Nerbio ehuna

4,819 views

Published on

Published in: Travel
  • Be the first to comment

Nerbio ehuna

  1. 1. Nerbio ehuna
  2. 2. Egitura orokorra Nerbio ehuna Nerbio Sistema Zentrala (NSZ) • Garuna • Zerebeloa • Garun enborra • Bizkarrezur muina Nerbio Sistema Periferikoa (NSP) • NSP somatikoa • NSP begetatiboa/autonomoa
  3. 3. Zelulak Nerbio ehuna Bi zelula mota: -Neuronak: informazioa jaso, prozesatu eta transmititu -Glia: neuronen euskarri estrukturala eta metabolikoa -NSZ: astrozitoak, oligodendrozitoak, mikroglia, ependimoko zelulak -NSP: Schwann zelulak
  4. 4. Nerbio ehuna Neuronak 3 osagai: Soma (nukleoa, perikariona): informazioa jaso eta transmititu Dendritak (dendrita zuhaitza/arantzak): informazioa jaso Axoia (axoi konoa, muturreko arborizazioa, amaiera botoia): informazioa transmititu
  5. 5. Nerbio ehuna Neuronak Soma Morfologia: -Nukleoa, nukleoloa -Erribosoma asko -Erretikulu endoplasm. -Golgi aparatua -Mitokondria asko -Neurotubuluak -Neurofilamentuak -…
  6. 6. Nerbio ehuna Neuronak Dendritak -Dendrita zuhaitza -Dendrita arantzak Morfologia: -Erretikulu endoplasmikoa -Mitokondria asko -Mikrotubulu asko, neurofilamentu gutxi
  7. 7. Nerbio ehuna Neuronak Axoia -Axoi konoa -Axoi terminala Terminala vs. Axoi konoa -Ez dago mikrotubulurik -Sinapsi besikulak -Mitokondriak Axoi konoa Axoi terminala
  8. 8. Nerbio Sistema Zentrala (NSZ) - Sustantzia grisa: somak, dendritak - Sustantzia zuria: axoiak (mielina) - Nukleoak: Estruktura eta funtzio mailan erlazionatutako neuronek osatzen dituzten agregatuak (soma + dendrita proximalak) Nerbio Sistema Periferikoa (NSP) - Gongoilak = nukleoak - Gongoiletatik eratorritako axoiek nerbioak osatzen dituzte Neuronen banaketa NS-an Nerbio ehuna
  9. 9. Nerbio ehuna 1. Luzakin/neurita kopuruaren arabera a. Pseudounipolarrak: axoi 1 b. Bipolarrak: axoi 1, dendrita 1 c. Multipolarrak: axoi 1, dendrita ugari Neuronen sailkapena pseudounipolarrak bipolarrak multipolarrak
  10. 10. Nerbio ehuna 2. Konekxioen arabera a. Neurona sentsorialak: estimuluak jaso eta NSZra trasmititu b. Neurona motoreak: estimulua NSZtik muskulura transmititu c. Interneuronak: neurona sentsorial eta motoreen arteko konekxioa ezartzen dute Neuronen sailkapena Bizkarrezur muina hartzaileak dendritak axoia axoiaNEURONA SENTSORIALA INTER- NEURONA NEURONA MOTOREAItu organoak: Muskulua… AFERENTEA EFERENTEA NSP NSZ Ganglioa
  11. 11. Nerbio ehuna 3. Axoiaren luzeraren arabera Zelula multipolarrak izan daitezke: a. Golgi I. mota: axoiaren luzera > dendriten luzera b. Golgi II. mota: axoiak ez du dendrita zuhaitzen limitea pasatzen 4. Neurotransmisoreen arabera a. Kolinergikoak: azetilkolina (ACh) b. Katekolaminergikoak: dopamina (DA), noradrenalina, adrenalina c. Serotoninergikoak: serotonina d. Aminoazidergikoak: glutamatoa, glizina, GABA Neuronen sailkapena
  12. 12. Nerbio ehuna Alzheimerra - Filamentuen metaketa neurona barruan (Tau) + xaflak zelularen kanpoaldean (β amiloide) neuronen galera kortexean (hipokanpoan hasita) - Oroimena, hizkera, ikusmena…kaltetu Parkinsona - Sustantzia beltzeko neurona dopaminergikoen galera - Ondorio motoreak+kognitiboak: dardara, nahi gabeko mugimenduak, zurruntasuna, galera kognitiboa… Albo-esklerosi amiotrofikoa (ELA) - Zerebro eta bizkarrezur muineko neurona motoreen galera giharren atrofia - Bukaeran irensteko zailtasuna, arnasteko zailtasuna. Gaixotasun neurodegeneratiboak
  13. 13. Nerbio ehuna 1. Astrozitoak - Glia zelula ugarienak - Neuronen arteko hutsuneak betetzen dituzte - Kapilare gehienak eta neuronen dendrita eta somak astrozitoen oin terminaletaz inguratuta daude - Neuriten hazkuntza/luzapenean eta uzkurtzean eragiten dute - Zelula arteko espazioko eduki kimikoa erregulatzen dute - Motak: - Zuntzezkoak: luzakin luzeak, meheak eta adar gutxirekin// batez ere sustantzia zurian - Protoplasmatikoak: luzakin laburragoak eta adarkatze askorekin// batez ere sustantzia grisean Glia
  14. 14. Nerbio ehuna Glia 1. Astrozitoak Odol hodiak eta neuronak lotzen dituzte, elikagaien sarrera kontrolatuz Protoplasmatikoa Zuntzezkoa
  15. 15. Nerbio ehuna Glia 1. Astrozitoak
  16. 16. Nerbio ehuna Glia 2. Oligodendrozitoak/Schwann zelulak - Morfologia: astrozitoak baino txikiagoak - Funtzioa: axoien mielinizazioa - Internodoak: mielinizatutako guneak - Ranvier-en nodoak: mielinizatu gabeko gunea Oligodendrozitoak (NSZ) vs. Schwann (NSP) Oligodendrozitoak axoi ugari Schwann zelulak axoi 1
  17. 17. Nerbio ehuna Glia Oligodendrozitoa Mielinazko zorroa Ranvierren nodoa
  18. 18. Nerbio ehuna Gaixotasun desmileinizantea Esklerosi anizkoitza - Mielina zorroen suntsiketa Oligodendrozitoen galera - Eremuaren arabera, funtzio ezberdina galdu
  19. 19. Nerbio ehuna Glia 3. Mikroglia -Morfologia: oso txikiak, luzakin laburrak eta irregularrak -Funtzioa: fagozitosia NSZko zelula immunitarioak -Neurona eta astrozitoekin elkarreragin, eta kaltetutako /hildako zelulak dauden lekura migratu hauek fagozitatzeko
  20. 20. Nerbio ehuna Glia 4. Ependimoa - Garuneko bentrikuluen azalera gaineztaltzen dute - Epitelio kubikoa - Ependimozitoak: -Eremu apikala: mikrobiloak, zilioak -Mitokondria asko -Eremu basala: astrozitoekin kontaktuan -Desmosomen bidezko lotura
  21. 21. Nerbio ehuna Glia 4. Ependimoa - Garuneko bentrikuluen azalera gaineztaltzen dute -Tanizitoak: - Hirugarren bentrikuluan bakarrik - Lotune estuak - Eremu basala: Oin terminalak
  22. 22. Nerbio ehuna Astrozitoa Oin terminala Mikroglia Tanizitoa Oligodendrozitoa Astrozitoa Ependimoa
  23. 23. Nerbio ehuna Axoi presinaptiko baten botoi terminalaren eta mintz postsinaptikoko hartzaileen arteko lotura. 1. Sinapsi elektrikoa - Gap loturen bidez - Batez ere glia zeluletan, zel. epitelialetan, zel. kardiakoetan Sinapsia
  24. 24. Nerbio ehuna 2. Sinapsi kimikoa Sinapsia - Norantza: neurona itu zelula - Gune sinaptikoa: Mintz pre- eta postsinaptikoaren arteko tartea (20-50 nm) - Sinapsi besikulek neurotransmisoreak bildu, eta zelula postsinaptikoarekin komunikazioa ahalbidetzen dute - Jariaketa granuluak mintzaren diferentziazioa
  25. 25. 2. Sinapsi kimikoa Nerbio ehuna - Atseden-potentziala: zelulak bulkadarik sortzen ez duenean, zelularen barnekaldeko eta kanpoko kargen arteko diferentzia. - Atari-potentziala: zelularen despolarizazioak akzio potentziala sortzeko beharrezko duen potentziala - Ekintza potentziala Sinapsia
  26. 26. Nerbio ehuna 2. Sinapsi kimikoa Saltokako eroapena Sinapsia
  27. 27. Nerbio ehuna 2. Sinapsi kimikoa Sinapsia
  28. 28. Nerbio ehuna Sinapsi motak Nerbio Sistema Zentrala axodendritikoa axosomatikoa axoaxonikoa
  29. 29. Nerbio ehuna Sinapsi motak Nerbio Sistema Zentrala Mintz pre- eta postsinaptikoen diferentziazioaren arabera: -Sinapsi asimetrikoa: alde postsinaptikoa alde presinaptikoa baino zabalagoa denean -Sinapsi simetrikoa: alde bietako mintzaren diferentziazioa antzeko denean Egitura desberdinak Funtzio desberdinak Asimetrikoak: kitzikagarriak // Simetrikoak: inhibitzaileak
  30. 30. Nerbio ehuna Sinapsi motak Nerbio Sistema Periferikoa “Lotura neuromuskularra” -Neurona motoreen axoien eta muskulu eskeletikoaren arteko sinapsi kimikoa -Azkarra, espezializatua -Mintz postsinaptikoa: plaka motorea Plaka motorea Axoi terminalak Neurona motorea Muskulu zuntzak
  31. 31. Sinapsi besikulak Tarte sinaptikoa Schwann zelulen zitoplasma Mielina Mielinizatutako axoia Milenizatu gabeko axoia
  32. 32. Nerbio ehuna Neurotransmisoreak: -Aminoazidoak eta Aminak: Molekula organiko txikiak. Sinapsi besikulek bildu eta eta jariatu/askatu -Peptidoak: Molekula handiak. Jariaketa granuluek bildu eta jariatu Sinapsia
  33. 33. Nerbio ehuna Neurotransmisorearen askapena Ekintza potentzialaren heltzearen ondorioz: 1. Mintzaren despolarizazioa 2. Boltaiaren araberako Ca2+ kanalen irekiera 3. Exozitosia: besikulen mintzaren eta mintz presinaptikoaren arteko fusioa neurotrasmisorearen askapena 4. Endozitosia: sinapsi besikulen mintzaren berreskuratzea Sinapsia Estimulazio iraunkorreko aldia axoi terminaleko zitoeskeletoan lotutako besikulen erreserba
  34. 34. Nerbio ehuna Axoi-garraioa: Soman sortutako sinapsi besikulak proteina motoreen bitartez axoi terminalera garraiatzen direneko prozesua. Sinapsia
  35. 35. Nerbio ehuna Neurotransmisorearen berreskurapena/degradazioa Sinapsia Orokorrean, zelula presinaptikoak biltzen du neurotransmisorea. Zitosolaren barruan dagoenean: -Entzimen bidezko degradazioa -Berriz besikuletan bildu Adibidez: azetilkolina (ACh) - Neurona motoreek sintetizatu - Kolina berreskuratu ACh-ren sintesian berrerabiltzeko
  36. 36. Nerbio ehuna Astrozito eta neuronen arteko komunikazioa Hiruko sinapsia (sinapsi tripartitoa) Astrozitoak: -[Ca2+]i-an oinarritutako “kitzikagarritasuna” NT-en askapenak eragina - Ca2+-ren araberako glutamatoaren askapena Transmisio sinaptikoaren modulazioa Hiruko sinapsia: zelula pre- eta postsinaptikoak + inguruko astrozitoak

×