თემა :  ყარაჩაი ჩერქეზეთი <ul><li>ავტორი :  ნ. ხისფეხიშვილი </li></ul><ul><li>პედაგოგი: ნ. ჯანაძე </li></ul><ul><li>2009წე...
რესპუბლიკა  ყარაჩაი-ჩერქეზეთი   რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის სამხრეთ ფედერალური ოლქის შემადგენლობაში   პრეზიდენტი: ბ...
დროშა  წარმოადგენს სამი ჰორიზონტალური ზოლისგან შემდგარ ბაირაღს.  ზედა  - ღია ლურჯი, შუაში - მწვანე და   ქვედა - წითელი ფერ...
ყარაჩაი-ჩერქეზეთის დროშა <ul><ul><ul><li>მიღების თარიღი 1994 წლის 3 თებერვალი </li></ul></ul></ul>
ყარაჩაი-ჩერქეზეთის გერბი <ul><li>მიღების თარიღი 1994 წლის 3 თებერვალი </li></ul>
<ul><li>ყვითელი ფონი - მზიანი ყარაჩაი-ჩერქეზეთის სიმბოლოა. </li></ul><ul><li>თეთრი ფერი - იალბუზი, ნიშნავს მარადიულობას, ძ...
<ul><li>ყარაჩაი-ჩერქეზეთი   მრავალეროვნული რესპუბლიკაა,  </li></ul><ul><li>რელიგია  </li></ul><ul><li>ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მ...
ფართობი რესპუბლიკა ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ტეროტორიის ფართობია 14 300 კმ².    საზღვრები დასავლეთიდან ესაზღვრება კრასნოდარის მხა...
<ul><li>რესპუბლიკა დაყოფილია 10 რაიონად, </li></ul><ul><li>144 პუნქტად, აქედან 4 ქალაქია.  </li></ul><ul><li>დედაქალაქი  -...
 
 
 
<ul><li>რაიონები   მალოყარაჩაევსკი უსტ-ჯეგუტინსკი  ზელენჩუკსკი  ხაბეზი პრიყუბანსკი ადიღე-ხაბლსკი ყარაჩაევსკი ურუპსკი  აბაზ...
<ul><li>ჩერქეზთა ტრადიციული სამოსი: </li></ul><ul><li>მამაკაცის ტანსაცმელი  –  </li></ul><ul><li>ჩოხაი, მზადდება მუქი ფერი...
მამაკაცის ტანსაცმელი – ჩოხაი
ქალის ტანსაცმელი <ul><li>ქალის ტანსაცმელი – დასრულებული სახით ჩამოყალიბდა მე-19 საუკუნეში. კაბა გახსნილი იყო წელიდან ბოლომ...
<ul><li>ჩერქეზი ქალის თავსაბურავი დამოკიდებული იყო მის ასაკსა და ოჯახურ მდგომარეობაზე: პატარა გოგონები თავსაფრით ან თავშიშ...
ჩერქეზი ქალის ტანსაცმელი
 
კულტურა <ul><li>დღევანდელ ყარაჩაი-ჩერქეზეთში კულტურის მრავალრიცხოვანი სახელმწიფო დაწესებულება მოქმედებს - 4 ეროვნული თეატრ...
ფოლკლორი:   <ul><li>ფოლკლორი ხასიათდება ფორმათა სიმდიდრით: თქმულებები,ისტორიული,შრომითი, საგმირო,სატირული,სასიყვარულო და ს...
სპორტი <ul><li>ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ხალხის ისტორიაში ოდითგანვე დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა სპორტულ პაექრობას. დღესასწაულებზე ...
<ul><li>“ მეზობელო კარისაო  </li></ul><ul><li>სინათლე ხარ თვალისაო !” </li></ul>
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Cherqezeti Tema

1,504 views

Published on

ყარაჩაი-ჩერქეზეთი კონფერენცია

Published in: Education, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,504
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Cherqezeti Tema

  1. 1. თემა : ყარაჩაი ჩერქეზეთი <ul><li>ავტორი : ნ. ხისფეხიშვილი </li></ul><ul><li>პედაგოგი: ნ. ჯანაძე </li></ul><ul><li>2009წელი </li></ul>
  2. 2. რესპუბლიკა ყარაჩაი-ჩერქეზეთი რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის სამხრეთ ფედერალური ოლქის შემადგენლობაში პრეზიდენტი: ბორის ებეევი
  3. 3. დროშა წარმოადგენს სამი ჰორიზონტალური ზოლისგან შემდგარ ბაირაღს. ზედა - ღია ლურჯი, შუაში - მწვანე და ქვედა - წითელი ფერის. ბაირაღის ცენტრში ნათელი წრეა (ბეჭედი), რომელშიც ჩახატულია მთიდან ამომავალი მზე, ხუთი ფართო და ექვსი მოკლე სხივით.
  4. 4. ყარაჩაი-ჩერქეზეთის დროშა <ul><ul><ul><li>მიღების თარიღი 1994 წლის 3 თებერვალი </li></ul></ul></ul>
  5. 5. ყარაჩაი-ჩერქეზეთის გერბი <ul><li>მიღების თარიღი 1994 წლის 3 თებერვალი </li></ul>
  6. 6. <ul><li>ყვითელი ფონი - მზიანი ყარაჩაი-ჩერქეზეთის სიმბოლოა. </li></ul><ul><li>თეთრი ფერი - იალბუზი, ნიშნავს მარადიულობას, ძალას, დიდებას. იალბუზი ლურჯ წრეშია ჩახატული. </li></ul><ul><li>ლურჯი ფერი - მარადიულ ცასა და სუფთა წყლებს ასახავს. </li></ul><ul><li>ოქროს თასი - სტუმრათმოყვარეობაზე მიუთითებს. </li></ul>
  7. 7. <ul><li>ყარაჩაი-ჩერქეზეთი მრავალეროვნული რესპუბლიკაა, </li></ul><ul><li>რელიგია </li></ul><ul><li>ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მოსახლეობის დიდი ნაწილი სუნიტური ისლამის მიდევარია. </li></ul><ul><li>ძირითადი ენებია - ყარაჩაული, ჩერქეზული, აბაზური, ნაგიური და რუსული. ამ ენებზე მიმდინარეობს ტელე-რადიო მაუწყებლობა, გამოიცემა გაზეთები. </li></ul><ul><li>დამწერლობა 1924 წლამდე ეფუძნებოდა არაბულ ალფავიტს და კირილიცას, 1924-37 წ.წ. ლათინურს, ხოლო 1936 წლიდან კვლავ კირილიცას. </li></ul>
  8. 8. ფართობი რესპუბლიკა ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ტეროტორიის ფართობია 14 300 კმ². საზღვრები დასავლეთიდან ესაზღვრება კრასნოდარის მხარეს, ჩრდილოეთიდან სტავროპოლის მხარეს, აღმოსავლეთიდან ყაბარდო-ბალყარეთს, ხოლო სამხრეთიდან საქართველოს. მოსახლეობა საერთო რაოდენობა შეადგენს 434,5 ათას ადამიანს სიმჭიდროვე 30,8 ადამ./კმ² ქალაქის მოსახლეობის ხვედრითი წილია - 44,1 %
  9. 9. <ul><li>რესპუბლიკა დაყოფილია 10 რაიონად, </li></ul><ul><li>144 პუნქტად, აქედან 4 ქალაქია. </li></ul><ul><li>დედაქალაქი - ჩერქესკი ქალაქი განლაგებულია მდინარე ყუბანის მარჯვენა სანაპიროზე </li></ul><ul><li>მოსახლეობის - პროცენტული მაჩვენებელი </li></ul><ul><li>ყარაჩაელები: 38,5 % რუსები: 33,6 % ჩერქეზები (ადიღეები): 11,3 % აბაზები: 7,4 % ნოგაელები: 3,4% ოსები 3,3 </li></ul><ul><li>კაზაკები (0,6 %) </li></ul><ul><li>სხვები 5.8% </li></ul><ul><li>. </li></ul>
  10. 13. <ul><li>რაიონები მალოყარაჩაევსკი უსტ-ჯეგუტინსკი ზელენჩუკსკი ხაბეზი პრიყუბანსკი ადიღე-ხაბლსკი ყარაჩაევსკი ურუპსკი აბაზინსკი ნოგაისკი </li></ul><ul><li>ქალაქები </li></ul><ul><li>ჩერქესკი ყარაჩაევსკი უსტ-ჯეგურა ტებერდა </li></ul>
  11. 14. <ul><li>ჩერქეზთა ტრადიციული სამოსი: </li></ul><ul><li>მამაკაცის ტანსაცმელი – </li></ul><ul><li>ჩოხაი, მზადდება მუქი ფერის მაუდისაგან: შავი ან ნაცრისფერისაგან. ჩვეულებრივ ოდნავ მუხლსქვემოთ სიგრძის. ნაოჭებიანი ან ნაკეცებიანი. წელზე ვიწროქამარშემორტყმული. გრძელი, ფართო სახელოებით. განმასხვავებელ ნიშანს და ადვილად გამოსაცნობ ელემენტს წარმოადგენს სირმა – მკერდზე დაკერებული ტყავის ბუდეებით, ხის ჩხირებისათვის. ადრე სირმები თოფის პატრონების ჩასადებად გამოიყენებოდა (თითოეულ მხარეს 4-8 ცალი). სადღესასწაულოდ იცმევდნენ უფრო გრძელ და თხელ ჩოხებს. ბეწვის ქუდს მაუდის დაბოლოებით ფეხზე – წუღებს, ქალამნებს, მდიდრებს ეცვათ ოქრომკედით ნაქარგი ტარსიკონის ჩექმები. ჩოხა, მსუბუქი ფეხსაცმელი და ნაბადი უნივერსალურ ტანსაცმელს წარმოადგენდა საომარ ლაშქრობებში. აუცილებელი ატრიბუტი იყო იარაღი – ხმალი (გორდა), ხანჯალი, მოგვიანებით თოფი და პისტოლეტი. </li></ul>
  12. 15. მამაკაცის ტანსაცმელი – ჩოხაი
  13. 16. ქალის ტანსაცმელი <ul><li>ქალის ტანსაცმელი – დასრულებული სახით ჩამოყალიბდა მე-19 საუკუნეში. კაბა გახსნილი იყო წელიდან ბოლომდე. გამოსასვლელი კაბა იკერებოდა აბრეშუმის ან ხავერდისაგან, შემკული იყო სირმებით და ნაქარგებით. წითელი ფერის კაბის ტარების უფლება მხოლოდ დიდგვაროვან ქალებს ჰქონდათ. წელზე შემორტყმული ჰქონდათ ვერცხლის ქამარი. ზემოდან ეცვათ მუქი-წითელი ან შავი ხიფთანი ვერცხლის საკინძეებით, რომელიც მოქარგული იყო ოქროს და ვერცხლის სირმებით. ტყავის ფეხსაცმელი მოქარგული იყო ვერცხლით. </li></ul>
  14. 17. <ul><li>ჩერქეზი ქალის თავსაბურავი დამოკიდებული იყო მის ასაკსა და ოჯახურ მდგომარეობაზე: პატარა გოგონები თავსაფრით ან თავშიშველი დადიოდნენ, მოზრდილი გოგონები და ახალგაზრდა ქალები (პირველი ბავშვის გაჩენამდე) ატარებდნენ მაღალი მყარი ბალთებით და ნაქარგით შემკულ “ოქროს ქუდს”, რომელიც მაუდით ან ხავერდით ბოლოვდებოდა. ქუდს ზემოდან წამოსხმული აქვს თხელი აბრეშუმის თავსაფარი; ბავშვის გაჩენის შემდეგ ქალი მთლიანად იფარავდა თმას მუქი თავსაფრით (თავსაფრის ბოლოები ეშვებოდა ნაწნავის ქვეშ და კეფაზე სპეციალური კვანძით იკვრებოდა) და შალით. თანამედროვე ჩერქეზი ქალები ნაციონალურ თავსაფრებს მხოლოდ დღესასწაულებზე იფარებენ. </li></ul>
  15. 18. ჩერქეზი ქალის ტანსაცმელი
  16. 20. კულტურა <ul><li>დღევანდელ ყარაჩაი-ჩერქეზეთში კულტურის მრავალრიცხოვანი სახელმწიფო დაწესებულება მოქმედებს - 4 ეროვნული თეატრი , ფილარმონია, ხელოვნების სკოლები, ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლი “ელბრუსი”, სტუდენტური ანსამბლი “შოხლუკი”, ხალხური ანსამბლი “ჩოლპანი”, ბიბლიოთეკები, მუზეუმები და სხვა. </li></ul><ul><li>ისტორიულ-არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლები: ხუმარინის VII-VIII საუკუნეების ნაქალაქევი, შაონინის X საუკუნის ტაძარი, სეტინის X საუკუნის ტაძარი და ფერისცვალების სამონასტრო კომპლექსი, “ადიუხის” კოშკი და VII-VIII საუკუნეების ნაქალაქარი და სხვა (სულ 11 კომპლექსი). </li></ul>
  17. 21. ფოლკლორი: <ul><li>ფოლკლორი ხასიათდება ფორმათა სიმდიდრით: თქმულებები,ისტორიული,შრომითი, საგმირო,სატირული,სასიყვარულო და სააკვნე (იავნანა) სიმღერები,ზღაპრები,ანდაზები და გამონათქვამები.მდიდარა ტრადიციული ქორეოგრაფიული ხელოვნება. ზოგადკავკასიურ ცეკვებთან ერთად გავრცელებულია სარიტუალო ყარაჩაულ-ბალყარული ცეკვები – გოლლუ, სანდრაკი, ტეპენე, ტეგერეკი და სხვა. ყარაჩაელების უძველესი ცეკვები მჭიდროდაა დაკავშირებული რეკვიზიტით სიმღერასთან, მუსიკასთან, დრამასთან, ლოცვასთან. </li></ul><ul><li>ტრადიციული მუსიკალურ ინსტრუმენტებია - ლერწმის სალამური, ორსიმიანი ვიოლინო. სამსიმიანი ინსტრუმენტი, ჭადრის ფირფიტების ჭრიალა, დოლი და გარმონი. </li></ul>
  18. 22. სპორტი <ul><li>ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ხალხის ისტორიაში ოდითგანვე დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა სპორტულ პაექრობას. დღესასწაულებზე ეჯიბრეოდნენ ჯირითში, მძლეოსნობაში, თოკის გადაძალვაში, სიმძიმის აწევაში და სპორტის სხვა სახეობებში. ასევე პოპულარულია სპორტის ისეთი სახეობები როგორებიცაა: თხილამურებზე სრიალი, კრივი, კარატე, სამბო, მსუბუქი ათლეტიკა. </li></ul><ul><li>რესპუბლიკა ასახელეს ისეთმა ცნობილმა სპორცმენებმა, როგორებიც არიან: </li></ul><ul><li>რუსლან სარიევი - სამგზის მსოფლიო ჩემპიონი </li></ul><ul><li>რუსლან ჩოტჩაევი - ხუთგზის მსოფლიოს ჩემპიონი დახირ ტებუევი - მსოფლიო ჩემპიონი; </li></ul><ul><li>თემურ ჩაგილოვი - ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი </li></ul><ul><li>ელდარ ხაპიევი - მსოფლიო შეჯიბრის აბსოლუტური გამარჯვებული </li></ul><ul><li>კაზიმ კუშეტეროვი - მსოფლიო შეჯიბრის აბსოლუტური გამარჯვებული . </li></ul>
  19. 23. <ul><li>“ მეზობელო კარისაო </li></ul><ul><li>სინათლე ხარ თვალისაო !” </li></ul>

×