Bilim                                   “Elementlerin Periyodik Tablosu” Posteri Derginizle Birlikte...                   ...
Bilim   Teknik      ve        Aylık Popüler Bilim Dergisi        Yıl 45 Sayı 528        Kasım 2011                        ...
İçindekiler26   Bu gezegen bir gün bize yetmeyecek. Ya da merakımız bizi başka dünyaları keşfetmeye, oralara yerleşmeye zo...
Haberler ....................................................................................................................
HaberlerAroma                                                ve solunum yollarının tahriş olmasına ne-      gelmiş bir met...
Bilim ve Teknik Kasım 2011O     tizmli çocuklar otizmli olmayan      akranlarına göre nasıl farklılıklargösteriyor, nasıl ...
HaberlerOptiği,                                                                                                   böyle bi...
Bilim ve Teknik Kasım 2011yeni teknolojinin bilgisayar oyunlarında ve            RASAT, 17 Ağustos 2011 tarihinde         ...
HaberlerIQ Seviyesi                                    görmüş. Bazılarının başarıları yaşıtları-                          ...
Bilim ve Teknik Kasım 2011                                                küçüldüğü bildiriliyor. Karbon kirliliğinin   da...
Haberler                                             Gündemdeki     Dr. Bahri                                             ...
Bilim ve Teknik Kasım 2011sarı renktedir. Kışın zor koşullarını atlat-        Bunun dışında doğada, uygun olan her       k...
Ctrl+Alt+Del                                                Levent Daşkıran      Avrupa Komisyonu Genişbant Hız İçin Veril...
Bilim ve Teknik Kasım 2011                                                                                                ...
Tekno - Yaşam                  Osman Topaç             Kodak’tan                                                          ...
Bilim ve Teknik Kasım 2011                                                                                                ...
Zeynep Ünalan                İvmelenen Evren:                Süpernovalardan Karanlık Enerjiye                2011        ...
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım

12,955 views

Published on

0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
12,955
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
15
Actions
Shares
0
Downloads
147
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Bilim Teknik Dergisi 2011 Kasım

  1. 1. Bilim “Elementlerin Periyodik Tablosu” Posteri Derginizle Birlikte... Teknik ve Aylık Popüler Bilim Dergisi Kasım 2011 Yıl 45 Sayı 528 4 TL Evdeki ZararlıBilim ve Teknik Kimyasal MaddelerKasım 2011Yıl 45Sayı 528 Dünya’dan SonraEvdeki Zararlı Kimyasal Maddeler Nereye? Parazitlerin Kurbanlarına Oynadıkları Oyunlar Dünyayı Besleyen Adam: Norman Borlaug Antioksidanları Belirlemede Yeni Bir Yöntem: CUPRAC 2011 Nobel Ödülleri 28 9 771300 338001
  2. 2. Bilim Teknik ve Aylık Popüler Bilim Dergisi Yıl 45 Sayı 528 Kasım 2011 “Benim mânevi mirasım ilim ve akıldır” Mustafa Kemal Atatürk Katı, sıvı, gaz bütün maddeler kimyasal elementlerden ya da bunların oluşturduğu bileşiklerden oluşuyor. Dünyayı ve içindekileri anlama çabası olan bilimin temelinde kimya var. Kimyanın insanlığa katkılarını ve kimya alanındaki gelişmeleri tanıtmak için 2011 yılı Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği’nin önerisiyle UNESCO tarafından Uluslararası Kimya Yılı ilan edildi. “Kimya - Hayatımız, Geleceğimiz” sloganıyla konferanslar, sergiler, etkinlikler gerçekleştiriliyor, dergilerde konuya özel yazılar yayımlanıyor. Bilim ve Teknik dergisi olarak biz de bu sayımızda kimya yılı etkinliklerine katkı sağlayacak yazılara yer verdik ve bir poster hazırladık. Kimya yazıları Hacettepe Üniversitesi Kimya Bölümü’nden Prof. Dr. Adil Denizli’nin katkılarıyla hazırlandı. “Evsel Kimyasal Maddeler”Getty başlıklı yazıda, evlerimizde kullandığımız ve “temizlemeye çalıştığımız şeylerden genellikle daha tehlikeli” olan temizlik malzemelerine ve eşyalarımızdaki kimyasallara dikkat çekiliyor. “Periyodik Tablonun Gelişiminin Kısa Tarihi” başlıklı yazımız “elementlerin özellikleri neden periyodik olarak tekrarlanır?” sorusuna cevap arayışlarının tarihini anlatıyor. “Antioksidanları Belirlemede Yeni Bir Yöntem: CUPRAC” başlıklı yazı İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Bölümü Analitik Kimya Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Reşat Apak ve çalışma grubunun dünya literatürüne kazandırdığı, genel adı “bakır (II) iyonu indirgeme esaslı antioksidan kapasite” (CUPRAC) ölçüm yöntemi tanıtıyor. Bilim ve Teknik dergisi iki kez elementlerin periyodik tablosu posteri yayımladı. Bunlardan edinemeyen birçok okuyucumuz yeni bir poster istiyordu. Hem bu istekleri yerine getirmek hem de yeni eklenen elementlerle en güncel periyodik tabloyu vermek istiyorduk. Periodictable.com adlı web sitesinde çalışmalarını yayımlayan araştırma grubunun hazırladığı, görüntülerle zenginleştirilmiş elementlerin periyodik tablosunun yayın haklarını alarak dergimizin bu sayısında sizlere ulaştırdık. Beğeneceğinizi umduğumuz bu posterden sonra elementlerin periyodik tablosunu etkileşimli ve animasyonlu olarak hazırlayacağız. Bu çalışmamızı etkileşimli bilim DVD’siyle sizlere sunacağız. Dergimizin bu sayısında her yıl olduğu gibi Nobel Ödüllerini kazananları ve çalışmalarını tanıtıyoruz. Yine bu sayıda “Dünya’dan Sonra”, “Adli Tıbbın Minik Kahramanları: Böcekler”, “Parazitlerin Kurbanlarına Oynadıkları Oyunlar”, “Dünyayı Besleyen Adam: Norman Borlaug” ve “Wegener’in Yapbozu” başlıklı yazılarımızı ilgiyle okuyacağınızı düşünüyoruz. 12-20 Kasım tarihlerinde TÜYAP İstanbul Kitap Fuarı var. Yazarımız Prof. Dr. Bahri Karaçay 13 Kasım Pazar günü TÜBİTAK standında, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları arasında yayımlanan “Yaşamın Sırrı DNA” adlı kitabını imzalayacak. Ayrıca Bilim ve Teknik dergisinin düzenlediği “Bilim Söyleşisi” kapsamında beş ayrı yerde “Yaşamın Sırrı DNA: Genetik Reform ve Geleceğimiz” başlıklı sunumlar gerçekleştirecek. Bu sunumların ayrıntıları “Haberler” kısmında veriliyor. Kasım ayı bizler için çok yoğun geçecek. Sizleri kitap fuarındaki standımıza ve “Bilim Söyleşisi” etkinliğimize davet ediyoruz.. Saygılarımızla Duran Akca Sahibi Yazı ve Araştırma Grafik Tasarım - Uygulama Mali Yönetmen TÜBİTAK Adına Başkan Alp Akoğlu Ödül Evren Töngür H. Mustafa Uçar Prof. Dr. Yücel Altunbaşak (alp.akoglu@tubitak.gov.tr) (odul.tongur@tubitak.gov.tr) (mustafa.ucar@tubitak.gov.tr) İlay Çelik Genel Yayın Yönetmeni (ilay.celik@tubitak.gov.tr) Web İdari Hizmetler Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Dr. Özlem Kılıç Ekici Sadi Atılgan İmran Tok Duran Akca (ozlem.ekici@tubitak.gov.tr) (sadi.atilgan@tubitak.gov.tr) (imran.tok@tubitak.gov.tr) (duran.akca@tubitak.gov.tr) Dr. Bülent Gözcelioğlu Ersel Yavuz (bulent.gozcelioglu@tubitak.gov.tr) (ersel.yavuz@tubitak.gov.tr) Yayın Kurulu Dr. Özlem İkinci (ozlem.ikinci@tubitak.gov.tr) Dr. Kıvanç Dinçer Doç. Dr. Tarık Baykara Dr. Zeynep Ünalan (zeynep.unalan@tubitak.gov.tr) Prof. Dr. Salih Çepni Yazışma Adresi Abone İlişkileri Fiyatı 4 TL Prof. Dr. Süleyman İrvan Dr. Oğuzhan Vıcıl (oguzhan.vicil@tubitak.gov.tr) Bilim ve Teknik Dergisi (312) 468 53 00 Yurtdışı Fiyatı 5 Euro. Dr. Şükrü Kaya Atatürk Bulvarı Faks: (312) 427 13 36 Yrd. Doç. Dr. Ahmet Onat No: 221 Kavaklıdere 06100 abone@tubitak.gov.tr Dağıtım: TDP A.Ş. Prof. Dr. Muharrem Yazıcı Redaksiyon Çankaya - Ankara http://www.tdp.com.tr Sevil Kıvan İnternet (sevil.kivan@tubitak.gov.tr) Tel www.biltek.tubitak.gov.tr Baskı: İhlas Gazetecilik A.Ş. Özlem Özbal (312) 427 06 25 ihlasgazetecilikkurumsal.com (312) 427 23 92 e-posta Tel: (212) 454 30 00 (ozlem.ozbal@tubitak.gov.tr) bteknik@tubitak.gov.tr Faks Baskı Tarihi: 29.10.2011 (312) 427 66 77 ISSN 977-1300-3380 Bilim ve Teknik Dergisi, Milli Eğitim Bakanlığı [Tebliğler Dergisi, 30.11.1970, sayfa 407B, karar no: 10247] tarafından lise ve dengi okullara; Genelkurmay Başkanlığı [7 Şubat 1979, HRK: 4013-22-79 Eğt. Krs. Ş. sayı Nşr.83] tarafından Silahlı Kuvvetler personeline tavsiye edilmiştir.
  3. 3. İçindekiler26 Bu gezegen bir gün bize yetmeyecek. Ya da merakımız bizi başka dünyaları keşfetmeye, oralara yerleşmeye zorlayacak. Bu şimdilik hayal gibi görünse de insanoğlu eninde sonunda uzaya yerleşecek. Üstelik bu Ay ve Mars gibi yakın gökcisimleriyle sınırlı kalmayacak. Bir gün Güneş Sistemi’nden de öteye giderek tüm Samanyolu’nu kolonileştirme yolunda ilerleyeceğiz.40 İnsanlar hastalık ve enfeksiyonlarla savaşmak için evlerini temiz tutmayı öğrendiler. Bunun için de biz kimyacılar çeşitli temizleyiciler ve dezenfektanlar ürettik. Ortaya çıkan sorun temizlik hevesimizin çok ötesine ulaştı. Bugün kullandığımız temizleyiciler temizlemeye çalıştığımız şeylerden genellikle daha tehlikeli. Evsel temizlik malzemeleri alkol, amonyak, beyazlatıcı, formaldehit ve alkali maddeler içeriyor. Bu maddeler bulantı, kusma, yangı, göz, burun, boğaz ve solunum sisteminde yanmalara neden oluyor. Nörolojik hasarlar, akciğer ve böbrek hasarı, körlük, astım ve kanser gibi çok önemli sorunlarla da bağlantıları var. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda, birçok evsel üründe bulunan alevlenmeyi önleyici kimyasal maddelerin de (polibromlu difenil eterler, PDBE) genel sağlığı etkilemelerinin yanı sıra kadınlarda doğurganlığı azaltabildiği gösterildi.60 Tarihin sessiz kahramanları vardır, kimsenin adlarını bilmediği. Oysa onların yaptıkları yerkürenin her köşesine ulaşmış, milyonlarca insanın hayatına dokunmuştur. Norman Borlaug işte bu kahramanlardan biri.
  4. 4. Haberler ........................................................................................................................................... 4 +Ctrl+Alt+Del / Levent Daşkıran ................................................................................................. 12 76 Türkiye Doğası Bülent GözcelioğluTekno-Yaşam / Osman Topaç ...................................................................................................... 14İvmelenen Evren: Süpernovalardan Karanlık Enerjiye 84 Sağlık2011 Nobel Fizik Ödülü / Zeynep Ünalan ................................................................................. 16 Ferda ŞenelNobel Kimya Ödülü “Altın Oran”a Sahip Kuazikristallerin Keşfi / İlay Çelik.................................. 20Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü Bağışıklık Sistemimizin Sırları / İlay Çelik........................ 24 88 Gökyüzü Alp AkoğluDünya’dan Sonra / Alp Akoğlu......................................................................................................... 26Adli Tıbbın Minik Kahramanları: Böcekler / Özlem Ak İkinci................................................... 34 90 Bilim Tarihinden H. Gazi TopdemirParazitlerin Kurbanlarına Oynadıkları Oyunlar / Özlem Kılıç Ekici ..................................... 40Evsel Kimyasal Maddeler / Adil Denizli - Handan Yavuz ......................................................... 46 93Periyodik Tablonun Gelişiminin Kısa Tarihi / Deniz Türkmen - Adil Denizli .................... 52 Yayın Dünyası İlay ÇelikAntioksidanları Belirlemede Yeni Bir Yöntem: CUPRAC /Reşat Apak - Kubilay Güçlü - Mustafa Özyürek - S. Esin Çelik - Burcu Bekdeşer - Mustafa Bener .56 94 Zekâ OyunlarıDünyayı Besleyen Adam: Norman Borlaug / Bahri Karaçay .................................................. 60 Emrehan HalıcıWegener’in Yapbozu / Esra Önde - Alper Gürbüz..................................................................... 68John Stuart Mill ve Tümevarım Kuralları / Hüseyin Gazi Topdemir ..................................... 72
  5. 5. HaberlerAroma ve solunum yollarının tahriş olmasına ne- gelmiş bir metal aynı zamanda manyetik den olabilecek, ikincil organik bileşikler alan içine yerleştirildiğinde manyetik alanıTerapilerindeki olarak adlandırılan çok küçük parçacıklar dışlıyor. Maddenin içine nüfuz edemiyor. ortaya çıkıyor. Aslında süperiletken maddenin yüzeyindeTehlike Dr. Der-Jen Hsu ve meslektaşlarının meydana gelen elektrik akımı, uygulanan yaptığı bu çalışmayla kişilerin kendilerini manyetik alana zıt yönde ve büyüklükte Özlem Kılıç Ekici iyi ve mutlu hissetmek için yaptırdıkları manyetik alan meydana getirerek uygu- bazı uygulamaların aslında sağlıkları için lanan manyetik alanın etkisini sıfırlıyor. risk oluşturabileceği ihtimalini göz önün- Bu davranışı gösteren metallere 1. Tip de bulundurmaları gerektiğini göstermesi süperiletkenler deniyor. 1930’larda ise açısından önemli olduğu belirtiliyor. süperiletkenliğe geçiş fazı daha karmaşık olan, daha çok alaşım olan 2. Tip süperi- Yeni Tip letkenler, önce kuramsal olarak sonra bazı alaşımlarda da deneysel olarak tespit edil- Süperiletken di. Bir 2. Tip süperiletken manyetik alan içine yerleştirildiğinde manyetik alan bazı Malzemeler bölgelere nüfuz edebiliyor bazı bölgelere nüfuz edemiyor, malzeme içinde vorteks- Zeynep Ünalan ler oluşuyordu. Süperiletkenliğin kuramsal dayanakla- S üperiletkenliğin 100. yılını kutladı- ğımız bu günlerde ilginç bir gelişme yaşandı. 1. Tip ve 2. Tip süperiletken- rını inceleyen Babaev ve Silaev elektron- ların bazısının 1. Tip süperiletkenlerdeki elektronlar gibi, bazısının ise 2. Tip süper- ler olarak iki sınıfta incelenen süperi- letkenlerdeki elektronlar gibi davranabi- letkenlere yeni bir sınıf eklendi: 1,5 Tip leceği malzemeler olabileceğini ve malze- Süperiletkenler. Massachusetts Amherst menin bazı bölgelerinde manyetik alanın Üniversitesi’nden Egor Babaev ve İsveç tamamen dışlanacağını, bazı bölgelerinde Kraliyet Teknoloji Enstitüsü’nden Mikha- ise 2. Tip süperiletken davranış görülece- il Silaev’in 1,5 Tip süperiletkenler olarak ğini öngörüyor. Kuramdan hareketle de- isimlendirdiği, 1. ve 2. Tip süperiletkenlik neysel araştırmacıların 1,5 Tipi süperilet- özelliklerini bir arada gösteren malzeme- ken malzemeler üretmesi bekleniyor.E nvironmental Engineering Science der- gisinde yayımlanan bir çalışmaya göre lerin kuramını açıkladığı makale, Physical Review B dergisinin Ekim ayı sayısında Otizmligüzel kokulu, uçucu yağlarla yapılan ve yayımlandı.aromaterapi de denilen masaj terapilerin- Bireylerde Yüzde kullanılan yağlar içerdikleri uçucu or-ganik bileşikler ve çok küçük parçacıklar Özelliklerinedeniyle iç mekânlarda potansiyel havakirleticiler olarak tehlike yaratıyor Belirlendi Tayvan’daki farklı üniversitelerdenaraştırmacıların katılımıyla gerçekleşti-rilen bu çalışmada, güzel kokulu ve bitki Özlem Kılıç Ekiciözlü uçucu yağların, farklı test koşulların-da kontrollü olarak ikincil organik bileşik-ler oluşturma seviyeleri test edilmiş. Aynızamanda masaj merkezlerinde kullanılanyağlar ve bu tip merkezlerdeki hava ör-nekleri de analiz edilmiş. Bazı masaj mer-kezlerinin tasarımının ve havalandırmasistemlerinin, aromaterapi masajı sırasın- Bir metalde elektronların hiçbir diren-da üretilen iç mekân hava kirleticilerinin ce maruz kalmadan ilerlemesi olarak özet-seviyesini etkilediği sonucuna ulaşılmış. leyebileceğimiz süperiletkenlik ilk olarak Güzel kokulu uçucu yağlar bitkilerden 1911’de cıvada gözleniyor. Her metalinüretiliyor ve havaya uçucu organik bileşik- kendine özgü bir kritik sıcaklığın altındaler bırakıyor. Bu uçucu organik bileşikler elektriksel direncinin tamamen ortadanhavadaki ozon ile tepkimeye girdiğinde kalkması, metalin süperiletken faza geçişi-parçalanıyor ve yan ürün olarak gözlerin nin tek göstergesi değil. Süperiletken hale4
  6. 6. Bilim ve Teknik Kasım 2011O tizmli çocuklar otizmli olmayan akranlarına göre nasıl farklılıklargösteriyor, nasıl ayırt ediliyorlar? Göz te-ması kurmamaları, seslenildiğinde dönüpbakmamaları, iletişim kurmada ve sosyal-leşmede zorluk çekmeleri, konuşma bo-zuklukları ve sürekli tekrarlanan hareket-ler gibi gözlemlenebilen sosyal davranışbozukluklarının yanı sıra bu çocuklarınyüzlerindeki bazı çok küçük fiziksel özel-liklerin de farklılık gösterdiğini biliyormuydunuz? İnsanlarda yüz ve beyin gelişimi bir-birlerini etkileyecek şekilde eşzamanlıbir şekilde meydana geliyor. Bu gelişimsüreci anne karnında başlayarak gençlikdönemine kadar devam ediyor. Missou-ri Üniversitesi’nden bir grup araştırmacıotizmli çocukların yüz özellikleri ile nor-mal gelişen çocukların yüz özelliklerini ve geometrisini hesapladığında otizmli ve ler arasındaki farklılıkları belirlemeye çalı-şekillerini karşılaştırdığında çok belirgin normal gelişen çocukların yüz şekillerinde şan algoritmalar geliştirirken, Indiana’dakifarklılıklar olduğunu belirledi. önemli istatistiksel farklar olduğunu be- Notre Dame Üniversitesi’nden Kevin lirlemiş (http://www.cbsnews.com/2300- Bowner ve meslektaşları irisler arasındaki 204_162-10009911.html?tag=page). benzerliklere yoğunlaşmış. Araştırmaları Otizme özgü yüz özelliklerinin oluş- sonrası oluşturdukları test, kişinin etnik maya başladığı zamanın tam olarak tespit kökenini ve cinsiyetini belirliyor. edilmesinin otizme neden olan genetik ve/ İris embriyonik gelişim sırasında şe- veya çevresel faktörlerin tanımlanmasına killeniyor ve fetüs büyüdükçe benzersiz yardımcı olacağı düşünülüyor. Günümüz- bir desene kavuşuyor. Çevresel faktörlerle de hâlâ otizmin genetik ya da çevresel fak- değişmemesi, iris dokusuna kimlik tespiti törler neticesinde oluşup oluşmadığının açısından ideal bir biyometrik özellik ka- kesin olarak bilinmediğini belirten uz- zandırıyor. İnsan nüfusunun büyük kıs- Otizm yaygın gelişimsel bozukluk manlar, bu yeni bilginin otizmin başlangı- mında görülen koyu kahverengi gözünspektrumlu çocuklarda genellikle aşağıda- çı hakkında önemli ipuçları verebileceğini zengin yapısı, 400-700 nm (nanometre)ki fiziksel yüz özellikleri belirlenmiş: savunuyor. dalga boyundaki görünür ışıktan ziyade •Yüzün üst kısmının daha geniş olması, 750 nm dalga boyundaki ışıkta ortaya çık- İris Taramasınaözellikle fark edilen büyük ve iri gözler tığı için, gözün yakın kızılaltı ışık içinde •Yüzün orta kısmının, özellikle yanak- iken fotoğrafı çekiliyor. Daha sonra gözün Farklı Birların ve burnun daha kısa ve basık olması iris kısmını seçen bir yazılım kullanılıyor. •Dudakların ve özellikle üst dudağın Stroma adı verilen doku liflerinin ışığı na- Bakış Açısıortasındaki ve burnun altındaki oluğun sıl yansıttığına bakılarak irisin deseni çı-daha geniş olması karılıyor. Bu bilgi daha sonra iris kodu adı Bu özelliklerin bazılarının hemen göze Zeynep Ünalan verilen sayısal koda dönüştürülüyor.çarpmayan ince farklılıklar olduğunu Bowner ve meslektaşları etnik kökenibelirten araştırmacılar bu farklılıkların,araştırmaya dâhil edilen her çocuğun başve yüz görüntülerinin üç boyutlu kamera İ ris kodlama, kimlik saptamak amacıyla kullanılan ve güvenilirlik derecesi par- mak izinden daha yüksek olan biyometrik belli olan birçok insanın irisini incelemiş, stromalardaki çizgileri ve noktaları karşı- laştırmış ve sonunda aynı ırktan gelen ki-sistemi ile kayıt edilmesi ve incelenmesi bir yöntem. İlk olarak 1985’de Leonard şilerin irislerindeki ortak özellikleri bulansonucu ortaya çıktığını bildiriyor. Araş- Flom ve Aran Safir her bireyin iris dese- özel bir algoritma geliştirmiş. Araştırma-tırmada yaşları 8-12 arasında değişen 64 ninin farklı olduğunu ispatladı, ardından cıların geliştirdiği yazılım programı etnikotizmli ve 41 normal gelişen oğlan çocuğu 1991’de John Dougman iris tanımlama kökeni bilinmeyen 1200 kişiye uygulan-analiz edilmiş. Kamera sistemi ile her bir işlemini gerçekleştiren bir kod yazdı. Bil- mış ve kişinin beyaz ırktan mı sarı ırktançocuğun baş bölgesi üç boyutlu olarak gö- gisayarla irisi taranan kişinin iris deseni mı olduğu % 90’ın üstünde bir başarıylarüntülenmiş. Her çocuğun yüzünde spe- çıkarılıyor ve sayısal koda dönüştürülü- belirlenebilmiş. Grubun cinsiyet belirlemesifik 17 nokta belirlenerek koordinatları yor. Bu kod veritabanındaki diğer kodlarla konusundaki başarısı daha düşük. Algo-haritalanmış. Araştırmayı yürüten ekip bu karşılaştırılıp eşleştirilerek kimlik tespiti ritma kişinin cinsiyetini % 62 doğrulukla17 noktayı kullanarak her yüzün detaylı yapılabiliyor. Bilim insanları yıllardır iris- belirleyebiliyor. 5
  7. 7. HaberlerOptiği, böyle bir yöntem ilk defa kullanılıyor. Pa- tojenleri tespit etmek için kullanılmaktaNanoteknoloji olan yöntemler genelde numune hazırlama, numunenin laboratuvara götürülmesi veve Biyolojiyle analiz edilmesi gibi uzun sürebilen aşamalar içeriyor. Bu yöntem ise hem düşük maliyetliBirleştiren hem de daha hızlı. ABD Ulusal Bilim Vakfı (National Science Foundation) Altuğ’un eki-Türk Bilim Kadını bine cihazı klinik kullanıma hazır hale ge- tirmeleri için beş milyon dolar vermiş. İlgili akademisyen okuyucularımız araştırmanın Zeynep Ünalan detaylarını Nano Letters dergisinin 2010 yılı Kasım sayısında yayımlanan, “BiyolojikL isans eğitimlerini ülkemizde başarıyla tamamlayan gençlerimizin bir kısmılisansüstü ve doktora çalışmaları için yurt- ortamdaki canlı virüslerin optoakışkan na- noplazmik biyosensörlerle doğrudan tespi- ti” (An Optofluidic Nanoplasmonic Biosensordışını, çoğunlukla ABD’yi ve Avrupa’yı ter- for Direct Detection of Live Viruses from Bi-cih ediyor ve büyük oranda da başarılı olu- ological Media) adlı makaleden öğrenebilir.yorlar. Doktora sonrası akademik hayatına görülen bir bilim ödülü. ABD Bilim ve Tek- New York Şehir Üniversitesi’nden Mar-yurt dışında devam eden ve dünyanın önde noloji Politikaları Ofisi’yle birlikte enerji, tin Moskovits Hatice Altuğ’u birbirindengelen üniversitelerinde öğretim görevlisi savunma, sağlık, eğitim bakanlığı gibi ba- bağımsız olarak geliştirilen teknolojileri tekolarak araştırmalarına devam eden birçok kanlıkların belirlediği adaylar arasından bir cihazda başarılı bir şekilde toplayabilenbilim insanımız var. Bu bilim insanlarının seçilen ve 26 Eylül 2011’de açıklanan ödül bir “entegre edici” olarak tanımlıyor. Bostonaldığı üstün başarı ödülleri, hepimizi gu- sahipleri arasında Hatice Altuğ da var. Al- Üniversitesi’nden Araştırma ve Lisansüstü verurlandıran, Türk insanıyla bilim arasında tuğ yine ABD’de yayımlanan popüler bilim Doktora Eğitim Dekanı Profesör Selim Ünlübüyük mesafe olduğu yönündeki fikirleri dergilerinden Popular Science’ın (Popüler ise Altuğ’un gördüğü takdiri hak ettiğini, ça-çürüten, sevindirici başarılar. Bilim) seçtiği, yılın en parlak 10 bilim insanı lışmasının hem gündemdeki bilimsel pren- arasında da yer alıyor. sipleri ve mühendislik kabiliyetini kullanma- Altuğ ve aralarında başka Türk bilim sı hem de eldeki teknolojiyi günlük problem- insanlarının da olduğu ekibi, vücuttaki has- lere çözüm getiren bir yeniliğe dönüştürmesi talık yapıcıları, örneğin virüsleri tespit eden yönüyle benzersiz olduğunu vurguluyor. bir optik biyosensör geliştirmiş. Araştırma- cılar bunun için antikorlarla kaplanmış ve Gerçek Ortamda üzerinde nano büyüklükte bir sürü delik bulunan, yarıiletken bir ızgara kullanıyor. Karşılıklı Etkileşim Izgara üzerine belli bir dalga boyunda ışık düşürülüyor. Işık fotonları metaldeki elekt- ronlarla etkileşiyor, elektronları uyarıyor ve bunun sonucunda metal ve hava ara yüze- Alp Akoğlu Bilkent Üniversitesi Fizik Bölümü mezu- yinde plazmonlar (yüzeye paralel yöndenu Hatice Altuğ 2007 yılından beri Boston ilerleyen elektormanyetik dalgalar) oluşu-Üniversitesi Elektrik ve Bilgisayar Mühen- yor. Oluşan dalgaların dalga boyu, gelen ışı-disliği Bölümü’nde öğretim üyesi. Dokto- ğınkiyle aynı. Araştırmayı ilginç kılan tespitrasını Stanford Üniversitesi’nde yeni lazer şöyle: Izgaranın üzerine, içinde virüsler olansistemleri ve optik aletler üzerinde yapan kan serum örneği dökülüyor. Aynı üniver-Altuğ, optik konusundaki deneyimini na- siteden mikrobiyologlarla çalışan Altuğnoteknoloji alanında kullanmış. Sonrasında genetik malzeme olarak RNA’yı kullananbiyoloji de araştırmasının bir parçası haline virüsleri kullanıyor. Nanoakışkan, ızgara-gelmiş. Hatice Altuğ en son virüslerin tespiti daki deliklerden geçerken antikorlar virüsüiçin kullanılan optik nano-sensörler ile dik- yakalarsa, yayılan ışığın dalga boyunda kır-katleri üzerine çekmiş. ABD Başkanlığı Erken Kariyer Ödülü,ABD Başkanı tarafından bilim ve mühen- mızıya kayma oluyor. Diğer bir ifadeyle, ız- gara üzerine düşürülen ışıktan daha büyük dalga boyuna sahip bir ışık yayılıyor. Virüs- ABD ’deki Carnegie Mellon Üni- versitesi’ndeki ve Walt Dis- ney şirketinin bir kuruluşu olan Disney Re-dislik alanında üstün başarı gösteren, gele- lerin büyüklüğünün ve oluşan plazmonla- search’teki araştırmacılar SideBySide (Yancek vaat eden ve son derece üretken genç bi- rın metal yüzeyine nüfuz derinliğinin aynı Yana) adını verdikleri yeni bir cihaz geliştir-lim insanlarına verilen, ABD’deki bir bilim olduğu bu cihaz, ışığı nano ölçekte kontrol di. İki cihazla bir yüzeye yansıtılan görün-insanının alabileceği en yüksek onur olarak eden bir biyosensör. Virüslerin tespiti için tüler birbirleriyle etkileşime girebiliyor. Bu6
  8. 8. Bilim ve Teknik Kasım 2011yeni teknolojinin bilgisayar oyunlarında ve RASAT, 17 Ağustos 2011 tarihinde çek zamanlı görüntü işleme modülleri ileeğitim alanında birçok uygulaması olacağı Rusya’dan uzaya gönderilmişti. Dünya çev- birlikte, Ankara’daki yer istasyonunun datahmin ediliyor. resindeki bir turunu yaklaşık olarak 98 da- uydu ile haberleşme testleri yapıldı. Dev- SideBySide, elde tutulan cihazlar dışında kikada tamamlayan RASAT, 17 Ekim itiba- reye alma aşamasında yapılan bu testlerle,herhangi bir başka sensöre ya da kameraya riyle dünya çevresinde 900 tur tamamladı. TÜBİTAK UZAY’da tasarlanıp üretilen altgereksinim duymuyor. Böylece kullanıcılar 17 Ağustos’taki fırlatmadan sonra, sistemlerin uzayda başarıyla çalıştıkları ka-sistemi her yerde kolaylıkla kullanabiliyor. El RASAT’ın devreye alınma işlemleri başlatıl- nıtlanmış oldu.cihazları hem kızılötesi hem de görünür dal- dı. Uydu ile iletişim kurmak için Ankara’da- Bu işlemlerin ardından, dünyanın vega boylarında ışık yayıyor ve üzerlerinde bir ki ana yer istasyonuna ek olarak, Norveç’in Türkiye’nin çeşitli noktalarından alınankamera ile birlikte uzaklık ve hareket algıla- kuzeyindeki Andoya’daki geçici yer istasyo- test görüntüleri RASAT uydusundan An-yıcılar bulunuyor. Kızılötesi kanaldan yan- nu kullanıldı. Geçici istasyon, RASAT ile kara’daki yer istasyonuna gönderilmeyesıtılan işaretçilerle iki cihaz arasında etkile- iletişimi sıklaştırabilmek amacıyla kiralan- başlandı. İlk aşamada alınan görüntüler ileşim sağlanıyor. Sistem bu işaretçileri izleye- dı. Kutupsal yörüngeye sahip olan RASAT, kameranın çeşitli ayarları yapılarak görün-rek görüntülerin hareketini algılayabiliyor. Ankara’daki ana yer istasyonunun kapsama tülerin kalitesi artırıldı. Günümüzde cep telefonları ve diğer mo- alanından günde 4 defa geçerken, Kutup Bir yedek Güneş paneli haricinde,bil cihazlarla bilgisayarda yapabildiğimiz he- dairesine yakınlığından dolayı Andoya’daki uydu üzerinde bulunan onlarca modülünmen hemen her işi yapabiliyor, diğer kulla- istasyonun kapsama alanından günde 11 planlandığı şekilde çalıştığı görüldü. Bazınıcılarla bağlantı halinde olabiliyoruz. An- defa geçiyor. Andoya’daki yer istasyonunun cihazların testleri ise halen sürüyor. Önü-cak bu cihazlar kişileri sanal ortamda buluş- kontrolü de Ankara’daki ekip tarafından in- müzdeki dönemde alt sistemlerin testi,turuyor. SideBySide ise, bilgisayarlar ve cep ternet üzerinden gerçekleştirildi. yazılımların güncellenmesi, kameranıntelefonlarıyla gerçek ortamda sağlanamayan kalibrasyonu ve özel manevra testleri gibietkileşimi gerçekleştirebiliyor. çalışmalara devam edilecek. Arızalı güneş Araştırmacılar bu yeni teknolojinin ye- paneli yedekli olduğundan, uydunun çalış-teneklerini gösterebilmek için çeşitli uygu- masını olumsuz etkilemiyor.lamalar geliştirmekle meşgul. Bu tip oyun- 7,5 metre siyah beyaz, 15 metre çoklardan birinin adı Boks. Bu oyunda iki kişi bantlı (renkli) görüntüleme yeteneğineekran üzerinde boks maçı yapıyor. Goril adlı sahip, 93 kg ağırlığındaki RASAT, hiçbirbir başka oyundaysa oyunculardan biri diğe- kısıtlama olmaksızın dünyanın her yerin-rinin gorilini yakalamaya çalışıyor. den görüntü alabiliyor. RASAT’tan elde Uygulamalar oyunlarla sınırlı değil. Ge- edilecek uydu görüntülerinin şehir bölgeliştirilen uygulamalar arasında dosyaların ve planlama, ormancılık, tarım, afet yönetimiiletişim bilgilerinin kullanıcılar arasında ko- ve benzeri amaçlarla da kullanılması plan-layca paylaşılabilmesini sağlayan bir uygu- lanıyor.lama da var. Üstelik uygulamalar iki boyut- RASAT uydusunun sistem mühendisli-la da sınırlı kalmayacak gibi görünüyor. Ge- ği ve sistem tasarımı Türkiye’de, yurtdışın-liştirilen üç boyutlu bir görüntüleyici yardı- dan danışmanlık hizmeti alınmadan veyamıyla kullanıcılar üç boyutlu sanal ortamları mühendislik desteği alınmadan, TÜBİ-birlikte gezebiliyor. TAK UZAY’da görevli Türk mühendisler ve teknisyenler tarafından yapıldı ve tüm testler Türkiye’de gerçekleştirildi.RASAT Görev ömrünün 3 yıl olacağı hesapla- nan RASAT, Türkiye’nin bundan sonrakiUzaydan Görüntü tüm uzay projeleri için bir mihenk taşı ola- RASAT’ın fırlatma aracından ayrılma- rak Türkiye’de yeni bir dönem başlatıyor.Almaya Başladı? sından sonra başlayan devreye alma aşa- Bu proje kapsamında üretilen yeni yerli masında, yer istasyonundan uyduya uçuş uydu alt sistemleri uzayda uçuş tarihçe- bilgisayarı yazılımları ile yönelim belirleme si kazanıyor. Gelecekte Türk sanayisinin, ve kontrol yazılımı yüklendi. Uydu, 15 gün üniversitelerin ve araştırma kurumlarınınT ÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araş- tırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY)tarafından DPT desteğiyle tasarlanıp üre- içinde yörüngede kararlı bir konuma, gö- rüntü almaya hazır hale getirildi. Uydunun hassas yönelim kipine alınmasının ardından da bu bilgi birikiminden faydalanması he- defleniyor. RASAT, gelecek nesil askeri ve bilimsel amaçlı Türk uydu görevleri için,tilen uzaktan algılama uydusu RASAT’ın modül ve yer istasyonu testlerine geçildi. alt sistemlerin uzayda denenmesinde birdünyanın dört bir tarafından çektiği ilk TÜBİTAK UZAY’da, Türk mühendis- test ve doğrulama aracı olarak katkı sağ-görüntüler, enstitünün Ortadoğu Teknik ler ve teknisyenler tarafından tasarlanan, layacak. RASAT’la ilgili güncel bilgiler veÜniversitesi (ODTÜ) yerleşkesinde kuru- üretilen ve test edilen BiLGE isimli uydu örnek görüntüler rasat.uzay.tubitak.gov.lu binasındaki yer istasyonundan başarıyla görev bilgisayarı, T-REKS isimli X-Bant tr adresinden yayımlanmaya devam edi-indirilmeye başlandı. haberleşme sistemi ve GEZGİN isimli ger- lecek. 7
  9. 9. HaberlerIQ Seviyesi görmüş. Bazılarının başarıları yaşıtları- na göre standart IQ ölçeğinde 20 birim İklim DeğişikliğiErgenlikte kadar artarken diğerlerinin IQ seviyesi önemli oranda düşmüş. Fauna ve FlorayıArtabiliyor Ama Bu değişimlerin anlamlı olup olmadı- KüçültüyorAzalabiliyor da! ğını test etmek için, araştırmacılar man- yetik rezonans görüntüleme sonuçlarını Özlem Kılıç Ekici analiz etmiş. Her katılımcının sözel IQ Özlem Ak İkinci olarak tanımlanan dil, matematik, genel bilgi seviyelerini ve sözel olmayan IQ olarak sınıflandırılan resimdeki eksik U lusal Singapur Üniversitesi’nde yapı- lan yeni bir çalışmaya göre küresel ik- lim değişikliği, önemli besin kaynağı olan parçayı bulma ve yapboz gibi etkinlik- birçok hayvan ve bitki çeşidinin vücut bü- lerle hafızalarını ölçmüşler. Sonuçta IQ yüklüklerinin önemli ölçüde küçülmesine seviyesindeki değişim ile beynin belli neden oluyor (http://dx.doi.org/10.1038/ bölümlerinin yapılarındaki değişim ara- nclimate1259). Mikroorganizmalardan sında net bir ilişki olduğunu görmüşler. büyük avcılara kadar pek çok organizma Prof. Price’a göre IQ seviyesinin ne- türünün yaklaşık % 45’inin zaman içinde den bu kadar çok değiştiği ve neden bazı nesil olarak küçüldüğü belirlendi. Daha kişilerin başarıları artarken diğerlerinin önce yapılan çalışmaların çoğunun, iklim azaldığı henüz tam olarak açıklanamı- değişikliğinin yaşama alanlarına ve üre- yor. Bir ihtimal olarak, katılımcılar ara- me döngüsüne olan etkilerini araştırdı- sındaki farkın bazı katılımcıların daha ğını belirten uzmanlar, bu konunun bitki erken gelişmesi ya da eğitimin rolü ola- ve hayvanların büyüklüklerine olan etki- bileceği üzerinde duruluyor. sinin daha az dikkat çektiğini vurguluyor. Sinir Görüntüleme Merkezi’nde ya- Hızla artan sıcaklıkların ve yağmur düze- pılan diğer araştırmalarda ve diğer araş- nindeki değişikliklerin vücut büyüklüğü- tırma grupları tarafından yapılan başka ne olan etkilerinin zaman içinde tahmin çalışmalarda da beyin yapısının erişkin edilemeyecek kadar ciddi sonuçlar do- yaşamı boyunca esnek olduğuna dair ğurabileceği belirtiliyor. İklim değişikliği kanıtlar elde edilmiş. Örneğin erişkin üzerine yapılan bilimsel araştırmaların ve yaşta okumayı öğrenen Kolombiya’daki gözlemlerin geçmiş zamandan günümü- askerlerin beyinlerinin sol bölümündeki ze kadar olan tüm verilerini inceleyen veE ğitim ve iş hayatındaki başarılar ve başarısızlıklar genellikle IQ sevi-yesiyle ilişkilendirilir ve bu seviyenin birkaç bölgenin okumayı bilmeyen kişi- lere göre daha yoğun gri madde içerdiği tespit edilmiş. Başka bir çalışmada ise derleyen araştırma ekibi, birtakım çarpıcı sonuçlara varmış. Buldukları fosil kayıtları geçmişteki sıcaklık yükselmesi sonucundadeğişmediği düşünülür. Fakat Nature Londra’daki taksi şoförlerinde beynin hem kara hem de deniz organizmalarınındergisinde yayımlanan bir çalışmaya hafıza ve yön bulma yeteneğinden so- gittikçe küçüldüğünü gösteriyor. Bugün-göre, Londra Üniversitesi Sinir Siste- rumlu hipokampus bölgesinin daha bü- kü iklim değişikliğine benzer şekilde 55mi Görüntüleme ve Sinir Bilim Eğitim yük hacme sahip olduğu görülmüş. milyon yıl önce gerçekleşen küresel ısın-Merkezi’nden araştırmacılar tarafından Eğer beyin yapımız erişkin hayatımız ma periyodu sırasında kanatlı böceklerin,IQ’nun sabit kalmadığı ilk kez tespit boyunca değişebiliyorsa IQ seviyemiz de arıların, örümceklerin, yabanarılarının veedilmiş. Çalışmanın sonuçlarına göre mi değişiyor sorusuna, Prof. Price “evet” karıncaların birkaç bin yıl içerisinde % 50-12-19 yaşları arasındaki gençlerin IQ diye yanıtlıyor. Sinir Bilim ve Ruh Sağ- 75 oranında küçüldüğü bildiriliyor. Sincapdiğer bir deyişle zekâ katsayıları artabili- lığı Bölümü Başkanı Dr. John Williams ve ağaç faresi gibi memeli hayvanlar % 40yor da, azalabiliyor da. Bunun da beynin ise bu çalışmanın insan beyninin ne ka- oranında küçülmüş durumda. Şimdikiyapısında meydana gelen değişikliklerle dar esnek olduğunu göstermesi açısında ısınmanın hızının geçmişteki Paleosen-ilgili olduğu düşünülüyor. önemli olduğunu belirtiyor. Eosen maksimum sıcaklık döneminden 2004 yılında yaşları 12 ile 16 arasın- (zamanımızdan 65 milyon yıl önce başla-da değişen 33 sağlıklı gencin katılımıyla yıp 23 milyon yıl önce sona eren jeolojikgerçekleştirilen çalışmada yapılan test- zaman dilimi) daha da yüksek olduğu-ler, 2008 yılında tekrarlanmış ve her iki nun altı çiziliyor. Günümüzdeki küreselteste de katılanların beyin yapıları man- ısınmanın şimdiden birçok organizmayetik rezonans görüntüleme yöntemiyle türünde küçülmeye neden olduğu vurgu-görüntülenmiş. Sonuçlar karşılaştırıl- lanıyor. İncelenen 85 örnekten % 45’inindığında araştırmanın yürütücüsü Prof. değişmeden kaldığı, geri kalanın 5’indenPrice ve meslektaşları, gençlerin IQ sevi- 4’ünün zaman içinde ufaldığı, beşincininyelerinde önemli değişiklikler olduğunu ise gittikçe büyüdüğü tespit edilmiş. Bazı8
  10. 10. Bilim ve Teknik Kasım 2011 küçüldüğü bildiriliyor. Karbon kirliliğinin da Nuon Solar Ekibi ikinciliği, Amerika ortalama küresel sıcaklığa 1 oC eklediği ve Michigan Üniversitesi de üçüncülüğü el- sera gazı yayılımının devam etmesi ile yüz- de etti. TÜBİTAK Alternatif Enerjili Araç yıllar sonunda termometreyi 4-5 oC yuka- Yarışları’nda da pek çok defa boy göster- rı çekeceği biliniyor. Küresel ısınma daha miş ve dereceler kazanmış takımlarımız- önce eşi benzeri görülmemiş bir biçimde dan İstanbul Üniversitesi-SOCRAT ekibi gerçekleştiği için birçok organizma, özel- Astay adlı aracıyla sekizinci, Sakarya Üni- likle de nesil zamanları uzun olanlar bu versitesi-SAITEM ekibi Saguar 2 adlı ara- duruma çok çabuk uyum ve tepki göstere- cıyla on beşinci, Anadolu Üniversitesi So- miyor. Vücutların küçülmesiyle ilgili ger- lar Team ekibi ise Sunatolia adlı aracıy- çek mekanizmalar ve özellikle neden bazı la yirmi üçüncü olarak ülkemizi başarıy- organizmaların diğerlerine göre daha çok la temsil ettiler. etkilendiğinin altındaki gerçekler henüz tam olarak bilinmiyor. Veolia Worldküçülmelerin şaşırtıcı olduğunu belirten Solar Challenge Güneş Enerjiliaraştırmacılar, bitkilerin artan atmosfe-rik karbondioksit gazı karşısında özellikle Araç Yarışlarıbüyümesi gerektiği tahmin edilirken, tam İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fa-aksine sıcaklık, nem ve besin kaynakla- kültesi Elektrik-Elektronik Mühendislikrındaki değişimler sonucunda giderek Bölümü öğrencileri tarafından üretilenküçüldüğünü bildiriyor. Böcekler, sürün- Tuncay Baydemir SOCRAT-Astay Güneş arabası, ilk kez ka-genler ve hem suda hem karada yaşayan tıldığı bu organizasyonda 21 farklı ülkedenamfibiler gibi soğuk kanlı hayvanlardaetkinin doğrudan gözlemlendiği söyleni-yor. Yapılan araştırmalar yukarıya doğru V eolia World Solar Challenge Gü- neş Enerjili Araç Yarışları 16-22 Ekim 2011 tarihlerinde Avustralya’da ya- katılan ve kontrolleri geçen 37 araç arasına girdi. Yarış kontrollerinde ve yarışlar esna- sında karşılaşılan tüm olumsuzlukların veolan 1 oC’lik değişimin metabolizmanın pıldı. Takımlar kuzey bölgesinin başken- zorlu çevre koşullarının başarıyla üstesin-hızını yaklaşık olarak % 10 artırdığını ve ti olan Darwin kentinden başlayarak gü- den gelen ekip, MIT, Cambridge Üniversi-dolayısıyla organizmanın kullandığı ener- neye, 3000 km mesafedeki güney eyaleti- tesi ve Stanford Üniversitesi gibi yıllardırjinin de buna paralel olarak arttığını gös- nin başkenti Adelaide’a en önce varmaya bu yarışlara katılan tecrübeli ekipleri geri-teriyor. Bunun sonucunun da küçülme çalıştı. Yarışlarda Japonya Tokai Üniversi- de bırakıp dünya sekizincisi olarak kaydaolduğu açıklanıyor. Örneğin kara kurba- tesi takımı birinciliği kazanırken Hollan- değer bir başarıya imza attı.ğası, kara kaplumbağası, deniz iguanası vekertenkelelerin vücut çevresinin son 20 yıliçinde gözle görülür bir şekilde küçüldüğüifade ediliyor. Milyarlarca insanın proteinkaynağı olan deniz ve tatlı su türlerindegözlemlenen küçülmelerden, aşırı balıkavlamanın yanı sıra özellikle nehirlerde vegöllerde meydana gelen ısınmanın sorum-lu olduğu belirtiliyor. Kuşlar özellikle detüneyen ötücü kuşlar, atmacalar ve martı-lar, ayrıca koyun, alageyik, ve kutup ayılarıgibi memeliler de vücut kütlesi bakımın-dan azalma gösteriyor. En çok endişe du-yulan değişiklik ise okyanusta bulunan vegıda zincirinin en altında yer alan bitkiselplanktonlarda ve kalsiyum yapımında yeralan canlılarda yaşanıyor. Okyanuslarıngittikçe asitleşmesinin ve su sıcaklığınınartmasının, suyun oksijen ve besin madde-si tutma kapasitesini düşürmesi neticesin-de bu organizmaların gittikçe azaldığı ve 9
  11. 11. Haberler Gündemdeki Dr. Bahri Türkiye Canlıları Karaçay’ın Bilim Söyleşisi Bülent Gözcelioğlu Özlem Ak İkinci T ürkiye’de yaşayan canlıların çeşitliliği bilenler için farklı anlamlar taşır. Ko- nunun uzmanı bilim insanlarının dışında doğaseverler, doğa fotoğrafçıları canlı çe- şitliliğini gözlemler ve fotoğraflar. Konuya uzak olanlar için (medya dâhil) aslında ülkemizde yaşayan bir hayvan hiç bilinmi- yormuş gibi tanımlanabilir ya da insanları dan da açıklıktan öldüğü söylendi. Ancak çok şaşırtabilir. Bunların temelinde ülke- bu hayvan ülkemizde yaşayan bir kemirici mizde yaşayan canlıların halka yeterince türü. Karadeniz bölgesinde ve Trakya’da tanıtılmaması yatar. Şimdi bunlardan ba- karışık yaprak döken ormanlarda yaşıyor. zılarına ayrıntılı olarak bakalım. Yediuyurlar gece aktif olduklarından ve devamlı göz önünde bulunmadıklarından Laos Kaya Faresi/Yediuyur ülkemiz doğasında yaşadıkları pek bilin- Batı Karadeniz bölgesinde bulunan ve mez. Sincaba benzeyen vücut yapılarıyla Laos kaya faresi olarak adlandırılan tür dikkat çeken yediuyurların boyları 15-20 yazılı basında geçtiğimiz günlerde yer aldı. cm kadardır. Uzun (10-20 cm) ve püs- Güney Asya ülkelerinden kereste ithali sı- küllü kuyrukları vardır. Vücutlarının sırt rasında kerestelerle birlikte geldiği, ardın- kısmı grimsi siyah, karın kısmıysa soluk T ÜBİTAK Bilim ve Teknik dergisi “Bilim Söyleşisi” et- kinliğinin konuğu derginin yazar- larından Dr. Bahri Karaçay. “Yaşa- mın Sırrı: DNA” isimli kitabı 2010 yılında TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları’ndan çıkan Iowa Üni- versitesi Çocuk Nörolojisi Kürsü- sü öğretim üyesi Dr. Karaçay, 13 Kasım’da İstanbul TÜYAP Kitap Fuarı’ndaki TÜBİTAK standında okurlarıyla tanışacak ve kitabını imzalayacak. Bilim söyleşisi et- kinliği kapsamında 14 Kasım’da 10:00-12:30 saatleri arasında İs- tanbul Üniversitesi’nde, 15:30- 16:30 saatleri arasında Kabataş Erkek Lisesi ‘nde, 15 Kasım’da 12:30-13:30 saatleri arasında TÜYAP Karadeniz Salonu’nda, 15:00 -16:30 Fatih Üniversitesi’nde ve 16 Kasım’da 15:00 -16:30 saat- leri arasında İstanbul Atatürk Fen Lisesi’nde “Yaşamın Sırrı DNA: Genetik Reform ve Geleceğimiz” başlığı altında söyleşiler yapacak.10
  12. 12. Bilim ve Teknik Kasım 2011sarı renktedir. Kışın zor koşullarını atlat- Bunun dışında doğada, uygun olan her kahverengi renktedir. Ergin bireyler iyi bi-mak için ekim-kasım ayından nisan-mayıs yerde (özellikle elma bahçelerinde) yaygın rer avcıdır. Küçük böcekleri avlarlar. Hattaayına kadar kış uykusuna yatarlar. Yediu- olarak bulunurlar. Tüm yıl boyunca görü- yaprak bitlerini avladıkları için tarım içinyurlar kış uykusuna girmeden önce bolca len bu böcekler genellikle yazın yeşil, sa- hayli yararlıdırlar.kilo alır. Bunun için de yaz boyunca bula- rımsı ya da gri renkli, kışınsa kırmızımsıbildikleri her şeyi yerler. Elma, armut, erik,üzüm, kiraz, çilek, meyve tohumları, fın-dık, meşe palamudu, böcek, kuş yumurtasıgibi çok çeşitli besinlerle beslenirler. Udumbara çiçeği/ Altıngöz böceği yumurtası Udumbara çiçeği bilim kurgu filmiAvatar’da (2009) 3000 yılda bir defa açan,mutluluğun sembolü çiçek olarak geçi-yordu. Ülkemizdeyse zaman zaman bazımeyve ve bitkilerin üzerinde bu çiçeğingörüldüğüne ilişkin haberler çıkıyor. Bugörülenler aslında Chrysopo (altıngöz) cin-sinin üyesi böceklerin yumurtaları. Bu bö-ceğin yumurtaları çıkıntılıdır ve filmdekiUdumbara çiçeğine benzer. Chrysopo cinsiböcekler narin yapılı, parlak altın renkligözleri olan, çok ince kanatlı böceklerdir.Akşam karanlığında ışığa gelirler, camlaratutunurlar ve evlere girebilirler. İnsan Yüzlü Örümcek/ sinin nedeni yengece benzemesi ve yana Yengeç Örümcekleri doğru hareket etmesidir. Bu örümceklerde İnsan yüzlü örümcek olarak tanımla- yürüme bacaklarının ilk iki çifti diğer- nan bir tür de zaman zaman medyada yer lerinden daha uzundur. Böylece avlarını alıyor. Vücut üzerindeki desenlerin insan kolayca yakalayabilirler. Renk değiştirme yüzünü andırması nedeniyle insan yüzlü özellikleri vardır ve avlarını kendilerini örümcek olarak tanımlanan ve yeni bir gizleyerek yakalarlar. Hareket etmeden canlı türü gibi tanıtılan bu örümcekler as- uzun süre kalabilirler. Gözlerinin baş kıs- lında yengeç örümcekleridir. Thomisidae mındaki konumu nedeniyle çok geniş bir ailesinin üyesi olan bu örümcekler ülke- alanı görebilirler. Genelde çiçekli bitkiler mizde yaygındır. Yengeç örümcek denme- üzerinde bulunurlar. 11
  13. 13. Ctrl+Alt+Del Levent Daşkıran Avrupa Komisyonu Genişbant Hız İçin Verilen Sözlerin Peşine Düştü ? İnternet servis sağlayıcılardan hizmet alırken “Şu kadar megabi-te kadar hız” diye söz alıp, kullanırken size vaat edilen hızların yarı- Avrupa Komisyonu, internet servis sağlayıcılarınsına bile ulaşamadığınız oldu mu? Öyle görünüyor ki, bu dert sade- hız konusundaki vaatlerini yerine getiripce bizim derdimiz değil, Avrupa Birliği ülkelerinde de hizmet sözleş- getiremediğini anlamak için 10 bin gönüllüden yardım almaya hazırlanıyor.mesinde vaat edilen hızların bir türlü sağlanamadığına dair şikâyetlerazımsanmayacak ölçüde artmış durumda. Bunun üzerine Avrupa Ko-misyonu, durumu değerlendirmek için 30 ayrı ülkede 10 bin gönüllükullanıcıdan oluşan bir sistem oluşturmaya çalıştığını açıkladı. Seçilenkullanıcıların internet hatlarına küçük bir aygıt yerleştirilecek. Bu ay-gıt, internet kullanılmadığı zamanlarda hat üzerinde bir takım hız test-leri uygulayarak genel amaçlı internet uygulamalarının ve protokolle-rinin hangi hızda çalıştığını tespit edecek. Böylece sunulan internetservisinin performans ve süreklilik açısından verdiği sözleri yerine ge-tirip getiremediği değerlendirilerek, kullanıcının verdiği paranın kar-şılığını alıp alamadığına bakılacak. Toplanan verilerin düzenleyici ku-rumlara yol göstermesi ve tüketicinin korunması amacıyla yeni yakla-şımları gündeme getirmesi bekleniyor. Detaylar için www.samknows.eu adresini ziyaret edebilirsiniz. Ay-nı sayfa üzerinden projede yer alacak 10 bin gönüllüden biri olmakiçin başvuruda bulunmak da mümkün, ama maalesef Türkiye pro-jeye dahil değil. Yine de sık sık gündeme gelen bu konuya AvrupaKomisyonu’nun yaklaşımını değerlendirmek açısından gelişmeleri ta-kip etmekte fayda var. Sizlerin de bilgisi olsun. Fikirlerinizi Dünyanın Dışına Taşımak İster misiniz? mi bakardınız? Proteinlerin nasıl davrandığını mı incelerdiniz? Yok- sa bambaşka bir şeyler mi düşünürdünüz? Lenovo ve YouTube di- yor ki, “Eğer böyle bir deney yapma fikriniz varsa fikrin detaylarını bu iş için hazırladığımız YouTube kanalında video olarak paylaşın, biz de seçtiğimiz deneyi Uluslararası Uzay İstasyonu’nda gerçekten yapalım ve canlı olarak yayımlayalım.” Bu durumda yapmanız gereken şu: Uzayda yapılmasını istedi- ğiniz deneyi hayal ediyorsunuz, bu deneyle hangi soruyu cevap- lamak istediğinizi belirliyorsunuz, deneyin yöntemini tasarlıyorsu- nuz, bu deneyden ne gibi sonuçlar beklediğinizi ortaya koyuyorsu- nuz ve tüm bunları 2 dakikayı geçmeyen bir videoya sığdırıp pro- jenin YouTube üzerindeki kanalına gönderiyorsunuz. Tüm bunla- rı yaparken de dilediğiniz herkesten her türlü yardımı almak ser- best. Sadece videoyu yüklediğiniz an itibariyle yaşınızın 14’ten kü- çük, 18’den büyük olmaması gerekiyor. Kazanan siz olursanız dene- yiniz Uluslararası Uzay İstasyonu’nda canlı olarak gerçekleştirilip so- Uzayda gerçekleştirilmesini istediğiniz bir deney hayal ediyorsanız, 2 dakikalık bir videoyla nuçlar tüm dünyayla paylaşılıyor. Bunun yanı sıra Lenovo’dan dizüs- belki de bu hayalinizi gerçeğe dönüştürebilirsiniz. tü bilgisayar kazanma, Japonya’da fırlatma denemesini yerinde iz- leme, Amerika’da özel sıfır kütleçekimi uçuşuna katılma ve 18 ya- Bilgisayar üreticisi Lenovo ve video paylaşım sitesi YouTube, şınızı geçtiğinizde Rusya’daki ünlü kozmonotların eğitim gördüğü geçtiğimiz ay Space Adventures, NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) yerde eğitime katılıp giydiğiniz uzay giysisini hatıra olarak yanınız- ve Japon Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) desteğini de arkasına da getirme şansınız var. Katılım için son tarih 7 Aralık olsa da, katıl- alarak 14-18 yaş arası öğrencileri kapsayan hayli ilginç bir proje baş- maya niyetiniz varsa video yükleme işini son dakikaya bırakmama- lattı. Konu şu: Uzayda, sıfır kütleçekimli ortamda bir deney yapma nız öneriliyor. Yarışmaya dair her türlü detay ve katılım koşulları için şansınız olsaydı, acaba ne yapardınız? Bitkilerin nasıl büyüdüğüne youtube.com/spacelab adresini ziyaret edebilirsiniz.12
  14. 14. Bilim ve Teknik Kasım 2011 ldaskiran@gmail.com Önce Dokunmayı Öğrenmişti, Şimdi Konuşmayı Öğreniyor Geçtiğimiz ay uzun zamandır merakla beklenen iP- şime yönelik yeni bir yöntem öneriyor. İnsana özgü enhone 5’in ortaya çıkacağı düşünülürken, Apple farklı bir temel duyulardan biri olan dokunmanın mobil cihazlar-hamle yaparak ve iPhone 5 yerine iPhone 4S’yi tanıtma- da en doğru şekilde nasıl uygulanabileceğini 2007’deyı tercih etti. iPhone 4S, iPhone 5’e dair beklentilerin ak- iPhone’dan öğrenmiştik. Acaba akıllı telefonlarla konu-sine mevcut iPhone 4 ile karşılaştırıldığında dış görünüş şarak anlaşmanın en doğru yolunu da Siri’den mi öğre-ve fonksiyon açısından pek bir fark içermiyor. Ekran aynı, neceğiz? Belki. Yine de bizim buralarda fazla heyecan-tasarım aynı, boyutlar aynı. Fakat dış görünüşün ötesi- lanmadan önce Siri’nin sadece İngilizce, Almanca vene geçip aygıtın içine göz attığınızda hemen hemen her Fransızca anlayabildiğini ve konum bazlı servisleri sun- iPhone 4S ile gelen Siri, elektronik aygıtlarınparçanın bir şekilde “terfi ettiğini” görüyorsunuz. Haliha- ma konusunda Amerika dışında biraz zorlandığını akıl- sesle kontrolünün nasıl olması gerektiği konusunda gayet net birzırda iPad 2’de kullanılan çift çekirdekli Apple A5 işlemci- da tutmakta fayda var. Siri hakkında detaylı bilgiyi app- yöntem ortaya koyuyor.sinin artık iPhone 4S’de de kullanılması gibi. le.com/iphone/features/siri.html adresinde bulabilir- A5, şu ara ortalıkta gezinen mobil işlemciler arasın- siniz. Bir de on.mash.to/onefjq adresinde Siri’nin ilginçda en beceriklilerden biri. Hatta iPad 2 ilk çıktığında ya- sorulara verdiği ilginç cevaplar var, eğlenmek istiyorsa-pılan incelemeler, A5’in 90’ların birkaç odayı dolduracak nız bunlara da bir bakın.büyüklükteki süper bilgisayarlarından bile daha yüksek Bu arada madem bir teknoloji köşesiyiz, yeri gelmiş-işlem gücüne sahip olduğundan bahsediyordu. Peki bu ken 5 Ekim 2011’de hayata gözlerini yuman Steve Jobsölçekteki bir işlemciyi bir cep telefonunun içine yerleşti- ile birlikte 6 Eylül 2011’de kaybettiğimiz e-kitap kav-rip ne yaparsınız? Elbette yüksek işlemci gücüne ihtiyaç ramının babası ve dünyanın en uzun soluklu ücretsizduyan uygulamaları hayata geçirmeye başlarsınız. Örne- e-kütüphane projesi olan Project Gutenberg’in kurucu-ğin gerçek zamanlı çalışabilen ses tanıma uygulamala- su Michael S. Hart ve 12 Ekim 2011’de aramızdan ayrı-rı gibi. lan C programlama dilinin yaratıcısı Dennis Ritchie’yi de İşte Apple, herkes piyasaya bir iPhone 5 çıkarmasını saygıyla analım.beklerken kullanıcılara bir iPhone 4 ikizi sunmanın ge-tirdiği hayal kırıklığını, Siri adını verdiği ses tanıma özel-liğine sahip kişisel asistanla aşacak gibi görünüyor. Siri,iPhone 4S fonksiyonlarıyla bütünleşen ve telefonunuzlayapabileceğiniz hemen hemen her şeyi, konuşarak yap-manızı sağlayan bir yazılım. Fakat işlevleri sadece önce-den belirlenmiş komutları tanımak ve işlemekle sınır-lı değil. Örneğin “Bana Pazartesi saat 11’de bir randevuayarla” diyorsunuz, takvimi açıp belirlediğiniz saate ran-devunuzu yerleştiriyor. “Ahmet’e bir kısa mesaj yolla. İçi-ne de şu mesajı yaz” diyorsunuz, mesajı hazırlayıp söy-lediklerinizi içine yerleştirerek sizden onay alıp gönderi-yor. “Karnım acıktı, yemeği nerede yiyeyim” diyorsunuz,haritadaki konumunuza göre çevrenizdeki lokantalarınlistesini bulup karşınıza getiriyor. “Saat kaç”, “bugün ha-va nasıl olacak” gibi basit istekleri saymıyorum bile. bit.ly/pz2len adresindeki videoda Siri’nin neler yapabilece-ğine dair hayli güzel bir değerlendirme var. Aslına bakarsanız Siri’nin bu yaptığı yeni bir şey değil.Farklı platformlarda, Siri’nin yaptığı işe benzer şeyler ya-pan farklı uygulamalar uzun süredir vardı. Siri’yi diğerle-rinden ayıran en önemli özellik ise başından itibaren te-lefonun bütün fonksiyonlarıyla uyum sağlayacak biçim-de tasarlanmış ve aygıtla bütünleşmiş olması. Dahası,Siri’nin telefona yükleyeceğiniz üçüncü parti uygulama-larla bir araya gelme potansiyeli, gelecekteki kullanımı-na yönelik yaratıcı fikirleri de gündeme getiriyor. Örne-ğin Wikipedia’dan aldığı bilgiler eşliğinde normalde her-kesin ilgi duymayacağı niş bir konu üzerine sizinle saat-ler boyu sohbet edebilecek bir uygulama hayal edin... Nekadar keyifli olurdu, öyle değil mi? Siri, henüz beta aşamasında olmasına rağmen ses ta-nıma konusundaki başarısı ve farklı uygulamalarla bü-tünleşme potansiyeli sayesinde akıllı telefonlarla etkile- 13
  15. 15. Tekno - Yaşam Osman Topaç Kodak’tan Zehirli Gaz Su Geçirmez Dedektörü: Video İnce ve hafif: Morphix Kamera ASUS ZenBook Chameleon Kodak tarafından piyasaya sürülen ASUS tarafından “ultra hafif” taşınabilir Acil yardım ekipleri ve askerler için Playfull gömlek cebine sığabilecek bilgisayar kategorisinde piyasaya tasarlanmış olan Morphix kadar küçük bir video kamera. sürülen ZenBook’un 11,6 inç ekranlı Chameleon ile, müdahale edilen Sadece 85 gr ağırlığındaki modeli 1,1 kg ağırlığında. Windows 7 ortamda zehirli gaz olup olmadığı bu küçük video kamera ile işletim sistemi kullanan ZenBook’un pratik bir şekilde öğrenilebiliyor. 3 metre derinliğe kadar sualtında 13,3 inçlik modelinin bataryası 7 saat çekim yapabiliyorsunuz. etkin kullanımı mümkün kılıyor. Ayrıca toza ve darbeye dayanıklı Bu modelde “stand-by” süresi 2 hafta. olan bu kamera ile saniyede Her iki modelin de en ince kısmı 3 30 kare 720p HD kalitesinde video mm, en kalın kısım ise 9 mm. SATA III çekimi yapmanız mümkün. SSD sabit disk kullanan ZenBook’un www.kodak.com.tr “instant on” özelliği sayesinde 2 saniyede “stand-by” konumundan kullanım moduna geçebiliyor. Farklı amaçlar için farklı kitler üreten www.asus.com firmanın bir kitinde yüksek pH (baz), hidrojen sülfit, düşük pH (asit), fosfin ve sülfür oksit gibi maddeleri algılamak üzere tasarlanmış şeritler bulunurken, bir başka kitinde amonyak, hidrojen sülfit, iyodin, düşük pH (asit) ve fosgene karşı duyarlı şeritler bulunuyor. www.morphtec.com14
  16. 16. Bilim ve Teknik Kasım 2011 osmantopac@gmail.com Dünyanın En Hızlı Elektrikli Aracı (500 kg Kategorisinde) E1 sınıfı (500 kg’ın altında olan) elektrikli araçlarda dünya rekoru 281,6 km/saat ile ABD’nin Utah eyaletindeki Brigham Young Üniversitesi’nin (BYU) öğrencileri tarafından tasarlanan ve üretilen Electric Blue adı verilen elektrikli araç ile “belirlendi”. Daha önce resmi bir rekor bulunmadığı için, bu hız ilk resmi rekor olarak kayıtlara geçmiş. Üniversite takımının 7 yıldır üzerinde çalıştığı bu araç projesinde 130 öğrenci çalışmış. www.byustreamliner.com/Atılabilen GoogleRobotlar Maps’denGözetleme amaçlı insansız hava Kuş Uçuşuve kara araçlarının (İHA ve İKA)kullanımı her geçen gün artıyor. Yol TarifiABD ordusunun bu konudakien son çalışmalarından biri de Google Maps’in en son yeniliğini“atılabilen” küçük insansız kara kullanarak almak istediğiniz yolaraçları. Bunlardan binlerce tarifini kuş uçuşu izleyebiliyorsunuz.almayı planlayan ABD ordusu, Bunun için web tarayıcınıza Googlebu amaç için en uygun buldukları3 modeli belirlemiş: iRobot 110 Earth eklentisinin yüklü olması yeterli. Daha sonra maps.google. LazerliFirst Look, MacroUSA Armadillo V2Mikro İKA ve QinetiQ North America com adresinden iki nokta arasındaki bir yolun tarifini alıyorsunuz. Bomba AlgılayıcılarDragon Runner. Halihazırda Ekranın sol kısmındaki yol tarifinin Genelde cep telefonları ile uzaktan patlatılan bombalara kar-ABD ordusu tarafından en çok üstünde bulunan 3D butonuna şı sinyal karıştırıcılar kullanılırken, teröristler de bu önlemekullanılan İKA olan Küçük İKA 320 tıklayın ve seyahatiniz başlasın. karşı uzaktan kablo ile patlatma yöntemini kullanıyorlar. Pekmodeli 14,5 kg ağırlığında bir www.maps.google.com çok araştırma merkezinin çalıştığı yeni bir teknoloji, lazer ışın-robot. Seçilen bu robotların ortak larını kullanarak yol kenarlarına yerleştirilen bombaları bul-özelliği ortalama 2-6 kg ağırlığında, mayı amaçlıyor. Bu teknoloji şu şekilde çalışıyor. Aynı anda ikiküçük robotlar olmaları. lazer ışını tarama yapıyor. İlk lazer ışını, ulaştığı yerdeki mo- leküllerin titreşmesine neden oluyor. İkinci ışın da bu titreşi- mi “okuyor”. Her patlayıcı türünün kendine özgü bir titreşim özelliği bulunduğu için okunan bu titreşimler yoluyla tehli- ke oluşturabilecek maddelerin varlığı cihazın alarm verme- sine neden oluyor. Araştırmacılar bir gramın milyarda birin- den daha az miktardaki bir patlayıcının bile bu lazer sistemi ile bulunabildiğini iddia ediyorlar. www.biophotonicsolutions.com/Bu robotların üzerinde kameralarve vericiler var. Binaların içine,bahçelere, tünellere atılan ve uzaktankumanda ile yönlendirilebilenrobotlar, bu alanlardan aldıklarıgörüntüleri kablosuz olarakiletebiliyor. ABD ordusu atılabilenrobotlardan 4000’ini Afganistan’dadenemeyi planlıyor.www.qinetiq-na.comwww.irobot.com/www.irobot.com 15
  17. 17. Zeynep Ünalan İvmelenen Evren: Süpernovalardan Karanlık Enerjiye 2011 Nobel Fizik Ödülü16

×