คุณลักษณะของครูที่ดี

42,255 views

Published on

คุณลักษณะของครูที่ดี

Published in: Education

คุณลักษณะของครูที่ดี

  1. 1. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๑ คุณลักษณะของครูท่ีดี การศึกษาคุณลักษณะของครูทดกเ็ พือให้ทราบว่าครูท่สงคมส่วนใหญ่ปราถนานัน จะต้องได้ มี ่ี ี ่ ี ั ้คุณลักษณะอย่างไร เมือนักศึกษาทราบแล้วจะได้ใช้เป็ นแนวทางศึกษาและปฏิบตตนเอง ให้เป็ นครูท่ี ่ ัิสังคมปรารถนาต่อไป เพือให้นกศึกษาครูเกิดแนวความคิดอย่างกว้างขวาง ในหน่วยนี้ จึงขออัญเชิญ ่ ัพระราชดารัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวฯและพระราโชวาทของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ฯ ัสยามมกุฏราชกุมารที่ได้ตรัสถึงลักษณะของครูดรวมทังได้นาลักษณะของครูดตามคาสอนใน ี ้ ีพระพุทธศาสนา ลักษณะครูดตามลักษณะของบุคคลต่าง และจากผลการวิจยทังภายในประเทศและ ี ั ้นอกประเทศมาให้นกศึกษาไดศึกษา เพือเป็ นแนวทางในการประพฤติปฏิบตให้เกิดความเจริญงอกงาม ั ่ ัิแก่ตนเองและสังคมเมือมีโอกาสออกไปประกอบอาชีพครูในอนาคต ลักษณะของครูดตามพระราชดารัสและพระราโชวาท เหนือสิงอื่นใด พระราชดารัสของ ี ่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวภูมพลอดุลยเดช ซึงประทานแก่ครูอาวุโสประจาปี ๒๕๒๒ เมือวันอังคาร ั ิ ่ที่ ๒๘ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๒๓ มีข ้อความทีเ่ กี่ยวข้องกับลักษณะของครูดตอนหนึ่งว่า ี“..ครูท่แท้น้ันต้องเป็ นผูกระทาแต่ความดี คือ ี ้ต้องขยันและอุตสาหะพากเพียร ต้องเอื้อเฟื้ อเผือแผ่และเสียสละ ่ต้องหนักแน่นอดกลันและอดทน ้ ต้องรักษาวินยสารวมระวังความประพฤติของตนให้อยู่ใน ัระเบียบแบบแผนอันดีงาม ต้องปลีกตัวปลีกใจจากความสะดวกสบายและความสนุกรื่นเริงไม่สมแก่เกียรติภูมของตน ิ ต้องตังใจให้มนคงและแน่วแน่ ้ ั่ต้องซือสัตย์รกษาความจริงใจ ่ ั ต้องเมตตาหวังดีต้องวางใจเป็ นกลาง ไม่ปล่อยไปตามอานาจอคติ ต้องอบรมจากปัญญาให้เพิมพูนสมบูรณ์ข้น ทังใน ่ ึ ้ด้านวิทยาการและความฉลาดรอบรูใ้ นเหตุและผล…” นอกจากพระราชดารัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวฯ ดังได้อญเชิญมากล่าวไว้ข ้างต้นแล้ว ั ัสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ได้พระราชทานพระราโชวาทแก่บณฑิตใหม่ในพิธี ัพระราชทานปริญญาบัตรแก่ผูสาเร็จการศึกษาจากวิทยาลัยครู ณ อาคารใหม่สวนอัมพร เมือวันจันทร์ ้ที่ ๔ อังคารที่ ๕ พุธที๖ พฤหัสบดีท่ี ๗ และจันทร์ท่๑๑ มิถนายน พ.ศ.๒๕๒๗ ดังข ้อความว่า ่ ี ุ “..คุณสมบัตท่สาคัญสาหรับครู ผูปรารถนาจะทางานให้ได้ดี มีความก้าวหน้า มีเกียรติช่อเสียง ิี ้ ืและมีฐานะตาแหน่งอันมันคงถาวร ่
  2. 2. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๒ คุณสมบัตประการแรก คือความสามารถในการแสดงความรูความคิดเห็นของตนให้ผูอ่นได้ ิ ้ ้ืทราบอย่างแจ่มแจ้ง ด้วยความฉลาด ความสามารถเช่นนี้จะเกิดมีข้นมาได้ตองอาศัยการฝึ กฝน เริ่มต้น ึ ้ด้วยการฝึ กคิดให้เป็ นระเบียบและเป็ นขันตอน เมือพิจารณาเรื่องใด ก็พยายามจับประเด็นเรื่องนันให้ ้ ้ถูกต้อง พยายามหาเหตุผลข้อนันมาเกี่ยวโยงถึงกันให้ได้แน่ชดและครบถ้วน ประการสาคัญทีสุด เมือ ้ ั ่จะแสดงความคิดเห็น จะต้องรูจกถ้อยคาทีจะสือความหมายได้โดยถูกต้อง และรวบรัดชัดเจนตาม ้ั ่ ่เป้ าหมาย การฝึ กดังกล่าวนี้จาเป็ นต้องปฏิบตอย่างเคร่งครัดอยู่เสมอจนติดเป็ นนิสย จึงจะช่วยให้สาเร็จ ัิ ัผลในการทาความเข้าใจกับผูอ่นเพือประโยชน์ต่างๆได้อย่างมีประสิทธิภาพ ้ื ่ คุณสมบัตข ้อทีสอง คือความมีมนุษยสัมพันธ์ท่ดี คุณสมบัตข ้อนี้ หมายถึงการทาตัวดี ไว้ ิ ่ ี ิวางกิริยาท่าทางทีดได้อย่างเหมาะสม ถูกกาลเทศะ มีความสุภาพอ่อนโยนและจริงใจ สามารถเข้ากับทุก ่ีเพศทุกวัยได้อย่างแนบเนียน คุณสมบัตเิ ช่นนี้จะเกิดขึ้นได้ดวยการอบรมอย่างจริงใจ ทังทางกายและ ้ ้วาจา ประการสาคัญคือ ต้องหัดทาใจให้กว้าง เป็ นกลางและเทียงตรงประกอบด้วยความซือสัตย์ ความ ่ ่ไม่เพ่งโทษ ไม่หมินประมาทผูอ่น อ่อนน้อมต่อวุฒบคคล สุภาพเป็ นมิตรต่อบุคคลเสมอกัน และเมตตา ่ ้ื ิุเอ็นดูต่อผูนอย ไม่สร้างปมด้อยให้แก่ตนเอง รักษากายวาจาให้สงบหนักแน่น ไม่ลต่อโทษคติ ไม่เห็น ้้ ุความสาคัญของตนเองยิงกว่าคนอื่น สรุปแล้วก็นบว่า เป็ นการฝึ กฝนทีลาบากอยู่ไม่นอย แต่ทว่า ถ้าแต่ ่ ั ่ ้ละบุคคลพยายามฝึ กฝนยายามทาให้เกิดขึ้นได้แล้วจะอานวยประโยชน์ให้อย่างคาดไม่ถง เพราะจะทา ึให้ได้รบความนิยมเชื่อถือไว้วางใจ แลได้รบความร่วมมือสนับสนุนจากทุกฝ่ ายอย่างดีโดยพร้อมพรัก ั ัทังในหน้าที่การงานและกิจส่วนตัวทุกๆอย่าง ้ คุณสมบัตข ้อทีสาม คือ ความมีค่านิยมสูง ความมีค่านิยมสูงได้แก่ความเฉลียวฉลาด ิ ่สามารถเลือกสรรสิงทีดงาม ทีเ่ ป็ นประโยชน์มาเป็ นทีนิยม ยึดเหนี่ยว และเป็ นแบบอย่างในการ ่ ่ีประพฤติตน คุณสมบัตขอนี้จาเป็ นต้องฝึ กฝนขึ้นให้พร้อมข้อหนึ่ง เพราะนอกจากเป็ นเครื่องป้ องกัน ิ ้ไม่ให้ตกไปสู่ทางทีเ่ สือมเสียทังปวงแล้วยังสามารถประคับประคองและส่งเสริมให้บคคลเจริญรุ่งเรืองอยู่ ่ ้ ุในความดีได้อย่างมันคงด้วย ่ คุณสมบัตข ้อทีส่ี คือความมีวจารณญาณ ความมีวจารณญาณนี้หมายถึง ความมีวจารณญาณ ิ ่ ิ ิ ิอันถ่องแท้แน่ชดในสรรพกิจการงาน และในการกระทาคาพูดทุกอย่างโดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนทีเ่ ป็ น ัของตน คุณสมบัตข ้อนี้จะเกิดขึ้นได้มากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กบการฝึ กฝนอบรมทางความคิดจิตใจเป็ น ิ ัสาคัญ คือแต่ละคนจะต้องพยายามควบคุมใจให้เป็ นปรกติและหนักแน่นอยู่เสมอ ไม่หวันไหว ไม่สะดุง้สะเทือนเพราะอารมณ์ทชอบทีชงและที่ชงและอคติต่างๆจนเกินเหตุจะทา จะพูด ตะคิดสิงใด ก็มง ่ี ่ ั ั ่ ุ่หมายแต่ในสาระอันเป็ นจุดประสงค์และประโยชน์อนมุ่งหมายของสิงนันเป็ นสาคัญ ไม่ฟงซ่านไม่สบสน ั ่ ้ ุ้ ั
  3. 3. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๓ไปถึงสิงอื่นๆทีไม่ใช่สาระด้วย ่ ่ เมือสามารถฝึ กใจให้เข้าระเบียบมันคงได้ดงนันแล้วควรคิดอ่านอัน ่ ่ ั ้กระจ่างแจ่มใส หรือวิจารณญาณก็จะเกิดขึ้น ช่วยให้สามารถพิจารณาวินิจฉัยเรื่องราวเหตุการณ์ต่างๆได้โดยถูกต้องเทียงตรงไม่วาจะทา จะพูด จะคิดสิงใด เรื่องใด ก็จะสาเร็จผลสมบูรณ์ตามความ ่ ่ ่ประสงค์ ช่วยให้ประสบความสาเร็จในชีวตได้เป็ นแน่นอน ิ สิงสาคัญทีครูควรมีอกอย่างหนึ่งคือ วินย หรือระเบียบบังคับ เป็ นของสาคัญสาหนรับทุกคน ่ ่ ี ัโดยเฉพาะผูทอยู่ในฐานะหน้าทีทจะต้องปกครองบังคับบัญชาคนอื่นไปและจะต้องปกครองบังคับบัญชา ้ ่ี ่ีคนอื่นๆและจะต้องทาตัวเป็ นแบบฉบับทีดแก่ผูอยู่ในปกครอง..วินยคือระเบียบปฏิบตทดทจะนาบุคคล ่ี ้ ั ั ิ ่ี ี ่ีให้กา้ วหน้าไปถึงความดีความงามความเจริญ ดังนัน เราจะต้องถือวินยเพือเสริมสร้างคุณภาพในตัวเรา ้ ั ่เองให้บริบูรณ์ข้น และเสริมสร้างความพร้อมเพรียงสมัครสมาน ความเป็ นปึ กแผ่นมันคง และความ ึ ่เจริญก้าวหน้าของหมูคณะของเราให้บริบูรณ์ข้นเช่นกัน ข้อสาคัญอีกอย่างหนึ่ง เราจะต้องระวังตังใจมิ ่ ึ ้ให้ถอวินยอย่างผิดๆเช่ถอไว้เพือเป็ นเครื่องหลอกตัวเอง ว่าตัวเองเป็ นผูเ้ ลอเลิศ แล้วคอยเพ่งโทษผูอ่น ื ั ื ่ ้ืเบียดเบียนข่มเหงผูอ่น โดยใช้ระเบียบข้อบังคับเป็ นเครื่องมือ เพราะการถือวินย ไม่ได้ทาให้เกิด ้ื ัประโยชน์อนใดเลย มีแต่จะทาให้เกิดความเกลียดชังและแตกแยก… ัตามพระบรมราโชวาทข้างต้น สรุปได้ว่าครูท่ีดีจะต้องมีคณสมบัตท่สาคัญคือ ุ ิี - ความสามารถในการแสดงความรูความคิด ของตนได้อย่างรวบรัดชัดเจนและถูกต้อง ้ - ความมีมนุษยสัมพันธ์กบทุกเพศ ทุกวัย ทุกชันภูมิ ั ้ - ความมีค่านิยมสูง มีความฉลาดในการเลือกสรรสิงทีดมประโยชน์มายึดถือปฏิบติ ่ ่ี ี ั - ความมีวจารณญาณ มีจิตใจหนักแน่นมันคง ิ ่ - มีระเบียบ ไม่ถอวินยอย่างผิดๆหรือใช้วนยเพือเบียดเบียนผูอ่น ื ั ิั ่ ้ืลักษณะของครูดีตามคาสอนในพระพุทธศาสนา หลักคาสอนในพระพุทธศาสนาทุกหมวดหมู่ หากครูอาจารย์นามายึดถือปฏิบตอย่างจริงจัง ัิย่อมนาไปสู่ความเป็ นครูอาจารย์ทดได้ทงนัน แต่วาหลักธรรมคาสอนในพระพุทธศาสนามีมากเผลือเกิน ่ี ี ั้ ้ ่ยากทีครูอาจารย์จะจดจาทาความเข้าใจได้ทงหมด ดังนัน ในทีน้ ีจะนาเพียงหลักธรรมทีเ่ กี่ยวกับครู ่ ั้ ้หลักธรรมนี้มอยู่ ๗ ประการ พระราชวรมุนี(ประยุทธ์ ปยุตโต) ได้กล่าวไว้ในหนังสือพจนานุกรมพุทธ ี ฺศาสตร์ แบบประมวลธรรมว่า กัลยาณมิตตธรรม ๗ ประการ เป็ นองค์คุณของกัลยาณมิตรหรือมิตรแท้
  4. 4. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๔คือท่านทีคบหาแล้วจะเป็ นเหตุให้เกิดความเจริญและความดีงาม ในทีน้ ีมงุ้ เอามิตรประเภทพีเ่ ลี้ยงเป็ น ่ ่สาคัญ ๑.ปิ โย - น่ารัก ในฐานะที่เป็ นทีสบายใจและสนิทสนม ชวนให้เข้าไปปรึกษาไต่ถาม ่ ๒.ครุ - น่าเคารพ ในฐานะประพฤติสมควรแก่ฐานะ ให้เกิดความรูสกอบอุ่นใจเป็ นทีพงได้แล ้ึ ่ ่ึปลอดภัย ๓.ภาวนีโย - น่าเจริญใจหรือน่ายกย่อง ในฐานะทรงคุณ คือความรูและภูมปญญาแท้จริงทัง ้ ิ ั ้เป็ นผูฝึกอบรมและปรับปรุงอยู่เสมอ ควรเอาอย่าง ทาให้ระลึกและเอ่ยอ้างด้วยความวาบซึ้งใจ ้ ๔.วัตตา - รูจกพูดให้ได้ผล รูจกชี้แจ้งให้เข้าใจ รูวาเมือไรควรพูดอะไร อย่างไร คอยให้ ้ั ้ั ้่คาแนะนาว่ากล่าวตักเตือนเป็ นทีปรึกษาทีดี ่ ่ ๕.วจนักขโม - อดทนต่อถ้อยคา คือพร้อมทีจะรับฟังคาปรึกษาซักถามคาเสนอแนะ ่วิพากษ์วจารณ์ อดทนฟังได้ไม่เบือ ไม่ฉุนเฉียว ิ ่ ๖.คัมภีรญจะกถัง กัตตา – แถลงเรื่องได้ลา้ ลึก สามารถอธิบายเรื่องยุ่งยากซับซ้อนให้เข้าใจ ัและให้เรียนรูเ้ รื่องราวทีลกซึ้งยิงขึ้นไป ่ึ ่ ๗.โน จัฏฐาเน นิโยชเย – ไม่ซกนาในเรื่องทีเหลวไหล หรือชักจูงไปในทางทีเ่ สื่อม(พระราชวร ัมุนี. ๒๕๒๘.๒๓๘) เพือให้นกศึกษาและครูอาจารย์มความเข้าใจในหลักธรรมดังกล่าวลึกซึ้งยิงขึ้นไป ดังนันจึงขอนา ่ ั ี ่ ้คาอธิบายของ พระราชนันทมุนี (ปัญญานันทภิกขุ) มากล่าวเพิมเติมดังต่อไปนี้ ่ ๑.ปิ ยะหรือปิ โย คือการทาตนให้เป็ นทีน่ารักของศิษย์ การทีจะทาตนให้เป็ นทีรกจะต้อง ่ ่ ่ั  มีเมตตา รักเด็กมากว่ารักตัว  มีหน้าตายิ้มแย้มแจ่มใส  มีความสนิทสนมกับศิษย์  พูดจาอ่อนหวานสมานใจ  เอาใจอบรมสัง่ สอนให้ศิษย์เกิดความเรียนรู ้  เป็ นเพือนเด็กในสนามกีฬา เป็ นครูในห้องเรียน ่  เป็ นเพือนร่วมทุกข์เมือเด็กเป็ นทุกข์ คอยปลอบโยนให้กาลังใจ ่
  5. 5. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๕ ๒.ครุ(ครุโภ) คือ การเป็ นคนหนักแน่น เป็ นครูจริงๆทาตนเป็ นแบบอย่างแก่เด็ก ในทางสร้างสรรค์จริงๆมีใจสงบ มีเหตุมผล มีใจร้อน ไม่เป็ นคนเจ้าอารมณ์ เป็ นคนหนักแน่น ประดุจหิน ไม่ ีเบาเหมือนนุ่นเป็ นคนเสมอต้นเสมอปลายเสมอ ๓.ภาวนีโย คือ เป็ นผูอบรมตนให้เจริญ สนใจในการศึกษาหาความรูเ้ พิมเติม เป็ นคนสายตา ้ ่ยาวก้าวไกลเปิ ดใจรับความรูความเข้าใจอยู่เสมอ ไม่หล้าหลังใคร เป็ นครูเวลาสอน เป็ นนักเรียนเมือ ้เวลาว่าง เป็ นนักสากลนิยมถือศาสนาเป็ นหลักใจ อย่าเป็ นคนมีความเห็นผิด เชื่อกฏแห่งกรรมว่าทาดีได้ดีทาชัวได้ชว มีการควบคุมกายวาจาด้วยศีล ควบคุมจิตด้วยสมาธิ ควบคุมความเห็นด้วยปัญญา จึงจะ ่ ั่เอาตัวรอดปลอดภัย ๔.วัตตา คือ เป็ นคนเคารพระเบียบแบบแผน เป็ นคนมีระเบียบในการแต่งกายมีระเบียบตังแต่ ้ศรีษะจนถึงเท้า ผมต้องแต่งให้เรียบร้อย…ให้เด็กเห็นว่าครูเป็ นผูมระเบียบแบบแผนช่วยกันทาโรงเรียน ้ีให้สะอาด ๕.วจนักขโม คือ เป็ นผูมความอดทนต่อสิงทีมากระทบ ปกติเด็กย่อมมีความซุกซนตาม ้ี ่ ่ธรรมชาติน่าราคาญครูจกราคาญไม่ได้ เบือไม่ได้ ชอบใจไม่ชอบใจก็ตองทาทังนัน จึงต้องทนเป็ นพิเศษ ั ่ ้ ้ ้ ๖.คัมภีรญจะกถัง กัตตา คือ เป็ นผูเ้ ข้าใจหลักการสอนว่าวิชาอะไรควรสอนอย่างไรเด็กจึงจะ ัเข้าใจ ของยากต้องทาให้งาย ของลึกต้องทาให้ต่น ของทีมองไม่เห็นต้องทาให้มองเห็น สอนแต่สงทีรู ้ ่ ื ่ ่ิ ่แล้วไปหาสิงที่ยงไม่รู ้ ง่ายไปหายาก ตา่ ไปหาสูง เป็ นต้น ่ ั ๗.โน จัฏฐาเน นิโยชเย คือ การไม่ชกศิษย์ไปในทางทีตา่ ทราม สิงใดเป็ นความเสือมโทรมทาง ั ่ ่ ่ใจ ไม่ควรชักนาไปในทางนันครูไม่ควรประพฤติสงตา่ ทรามให้เด็กเห็น ครูควรหลีกเลียงอบายมุขทัง ้ ่ิ ่ ้ปวง (พระราชนันทมุนี (ปัญญานันทภิกขุ) ๒๔๒๕.๓-๔) จากหลักคาสอนทีนามากล่าวนี้ หากพิจารณาให้ท่องแท้แล้วจะเห็นได้วา หลักธรรมทัง ๗ ่ ่ ้ประการนี้ จะครอบคลุมบทบาทหน้าทีและความรับผิดชอบของครูอย่างทัวถ้วน หากครูอาจารย์คนใด ่ ่สามารถปฏิบตตามคุณธรรมขันพื้นฐานของความเป็ นครูน้ ีได้อย่างสมบูรณ์ ก็สมควรได้รบการยกย่อง ัิ ้ ัว่าเป็ นครูทดอย่างแท้จริง ่ี ี อย่างไรก็ตาม เพือให้นกศึกษาและครูอาจารย์ได้เกิดแนวคิดหรือได้ศึกษาแนวคิดจากบุคคล ่ ัอื่นๆอีกดังนันจึงขอนาลักษณะของครูทดตามทัศนะของบุคคลต่างๆ และจากผลงานของการวิจยมา ้ ่ี ี ัเสนอเพือเป็ นแนวความคิดต่อไป ่ ลักษณะของครูดตามทัศนะของบุคคลต่างๆ ี
  6. 6. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๖ ทัศนะของบุคคลต่างๆทีกล่าวถึงบุคลิกลักษณะ ่ และคุณสมบัตของครูทดเี มือพิจารณา ิ ่ีโดยทัวไปแล้ว จะเห็นบุคคลต่างๆดังกล่าวจะมีทศนะเกี่ยวกับคุณลักษณะของครูทดคล ้ายคลึงกัน สรุป ่ ั ่ี ีได้ดงต่อไปนี้ ั ๑. ลักษณะท่าทางดี ๒. มีความประพฤติดี ๓. มีอธยาศัยดี ั ๔. มีอารมณ์ดี ๕. มีความยุตธรรม ิ ๖. สามารถวางตัวให้เข้ากับคนทุกชัน ้ ๗. มีความเอาใจใส่ดูแลทุกข์สุขของเด็ก ๘. มีการส่งเสริมคุณวุฒพเิ ศษให้แก่ตนเอง ิ ๙. มีความสามารถในการงาน ๑๐. มีความเป็ นผูนาทาให้เด็กเชื่อฟัง ้ ๑๑. มีความรูดและกว้างขวาง ้ี ๑๒. มีความสามารถในการสอน ๑๓. มีอนามัยดี ๑๕. เป็ นตัวของตัวเอง ๑๖. มีจริยธรรมสูง ๑๗. มีความมานะเข้มแข็ง อดทน ๑๘. มีความคล่องแคล่วว่องไว ๑๙. มีความยืดหยุ่นผ่อนปรน ๒๐. มีคุณสมบัตส่วนตัวดี เช่นสติปญญาดี ิ ั ๒๑. มีวจารณญาณดี ิ ลักษณะของครูดีจากผลการวิจย ั จากการศึกษาผลการวิจยของบุคลต่างๆ( ล้อม ไชยศร.๒๕๑๐, มันทนา ปิ ยมาดา.๒๕๑๑พร ัพิมล เพ็งศรีทอง ,๒๕๑๕ ,บุญสนอง ไกรเนตร.๒๕๑๕,เฉลียว บุรภกดี.๒๕๒๐,จาเนียร น้อยท่า ี ัช้าง,๒๕๒๑.)ทาให้คุณลักษณะของครูทดตามที่สงคมต้องการ เฉพาะทีสาคัญๆมีดงต่อไปนี้ ีี ั ่ ั
  7. 7. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๗ ๑. แต่งกายสุภาพเรียบร้อย ๒. พูดจาสุภาพอ่อนโยน ชัดเจนและเข้าใจง่าย ๓. มีความเป็ นระเบียบเรียบร้อย ๔. มีคุณวุฒสูง ิ ๕. รักและเมตตากรุณาต่อนักเรียน ๖. สุขมเยือกเย็นใจดี ุ ๗. อารมณ์แจ่มใสร่าเริง ๘. เข้มงวดต่อความประพฤติของนักเรียนในขณะทีสอน ่ ๙. ขยันและอดทน ๑๐. มีสุขภาพสมบูรณ์ ๑๑. มีความยุตธรรม ิ ๑๒. วางตัวได้เหมาะสม ๑๓. มีความสามารถในการสอน ๑๔. มีสมพันธภาพอันดีกบนักเรียน ั ั ๑๕. เป็ นผูมความรูและขยันหมันศึกษาหาความรู ้ ้ี ้ ่ ๑๗. มีบคลิกภาพแบบแสดงตัว ุ ๑๘. เข้ากับสังคมได้ดี ๑๙. มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ๒๐. มีความเชื่อมันในตนเองสูง ่ ๒๑. เสียสละ ๒๒. ตรงต่อเวลา ๒๓. มีความมันคงต่ออารมณ์ ่ ๒๔. มีเหตุมผล ี ๒๕. มีความซือสัตย์่ ๒๖. ความประพฤติเรียบร้อย คุณสมบัตทดของครูดงกล่าวข้างต้นนี้ มิได้เรียงลาดับความสาคัญ แต่หากพิจารณาเฉพาะ ิ ่ี ี ังานวิจยคุณลักษณะของครูทดี โดยรวบรวมข้อมูลจากนักเรียนผูปกครอง ครูอาจารย์ ผู บริหาร ั ่ี ้ ้
  8. 8. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๘พระภิกษุและผูทรงคุณวุฒิ จานวนทังสิ้น ๗,๗๖๒ คน จะได้คุณลักษณะของครูดตามลาดับ ้ ้ ีความสาคัญดังนี้ ๑. ความประพฤติเรียบร้อย ๖. ความรูดี้ ๒. บุคลิกลักษณะและการแต่งกายดี ๗. สอนดี ๓. ตรงเวลา ๘. มีความยุตธรรม ิ ๔. หาความรูอยู่เสมอ ้ ๙. ร่าเริงแจ่มใส ๕. ซือสัตย์ ่ ๑๐.เสียสละ จากการวิจยเรื่องเดียวกันนี้ ทาให้ทราบความบกพร่องของครู เรียงตามลาดับความสาคัญจาก ัมากไปหาน้อยดังนี้ความบกพร่องของครูชาย ๑. ความประพฤติไม่เรียบร้อย ๒. มัวเมาในอบายมุข ๓. การแต่งกายไม่สุภาพ ๔. การพูดจาไม่สุภาพ ๕. ไม่รบผิดชอบการงาน ัความบกพร่องของครูผูหญิง ้ ๑. แต่งกายไม่สุภาพ ๒. เป็ นคนเจ้าอารมณ์ ๓. ประพฤติไม่เรียบร้อย ๔. ไม่รบผิดชอบการงาน ั ๕. ชอบนินทา ๖. จูจ้ ข้บน ้ี ี ่ ๗. วางตัวไม่เหมาะสม ๘. คุยมากเกินไป สาหรับการวิจยในต่างประเทศทีเ่ กี่ยวกับลักษณะครูดี มีการวิจยแร่หลายและเป็ นที่ยอมรับ เช่น ั ังานวิจยของไรอัน (Ryans.๑๙๖๐:๘๒) ซึงได้ศึกษาค้นคว ้าคุณลักษณะของครูดในโครงการ Nationl ั ่ ีcommittee of Education ในปี ค.ศ.๑๙๔๘–๑๙๕๔ จากกลุมตัวอย่าง ๖,๑๗๙ คน โดยเริ่มหา ่
  9. 9. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๙พฤติกรรมของครูทเ่ี กิดขึ้นมาบ่อยๆด้วยการสังเกต และได้ศึกษาพฤติกรรมทีสาคัญจากการให้ครูช่วย ่เขียน และรวบรวมพฤติกรรมเหล่านันไว้ได้ พฤติกรรมทีดหรือไม่ดมดงนี้ ้ ่ี ี ี ั พฤติกรรมที่ดี พฤติกรรมที่ไม่ดี  ตื่นตัวอยู่เสมอ  หงอยเหงาเบือหน่าย ่  สนใจตัวนักเรียนและกิจกรรมของชันเรียน ้  ไม่สนใจนักเรียนและกิจกรรมของชันเรียน ้  ร่าเริงแจ่มใส  อารมณ์ไม่ดอยู่เสมอ ี  ควบคุมตัวเองไม่ได้  หงุดหงิดโกรธเร็ว  มีอารมณ์ขน ั  เคร่งครึม  ยอมรับเมือตนทาผิด ่  ไม่ยอมรับผิดของตนเอง  ยุตธรรมเอนเอียง ิ  มีความอดทน  อ่อนแอ  มีความเมตตากรุณา  ขาดความเมตตากรุณา  มีความสนิทสนมและสุภาพอ่อนน้อม  ไม่ให้ความสนิทสนม  สนใจปัญหาของนักเรียน  สนใจเฉพาะการเรียนของนักเรียน  ยอมรับความคิดเห็นของผูอ่น ้ื
  10. 10. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๑๐  ไม่ยกย่องปรับปรุง  เตรียมการสอนดี  ใช้ความเห็นของตนเป็ นใหญ่  ฯลฯ ไม่เตรียมการสอน คุณลักษณะของครูตามอุดมคติ หากครูอาจารย์ผูใ้ ดสามารถปฏิบตได้ตามคุณลักษณะของครูซงบุคคลต่างๆได้แสดงความ ัิ ่ึคิดเห็นไว้หรือตามผลการวิจยที่กล่าวแล้ว ก็สมควรจะได้รบการยกย่องว่าเป็ นครูในอุดมคติได้ แต่ทว่า ั ัในสภาพความเป็ นจริงคงไม่ครูอาจารย์ท่านใดปฏิบตได้หมดครบถ้วนแน่ อย่างไรก็ตาม หากครูอาจารย์ ัิทุกคนพยายามฝึ กฝนตนเองอยู่เป็ นประจาแล้ว แม้จะไม่ได้รบการยกย่องว่าเป็ นครูในอุดมคติ ก็ของ ัเป็ นปูชนียบุคคลของศิษย์ของบุคคลทัวไปก็คงเพียงพอ การเป็ นครูในอุดมคติ หมายถึงการเป็ นครูท่ี ่สมบูรณ์ เท่าทีคนจะเป็ นครูจะทาได้ ตามหลักการทฤษฏีแล้ว ไม่มบคคลใดจะเป็ นครูทสมบูรณ์ได้ทกสิง ่ ีุ ่ี ุ ่ทุกอย่าง(หมายถึงบุคคลธรรมดาทัวไป) การเป็ นครูท่สมบูรณ์ในระดับที่ไม่จาเป็ นจะต้องปรับปรุงสิงใด ่ ี ่ต่อไปอีกแล้ว เมือเป็ นเช่นนี้ ความเจริญงอกงามก็จะหยุด แต่ในสภาพความเป็ นจริง ความเจริญงอกงามทังในด้านส่วนตัวและทางด้านวิทยาการของผูประกอบอาชีพครูเป็ นสิงทีจาเป็ นทีจะต้องพัฒนาให้ ้ ้ ่ ่ ่ทันสมัย แต่น่าสนใจอยู่เสมอ ดังนัน ผูเ้ ป็ นครูจาเป็ นต้องพัฒนาอยู่เสมอ ้ คุณลักษณะของครูตามอุดมคตินนมีมากมาย แต่ท่สาคัญที่สุดประการหนึ่งก็คือ ความเป็ น ั้ ีกัลยาณมิตร ดังได้กล่าวมาแล้วข้างต้น คุรสมบัตของครูดงกล่าวแล้วเป็ นคุณสมบัตทได้จากคาสอนใน ิ ั ิ ่ีพระพุทธศาสนาและมีความสอดคล้องกับความรูสกของสังคมไทยเรา ดังนัน เพือให้นกศึกษาครูและ ้ึ ้ ่ ัครูอาจารย์ทวไปได้ทราบแนวความคิดของชาวตะวันตกทีมต่อคุณลักษณะของครูตามอุดมคติวา ั่ ี ่คุณลักษณะอย่างไรบ้างในทีน้ ีจงขอนาความคิดเห็นของ เฮสซอง และวีคส์ (Hessong and Weeks. ่ ึ๑๙๘๗:๔๕๗–๔๖๓) ทีมความเห็นว่าครูในอุดมคตินนควรมีลกษณะดังต่อไปนี้ ี ั้ ั ๑. มีความรอบรู ้ ๒. มีอารมณ์ขน ั ๓. มีความยืดหยุ่น ๔. มีวญญาณความเป็ นครู ิ ๕. มีความซือสัตย์ ่
  11. 11. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๑๑ ๖. มีความสามารถทาให้เข้าใจรวบรัดชัดเจน ๗. เป็ นคนเปิ ดเผย ๘. มีความอดทน ๙. กระทาตนเป็ นแบบอย่างที่ดี ๑๐. สามารถนาความรูทางทฤษฏีไปใช้ในทางปฏิบตได้ ้ ัิ ๑๑. มีความเชื่อมันในตนเอง ่ ๑๒. มีความสามารถพิเศษในศิลปะวิทยาการหลายๆด้าน ๑๓. แต่งกายเรียบร้อย สะอาด สง่าผ่าเผย และมีสุขภาพอนามัยส่วนตัวดี ต่อไปนี้ จะได้อธิบายคุณลักษณะแต่ละอย่างพอเป็ นสังเขป เพื่อความเข้าใจต่อไป๑.มีความรอบรู ้ การเป็ นผูมความรู ้ หมายถึง การมีความรูหรือความเข้าใจในวิชาการต่างๆ ซึงได้ศึกษาเล่าเรียน ้ี ้ ่มาจากวิทยาลัย/มหาวิทยาลัยเป็ นอย่างดี มีความเชื่อมันในวิชาการไม่หยิ่งพยองว่าตนมีความรูสูงนัก ่ ้การศึกษาครูหวังอยากให้อาจารย์สอนตนมีความรูฉลาดรอบรูใ้ นวิชาทีตนสอนอย่างไร เด็กๆทีจะเป็ น ้ ่ ่ศิษย์ของนักศึกษาครู (ครูในอนาคต)ก็หวังอยากให้ครูในอนาคตเป็ นผูมความรอบรูใ้ นวิชาการมากทีสุด ้ี ่๒.มีอารมณ์ขน ั การเป็ นผูมอารมณ์ขน คือการเป็ นผูทสามารถในการรับรู ้ ซาบซึ้ง หรือสามารถในการแสดง ้ี ั ้ ่ีความรูสกในสิงทีทาให้ขนหรือสนุกสนาน การสอนให้นกเรียนเกิดความสนุกสนานหรือการมีอารมณ์ขน ้ึ ่ ่ ั ั ัของครูจะต้องเป็ นไปในทางทีก่อให้เกิดค่านิยมทีดี ่ ่๓. มีความยืดหยุ่น การเป็ นผูมความยืดหยุ่น หมายถึง การเป็ นผูมความรูสกไวต่อการเปลียนแปลงแก้ใข ้ี ้ี ้ึ ่ปรับเปลียน ครูจงจาเป็ นต้องมีการยืดหยุ่น เพราะบางครังแผนการสอนทีดทสุดอาจจะใช้ไม่ได้ผล ่ ึ ้ ่ ี ่ี๔. ผูมีวญญาณความเป็ นครู ้ ิ บุคคลทีมวญญาณความเป็ นครูทแท้จริงแล ้ว จะเป็ นผูทมความรักในตัวเด็กและยินดีในภารกิจ ่ ีิ ่ี ้ ่ี ีการสอน บุคคลทีมวญญาณครูจะไม่มองการสอนเป็ นเพียงภารกิจทีตองรับผิดชอบเท่านันแต่จะเกิดปิ ตี ่ ีิ ่ ้ ้ยินดีเมือได้สอน จะแสดงความรูสกทางสีหน้าเมือได้สอน บุคคลประเภทนี้จะมีความสัมพันธ์ภาพทีดี ่ ้ึ ่ ่ต่อเพือนร่วมวิชาชีพเสมอและมีเวลาทางานพิเศษให้โรงเรียนประจา ่๕.มีความซื่อสัตย์
  12. 12. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๑๒ การมีความซือสัตย์สุจริตเป็ นคุณลักษณะทีสาคัญมากสาหรับคนทุกคน โดยเฉพาะอย่างยิงผูท่ี ่ ่ ่ ้เป็ นครูอาจารย์ ครูอาจารย์ทมความซือสัตย์จริงใจ เมือบอกนักเรียนว่าทาอะไรก็จะพยายามทาจน ่ี ี ่ประสพความสาเร็จ แต่กมครูอาจารย์บางคนเคยพูดกับนักเรียนว่าการทาสิงใดก็มได้ทาปฏิบตตาม การ ็ ี ่ ิ ัิกระทาเช่นนันจะทาให้นกเรียนขาดความเชื่อถือไว้วางใจแต่โดยขันพื้นฐานทัวไปแล้ว ้ ั ้ ่ นักเรียนควรไว้วางใจในสิงทีครูพูดและกระทา ่ ่๖.มีความสามารถทาให้เข้าใจรวบรัดชัดเจน ความสามารถในการทาความเข้าใจรวบรัดชัดเจนจะเป็ นเรื่องของการใช้ภาษาพูดและภาษาเขียนเป้ าหมายสาคัญของการศึกษาประการหนึ่งก็คอ เพือช่วยให้นกเรียนเป็ นผูมความสามารถในการสือสาร ื ่ ั ้ี ่ได้รวบรัดชัดเจน ดังนันเป็ นครูอาจารย์จะต้องเป็ นแบบอย่างทีดในการใช้ภาษา ทังภาษาพูดและภาษา ้ ่ี ้เขียน รวมทังการแสดงออกทางภาษาท่าทางหรือกิรยาเพือให้เกิดการสือความหมายที่ชดเจนถูกต้อง ้ ิ ่ ่ ัผลป้ อนกลับจากการเรียนการสอนในชันเรียนนันจะเป็ นเครื่องบ่งชี้ทดวาครูอาจารย์ได้ทาหน้าทีน้ ีสาเร็จ ้ ้ ่ี ี ่ ่มากน้อยเพียงใด๗.เป็ นคนเปิ ดเผย การเป็ นคนเปิ ดเผยคือ การเป็ นคนทีเ่ ต็มใจจะเปิ ดเผยเรื่องราวทีตนมีอยู่ให้ผูอ่นรับรู ้ ครูอาจารย์ ่ ้ืทีเ่ ปิ ดเผยสิงต่างๆ ทีเ่ กิดขึ้นในชีวตของตนเพือแสดงเป็ นตัวอย่างหรือเปิ ดเผยความเป็ นตัวอย่างหรือ ่ ิ ่เปิ ดเผยความรูสกในเรื่งใดเรื่องหนึ่งหรือในสถานการณ์ทกาหนด จะช่วยทาให้ความสัมพันธ์นนดีข้น ้ึ ่ี ั้ ึนักเรียนจะได้รบประสพการณ์ความรูใ้ หม่ๆอย่างต่อเนื่องเมือโตขึ้น การเปิ ดเผยความรูสกของครู ั ้ึจะทาให้นกเรียนได้ทราบว่าตัวครูกประสพอารมณ์นนๆมาเหมือนกัน ั ็ ั้๘.เป็ นผูมีความอดทน ้ การเป็ นผูมความอดทนในทีน้ ีสดงถึงความเป็ นบุคคลทีมความเพียรพยายามหรือขยันขันแข็ง ้ี ่ ่ ีน้อยคนนักนักที่จะมีคุณสมบัตข ้อนี้อย่างเพียงพอ สาหรับต้องการคุณสมบัตข ้อนี้เป็ นกรณีพเิ ศษ เพราะ ิ ินักเรียนทีมาเรียนกับครูมหลายประเภท มีทงเรียนช้า เร็ว บางคนสมองไม่ค่อยดี และบางคนเป็ นคน ี ั้เจ้าอารมณ์ เป็ นต้น๙.เป็ นผูกระทาตนเป็ นแบบอย่างที่ดี ้ ครูอาจารย์ควรเป็ นบุคคลที่กระทาตนเป็ นแบบอย่างที่ดเี ป็ นพิเศษ เพราะเด็กเยาชนต้องการแบบอย่างทีดงามในการดาเนินชีวตของตน ปัจจุบนแบบกระสวนพฤติกรรมต่างๆของเด็กๆจานวนมาก ่ี ิ ัมักจะได้มาจากโทรทัศน์ ภาพยนตร์ หรือเพือนบ้าน แบบอย่างบางประการทีได้มาจากสือมวลชน ่ ่ ่อาจจะดี แต่มพฤติกรรมบางอย่างลอกเลียนมาในทางทีลบ เยาวชนที่ขาดความรักความอบอุ่นจากบิดา ี ่
  13. 13. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๑๓มารดา ปู่ ย่า ตา ยาย และไม่ได้แบบอย่างทีดมาจากครูอาจารย์ มักจะปฏิบตตวไปในทางทีเ่ สือมตามที่ ่ี ัิ ั ่ตนเองได้ตดสินใจทาลงไป ฉะนันครูอาจารย์ควรระลึกอยู่เสมอว่า การกระทาตนให้เป็ นแบบอย่างทีดี ั ้ ่แก่เด็กๆทีตนเองรับผิดชอบเป็ นสิงหนึ่งทีครูอาจารย์ให้ความช่วยเหลือทางสังคม ่ ่ ่๑๐.เป็ นผูนาที่มีความสามารถนาความรูทางทฤษฎีไปปฏิบตได้ ้ ้ ัิ การนาเอาความรูท่ได้มาจากการศึกษาเล่าเรียนในสถาบันการศึกษาไปใช้ในโรงเรียนจริงๆให้ ้ีเกิดผลอย่างมีประสิทธิภาพเป็ นเรื่องทีค่อนข้างยาก ดังนัน ในการจัดกระบวนการเรียนการสอนใน ่ ้สถาบันฝึ กหัดครูจงพยายามให้นกศึกษาครูได้มประสบการณ์ในการเรียนการสอนให้มากทีสุดเท่าที่จะ ึ ั ี ่ทาได้ นักศึกษาครูจะต้องพยายามมีส่วนร่วมเกี่ยวข้องกับสถานการณ์จ่รงๆในห้องเรียนให้มาและ ิพยายามไต่ถามข้อข้องใจกับอาจารย์ทมประสบการณ์ จากผูบริหาร จากผูปกครองและนักเรียนเป็ นต้น ่ี ี ้ ้๑๑.เป็ นผูมีความเชื่อมันในตนเอง ้ ่ ในเมือเราได้กาหนดตัวของเราเองเพือการสอนแล ้ว ดังนัน วิธทดทสุดต่อการสร้างความเชื่อมัน ่ ่ ้ ี ่ี ี ่ี ่ให้แก่ตนเองก็คอการทดสอบตัวเองและพัฒนาความเชื่อมันในประสบการต่างๆทีสมพันธ์กบการสอนให้ ื ่ ่ ั ัมากทีสุดเท่าทีจะทาได้การได้รบข้อสังเกตในทางบวกจากงานทีได้กระทาสาเร็จลงด้วยดี จะช่วยส่งเสริม ่ ่ ั ่ความเชื่อมันของบุคคลเป็ นอย่างดี ่ นักกีฬาที่ประสบความสาเร็จจะมีความเชื่อมันในตัวเองฉันใด ่นักศึกษาครูอาจารย์ทประสบความสาเร็จก็เช่นเดียวกัน ่ี๑๒.เป็ นผูมีความสามารถพิเศษในศิลปะวิทยาการหลายๆด้าน ้ ครูอาจารย์ทประสบความสาเร็จ ส่วนมากมิได้มความรูเ้ พียงอย่างเดียว แม้วาผูศึกษาวิชาครูจะ ่ี ี ่ ้เลือกเรียนสาขาวิชาใดสาขาหนึ่งเป็ นวิชาเอก เช่นการประถมศึกษา ดนตรีศึกษา สังคมศึกษาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์หรืออื่นๆเป็ นต้น แต่นกศึกษาบางวิชาเอกก็ได้เลือกเรียนวิชาโทไว้ด้วย การ ัเลือกเรียนวิชาโทไว้ด้วยเป็ นการเพิมพูนความรูใ้ ห้แก่ผูทจะเป็ นครูในโอกาสต่อไปเป็ นอย่างดี และเป็ น ่ ้ ่ีการเพิมโอกาสในการทางานได้อย่างกว้างขวางมากขึ้นนอกจากนี้ การเป็ นผูมความสามารถพิเศษใน ่ ้ีหลายๆด้านจะช่วยทาให้ครูอาจารย์มคุณลักษณะของความเป็ นครูอย่างสมบูรณ์ยงขึ้น ี ่ิ๑๓.เป็ นแต่งกายเรียบร้อย สะอาด สง่าผ่าเผย และมีสุขภาพอนามัยส่วนตัวดี เสื้อผูอาภรณ์ทออกแบบมาด้วยราคาแพงๆมิใช่เป็ นสิงทีจาเป็ นสาหรับผูประกอบวิชาชีพครู สิง ้ ่ี ่ ่ ้ ่สาคัญอยู่ทความสะอาดเรียบร้อย ่ี และสวมใส่เสื้อผ้าทีมความเหมาะสมถูกต้องตามรูปแบบทีทาง ่ ี ่สถานศึกษากาหนดสุขภาพอนามัยส่วนตัวของครูกเ็ ป็ นสิงทีสาคัญยิง หากครูมร่างกายสกปรก สุขภาพ ่ ่ ่ ีอนามัยไม่ดย่อมก่อให้เกิดปัญหาในการสอน ครูท่มสุขภาพดีทงทางร่างกายและจิตใจ จะช่วยสร้าง ี ี ี ั้ความสัมพันธ์กบนักเรียนดีข้น ั ึ
  14. 14. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๑๔ สรุปท้ายบท คุณลักษณะทีดของครูนนมีมากมายการทีจะยอมรับว่าครูทดจะต้องมีคุณลักษณะอย่างไรนัน ่ี ั้ ่ ่ี ี ้ขึ้นอยู่กบทัศนะของแต่ละบุคคล เมือพิจารณาโดยทัวไปแล้ว สามารถสรุปได้วา ครูทดนนจะต้อง ั ่ ่ ่ี ี ั้ประกอบด้วยคุณลักษณะที่สาคัญๆดังต่อไปนี้ ๑.บุคลิกภาพ เช่นรูปร่างท่าทางดี แต่งกายสุภาพเรียบร้อย พูดจาไพเราะ นุ่มนวลน่าฟังนา้ เสียงชัดเจนมีลกษณะเป็ นผูนาเป็ นต้น ั ้ ๒.คุณสมบัตส่วนตัวดี เช่นสติปญญาดี เฉลียวฉลาด เชื่อมันในตัวเอง มีความคิดสร้างสรรค์ ิ ั ่กระตือรือร้นและสุขภาพอนามัยดีเป็ นต้น ๓.สอนดีและปกครองดี เช่นอธิบายได้รวบรัดชัดเจน สอนสนุก ปกครองนักเรียนให้อยู่ ในระเบียบวินยตลอดเวลาเป็ นต้น ั ๔.ประพฤติดี เช่นเว้นจากอบายมุขทังปวง กระทาแต่ส่งทีดี สุจริตทังกาย วาจาใจ ้ ิ ่ ้ ๕.มีจรรยาและคุณธรรมสูง เช่นมีความซือสัตย์ เสียสละ มีเมตตากรุณา ยุตธรรมและมานะ ่ ิอดทนเป็ นต้น ๖.มีมนุษยสัมพันธ์ดี กล่าวคือ มีอธยาศัยไมตรีกบทุกเพศทุกวัยทุกภูมชน ั ั ิ ั้ ครูผูสร้างโลก ้ความหมายของครูผูสร้างโลก ้ คาว่าครูผูสร้างโลก คือครู ผูสร้างวิญญาณของเด็ก แล้วเด็กโตขึ้นมาก็เป็ นคน คนทังหมด ้ ้ ้รวมตัวกันก็คือโลก .ครูจึงอยู่ในฐานะสร้างโลกโดยผ่านเด็ก โลกจะดีหรือจะงดงามน่าอยู่กเ็ พราะว่าโลกเต็มไปด้วยคนดี. ความมุ่งหมายของครูกคือสร้างเด็กให้เป็ นคนดี ,แล้วเป็ นผูใ้ หญ่ท่เี ป็ นคนดี. ็ สาหรับคาว่าครู ,ครูในทีน้ ีจะต้องระลึกนึกถึงตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนาทีพระพุทธองค์ได้ ่ ่ตรัสว่า บิดามารดาเป็ นครูคนแรก บิดามารดาเป็ นครูคนแรกนันอย่างไร คือเกิดมาก็เลี้ยงดูอบรมสัง ้ ่สอน โดยรูสกตัวบ้างไม่รูสกตัวบ้าง มาตามลาดับจนเด็กนันมีความรูใ้ นเรื่องต่างๆเท่าทีควรจะรู ,้ แล้วยัง ้ึ ้ึ ้ ่บ่มนิสยให้หยาบละเอียด ประณีตสุขมอะไรได้อกแล้วแต่บดามารดา หรือผูเ้ ลี้ยงเด็กจะมีมารยาท มี ั ุ ี ิกิรยาอาการ หรือกระทัง่ มีวฒนธรรมอย่างไร นี่เด็กก็ได้รบการถ่ายทอดจากครูคนแรกคือบิดามารดา ิ ั ัฉะนันคาว่าครูในทีน้ ีจงรวมไปถึงบิดามารดาซึงเป็ นครูชนต้น. ้ ่ ึ ่ ั้
  15. 15. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๑๕ พอมาอยู่ทโี่ รงเรียนก็มี ครูชนที่สองคือครู ท่โรงเรียน แล้วก็ทางานพร้อมกัน ทังทีบา้ นและที่ ั้ ี ้ ่โรงเรียน.บิดามารดาเป็ นครูชนต้น.ครูอาจารย์ท่โรงเรียนเป็ นครูรบช่วง. แล้วก็ยงมาสอนด้วยกัน นี่คอ ั้ ี ั ั ืคาว่าครูโดยใจความสันๆ เป็ นผูอบรมสัง่ สอนให้เกิดมารยาท เกิดนิสย เกิดคุณสมบัตต่างๆ. ้ ้ ั ิ ครูสามารถสอนได้ทกโลก ุ ครูเป็ นผูสร้างโลก ถือเอาหลัก๓ประการ คือ ้ ๑. สังขารโลก โลกแห่งสภาวธรรมทีปรุงแต่งกันอยู่ตลอดเวลา ่ ๒. โอกาสโลก โลกคือแผ่นดินอันเป็ นทีตงอาศัยของสิงมีชวต ่ ั้ ่ ีิ ๓. สัตว์โลก คือหมูสตว์ทอาศัยอยู่ในโลกทุกประเภท ่ ั ่ี ถ้าครูมความรูมากพอแล้วก็สอนให้มการปรุงแต่งที่ถูกต้อง ให้ทกคนมีการปรุงแต่งทีถกต้อง ี ้ ี ุ ู่ทางกาย ทางวาจา ทางใจ ให้เป็ นสังขารโลก แต่สงเหล่านี้มนอยู่นอกหลักสูตรกระทรวงศึกษาธิการ แม้ ่ิ ัครูจะสร้างสังขารโลกก็ยงทาได้ คือทาให้มการปรุงแต่งในโลกแต่ชนิดที่ถกต้อง หรือควรจะมีควรจะเป็ น ั ี ูแล้วก็อยู่กนอย่างมีความสุข ั ทีน่ีมากล่าวถึง โอกาสโลก คือแผ่นดินรวมทังต้นไม้ตนไร่อะไรทีอยู่บนแผ่นดินถ้าครุจะช่วย ่ ้ ้ ่สร้างโลกแผ่นดินก็ยงทาได้ ั คือการสอนให้เด็กรู จกรักษาคุมครองแผ่นดินไม่ทาลายทรัพยากรของ ้ั ้ธรรมชาติโดยไม่จาเป็ น แต่เดี่ยวนี้การทาลายทรัพยากรธรรมชาตินนทาลายกันอย่างไม่มขอบเขต ั้ ี ความสาคัญของการพัฒนาครู เป็ นทียอมรับกันทัวไปแล้วว่า ครูเป็ นบุคคลทีมความสาคัญที่สุดต่อการพัฒนาสังคมและชาติ ่ ่ ่ ีบ้านเมือง ทังนี้เพราะ ครูตองรับหน้าทีในการพัฒนาบุคคลในสังคมให้มความเจริญงอกงามอย่างเต็มที่ ้ ้ ่ ีจนบุคคลเหล่านันสามารถทีจะใช้ความรูความสามารถของตนพัฒนาชาติบา้ นเมืองต่อไปดังนัน การ ้ ่ ้ ้พัฒนาครูให้เป็ นบุคคลทีมศกยภาพอย่างทีสุด จึงเป็ นงานทีนกวิชาการศึกษา/ผูนิเทศ/และ/หรือผูบริหาร ่ ี ั ่ ่ ั ้ ้การศึกษาจะต้องทาอย่างจริงจังและต่อเนื่อง กล่าวโดยสรุป การพัฒนาครูกอให้เกิดประโยชน์หลายประการ ดังนี้ ่ ๑.ช่วยพัฒนาคุณภาพและวิธการทางานของครู ทาให้ครูมสมรรถภาพในการสอน มีความรู ้ ี ีเพิมขึ้นเข้าใจบทบาทหน้าที่และปฏิบตหน้าทีได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถแก้ใขข้อบกพร่องให้ดข้น ่ ัิ ่ ีึ
  16. 16. คุณลักษณะของครูทดี ่ี ๑๖ ๒.การพัฒนาครูช่วยทาให้เกิดการประหยัดเวลาและลดความสูญเปล่าทางวิชาการ เพราะครูได้รบการพัฒนาจนเป็ นครูทมคุณภาพนันย่อมไม่ทาสิ่งใดผิดพลาดง่ายๆสามารถใช้สอการเรียนการสอน ั ่ี ี ้ ่ือย่างมีประสิทธิภาพ ทาการเรียนการสอนให้บรรลุตามจุดประสงค์ทตงไว้ ่ี ั้ ๓.การพัฒนาครู ช่วยทาให้ครูได้เรียนรูง้ านในหน้าทีได้เร็วขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิงครูทได้รบการ ่ ่ ่ี ับรรจุให้เข้าทางานใหม่ๆและครูทยา้ ยไปทาการสอนทีอ่น ่ี ่ื ๔.การพัฒนาครูช่วยแบ่งเบาภาระหน้าที่ของผูบงคับบัญชาหรือหัวหน้างานในสายงานต่างๆ ้ัเพราะครูทได้รบการการพัฒนาอย่างดีและอย่างต่อเนื่อง จะมีความเข้าใจในการสอนและงานอื่นได้ย่างดี ่ี ั ๕.การพัฒนาครู ช่วยกระตุนให้ครูปฏิบตงานเพือความเจริญก้าวหน้าในตาแหน่งหน้าทีการงาน ้ ัิ ่ ่ ๖.การพัฒนาครู ช่วยทาให้ครูเป็ นบุคคลที่ทนสมัยอยู่เสมอทังในด้านความรูและเทคโนโลยี ั ้ ้ต่างๆรวมทังหลักการปฏิบตงานและเครื่องมือเครื่องใช้ต่างๆ ้ ัิครูตองเป็ นผูเ้ รียนรูอย่างต่อเนื่ อง ้ ้ การพัฒนาครูเป็ นงานทีตองกระทาอย่างต่อเนื่อง ทังนี้เพราะ ตังอยู่บนข้อตกลงเบื้องต้น ่ ้ ้ ้ดังต่อไปนี้ ๑.คุณภาพในการปฏิบตงานเป็ นสิงทีมคุณค่าควรแก่การติดตาม ัิ ่ ่ ี ๒.ความสามารถของบุคคลจะสัมพันธ์กบความเข้าใจในข้อผูกมัดของงานแต่ละอย่าง ั ๓.ความเจริญก้าวหน้าเป็ นคุณลักษณะของมนุษย์ ๔.บุคคลอื่นจะให้ความเคารพยกย่องในความรูความชานาญของบุคคลทีมความเจริญก้าวหน้า ้ ่ ี จากข้อตกลงเบื้องต้นดังกล่าวนี้ บุคคลทุกๆคนจึงเป็ นต้องมีการพัฒนาโดยเฉพาะอย่างยิ่งผู ้ประกอบวิชาชีพครูจะต้องพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทังนี้เพราะ การเรียนรูอย่างต่อเนื่องของผูประกอบ ้ ้ ้วิชาชีพครูจะช่วยให้ครูไดรับการพัฒนาศักยภาพของความเป็ นครูอย่างเพียงพอและมีประสิทธิภาพอย่างยิง ดังที่ เฮซองแลวีคส์ (Hessong and Weeks.๑๙๘๗)ได้กล่าวถึงความสาคัญของการเรียนรู ้ ่อย่างต่อเนื่องของครูไว้ว่า ไม่มความพยายามทางการเรียนใดๆทีเ่ ริ่มต้นในวิทยาลัย /มหาวิทยาลัยและ ีจบลงในวิทยาลัย/มหาวิทยาลัย โดยเฉพาะอย่างยิงสาหรับผูประกอบวิชาครู นน กระบวนการเพือเพิม ่ ้ ั้ ่ ่ความเจริญงอกงามเป็ นกระบวนการทีตองกระทาอย่างต่อเนื่องกัน สาหรับผูทเ่ี ป็ นแพทย์ อาจจะกล่าว ่ ้ ้ได้วาตนได้เรียนรูทกสิงทุกอย่างทีจาเป็ นทางด้านสรีรศาสตร์ และครูกอาจจะกล่าวว่าตนได้เรียนรูทกสิง ่ ุ้ ่ ่ ็ ุ้ ่ทุกอย่างทีจาเป็ นซึงเกี่ยวข้องกับเรื่องจิตวิทยาและเนื้อหาวิชาที่สอนเด็กๆแล้ว คากล่าวของบุคคลทังสอง ่ ่ ้

×