12 ARO MODERNOA - ERRENAZIMENTUA

5,052 views

Published on

DBH4

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
5,052
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
493
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

12 ARO MODERNOA - ERRENAZIMENTUA

  1. 1. ARO MODERNOAERRENAZIMENTUA MANIERISMOA BARROKOA ROKOKOA NEOKLASIKOA
  2. 2. Europa garaikidea Neoklasikoa Rococoa Barrokoa Aro modernoa Manierismoa Errenazimentuaren hasiera iparraldean Errenazimentu italiarraren hasieraErdi Aroa V-XV(gailurra XI-XIII)Aintzinate klasikoa
  3. 3. ERRENAZIMENTUA
  4. 4. • Garapen aldia (Erdi Aroarekin etena)• Iraultza orokorra (pentsamenduan, gizartean…) (Mugimendu kultural + politiko + artistikoa; zientzian + arrazoian + esperientzian fedea; balore berriak: indibidualismoa, lana, merkatua, garapena…)• Zentrua Italian (Eredua Florentzian)
  5. 5. • Aldiak – Trecento (XIV): Proto-errenazimentua • Pisa, Florentzia, Siena • Giotto… – Quattrocento (XV): garapena • Florentzia • Masaccio, Botticelli, Bellini, Carpaccio… – Cinquecento (XVI): gailena • Erroma • Leonardo da Vinci, Miguel Angel, Rafael… – Manierismoa (XVI mendeko 3. hamarkadatik) • Vasari…
  6. 6. • AURREKARIAK –Aintzinatea… –Erdi Aroa…
  7. 7. AINTZINATEA• Techne: abilezia + praktika – Mentala → Technai liberalak (intelektualak + errespetagarriak; medikuntza, erretorika, musika, geometria, aritmetika, logika, astronomia, gramatika, eskubidea) – Eskuzkoa → Technai artesauak + eskuzkoak (baxuak; esfortzu fisikoaren bidez lortuak, berdinak dira eskulturgilea eta arotza) *Artesautzan, medikuntzan, arrantzan… techne espezifikoa dute lanok gauzatzen dituenak• Téchne mimetiké (k.a. V m-tik) – Irudiak gauzatzeko jakituria eta abilezia inplikatzen ditu (pintura, eskultura, dantza, musika, poesia, antzerkia… en bidez)• Artea: – Zerbait pentsatu, egin, gauzatzeko metodo sistema erregularra
  8. 8. • Artegintza: – Razionala + jakintza beharrezkoa da – Pentsamentua + produkzioa fusionatzen ditu – Inspirazio, intuizio, fantasiarekiko menpekotasunik ez (poesia, musika ezberdin kontsideratuak, ez razionalak; mania divina)• Artista → artesaua: – Eskuz lan egiten zuen; mekanikoa – Artelanak apreziatzen dira; artegilea ez• Edertasuna (kanona) – Kanpo itxura fisikoa + pentsatzeko era, izaera, ohiturak, sist. politikoa… barne hartzen ditu; moralki zuzena sarritan. – Kanpo-barne edertasuna batera doaz (bilaua itsusia…) – Oinarriak: • Kanona → proportzio matematikoetan oinarritutako edertasun perfektua, gizaki ideala; perfektua = ederra + ona (ideia moralak, funtzio didaktikoa) • Mimesia → errealitatearen ilusioa = perfekzio formala = helburu (errealitate ideala, imitazioa, ezaugarri eder adierazkorrenak bilduz)
  9. 9. ERDI AROA• Aintzinatean bezala 7 arte liberalen sistema – Trivium (gramatika, retorika, dialektika) – Quadrivium (aritmetika, geometria, astronomia, musika)• Ars (artea)– Artista – Artifex – Ars (artea): trasmititu daitezken arau sistema – Artista: arte liberalak ikasten zituena – Artifex: arte mekanikoak gauzatzen/produzitzen zituena. Gremiotan antolatzen ziren (gremioek jasotzen zituzten normalean enkarguak); hauek sistema oso itxiak ziren (formazio + bizimodu kontrolatuak, zentsura)• Erdi Aroko pentsakera zerutiar-lurtar banaketak baldintzatzen zuen• Honek zenbaitetan pintura/eskultura baztertzea ekarri zuen (idoloen sortzaile) alferrikako, tentatzaile, deabruzkoa kontsideratuz (ikonoklastak)
  10. 10. • Funtzioa – Didaktikoa – Oroipenezkoa – Dekorazioa• Apreziatzen da: – Simetria/Proportzioa – Abilezia (artegila sortzailea baino egilea, teknika)• Edertasuna: – Itxura – edukia – funtzioa maila berean – Batzuetan materiale bitxiak / disdiratsuak gustoko dira – Irudiaren inpaktu emozionala ere baliabide preziatua bilakatzen da funtzio didaktikoaren barne emozio zehatz batzuk pizteko (kupida, errukia…)• Ahozko irakaskuntza + kopia zuzena tailerretan – Denborarekin formazio beharra ↑ – Tratatuak (teknikak + materialak / kopiarako modeluak)
  11. 11. • AURKIKUNTZA – BERRIKUNTZA – ALDAKETA ALDIA:  Filosofian: HUMANISMOA  Ekonomian: KAPITALISMOA – noblezia feudalaren aurrean burgesia komertzialak indarra – Inbertsioa (mezenasgoa)  Politikan: ESTATU NAZIONALAK + ITSASOZ HANDIKO INPERIOAK – Koloniak - esklabuak  Erlijioan: ERREFORMA PROTESTANTEA (Luteroren tesia)  Alor militarrean: BOLBORA
  12. 12.  Alor zientifikoan: ZIENTZIA ENPIRIKOA (Eskolastika ordezkatuz; elizaren autoritatean beharrean esperientzian oinarritua) – Nikolas Copernico (1473-1543) teoria heliozentrikoa – Galileo (1564-1642) teleskopioa, ikerketa astronomikoak – L. de Vinci (1452-1519) ikerketa anatomikoak, makinak… – Kartografian garapena (Amerikaren aurkikuntza) … AURKIKUNTZA GEOGRAFIKOAK – Amerika… AURRERAPEN TEKNIKOAK – teleskopioa, inprenta… MERKATARITZA + EKONOMIA ↑
  13. 13. XV. m ITALIA-FLANDES:• Artista, pentsalariek pentsakera aldaketa bultzatu zuten – HUMANISMOA (gizakiak garrantzia ↑) – INDIBIDUALTASUNAren indartzea• Aintzinatera itzultzea; klasikora – MIMESIA arte oinarria. Natura hobetu daiteke (arte idealista, ez errealista) – ARMONIA bilatzen (proportzio sistema sinpleak)• Pentsamendu zientifikoa
  14. 14. HUMANISMOA:• Giza irudiarekiko interesa berpizten da• Aintzinateko tradizio klasikoko armonia + edertasun ereduak bilatzen dira Miguel Angelen David (1591-1504)
  15. 15. EREDUAK NATURALETIK:• Itxura naturalaren bila• Naturaletik kopiatzen dira ereduak• Artistak naturako elementu baten eredua ateratzeko gaitasunak lantzen ditu• Giza irudiaren atalik ederrenak hautatu behar dira eta edertasun hau hauteman, ulertu eta adierazteko ahalegina egin behar da• Edertasun hau ez dago elementu bakarrean bildua; sintesi moduko bat egingo da ederra kontsideratzen den hori elementu bakarrean bilduz
  16. 16. ARTEAK OINARRI ZIENTIFIKOAK :• Teknika + teoria → PERSPEKTIBA – Espazioaren kontzepzio berria (3D) – Espresabide berria + boteretsua – Perspektiba lineala (Filippo Bruneleschi (1377-1446)) – Perspektiba aereoa, sfumatoa (L. da Vinci (1452-1519)) *Gian Battista Alberti “Pinturari buruz“ ituna (1436) Hiri idealaren bista Piero della Francesca ? (1475)
  17. 17. PerspektibalinealaIhes-puntutik abiatzendira sakontasun lerroak
  18. 18. Perspektiba aereoaSfumatoaDistantzian urrunagokoa denalainotuagoa, urdinagoa…
  19. 19. ARTEA – SORMENA – JEINUA:• Artea lehen aldiz adimenaren espresio gorena kontsideratuko da (sormena eta jeinuari loturik)• Sormen gaitasuna gizaki orok izango du: naturak eskaintzen dion horri sormenaren bidez eraldatuko du• XVI m-tik zientifismoaz gain inspirazioa, irudimena, talentu naturala artearekin-artegintzarekin loturik agertuko dira.• Orain arte inbentzioa zena (hautemate-autaketa-edukien antolaketa/taxuketa) sormena bilakatuko da• Artista jeinu ideiarekin eta tenperamentu melankolikoarekin harremanatuko da: – Artista jaio egin behar da; formazioa bakarrik ez da nahikoa – Artistak tenperamentu melankolikoa izango du (Saturno; mania divina)• Gremioen sistemarekin talka – AKADEMIEN SORRERA
  20. 20. ARTEAK ELIZARENGANDIK AUTONOMIA:• Familia nobleek + burgesia aberatsak enkarguak – jauregiak, estatuak, pinturak… → handitasuna goraipatzeko• Eduki/gaien aldaketa: – Ez dute izaera erlijiosoa bakarrik izango – Gai erlijiosoak beste modu batean interpretatzen dira San Pedro elbarria sendatzen eta Tabitaren berpiztea Masolino da Panicale (1425)
  21. 21. Alegoria mitologikoa: Udaberria Sandro Botticelli (1476-1482?)
  22. 22. • Venus jainkosa konposizioaren erdian. Humanistentzat edertasun lurtarraren + ongiaren maitasunaren (kultura + zibilizazioaren) sinboloa: Venus humanista• Eskubian Cefiro (mendebaldeko haizea) putz eginez. Loreak sortzen dituen (ahotik darizkio) eta Floran bilakatzen den Cloris ninfa eusten du; Flora udaberriaren eta loreen jainkosa da, korolez bordatutako soinekuarekin errepresentatua dagoena.• Ezkerraldean Merkurio, greziarren Hermes, (bastoia eskuineko esku goratuan + hegodun oinetakoak)• 3 neskatxa dantzan, 3 Graziak dira (edertasuna, kastitatea, plazerra); beti Venusa laguntzen dute, hauei eskaintzen zaie udaberria Grezian.• Goian Eros (Kupido), maitasunaren jainko-haurra, 3 Grazietako bati zuzendutako gezia botatzear• Guztia laranja-landaredun basoan lekutzen da; lore, fruituak… ditu. Loreak zehaztasunez landuak.
  23. 23. Venusen jaiotza Botticelli (1478)Errenazimentuan gaimitologiko hutsa zuenformato handiko lehenmargolana (iraultzaileaberaz).
  24. 24. • Venusaren bi bertsiotatik (haragikoia/lurkoia, kastoa/maitasun purua) kastoan, maitasun puruan, inspiratzen da Boticelli lan honetarako.• Konposizioaren erdian jainkosa; ezkerrean Céfiro, mendebaldeko haizea, Clorisekin, loreen anderea. Venusa urertzera hurbiltzen dute putz eginez, larrosen artean, besarkaturik, hegan doazen bitartean.• Mitologia klasikoaren arabera, larrosa Venusen lore sakratua da, jainkosarekin batera sortu izan zena; bere edertasuna eta lurrina maitasunaren sinboloa da, arantzak honek sor ditzaken nahigabeena.• Urertzean, 4 Horatatik(urtaroak haragitzen dituztenak) bat Venusen zain dago: udaberriarena (oinetako anemona urdinarengatik), berpizkundearen urtaroa.• Konposizioan erritmoa eta mugimendua (diagonal-bertikal-tentsioa konbinatuz)• Laranja zuhaiska urreztatua, Venusen presentziak bultzatuta. Uretan ere islada doratuak, jainkosaren ilea bezala• Kolore kontraste diskretua; urdinska-berde hotzak, larrosa eta zertzelada doratuekin konbinatuak.• Itsasoan ez dira olatuak imitatzen; v formako motiboak asmatzen ditu• Soslai (profil) zehatzak, energia + tentsioa, esku-oin luze-zaindu-landuak
  25. 25. Errepresentaziodeskriptiboak eta alegoriak:Gobernu onaren efektuakAnbrogio Lorenzetti (1339)
  26. 26. • Komunikazio propagandistiko + moralista da, Sienako udaletxean kokatua.• XIV m-ko aberastasunak burgesia, artesau, nekazariek… lortutako bizi maila erosoa aditzera emateko, margolariei eskatzen zitzaien hau adieraztea (bestelako baliabiderik ez zenez)• Bide batez, ongi jokatzeko deia zabaltzen zen. Eraikuntza lanetan Neskatxak carola Artesauak eta dantzatzen merkatariak
  27. 27. MEZENAZGOA:• Pertsona boteretsuek babes espiritual eta materiala eskeintzen diete artistei (Médici- tarrak…) – Artelanak finantziatu, janaria + bizitokia… Lorenzo de Medici Julio II Rafael Vasari (1533) (1511-1512)MARTXANTEAK/KOLEKZIONISTAK:• Artelanak erosten dituztenak
  28. 28. AKADEMIAK:• Artistaren kontzeptu berriaren eztabaida-gune, babesleku; gremioetatik aldentzen da.• Disziplina zientifikoak eskeintzen ditu tailerrez gain – Ofizioa gremioetan ikasten jarraitzen da• XVII m → Akademia estatalak = estatuaren tresna – Irakaskuntzaren monopolioa – Ikaskuntza prozesuaren kontrola – Postu ofizialak, pentsioak, sariak berak ematen ditu (esposizioak egiteko, lehiaketetarako…) – Mailakatua; eredu finkoak (eduki normatiboak + instrumentalak)• XVII m amaieran ez da artegileek klaserik ematerik ezta modelutik marraztea ere onartzen akademia testuingurutik kanpo
  29. 29. TRECENTOA XIV(proto-errenazimentua)
  30. 30. • Pinturan gotikotik errenazimenturako bidea… proto- errenazimentua• Arkitekturan gotikoaren konplexutasunaren aurrean forma sinpleetara itzultzea; arkitektura erreferentzia klasikoekin berritua• Europako lurraldetan erromanikoa amaitzear/gotikoa hasten zegoenean, Italian eskultura Aintzinate klasikorako bidea egiten. Errenazimentuan pinturan edo arkitekturan baino lehen sortu zen eskultura tendentzia berria.
  31. 31. Pintura • GIOTTO (Florentzian) • SIMONE MARTINI (Siena)
  32. 32. • Garapen espaziala • Perspektiba matematikoa • Gizatasuna ↑Caná-ko ezteiakGiotto di Bondone(1302-05)
  33. 33. • Lurtzorua + airea hondo doratua hautsiz• Ama Birginaren eserlekua + liburua…. espazioa moldatuz Deikundea Simone Martini (1333)
  34. 34. • Gortina, idaztokio, balkoia… sakontasuna adierazteko baliabideak• Espazioa “erreala” Deikundea Giotto (1302-1305)
  35. 35. Quatrocentoa XV(garapena)
  36. 36. Pintura• XV m• Zentru kulturala Florentzian• Artea esperimentazioan oinarritua• Espazioan + denboran oinarritutako analisia + ikerkuntza – Naturaren errepresentazio zehatzaren bilaketa perspektibaren bidez – Espazio infinitua• Oleoa (haseran taula gainean, gero mihisean) – Oleo + tenplearen konbinaketa ere
  37. 37. • MASSACCIO (Florentzia)• FRA ANGELICO (Florentzia)• SANDRO BOTICELLI (Florentzia)• ANDREA MANTEGNA (Padua)• GIOVANI BELLINI (Venezia)• VITTORE CARPACCIO (Venezia)
  38. 38. Masaccio (1401 - 1428) • Giottoren jarraitzailea • Brunelleschiren perspektiba lantzeko moduan interesa • Bolumenaren sarrera ezaugarri nabarmen bezala • Erromara bidaia → aintzinate klasikoko ondareen ikerkuntza zehatzaAdan eta Evaren kanporaketaparadisutikMasaccio (1425)Florentzia
  39. 39. • Errealismo emozionala; errealismoa gestuetan (Adanek lotsaz eskuak begiak estaliz, Eva besoekin estaliz eta doluz oihukatuz)• Patetismoa (Evaren dolu ohihua, Adanen sabel uzkurtua), dramatismoa (paisaiaren lehortasun/gogortasuna)• Itzalen proiekzioa lur finkoan• Gorputz biluziak aintznateko eskulturetan + Donatellon inspiratuak (bolumena argiztatzearen bidez)
  40. 40. Fra Angelico(1390-1450) Deikundea (Anunciación) Fra Angelico (1437-1446) San Marcos-eko museo nazionala, Florentzia • Gotikoko eragina – Jaungoikoaren edetasunaren islada, Jaungoikoaren perfekzioa agerzeko saiakera – Pintura didaktikoaDeikundea (Anunciación) • Perspektiba marrazkiaren marko gisaFra Angelico (1430-1435) Prado museoa
  41. 41. Botticelli • Haserako razionalismo eta naturalismoari uko(1445-1510) (xehetasun analitikoei…) • Istorioa + naturaren gainetik edertasun idealaren bila (sentimena, fntasun zurbla, dieinu urduri + sentikorra, argitzal garratza..) • Paganozalea (Errenazimentuko humanismoarekin bat) + erlijioso melankoliatsu + dramatikoa Judithen itzulera Betuliara Boticcelli (1469-1470) • Judith, tiranoa erailtzeko balentria azaltzen duen andere alarguna. • Errenazimentuan gogoko zen istorio biblikoa, emakumearen irudia goratzen duena.
  42. 42. • Gaiak: – Erlijiosoak – Espresionismoarekiko interesa (pesimismoa, obra odoltsuak…) + narrazioa ere sartzen du – Mitologia + santuen bizitza Madonna del Magnificant Botticelli (1481)
  43. 43. • Arte klasikoan oinarrituta (bilaketa zientifikoa) eszenografia efektuak, bolumena, bizitzaren drama, heriotza lantzen dituMantegna • Marra, eskortzoa, kolorea, argian interesa • Veneziako koloreek eragina(1431-1506) • Gonzaga familiaren gortean egin zuen lan Kristo hila Andrea Mantegna (1450-1500)
  44. 44. San Sebastian Andrea Mantegna (1480)Ezkonberrien ganbara Andrea Mantegna (1474)
  45. 45. Errege magoen gurtzaAndrea Mantegna(1500) Gontzaga familia bere familia eta gortearekin Andrea Mantegna (1500)
  46. 46. • Mantegnaren arkitekturaren + bolumenaren eragina (perspektiba, figura eskultorikoak…)Giovani Bellini • Kolore biziak + argiztatze veneziarra • Marraren garrantziatik kolorearen gailentzera(1424-1516) espazioa + bolumena lantzerakoan • Gardentasuna lortzeko saiakera oleoaren bidez Ortuko otoitza Giovani Bellini (1455)
  47. 47. Elkarrizketa sakratuaGiovani Bellini(1490)
  48. 48. VittoreCarpaccio(1460-1526)• Venezia pinturan eskenatokitzat• Pintura ikusteko / ikusten dena kontatzeko – Narrazioan interesa eta dena da erreala (mirariak, imaginatzen dena, gertatzen dena…)
  49. 49. Arkitektura• Italiak Aintzinatearekiko erreferentzia gorde zuen Erdi Aroan; Gotikoak ez zuen Europan adinako indarra lortu Italian• Gotikoarekin alderatuz, forma sinpleetara itzultzea• Aintzinatean bilatu ziren elementuak, printzipioak, eskemak (razionala): – Ordena klasikoak; koloma, taulamendu, frontoi, arku, pilare, ate, leiho… – Zorroztasun intelektuala: forma artistikoak razionalki estudiatu + hobeagotu zitezkeen• Giza arrazoian + Aintzinateko ereduen prestigioan oinarritutako arkitektura – Giza bizitzarako beharrezko espazioak antolatu + kontrolatzeko gai zena – Forma sinple eta errepikatuetan, erraz identifikagarrietan oinarritua
  50. 50. • FILIPPO BRUNELLESCHI (Florentzia)• LEON BATTISTA ALBERTI (Florentzia)
  51. 51. Filippo Brunelleschi(1377-1446) • Gotikoaren aurrean erreakzioa arkitektura estilo berriarekin • Donatellorekin Erromara bidaia erromatar arkitekturaren ezagueran sakontzeko, teknika/sistemak naturaletik ikastearren • Artelan bikainenak erlijio kulturako eginak Santa Mª de Fiore-ko kupula Brunelleschi (1420-1436) Florentzia
  52. 52. Santa Mª de Fiore (kupula barrutik) Brunelleschi (1420-1436) FlorentziaEspiritu Santuraren basilika(nabe nagusia)Brunelleschi(1420-1436)Florentzia • Espazioa egituratzeko modo berria – Perspektiba efektua – Zutabe klasikoak, kapitel korintioak…. • Kasetoiak sabaietan (erromatar eraikin klasikoek bezala) • Geometria garbia + pintura dekorazioak
  53. 53. Leon Battista Alberti(1404-1472)• Erroman burutu zituen arkitektura ikasketak• Aintzinateo klasizismoko humanista porrokatua• Eraikinek klasizismorako tendentzia (batez ere fatxadak)• Zutabeak, arkuak, kapitelak, frontoiak tinpanoarekin… aintzinateko tenpluak, garaipen arkuak oroitarazten dituzte San Andresen eliza Alberti… (1462-1760) Mantua, Lonbardia, Italia
  54. 54. Eskultura• Obra klasikoetan inspiratua + gotikoaren naturalismoa – garapenarekin batera naturalismoa ↑• Errealitatea errepresentatu nahia (idealismoaren gainetik)• Gizakia interesaren zentru (anatomia + espresio ahalmena)• Forma naturala jarreretan + serenitatea, lasaitasuna• Argitzala – espazio/masa jokoa• Erliebean schiacciato teknika (difuminatua)• Perspektiba, espazioa, sakonera lortzeko joera• Materialetan marmola nagusi (brontzea 2. mailan)• Gaiak: – Giza gorputzak + soin biluziak (garrantzia), haur/gaztetxoen eskulturak (sarriago), zaldizko estatuak (ospetsuen erretratu-estatuak), bustoak…
  55. 55. • LORENZO GHIBERTI (Florentzia)• DONATELLO (Florentzia)
  56. 56. Lorenzo Ghiberti Paradisuaren atea(1404-1472) (detailea) Lorenzo Ghiberti (1452) Florentziako Baptisteriaon• Eskultura berriztatzailea: – Ikuspuntu bakarreko perspektiba – Paisaia + elementu mugikorrak (ura, hodeiak…)• Pintura moduko konposizioak• Pertsonaia asko• Schiacciato teknika, erliebe zapalaren teknikaren bitartez konposizioa planotan banatuz• Perspektiba-efektuak + bolumena nabarmenduz
  57. 57. Donatello(1386-1466)• Klasikoaren edertasuna + oreka eta espresionismoa• Gizakia konposizioen zentru• Zietzian oinarritutako anatomia egiatia• Argilunez espresaturiko dramatismoa David Donatello (1440) Florentzia
  58. 58. Cinqueccentoa XVI(gailena)
  59. 59. Pintura• XVI m• Erroma zentru artistikoa (+ Florentziak indarrean jarraitzen du)• Aita santuak mezenas onak bihurtzen dira• Gatazkaz jositako garaia• Erlijioan, zientzian, artean zalantzak → subjektibitateak garrantzia• Manierismorako bidea egingo da• Sinpletsuneranzko joera – Marrazki zehaztasun + anekdota gutxiago – Irudak haundiagoak – Mugimendu gabeak, lasaiak – Figura bat elementu nagusia + ezinezko jarreretan kokatriko figurak• Idealismotik errealismorako bidea egingo da
  60. 60. • LEANDRO DA VINCI (Florentzia)• RAFAELLO SANZIO (Urbino)• MICHELANGELO BUONARROTI (Florentzia)• GIORGIONE (Venezia)• TIZIANO VECELLI (Venezia)
  61. 61. Leonardo da Vinci(1452-1519) • Disziplina asko landuko ditu • Marrazkia Errenazimentuko ederrena kontsideratua • Mugimendua, giza gorputzaren estruktura, anatomia, proportzioa… modu zientifikoan landu zituen • Naturarekiko interesa: argi-itzal jokuak, bolumenak, ura… ikertzen ditu • SFUMATO teknika erabiliz atmosfera islatzen saiatuko da (bolumenak atmosferan difuminatu + urdindu egiten dira) Anderea katazuriarekin Leonardo da Vinci (1488-1490)
  62. 62. Azken afariaLeonardo da Vinci(1495-1497)• Hormairudia• Apostolu batek azken afarian Kristo salatu zueneko momentua• Xehetasun gutxi (begirada figurengan kokatzeko) + figuren arteko iskanbila narrazio ardatz• Kristo erdi ardatz + bere burua perspektibaren ihespuntua• Aurpegietan espresioa + eskuetan mugimendua…• Aurpegi guztiak argiztatuak Judasena ezezik• Mahaiaren tamainua tikiagotuz figurei indarra ematen die
  63. 63. Gioconda Leonardo da Vinci (1503-1506)• Marrarik gabe + argi-ilunetan oinarritutako giroa• Aurpegiaren gorengo espresioa• Ikusleari begira kokatutako erretratua• Anbiguetatez + misterioz betetako irudia• Kontrastean: figuren zehaztasuna – paisaien zehaztasuna sakoneran gutxituz
  64. 64. Rafaello (1483-1520) • Errenazimentuko pintorerik klasikoena • Oreka, armonia, lasaitasuna, monumentaltasuna… • Artea = teologiaren + historiaren egia modu argi eta erraz batean zabaltzeko bodu bat • Leonardoren eragina forma argi-ilunaren bidez lantzean • Miguel Angelen eragina giza mugimenduan Atenaseko eskola Rafael (1517-1520)
  65. 65. Transfigurazioa Rafael (1517-1520)• Ikasleek amaitu zuten• Goian transfigurazioa + behean bibliako miraria – Goiko zatia lasaia, baketsua – Beheko zatia zaratatsua, keinu gogorrekin, lurtarra – Bi zatien artean ez dago harremanik (Manierismoko joera)• Kolore metalikoak, artifizialak, distira arraroak
  66. 66. Michelangelo Buonarroti(1475-1564)• Pintore, arkitekto, esultoarea; eskultoretzat zuen bere burua• Jainkoak bidalia zenaren ustea zuen, gizakiei gauzak nola egin azaltzeko• Gizaki perfektua errepresentatu nahi zuen (bekatuaren aurrekoa) eskulturan /pinturan• Korronte, mugimenduetatik at, bakarkako saioa• Pinturan ere maisu (Sixtina kaperako horma-irudiak obra garrantzitsuenetarikoa) • Moisesen istorioa, Kristoren bizitzako aipuak, genesia… • Bozetorik gabe burutua • Gizakia protagonista (pertsonai gihartsu + sendoak jarrera arraroetan) • Kolore puruak Sixtina kapera Miguel Angel (1508-1512) Vatikanoa
  67. 67. Adanen sorreraSixtina kaperaMiguel Angel(1510-1511)Vatikanoa Azken epaia Sixtina kapera Miguel Angel (1510-1511) Vatikanoa
  68. 68. Giorgione(1477-1510)• Marrazkirik gabe kolorea ematen du• Paisaia errepresentatzea interesatzen zaio gaia baino gehiago• Momentu zehatz bat harrapatzen du, mugimenduan sartua – Lerro kurboak mugimendua errepresentatzeko• Argi efektuak + errealismo kutsua koloreekin Ekaitza Giorgione (1507-1508)
  69. 69. Judithen itzulera Betuliara Boticcelli (1469-1470)• Sinpletsuneranzko joera – Marrazki zehaztasun + anekdota gutxiago – Irudiak haundiagoak – Mugimendu gabeak, lasaiak Judith• Idealismotik errealismorako bidea Giorgione (1505)
  70. 70. Tiziano Vecelli(1477-1576)• Argia + kolorea lantzen ditu• Pintzelkada luze + solteak Maitasun sakroa eta maitasun profanoa Tiziano Vecelli (1515-1516)
  71. 71. • Erretratuetan antzekotasun fisikoa baino egoera soziala, maila pertsonala, izaera… errepresentatzea nahiago Ederra (Emakume baten erretratua) Tiziano (1536) • Gaiak: mitologia, iknografa profana, alegoriak, erretratuak… Santa Mª dei Frari-ko Ama Birjinaren jasokundea Tiziano (1516-18)
  72. 72. Eskultura• Monumentaltasunaren bila• Xehetasunak + erliebe laun fina desagertzear• Mukuilu biribileko eskultura (exentoa) tamaina handikoa ↑ • MICHELANGELO (Florentzia)
  73. 73. Michelangelo Buonarroti(1475-1564) • Gizaki perfektua errepresentatu nahi zuen (bekatuaren aurrekoa) eskulturan /pinturan • Korronte, mugimenduetatik at, bakarkako saioa Errukia Miguel Angel (1496) Vatikanoko San Pedro basilikan
  74. 74. • Irudi amaigabearen balore espresiboa /edertasuna • Landua/landu gabea (balio plastiko ezberdinak) • Figura harri blokean gatibuEsklabuaMiguel Angel(1530-1533)
  75. 75. Arkitektura Bramante (1444-1515)San Pietro in Montorio Tenpletea Bramante (1503)
  76. 76. Manierismoa(1520-1610)“a la maniera de”
  77. 77. Pintura - Eskultura• Rafaelen tailerran sortua• Barrokoranzko bidea egingo du• Artea natura baino perfektuagoa denaren ideia – Aintzinate klasikoari + natura errepresentatzeari uko• Eszenografiarenganako gustua – Efektu dekoratiboen bila kolore metalikoak + artifizialak erabiliz• Gizagorputza gai nagusi – Batez ere emakumearena – Sarritan sentsualitatez + erotismoz betea• Serpentina forma elikoidalean bihurrituriko gorputzak• Subjektibotasuna, inestabilitatea, oreka falta, tentsioa, anabasa… gailentzen dira obretan
  78. 78. Pintura• GIULIO ROMANO (Erroma)• AGNOLO BRONZINO (Florentzia)• ANTONIO DA CORREGIO (Parma)• JACOPO TINTORETTO (Venezia)• PAOLO VERONES (Venezia)
  79. 79. Giulio Romano • Kolore artifizialak • Tentsioa(1499-1546) • Koloma +giza gorputzez jositako espazioa Palazzo Tè fresko ilusionistak Giulio Romano (1525-1534)
  80. 80. • Artifizialtasuna jarreratan…• Naturalismotik aldenduz Agnolo Bronzino Venusen garaipenaren alegoria (1503-1572) Bronzino (1540-1550) Lucrezia Panciatichi • Erretratuak Bronzino – jarrera intelektualean (1540) – Ikuslearengandik urrun – Jantzi/objektuen bitartez egoera soziala markatuz
  81. 81. Antonio da Corregio(1489-1534) Ama Birjinaren Jasokundea Corregio (1526-1530) Parmako katedralaren kupula
  82. 82. Jacopo Tintoretto (1518-1594) • Tizianoren ikaslea • Anatomia lantzen du, paisaian kokatua • Koloreak + argiak garrantzia • Oso perspektiba markatua, eskortzoak… • Askotan protagonistak angelu batean • Anekdotak, eszenografiarako joeraMiguel goiaingeruaren borroka Satan ekinTintoretto(1590)
  83. 83. • Elegantzia eta luxua lantzen dituPaolo Veronese • Bolumen arinak • Arkitektura erraldoiak perspektiban(1528-1588) • Eskortzoa …Kanako eskontzak Paolo Veronese (1563)
  84. 84. Eskultura • BENVENUTO CELLINI (Florentzia) • GIOVANI BOLOGNA (Florentzia)
  85. 85. Benvenuto Cellini(1500-1571) Giovanni Bologna Perseo Benvenuto Cellini (1529-1608) (1554) Merkurio Giovanni Bologna (1574) Sabinen bahiketa Giovanni Bologna (1574-1582))
  86. 86. Arkitektura • Aintzinate klasikoko oreka eta armoniari uko • Arauen kontrastea, transgresioa, naturaren artifizioa • Egitura elementuak sarritan dekorazio-elementu Giorgio Vasari (1511-1574) Galeria degli Uffizi Vasari (1560-1581)

×