Linux Sarrera

1,166 views

Published on

Assa Ikastolako IKT dinamizatzailea, Julen Zabala, Nafarroako dinamizatzaileei eginiko saioaren dokumentua.

Published in: Technology
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,166
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
40
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Linux Sarrera

  1. 1. LINUX SARRERA Banaketa desberdinak Egitura logikoa LINUX INSTALATZEN Ubuntu banaketa Migraizio prozesuak, zailtasunak Gure ikastola , assa
  2. 2. LINUX SARRERA Banaketa desberdinak
  3. 3. HISTORIA LABURRA, KERNELAREN NONDIK NORAKOAK UNICS SE 1969 urtean Bell Computer laborategian sortu zen. Garatu eta gero 1971., Kenneth Thompson eta Dennis Ritchie Unix lehen bertsioa argitaratu zuten. Richard Stallmanek 80. hamarkadan GNU (GNU's not Unix) proiektuari hasiera heman zion. Iturrikode irekiaren lizentzia > GNU SE. Iraultza informatikoa. GNU General Public License. Etekina helburu ez duten banaketa softwareantzako da eta erablitzailean 4 eskubide bermatzen ditu: 1-. programak exekutatu, edozein dela xedea 2-. programaren gainean aldaketak egin bakoitzaren beharrak bete ditzan, iturburua ezagutuz 3-. zabaldu eta kopiatzeko aukera 4-. aldaketak eginez geroaldatutako bertsioa zabaldu behar LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  4. 4. HISTORIA LABURRA, KERNELAREN NONDIK NORAKOAK Linux, Linus Torvalds finlandiarrak garatu zuen GNUn oinarritua, 1992 urtean Helsinkiko unibertsitatean. 1992 urtetik aurrera zabaltzen hasi zen. Izendapen egokiena gaurko baneketetan quot;GNU/Linuxquot; kernelaren gaur egungo bertsioa 2.6 da, berria, Hurd, bidean dago ... LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  5. 5. Banaketa piloa dago gaur egun, behar desberdinetara egokituak, kernel edo muin berdinarekin baino berezko ezaugarriekin. Ezagunenak: Ubuntu ,Lycoris, Xandros eta Lindows (erabilterrezak) Gentoo, Debian eta Slackware (konfiguratu behar) Mandriva, Suse eta Red Hat Knoppix live cd Lliurex, Guadalinex, Diocesanasekoa, Pequelin LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  6. 6. LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  7. 7. Ubuntu (euskaraz): Debianen oinarritua (egonkorra, proba bertsioak), aldea, 6 hilean behin berritu eta 3 urtetan mantenu. Modan, hainbat aldaera edubuntu, xubuntu, kubuntu, server. + Instalazio erreza, baliabide asko sarean, dokumentazio asko. - Bertsio egonkorra ez da azkena. Xandros (euskaraz): Corell Linuxen ondorengoa, fidagarritasuna helburu. Hainbat fitxategi kudeatzaile oso majoa omen dauka.DEB + Erabilterrezena seguru aski, Ikasys proiektuan erabiliko da. - Ordaindu behar, jabedun sw -> ezin banatu LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  8. 8. Debian (euskeraz): Mundan milaka boluntarioen ekarpenak elikatuta. Egonkorra eta fidagarriaren fama. 3 bertsio merkatuan: egonkorra, proban, ezegonkorra edo quot;sidquot;, 2/3 urtetan berria. + Sw instalazio erreza eta potentea, apt-get - Beste banaketa batzuk baino oinarrizko paquete gutxiago (cd bat) Lycoris, Lindows: Win-en itxura berdina, migratzeko errez , RPM. + Ohituta gauden mahaigaina - Erabilera askea mugatua LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  9. 9. Red Hat eta Fedora (euskaraz): Klasiko bat, 2 bertsio: RH ordaintzekoa eta Fedora dohan. 3 eguneraketa urtean . Zerbitzarietan banaketa nagusia. + Oso erabilia. Enpresaren babesa eta zerbitzuak. RH ingeiniari ziurtagiria. RPM - Fedora babes eta pakete kopuru mugatua. Mandriva (euskaraz): RedHaten oinarritua Mandrake eta Conectiva, aldea: KDE sistema grafikoa, instalatzeko sw famatua. EJ 1998an itzuli zuen + Sw instalazio erreza, grafikoak lantzeko ,NTFS partizioekin lan egiteko RPM - bertsio egonkorra ez da azkena LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  10. 10. Suse: Enpresa komertziala Novellek erosi berria, Red haten oinarritua. + Aplikazio asko berezko instalazioan, dokumentazio biltegi oso onak. - Ordaindu behar Slackware: UNIXeko filosofia garbia, konsola eta komandoen lagunentzako. + Oso egonkorra eta segurua -> zerbitarientzako aproposa, TGZ - hw atzemate mugatua - Textu fitxategiekin konfiguratzen da quot;linuxekin arazoak konpontzeko slackware erabiltzaile bat bilatuquot; LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  11. 11. Dokumentazio guneak: www.euskalgnu.org www.librezale.org The Linux Documentation Project Free Software Fundation Hispalinux CRL Centro Referencia Linux crl www.linux-es.org LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  12. 12. Hezkuntzarako banaketak Pequelin 3-10 urte: Berritu gabe azken aspaldian, alde batera utzita. Knoppixen oinarritua Bigarren hezkuntzarako aplikazioak Edubuntu 2-10 urte: Azken bertsioa 2007ko urrian gCompris, gBrainy (aukeran) eta KDE Edutainment Suite . Educanix 2-10 urte: CRLk garatua, gCompris http://memnon.ii.uam.es/~educanix/ LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  13. 13. Gcompris paketea (LinEXen ere ) Ordenagailua ezagutzen: teklatua, arratoia, mugimenduak, … 49 aplikazio desberdin 2-20 urte bitartekoentzat. Algebra: taulak, zenbakikuntza, imaginak (balanzeak), ispilu irudia, … Zientzia: El canal, Uraren zikoa, Urazapitik ibiltzen … Geografía: Jokuak: xakea, memoria lantzekoak, … Irakurketa: lantzeko joku desberdinak gBrainy Modan duden memoria eta garapen ahalmena lantzeko jokuak: puzleles logikoak, buruko kalkuloak eta memoria lantzelko jokuak. LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  14. 14. Marrazteko aplikazio batzuk ktuberling: Marazkiak osatzeko jokua Potato jauna, Tux eta arrain-ontzia tuxpaint: Sigiluak, arkatz desberdinak, trafiko seinaleak, forma geometrikoak, etb. Mekanografia: TuxType LINUX SARRERA - Banaketa desebrdinak
  15. 15. LINUX SARRERA Egitura logikoa
  16. 16. Disko partizioaren ezaugarriak: Berez dauden partizioak errespetatzen ditu (aukera). Fitxategi sistemaren formato estandarra ext izena du eta bi bertsio dauzka, ext2 y ext3. Windowsekin bategitea. FAT (bertsio guztiak) ulertzen ditu irakurri eta idazteko moduan (<=win98). NTFS formatoa era ulertzen du baino irakurtzeko soilik (nt, xp, 2000, 2003). SWAP: trukaketarako memoria, RAM laguntzailea. Karpeta eta fitxategien egituraketan Linuxen gailu guztiak karpeta moduan tratatzen dira, Filesystem Hierarchy Standard jarraitzen du. Honen arabera karpeta guztiak errotik zintzilik daude, winen C: antzera (quot;/quot; batez adierazten da). LINUX SARRERA - Egitura logikoa
  17. 17. Karpeta ezberdinak: /bin: sistema abiatu eta aurrera egiteko beharrezko diren pogramen lekua. /boot: sistema abiatzeko fitxategi estatikoak /home: erabiltzaileen karpetak. /etc: sistema konfiguratzeko fitxategiak. /lib: progrma askok behar duten liburutegiak, elkarbanatzen dira bakoitza bere kopia ez izateko, lekua aurrezten da. /dev: Gailu desberdinen berezko fitxategiak: diskoak (fd0-7, hda- d edo sda-d), serie gailuak (ttyS0-63), modem (mem, ram), edo terminalak (tty0-63) LINUX SARRERA - Egitura logikoa
  18. 18. Karpeta ezberdinak: /proc: hw gailuen egoera jasotzen duten fitxategiak. /usr: erabiltzaileen datu, programa eta liburutegiak. /root: administrariaren kontua, root kontua. /sbin: sistemaren kudeaketarako komandoak. /var: ejekuzio garaian aplikazioek modifikatu ditzaketen fitxategiak, adb log. LINUX SARRERA - Egitura logikoa
  19. 19. LINUX INSTALATZEN Ubuntu banaketa
  20. 20. Instalatzeko aukerak a) live cd b) birtualizazioa (Virtual Box edo Vmware) d) instalazio osoa d1) disko osoa erabiliz, sistema eragile bakarra (aurrekoa formateatuz) d2) diskoaren zati bat erabiliz, beste sistema eragle bat cd sartu eta ondorengo pausuak: 1-. 1.8 Gb leku librea diska gogorrean (biosetik cd boot) 2-. Aukerak: expert, server, server-expert 3-. Hizkuntza eta teklatua aukeratu, eta sarea konfiguratu (dhcp edo eskuz). Makinari izena jarri. 4-. Partizio laguntzaileak hiru aukera eskeiniko dizkigu: 4.1-. Disko gogor guztia erabili, zegoena ezabatuz 4.2-. Hutsa dagoen zatirik handiena erabili 4.3-. Partizio taula eskuz idatzi (konplexu eta malguagoa) LINUX SARRERA - Ubuntu banaketa LINUX SARRERA - Abantaila eta desabantzaila batzuk
  21. 21. cd sartu eta ondorengo pausuak: Edozein aukeratua hiru partizio egitea gomendatzen da · erro partizioa -> se eta aplikazioak · swap memoria, birtuala -> RAM memoria laguntzailea (>=RAM) · erabiltzaile partizioa (etc/fstab fitxategia) Kontuan izateko: Diska batean 3 partizio primario izan dezakegu eta hedatu edo extendida bat, honen barruan 16 partizio logiko sortu daitezke. Wn9x (XP?) soilik partizio nagusi batetik abiatzen da soilik. 5-.Erabiltzaile eta pasahitza sortu eta paketeen instalazioa hasiko da (hainbat galder ager daitezke). LINUX SARRERA - Abantaila eta desabantzaila batzuk
  22. 22. PRAKTIKA Instaklatu eta gero, aplikazioak probatzen Samba probatu Open office probatu Evolution probatu Gailu kudeatzailea Lehio sistema desberdinak Synaptic erabiltzen , repositorioak, dependentziak Administraziorako tresna polita: webmin Instaltzeko adibideak: Linux Windows programa baliokideak. -> http://es.wikibooks. org/wiki/Introducci%C3% B3n_a_Linux/Equivalencias_Windows_en_Linux LINUX SARRERA - Ubuntu banaketa
  23. 23. PRAKTIKA Komando erabilgarriak (root erabiltzailea) $man komandoa , $man -k hitza -> laguntza a) Advanced Packaging Tool , apt-get - Synapticen oinarria #apt-get -s install paketea : simulazio bat egingo du, zer gehiago instalatuko luke deskargatzeko apt-cache --help | grep mendekotasun unmet - Bete gabeko mendekotasunak erakusten ditu depends - Pakete baten mendekotasunak erakusten ditu rdepends - Pakete baten mendekotasun alderantzikatuak erakusten ditu Menpekoak ez ditu beti desinstalatzen LINUX SARRERA - Ubuntu banaketa
  24. 24. PRAKTIKA Komando erabilgarriak b) aptitude Argumentu gabe exekutatzean paketeen kudeaketarako interface bat aurkeztuko digu. install : paketea eta mendekotasunak instalatuko ditu remove : paketea eta mendekotasunak desinstalatuko ditu purge : paketea, mendekotasunak eta konfigurazio fitxategiak desinstalatuko ditu search : apt listan paketeak bilatuko ditu update : paketeak eguneratuko ditu clean : programa bat instalatzeko beharreko paketeak ezabatzeko d) tar eta gzip Trinkotzeko estandarrak LINUX SARRERA - Ubuntu banaketa
  25. 25. PRAKTIKA Komando erabilgarriak e) DOSen antzerakoak cp, mv, rm, ln, pr, cd, mkdir, ls, find, ps (grep), kill, gparted, useradd, groups, shutdown, chown, chmod, fdisk adb: ps -e | grep gimp Ba al dago gimp izeneko prozesurik martxan? LINUX SARRERA - Ubuntu banaketa
  26. 26. PRAKTIKA Programa baten ohiko konpilazioa Destrinkotu gunzip paketea.tar.gz tar -xvf pakete.tar Egokitzapena egin ./configure (readme.h aukerak jarraitu) Konpilatu make Instalatu make install Desinstalatzeko make clean LINUX SARRERA - Ubuntu banaketa
  27. 27. PRAKTIKA Windowsekiko menpekotasuna * Wine emuladorea WIndowserako programa arruntak, Tantto eta txanelako beste cd.ntzako * rdesktop Dokumentazioa OO 2.3 euskeraz www.euskalgnu.org www.librezale.org The Linux Documentation Project Free Software Fundation Hispalinux CRL Centro Referencia Linux crl www.linux-es.org LINUX SARRERA - Ubuntu banaketa
  28. 28. LINUX INSTALATZEN Migrazio prozesuak
  29. 29. Profil desberdinak: irakaslegoa, irakaslegoa, administrazioa, zuzendaritza SE desberdinak: Windows sistema eragilea: bezeroak zerbitzaria Linux sistema eragilea LINUX SARRERA - Migrazio prozesuak
  30. 30. Lehen urratsak Gure sistema eragilean: 1-. Ofimatikarako Open Office (azken bertsioa egun 2.3 Math editorea formakuntza. Xuxen instalatu, euskal hiztegia... 2-. Internet nabigatzailea Mozilla Firefox 3-. Marrazketa eta irudigintza GIMP 4-. Musika editore eta mezkladorea Audacity, amarok munduko irratiak entzuteko, xmms jotzekoa. 5-. Aplikazioak garatzeko JCLIC (LHrako) eta Hot Potatoes (DBHrako) 6-. Bideoa ikusteko programa VLC 7-. cd/dvdak grabatzeko k3b LINUX SARRERA - Migrazio prozesuak
  31. 31. Tarteko bidean Bi sistema eragileak, aukeratu nola · birtualizazioa · abio duala Gure sareko egituran dauden elemntuak identifikatu eta Linuxpenan funtzionatzeko beharrekoak aztertu eta probatu (inprimagailu eta eskanerrak). Egon daitezken arazoak identifikatu. Formakuntza irakaslegoari. Zerbitzua ematen dizun enpresari Linuxerako babesa eskatu. LINUX SARRERA - Migrazio prozesuak
  32. 32. LINUX INSTALATZEN Gure ikastola , ASSA
  33. 33. Gure ikastola , ASSA Assa Ikastolako sarearen antolaketa komentatu. Ikasleentzako azpisarea: Zerbitzari berria Debian Bezeroak Ubuntun Beste ikastola batzuetan burutzen ari diren ekimenak: Tolosan zerbitzu asko debian zerbitzari batean. Oion, oppenoffice eta ubuntu abio dualean LINUX SARRERA - Assa Ikastola

×