік. Бұл әдіс оқушылар мен мұғалімдердің сыни ойлауды
дамытуын саналы және оймен қабылдауын көздейді. Сыни тұрғыдан ойлауды дамыту
бағдарламасы әлемнің түкпір- түкпірінен жиылған білім берушілердің бірлескен еңбегі.
Тәжірибені жүйеге келтірген Л. Джинни, Стил, С. Куртис, Мередит, Чарльз Тэмпл.
Жобаның негізі Ж.Пиаже, Л.С. Выготский теорияларын басшылыққа алады. Сын
тұрғысынан ойлау – сынау емес, шыңдалған ойлау. Сыни тұрғыдан ойлай отырып, оқушы
сана- сезімін, ойлау қабілетін, дүниетанымын дамыта алады. Сыни тұрғыдай ойлауды
тарих сабағында пайдаланған өте тиімді, әрі керекті әдіс деп қарастыруға әбден болады.
Неліктен? Отанымыздың тарихына сараптама жасау арқылы оқушылардың өзіндік
пайымы қалыптасады. Оқушылар тарих сабағында ұтқыр жауап айтуға тырысады: ең
жақсы түсініктемені табуға ұмтылады, үзілді – кесілді жауаптарды іздеудің орнына тарихи
сұрақтар қояды. Оқушылар болжамдар айтады, өзіндік сана – сезімі қалыптасады.
«Оқушылар ой алмасулары керек. Неліктен? Олар бір – бірінің білім деңгейін, не
білетінін, не білмейтінін білулері үшін ой алмасулары керек. Ой алмаса отырып, олар бір
– бірінен көп нәрсені үйренеді. Ой алмаса отырып, өзінің әлемді қабылдауын, өз түсінігін
бізге жеткізеді» (Джудит Генин).
Мұғалім үнемі шығармашылықпен, ізденіспен жұмыс жасап отырса,
жаңашылдыққа жақын болғаны. Өзгелердің үлгісін өз ісінде пайдалана білсе, оған өзіндік
қолтаңбасын қосып отырса – оқушы тәрбиелеу мен білім берудегі жетістігі сол болмақ.
Қазақстан өз тәуелсіздігін алып, жаңаша құрылымы бар демократиялық қоғам
құруға кіріскеніне біршама уақыт өтті. Еліміздің болашағын жасайтын жастар білімімен
қатар шығармашылық қасиеті жоғары, өзіндік көзқарасы бар, елге тұлға болатын
азаматтар болуы керек. Ал ол азаматтарды оқытып, тәрбиелеп шығаратын негізгі орта –
мектеп. Сондықтан қазіргі мектеп ішінара қайта құруларға жол беріп, көп істерде оң
өзгерістерге қол жеткізуде. Тарих пәні мұғалімдерінің міндеті – мәдениетті түрде білімді,
іскер, жеке тұлғаны дамыту, ұлтымыздың рухын көтеру, осы мақсатқа жететіндей тиімді
жол іздеу.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі бағдарламасын іске асыруға белсене
қатысатындар, кең байтақ Қазақстанның байлығына ие болатындар, сол байлықты өз
иелігіне жұмсайтындар, сөз жоқ, қазіргі мектеп қабырғасында жүрген біздің
оқушыларымыз екеніне ешкім күмән келтіре алмайды. Менің де мұғалім ретінде алдыма
қойған мақсатым – оқушыларға ұлттық педагогикалық тәрбие мен білім берумен қатар
олардың шығармашылық қабілеттерін арттыру. Сол себепті сабақты идеялық жағынан
ғылыми негізде, өмірмен байланысты ұйымдастыру оқушының қызығуын, білім
құмарлығын таныту, әр сабақта оқушыларды ойлануға, өздігінен ізденіс жасауға баулып,
ойын ауызша, жазбаша жинақтап баяндап білуге, мәдениетті сөйлеуге үйрету арқылы
ұлттық әдет – ғұрыпты бойына сіңіруге дағдыландыру – әрбір ұстаздың абыройлы
борышы. Бұл ретте өзім сабақ беретін тарих сабағымда оқытудың көптеген әдістерінен
құралған сындарлы оқыту теориясының тиімді әдістерін қолданамын.
Сындарлы оқыту әдістері тұлға аралық қарым – қатынасқа негізделе отырып, «жеке
тұлғаны дамытуға бағытталатын» қазіргі білім беру парадигмасын қанағаттандырады.
Сонымен бірге, сапалы білім алудың алғы шарттары болып табылатын таным белсенділігі
мен ізденіс дербестігін қалыптастырып қана қоймай, ары қарай дамытады.

More Related Content

What's hot

бекмағанбетова нурсулуj
бекмағанбетова нурсулуjбекмағанбетова нурсулуj
бекмағанбетова нурсулуjNurlan Abilhanov
 
дарынды балалармен жұмыс
дарынды балалармен жұмысдарынды балалармен жұмыс
дарынды балалармен жұмысAugambaeva
 
Жыл мұғаліне қатысушы презентациясы
Жыл мұғаліне қатысушы презентациясыЖыл мұғаліне қатысушы презентациясы
Жыл мұғаліне қатысушы презентациясыАйбек Қуандықұлы
 
Zxwewewwewwewewe
ZxwewewwewweweweZxwewewwewwewewe
Zxwewewwewwewewenurlan93kz
 
сын тұрғысынан-ойлауды-дамыту
сын тұрғысынан-ойлауды-дамытусын тұрғысынан-ойлауды-дамыту
сын тұрғысынан-ойлауды-дамытуErjan Beisenhojaev
 
Тәрбиешінің мақсаты, міндеттері, тәрбиенің басым бағыттары
Тәрбиешінің мақсаты, міндеттері, тәрбиенің басым бағыттарыТәрбиешінің мақсаты, міндеттері, тәрбиенің басым бағыттары
Тәрбиешінің мақсаты, міндеттері, тәрбиенің басым бағыттарыАйбек Қуандықұлы
 
3. оқу бағдарлама әлемтану бастауыш мектеп 1 нұсқа 180214
3. оқу бағдарлама әлемтану бастауыш мектеп 1 нұсқа 1802143. оқу бағдарлама әлемтану бастауыш мектеп 1 нұсқа 180214
3. оқу бағдарлама әлемтану бастауыш мектеп 1 нұсқа 180214NisEdu
 
Сынып жетекшісінің портфолиосы
Сынып жетекшісінің портфолиосыСынып жетекшісінің портфолиосы
Сынып жетекшісінің портфолиосыАйбек Қуандықұлы
 
презентация Microsoft power point
презентация Microsoft power pointпрезентация Microsoft power point
презентация Microsoft power pointAbylay Kurmanov
 
биология презентация
биология презентациябиология презентация
биология презентацияAsem Sarsembayeva
 
мұғалімнің жетістіктері
мұғалімнің жетістіктерімұғалімнің жетістіктері
мұғалімнің жетістіктеріAsem Sarsembayeva
 
33афыаыв
33афыаыв33афыаыв
33афыаывnurlan93kz
 
Дене тәрбиесі пәнінің мұғалімінің портфолиосы
Дене тәрбиесі пәнінің мұғалімінің портфолиосыДене тәрбиесі пәнінің мұғалімінің портфолиосы
Дене тәрбиесі пәнінің мұғалімінің портфолиосыАйбек Қуандықұлы
 

What's hot (20)

019 toptama site
019 toptama site019 toptama site
019 toptama site
 
бекмағанбетова нурсулуj
бекмағанбетова нурсулуjбекмағанбетова нурсулуj
бекмағанбетова нурсулуj
 
777
777777
777
 
дарынды балалармен жұмыс
дарынды балалармен жұмысдарынды балалармен жұмыс
дарынды балалармен жұмыс
 
Жыл мұғаліне қатысушы презентациясы
Жыл мұғаліне қатысушы презентациясыЖыл мұғаліне қатысушы презентациясы
Жыл мұғаліне қатысушы презентациясы
 
Zxwewewwewwewewe
ZxwewewwewweweweZxwewewwewwewewe
Zxwewewwewwewewe
 
Портфолио Раушан
Портфолио РаушанПортфолио Раушан
Портфолио Раушан
 
сын тұрғысынан-ойлауды-дамыту
сын тұрғысынан-ойлауды-дамытусын тұрғысынан-ойлауды-дамыту
сын тұрғысынан-ойлауды-дамыту
 
2222
22222222
2222
 
Тәрбиешінің мақсаты, міндеттері, тәрбиенің басым бағыттары
Тәрбиешінің мақсаты, міндеттері, тәрбиенің басым бағыттарыТәрбиешінің мақсаты, міндеттері, тәрбиенің басым бағыттары
Тәрбиешінің мақсаты, міндеттері, тәрбиенің басым бағыттары
 
3. оқу бағдарлама әлемтану бастауыш мектеп 1 нұсқа 180214
3. оқу бағдарлама әлемтану бастауыш мектеп 1 нұсқа 1802143. оқу бағдарлама әлемтану бастауыш мектеп 1 нұсқа 180214
3. оқу бағдарлама әлемтану бастауыш мектеп 1 нұсқа 180214
 
Сынып жетекшісінің портфолиосы
Сынып жетекшісінің портфолиосыСынып жетекшісінің портфолиосы
Сынып жетекшісінің портфолиосы
 
презентация Microsoft power point
презентация Microsoft power pointпрезентация Microsoft power point
презентация Microsoft power point
 
биология презентация
биология презентациябиология презентация
биология презентация
 
мұғалімнің жетістіктері
мұғалімнің жетістіктерімұғалімнің жетістіктері
мұғалімнің жетістіктері
 
Зейін
ЗейінЗейін
Зейін
 
Xx
XxXx
Xx
 
33афыаыв
33афыаыв33афыаыв
33афыаыв
 
Ұстаздық еткен жалықпас
Ұстаздық еткен жалықпасҰстаздық еткен жалықпас
Ұстаздық еткен жалықпас
 
Дене тәрбиесі пәнінің мұғалімінің портфолиосы
Дене тәрбиесі пәнінің мұғалімінің портфолиосыДене тәрбиесі пәнінің мұғалімінің портфолиосы
Дене тәрбиесі пәнінің мұғалімінің портфолиосы
 

Viewers also liked

5445rtretrtersss
5445rtretrtersss5445rtretrtersss
5445rtretrtersssnurlan93kz
 
2029sdsdsdsdsdsd
2029sdsdsdsdsdsd2029sdsdsdsdsdsd
2029sdsdsdsdsdsdnurlan93kz
 
303ллоршгршг
303ллоршгршг303ллоршгршг
303ллоршгршгnurlan93kz
 
54rerereeeeeeeeeeeeeeeeee
54rerereeeeeeeeeeeeeeeeee54rerereeeeeeeeeeeeeeeeee
54rerereeeeeeeeeeeeeeeeeenurlan93kz
 
CvcvcRTRETRERRRRRRRRRRRRTR
CvcvcRTRETRERRRRRRRRRRRRTRCvcvcRTRETRERRRRRRRRRRRRTR
CvcvcRTRETRERRRRRRRRRRRRTRnurlan93kz
 
2552ewewewewwwww
2552ewewewewwwww2552ewewewewwwww
2552ewewewewwwwwnurlan93kz
 
2025ььььььььььььььььььььььььььььььооо
2025ььььььььььььььььььььььььььььььооо2025ььььььььььььььььььььььььььььььооо
2025ььььььььььььььььььььььььььььььоооnurlan93kz
 
2112sdsdsdsssssssssssssss
2112sdsdsdsssssssssssssss2112sdsdsdsssssssssssssss
2112sdsdsdsssssssssssssssnurlan93kz
 
879цйуцйуц
879цйуцйуц879цйуцйуц
879цйуцйуцnurlan93kz
 
1441dfefwefefef
1441dfefwefefef1441dfefwefefef
1441dfefwefefefnurlan93kz
 
32ererereeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
32ererereeeeeeeeeeeeeeeeeeeee32ererereeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
32ererereeeeeeeeeeeeeeeeeeeeenurlan93kz
 
87783ererereree
87783ererereree87783ererereree
87783erererereenurlan93kz
 
3223кеккекекууу
3223кеккекекууу3223кеккекекууу
3223кеккекекуууnurlan93kz
 
66ddwdeedeededed
66ddwdeedeededed66ddwdeedeededed
66ddwdeedeededednurlan93kz
 

Viewers also liked (19)

2sdsds
2sdsds2sdsds
2sdsds
 
5445rtretrtersss
5445rtretrtersss5445rtretrtersss
5445rtretrtersss
 
258efwfefd
258efwfefd258efwfefd
258efwfefd
 
4001ывыв
4001ывыв4001ывыв
4001ывыв
 
7wewwew
7wewwew7wewwew
7wewwew
 
2029sdsdsdsdsdsd
2029sdsdsdsdsdsd2029sdsdsdsdsdsd
2029sdsdsdsdsdsd
 
303ллоршгршг
303ллоршгршг303ллоршгршг
303ллоршгршг
 
54rerereeeeeeeeeeeeeeeeee
54rerereeeeeeeeeeeeeeeeee54rerereeeeeeeeeeeeeeeeee
54rerereeeeeeeeeeeeeeeeee
 
52dfdfe
52dfdfe52dfdfe
52dfdfe
 
CvcvcRTRETRERRRRRRRRRRRRTR
CvcvcRTRETRERRRRRRRRRRRRTRCvcvcRTRETRERRRRRRRRRRRRTR
CvcvcRTRETRERRRRRRRRRRRRTR
 
2552ewewewewwwww
2552ewewewewwwww2552ewewewewwwww
2552ewewewewwwww
 
2025ььььььььььььььььььььььььььььььооо
2025ььььььььььььььььььььььььььььььооо2025ььььььььььььььььььььььььььььььооо
2025ььььььььььььььььььььььььььььььооо
 
2112sdsdsdsssssssssssssss
2112sdsdsdsssssssssssssss2112sdsdsdsssssssssssssss
2112sdsdsdsssssssssssssss
 
879цйуцйуц
879цйуцйуц879цйуцйуц
879цйуцйуц
 
1441dfefwefefef
1441dfefwefefef1441dfefwefefef
1441dfefwefefef
 
32ererereeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
32ererereeeeeeeeeeeeeeeeeeeee32ererereeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
32ererereeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
 
87783ererereree
87783ererereree87783ererereree
87783ererereree
 
3223кеккекекууу
3223кеккекекууу3223кеккекекууу
3223кеккекекууу
 
66ddwdeedeededed
66ddwdeedeededed66ddwdeedeededed
66ddwdeedeededed
 

Similar to 221ваываыввввввв

1.3 Білім беру парадигмасының нәтижеге және жеке тұлғаға бағдарлануы.
1.3 Білім беру парадигмасының нәтижеге және жеке тұлғаға бағдарлануы.1.3 Білім беру парадигмасының нәтижеге және жеке тұлғаға бағдарлануы.
1.3 Білім беру парадигмасының нәтижеге және жеке тұлғаға бағдарлануы.ssuserc6bdf11
 
23erewrewrwsssssssssss
23erewrewrwsssssssssss23erewrewrwsssssssssss
23erewrewrwsssssssssssnurlan93kz
 
сейтмаганбетова ш.ж. ма -ала
сейтмаганбетова ш.ж.   ма -аласейтмаганбетова ш.ж.   ма -ала
сейтмаганбетова ш.ж. ма -алаoquzaman
 
Көшбасшылық жұмыстарды жүргізудің ерекшелігі
Көшбасшылық  жұмыстарды   жүргізудің  ерекшелігіКөшбасшылық  жұмыстарды   жүргізудің  ерекшелігі
Көшбасшылық жұмыстарды жүргізудің ерекшелігіАйбек Қуандықұлы
 
шыгар жоба
шыгар жобашыгар жоба
шыгар жобаoquzaman
 
мен зерттеушимин
мен зерттеушиминмен зерттеушимин
мен зерттеушиминAsem Sarsembayeva
 
білім беру кәсіби өсуі
білім беру кәсіби өсуібілім беру кәсіби өсуі
білім беру кәсіби өсуіSaule Abdykanova
 
коучинг ата ана
коучинг ата анакоучинг ата ана
коучинг ата анаAsem Sarsembayeva
 

Similar to 221ваываыввввввв (20)

5п
5п5п
5п
 
баяндама
баяндамабаяндама
баяндама
 
тукубаева т.т
тукубаева т.ттукубаева т.т
тукубаева т.т
 
1.3 Білім беру парадигмасының нәтижеге және жеке тұлғаға бағдарлануы.
1.3 Білім беру парадигмасының нәтижеге және жеке тұлғаға бағдарлануы.1.3 Білім беру парадигмасының нәтижеге және жеке тұлғаға бағдарлануы.
1.3 Білім беру парадигмасының нәтижеге және жеке тұлғаға бағдарлануы.
 
23erewrewrwsssssssssss
23erewrewrwsssssssssss23erewrewrwsssssssssss
23erewrewrwsssssssssss
 
2323j
2323j2323j
2323j
 
жұмыс ибраева а
жұмыс ибраева ажұмыс ибраева а
жұмыс ибраева а
 
сейтмаганбетова ш.ж. мақала
сейтмаганбетова ш.ж.   мақаласейтмаганбетова ш.ж.   мақала
сейтмаганбетова ш.ж. мақала
 
сейтмаганбетова ш.ж. ма -ала
сейтмаганбетова ш.ж.   ма -аласейтмаганбетова ш.ж.   ма -ала
сейтмаганбетова ш.ж. ма -ала
 
салтенова н.с
салтенова н.ссалтенова н.с
салтенова н.с
 
Көшбасшылық жұмыстарды жүргізудің ерекшелігі
Көшбасшылық  жұмыстарды   жүргізудің  ерекшелігіКөшбасшылық  жұмыстарды   жүргізудің  ерекшелігі
Көшбасшылық жұмыстарды жүргізудің ерекшелігі
 
жұмыс кушманова к.а №19 ом
жұмыс кушманова к.а №19 омжұмыс кушманова к.а №19 ом
жұмыс кушманова к.а №19 ом
 
шыгар жоба
шыгар жобашыгар жоба
шыгар жоба
 
лLеsson study м -__ал¦мн¦__ к__с¦би __рлеу жолы¬
лLеsson study  м -__ал¦мн¦__ к__с¦би __рлеу жолы¬лLеsson study  м -__ал¦мн¦__ к__с¦би __рлеу жолы¬
лLеsson study м -__ал¦мн¦__ к__с¦би __рлеу жолы¬
 
конферен
конференконферен
конферен
 
доклад нарикбаева к
доклад нарикбаева кдоклад нарикбаева к
доклад нарикбаева к
 
мен зерттеушимин
мен зерттеушиминмен зерттеушимин
мен зерттеушимин
 
іс тәжірибе
іс тәжірибеіс тәжірибе
іс тәжірибе
 
білім беру кәсіби өсуі
білім беру кәсіби өсуібілім беру кәсіби өсуі
білім беру кәсіби өсуі
 
коучинг ата ана
коучинг ата анакоучинг ата ана
коучинг ата ана
 

More from nurlan93kz

2086ваывауа
2086ваывауа2086ваывауа
2086ваывауаnurlan93kz
 
2056xcxxxxxxxxxxxxxx
2056xcxxxxxxxxxxxxxx2056xcxxxxxxxxxxxxxx
2056xcxxxxxxxxxxxxxxnurlan93kz
 
2052sdasdsdsdsds
2052sdasdsdsdsds2052sdasdsdsdsds
2052sdasdsdsdsdsnurlan93kz
 
2050ВАФЫВЫВЫВ
2050ВАФЫВЫВЫВ2050ВАФЫВЫВЫВ
2050ВАФЫВЫВЫВnurlan93kz
 
2049sadfadadas
2049sadfadadas2049sadfadadas
2049sadfadadasnurlan93kz
 
2030цуцуцуц
2030цуцуцуц2030цуцуцуц
2030цуцуцуцnurlan93kz
 
ЛЛББЬБ ЛБ ЬБЛШГОРНПЕААПР
  ЛЛББЬБ ЛБ   ЬБЛШГОРНПЕААПР  ЛЛББЬБ ЛБ   ЬБЛШГОРНПЕААПР
ЛЛББЬБ ЛБ ЬБЛШГОРНПЕААПРnurlan93kz
 
(2)ЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭБ
 (2)ЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭБ (2)ЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭБ
(2)ЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭБnurlan93kz
 
2024хдлдбюд
2024хдлдбюд2024хдлдбюд
2024хдлдбюдnurlan93kz
 
2023ывывывы
2023ывывывы2023ывывывы
2023ывывывыnurlan93kz
 
2021цуцуцуццц
2021цуцуцуццц2021цуцуцуццц
2021цуцуцуцццnurlan93kz
 
2019УКУКУ
2019УКУКУ2019УКУКУ
2019УКУКУnurlan93kz
 
2018ЫВЫФВФЫВЫФ
2018ЫВЫФВФЫВЫФ2018ЫВЫФВФЫВЫФ
2018ЫВЫФВФЫВЫФnurlan93kz
 

More from nurlan93kz (20)

2086ваывауа
2086ваывауа2086ваывауа
2086ваывауа
 
2056xcxxxxxxxxxxxxxx
2056xcxxxxxxxxxxxxxx2056xcxxxxxxxxxxxxxx
2056xcxxxxxxxxxxxxxx
 
2055sddsadsd
2055sddsadsd2055sddsadsd
2055sddsadsd
 
2053xczcxc
2053xczcxc2053xczcxc
2053xczcxc
 
2052sdasdsdsdsds
2052sdasdsdsdsds2052sdasdsdsdsds
2052sdasdsdsdsds
 
2051fdfdfd
2051fdfdfd2051fdfdfd
2051fdfdfd
 
2050ВАФЫВЫВЫВ
2050ВАФЫВЫВЫВ2050ВАФЫВЫВЫВ
2050ВАФЫВЫВЫВ
 
2049sadfadadas
2049sadfadadas2049sadfadadas
2049sadfadadas
 
2048dfsfdsf
2048dfsfdsf2048dfsfdsf
2048dfsfdsf
 
2047dsdsdsd
2047dsdsdsd2047dsdsdsd
2047dsdsdsd
 
2046dsfsdfd
2046dsfsdfd2046dsfsdfd
2046dsfsdfd
 
2045erwerer
2045erwerer2045erwerer
2045erwerer
 
2030цуцуцуц
2030цуцуцуц2030цуцуцуц
2030цуцуцуц
 
ЛЛББЬБ ЛБ ЬБЛШГОРНПЕААПР
  ЛЛББЬБ ЛБ   ЬБЛШГОРНПЕААПР  ЛЛББЬБ ЛБ   ЬБЛШГОРНПЕААПР
ЛЛББЬБ ЛБ ЬБЛШГОРНПЕААПР
 
(2)ЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭБ
 (2)ЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭБ (2)ЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭБ
(2)ЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭЭБ
 
2024хдлдбюд
2024хдлдбюд2024хдлдбюд
2024хдлдбюд
 
2023ывывывы
2023ывывывы2023ывывывы
2023ывывывы
 
2021цуцуцуццц
2021цуцуцуццц2021цуцуцуццц
2021цуцуцуццц
 
2019УКУКУ
2019УКУКУ2019УКУКУ
2019УКУКУ
 
2018ЫВЫФВФЫВЫФ
2018ЫВЫФВФЫВЫФ2018ЫВЫФВФЫВЫФ
2018ЫВЫФВФЫВЫФ
 

221ваываыввввввв

  • 1. Маңғыстау облысы Жаңаөзен қаласы №19 орта мектеп Тарих пәні мұғалімі Мейрбекова Айгүл Темірханқызы Тарих сабағын оқыта отырып оқушы көзқарасын қалыптастыру Заман талабына сай білім беру – бүгінгі күннің өзекті мәселесі. Бүгінгі мектеп оқушылары ертең өз жолында кездескен қиыншылықтарды жеңуге, өз мәселелерін өздері шешуге, саналы шешім қабылдауға дайын болуы керек. Қазақ мектебінің болашағы туралы М.Жұмабаев «Әрбір елдің келешегі мектебіне байланысты» деп айтып кеткенде, тәуелсіз Қазақстан Республикасының тарихи әлеуметтік, мәдени рухани болмысын дамытуда, қоғамдық өмір мен ұлттық мектепті қалыптастыруда ұстаздардың еңбегі зор екенін тілге тиек еткендей. Дайын білім беруге негізделген «дәстүрлі» стиль арқылы алынған білім оқушылардың жинақтаған өзге білімдерімен тиімді сіңісе алмайды, сондықтан механикалық есте сақтау, үстірт білім алу жағдайлары орын алады. Сындарлы оқытудың мақсаты - оқушының пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімдерін сыныптан тыс жерлерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету. Сындарлы оқыту теориясын әсіресе тарих сабағында жүзеге асырған тиімді әрі пайдалы екені практика жүзінде дәлелденуде. Тарих сабағында оқушылардың білім алу үдерісін алға жылжыту мақсатында, әсіресе үй тапсырмасын пысықтау кезінде «сиқырлы қалам», «сыр сандық», «ия - жоқ», «қатені тап!» және т.б. әдістерді қолдану өте тиімді. Бұл әдістер егер мұғалім тарапынан жүзеге асатын болса, онда белсенді әдістер санатына жатады. Ал егер оқушылар сұрақтарды өздері құрастырып, басқа оқушылар жауап беретін болса, онда бұл әдістер интер белсенді әдіс болмақ. Оқушыларға үй тапсырмасы бойынша сұрақтар құрастыруға уақыт беріледі немесе үйде сұрақтарды құрастырып келеді. Оқушылардың әрқайсысы бір- бір сұрақтан құрастырды. Сұрақтарды құрастыру қабілетіне қарай оқушылардың деңгейін де анықтауға мүмкіндік туады: дарынды және талантты оқушылар ашық және күрделі, кейде жоғары деңгейдегі сұрақтар құрастыра алады. Мұнда Выготскийдің ЖАДА теориясына сәйкес, мұғалімнің аз ғана көмегімен оқушылар арасында диалог жүреді: сұрақтарға жауап бере отырып, ақпараттарды дәлелдейді. Диалог барысында оқушылар нәтижеге жету үшін бар күш – жігерін жұмсап, білімді бірлесіп алуда немесе «пікір алмасу» барысында тең құқылы серіктестер бола алады. Өз ойларын іркілмей ашық айтуда оқушылар бір – бірінің әлеуметтік жағдайына, білім деңгейіне қарамай жауап беріп, дәлелдейді, әр түрлі ақпарат көздерінен алған білімдерін ортаға салады. Осындай тартысты ойындар мен әдістер кезінде үй тапсырмасына дайын емес оқушы да өзіне керекті ақпарат алатынын байқадым. Алғашқыда оқушылар арасында, Мерсердің зерттеуіне сәйкес, әңгіме – дебат процесі
  • 2. орын алады. Сұрақтарға жауап беру арқылы біріншіден, тарих сабағынан ҰБТ – ға дайындық жүретін болса, екіншіден жауапты дәлелдеу арқылы тек қана механикалық есте сақтау іске асып қоймай, оқушы болашақта да алған білімін керекті жерінде пайдалана алуына септігін тигізеді. Соңғы жылдардағы зерттеулерде оқу адамның білім алудағы нақты мүмкіндіктерін пайдалану сипатын қалыптастыратын жиынтық, яғни бастан кешкен тәжірибе, әлеуметтік қарым – қатынастар, амалдар мен тәсілдер, көзқарастар бейімділіктің кешенді үйлесімі ретінде анықталған. Сындарлы оқыту курсының негізінде топтық жұмыстардың алатын орны ерекше. Сабақ беру барысында топтық жұмыстарға көп мән беріп, сапалы білім беруде топтық жұмыстың философиясын түсінгендеймін. Мұндай сабақтардың жалпы мақсаты – оқушыларға қолайлы орта қалыптастыру арқылы топтық жұмысты ұйымдастыра отырып, оқытудың нәтижелілігін арттыру. Тарих сабағында әсіресе тарихи оқиғаларға байланысты, еліміздің тарихында ерекше орын алатын мемлекет қайраткерлеріне (хандар, сұлтандар, билер, батырлар, ұлттық зиялы қауым өкілдері) байланысты сергіту сәттерін жасау арқылы оқушылардың көңілін сабаққа аудара алсақ, әрі өткен материалдарға шолу жасап алуға да жол ашылады. Бұл бағдарламаның басым бөлігі, түрлі тәсілдер қарастырылғанына қарамастан, сындарлы оқыту теориясы негіздерін қамтыған. Бұл теория оқушылардың ойлауын дамыту олардың бұрынғы алған білімдері мен жаңа немесе сыныптағы түрлі дерек көздерінен, мұғалімнен, оқулықтан және достарынан алған білімдерімен астастырыла жүзеге асады деген тұжырымға негізделеді. Осыған сәйкес оқушылардың мұғалімнің түсіндіргеніне емес, өз сыныптастарының талдау – талқылауына көбірек мән беретінін байқадым. Топ ішінде зерттеушілік әңгіме барысында оқушылардың небір құнды дүниелерді сөз ететініне куә болдым. Осының нәтижесінде шындығында, оқушы – «толып тұрған құмыра» екеніне көзім жетті. Оқушылар өте жүйрік, әрі терең ойлайды. Кез – келген нәрсеге екі жақты қарай алады. Сыни тұрғыдан ойлау – бұл саналы мағынаны іздеу. Сыни тұрғыдан оқу мен жазудың көмегі зор. Сыни тұрғыдан ойлау – «ойлау туралы ойлану» деп сипатталған. Сыни тұрғыдан ойлау – Қазақстандағы білім беруді дамыту үшін маңызды болып табылатын қазіргі ең басты педагогикалық түсінік. Бұл әдіс оқушылар мен мұғалімдердің сыни ойлауды дамытуын саналы және оймен қабылдауын көздейді. Сыни тұрғыдан ойлауды дамыту бағдарламасы әлемнің түкпір- түкпірінен жиылған білім берушілердің бірлескен еңбегі. Тәжірибені жүйеге келтірген Л. Джинни, Стил, С. Куртис, Мередит, Чарльз Тэмпл. Жобаның негізі Ж.Пиаже, Л.С. Выготский теорияларын басшылыққа алады. Сын тұрғысынан ойлау – сынау емес, шыңдалған ойлау. Сыни тұрғыдан ойлай отырып, оқушы сана- сезімін, ойлау қабілетін, дүниетанымын дамыта алады. Сыни тұрғыдай ойлауды тарих сабағында пайдаланған өте тиімді, әрі керекті әдіс деп қарастыруға әбден болады. Неліктен? Отанымыздың тарихына сараптама жасау арқылы оқушылардың өзіндік пайымы қалыптасады. Оқушылар тарих сабағында ұтқыр жауап айтуға тырысады: ең жақсы түсініктемені табуға ұмтылады, үзілді – кесілді жауаптарды іздеудің орнына тарихи сұрақтар қояды. Оқушылар болжамдар айтады, өзіндік сана – сезімі қалыптасады. «Оқушылар ой алмасулары керек. Неліктен? Олар бір – бірінің білім деңгейін, не білетінін, не білмейтінін білулері үшін ой алмасулары керек. Ой алмаса отырып, олар бір – бірінен көп нәрсені үйренеді. Ой алмаса отырып, өзінің әлемді қабылдауын, өз түсінігін бізге жеткізеді» (Джудит Генин). Мұғалім үнемі шығармашылықпен, ізденіспен жұмыс жасап отырса, жаңашылдыққа жақын болғаны. Өзгелердің үлгісін өз ісінде пайдалана білсе, оған өзіндік қолтаңбасын қосып отырса – оқушы тәрбиелеу мен білім берудегі жетістігі сол болмақ. Қазақстан өз тәуелсіздігін алып, жаңаша құрылымы бар демократиялық қоғам құруға кіріскеніне біршама уақыт өтті. Еліміздің болашағын жасайтын жастар білімімен қатар шығармашылық қасиеті жоғары, өзіндік көзқарасы бар, елге тұлға болатын азаматтар болуы керек. Ал ол азаматтарды оқытып, тәрбиелеп шығаратын негізгі орта –
  • 3. мектеп. Сондықтан қазіргі мектеп ішінара қайта құруларға жол беріп, көп істерде оң өзгерістерге қол жеткізуде. Тарих пәні мұғалімдерінің міндеті – мәдениетті түрде білімді, іскер, жеке тұлғаны дамыту, ұлтымыздың рухын көтеру, осы мақсатқа жететіндей тиімді жол іздеу. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі бағдарламасын іске асыруға белсене қатысатындар, кең байтақ Қазақстанның байлығына ие болатындар, сол байлықты өз иелігіне жұмсайтындар, сөз жоқ, қазіргі мектеп қабырғасында жүрген біздің оқушыларымыз екеніне ешкім күмән келтіре алмайды. Менің де мұғалім ретінде алдыма қойған мақсатым – оқушыларға ұлттық педагогикалық тәрбие мен білім берумен қатар олардың шығармашылық қабілеттерін арттыру. Сол себепті сабақты идеялық жағынан ғылыми негізде, өмірмен байланысты ұйымдастыру оқушының қызығуын, білім құмарлығын таныту, әр сабақта оқушыларды ойлануға, өздігінен ізденіс жасауға баулып, ойын ауызша, жазбаша жинақтап баяндап білуге, мәдениетті сөйлеуге үйрету арқылы ұлттық әдет – ғұрыпты бойына сіңіруге дағдыландыру – әрбір ұстаздың абыройлы борышы. Бұл ретте өзім сабақ беретін тарих сабағымда оқытудың көптеген әдістерінен құралған сындарлы оқыту теориясының тиімді әдістерін қолданамын. Сындарлы оқыту әдістері тұлға аралық қарым – қатынасқа негізделе отырып, «жеке тұлғаны дамытуға бағытталатын» қазіргі білім беру парадигмасын қанағаттандырады. Сонымен бірге, сапалы білім алудың алғы шарттары болып табылатын таным белсенділігі мен ізденіс дербестігін қалыптастырып қана қоймай, ары қарай дамытады.