Oecd anti bribery convention

397 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
397
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Oecd anti bribery convention

  1. 1. OECD ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDEYABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE RÜŞVETVERİLMESİNİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ VE VERGİ, DENETİM VE MUHASEBE Namık Kemal Uyanık Maliye Başmüfettişi
  2. 2. I-YOLSUZLUKLA MÜCEDELE AMAÇLI DEVLETLERARASI BAZI ANLAŞMALAR VE PROGRAMLAR-11- Financial Action Task Force (FATF) Tavsiyeleri. (Kara para aklama ile mücadele, terörün finansmanının engellenmesi)2- Avrupa Birliği’nin Avrupa Toplulukları ve Üye Ülke Görevlilerinin Yolsuzluğa Karşı Mücadele Sözleşmesi (AB üyesi ülkeleri kapsar)3- AB komisyonunun Dolandırıcılıkla Mücadele Bürosu (OLAF)4- Avrupa Konseyinin Yolsuzluğa Karşı Ceza Hukuku Sözleşmesi.5- Avrupa Konseyinin Yolsuzluğa Karşı Özel Hukuk Sözleşmesi.-3&4= GRECO The Group of States Against Corruption AVRUPA KONSEYİ 1999 -Yolsuzlukla mücadeleyi destekleyen programlar; Paco, Moneyval ve-Avrupa Konseyi ve Komisyonun birlikte uyguladığı Octopus.
  3. 3. I-YOLSUZLUKLA MÜCEDELE AMAÇLI DEVLETLERARASI BAZI ANLAŞMALAR VE PROGRAMLAR-26- Birleşmiş Milletler; 1-Yolsuzluğa Karşı BM Sözleşmesi 2-Sınır Aşan Örgütlü Suçlara Karşı BM sözleşmesi 3-Uluslar arası Ticari İlişkilerde Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Deklarasyonu 4-Yolsuzluğa karşı Eylem ve Kamu Görevlileri İçin Uluslararası Davranış Kuralları.8- Dünya Bankası yolsuzlukla mücadele çalışmaları; -Politik hesap verme sorumluluğunun artırılması, Sivil toplum desteğinin güçlendirilmesi, Rekabetçi bir özel sektörün kurulması, Devlet kurumalarının güçlerinin etkin bir şekilde kullanılması ve Kamu yönetiminin iyileştirilmesi unsurlarına önem vermektedir.7- Güney Afrika Kalkınma Topluluğunun Yolsuzlukla Mücadele Protokolü.9- Amerikan Devletleri Arası Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesi
  4. 4. II-YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE ÖZEL SEKTÖR KURUMLARININ ÇALIŞMALARI1-Uluslar arası sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri1-Uluslararası Ticaret Odasının (IIC )Rüşvetin Önlenmesinde İşlem Kuralları (1997, 1999).2-Transparency International ve Social Accountability International’ın geliştirdiği Rüşvetle Mücadelede Ticari Kurallar.2- Sektör faaliyetleri1-Uluslar arası Danışman Mühendisler Federasyonu (International Federation of Consulting Engineers (FIDIC)) FIDIC Dürüstlük Politikası Açıklaması yolsuzluğun önlenmesini içermektedir.2- Wolfsberg Anti-Money Laundering Principles, 12 Uluslar arası bankanın karapara aklama faaliyetlerinin önlenmesi konusundaki rehberidir. T.I. ile birlikte hazırlanmıştır.3- International Association of Oil and Gas Producers (OGP), şeffaflık konusunda bir bildiri hazırlamıştır.4-International Council on Mining and Metals (ICMM) Sürdürülebilir Kalkınma Bölümünde şirketlerin genel sorumlulukları ve yolsuzluğa karşı tavır almaları önerilmektedir.5-TRACE (Transparent Agents and Contracting Entities), UNICORN (trade union anti-corruption network: TUAC, the International Confederation of Free Trade Unions and Public Services International)
  5. 5. III- OECD RÜŞVETLE MÜCADELE ÇALIŞMALARI-11-OECD Yatırım Komitesi Uluslar arası ticari işlemlerde rüşvetin önlenmesi Çalışma Grubunun kurulması ve görevlendirme kararının alınması(May 1994 );2-Yabancı kamu görevlilerine verilen rüşvetin vergiden indirilemeyeceği hakkında Konsey tavsiyesi (11.4.1996);3-Resmi kalkınma yardımlarıyla fonlanan ihalelerde yolsuzluk karşıtı hükümler bulunması hakkında Konsey tavsiyesi;4-Uluslar arası ticari işlemlerde rüşvet verilmesinin önlenmesi hakkında gözden geçirilmiş tavsiyeler ( 23.05.1997);5-Uluslar arası ticari işlemlerde yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesinin önlenmesi sözleşmesi (OECD Rüşvet Sözleşmesi 21.11.1997);6- Resmi Fonlarla Desteklenen İhracat Kredilerinde Rüşvet Verilmesinin Önlenmesi Tavsiyesi ve 2000 Ve 2006 Harekat Beyanları
  6. 6. III-OECD DÜRÜSTLÜĞÜN ARTIRILMASI ÇALIŞMALARI-21-Kamu Yönetiminde Etik Değerlerin Geliştirilmesi Hakkında Konsey Tavsiyesi;2-OECD Şirket Yönetişimi Prensipleri;3-OECD Uluslararası Şirketler Rehberi; (Chapter VI, 2000 Baskısı rüşvetin önlenmesi kısmını içerir ve 2002 OECD Bakanlar konseyi açıklamasında da vurgulanmıştır. Tanım çok geniş olduğu için özel kişileri de kapsamaktadır. Rehber şirket içi kontrol sistemi, muhasebe ve denetim kuralları da içermektedir.4-Kamu Yönetiminde Çıkar Çatışması Yönetimi Rehberi.
  7. 7. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİSİNE VERİLEN RÜŞVETİN VERGİ İNDİRİMİ KONUSUNDAKİ TAVSİYELERİ 1996 “Konsey, 14 Aralık 1960 tarihli OECD sözleşmesinin 5 b fıkrasını dikkate alarak, OECD konseyinin C(94)75/FINAL rumuzlu uluslar arası ticari işlemlerde rüşvet verilmesinin önlenmesi tavsiyesini dikkate alarak, uluslar arası ticari işlemlerde rüşvet verilmesinin yaygın bir olay olduğunu ahlaki ve politik kaygıları arttırdığını ve uluslar arası rekabeti bozduğunu ve konseyin daha önceki tavsiyesini hesaba katarak, Mali İşler Komitesi ve Uluslar Arası Yatırım ve Çok Uluslu Şirketler Komitesinin önerisi doğrultusunda aşağıdaki tavsiyeyi kabul etmiştir.I. Yabancı kamu görevlilerine verilen rüşvetin yasal olarak vergiden indirilmeyeceğini kabul etmeyen üye ülkelerin bu indirimin reddedilmesi niyetiyle bu durumlarını gözden geçirmelerini tavsiye eder. Bu hareket sonucunda yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesinin yasal olmadığı kabul edilir.II. Mali İşler Komitesine, Uluslararası Yatırım ve Çok Uluslu Şirketler Komitesi ile işbirliği yaparak, bu tavsiyenin uygulanmasını gözetlemek ve bu tavsiyenin üye olmayan ülkelerde de kabul edilmesi için çaba göstermesi ve uygun bir şekilde Konseye rapor etmesi görevini vermiştir.”
  8. 8. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE“Giriş RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-1Uluslararası Ticari İşlemlerde Yabancı Kamu Görevlisine Rüşvetle Mücadele 1997 Gözden Geçirilmiş Tavsiyeleri bualandaki OECD çabalarının sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bu tavsiyelerle yabancı kamu görevlisine rüşvetin suçhaline getirilmesi, muhasebe, kamu ihaleleri, uluslararası işbirliği rüşvetin vergiden düşülmesinin yasaklanması,rüşveti önleme ve mücadele konularını da içerir.Gözden geçirilmiş tavsiye ceza hukuku sistemlerinin derinlemesine analizine ve bu sistemlerin etkili unsurlarınınsentezine dayanır, bunun yanı sıra farklı hukuk sistemlerinin bu suçla etkili mücadeleyi zayıflattığını öngörür.OECD Bakanlar Konseyi bu metni 23 Mayıs 1997 tarihinde onaylamış ve Uluslararası Ticari İşlemlerde Yabancı KamuGörevlisine Rüşvetle Mücadele tavsiyelerini oluşturmuştur.Bakanlar KonseyiOECD 14 Aralık 1960 tarihli kurucu Sözleşmesinin 3, 5a) ve 5 b) maddelerini dikkate alarak,Rüşvetin uluslararası ticari işlemlerde yaygın bir kavram olduğunu ve bunun uluslararası rekabeti bozduğunudikkate alarak;Uluslararası ticari işlemlerde rüşvetle mücadelenin tüm ülkelerin sorumluluğunda olduğunu gözönüne alarak,Çok uluslu şirketlere ilişkin OECD rehber ilkelerde açıklandığı üzere yabancı kamu görevlisi rüşvetindenkaçınılmasının açıklandığını nazara alarak,Konsey’in 27 Mayıs 1994 tarihli ve C(94)75/FINAL rumuzlu Uluslararası Ticari İşlemlerde Rüşvet Konsey Tavsiyesininuygulanmasında kat edilen ilerlemeleri ve konu ile ilgili diğer tavsiye olan ve 11 Nisan 1996 tarihli ve C(96)27/FINALsayılı Yabancı Kamu Görevlisine Rüşvetin Vergiden Düşürülmesine İlişkin Tavsiyeleri ve 7 Mayıs 1996 tarihliKalkınma Yardımı Komitesi’nin üst düzey toplantısında kabul edilen İkili Yardım İhalelerinde Rüşvet Karşıtı Önerileride gözönüne alarak,Mayıs 1996 tarihinde yabancı kamu görevlisine rüşvetin suç haline getirilmesine ilişkin Bakanlar Konseyinin bukonudaki taahhütlerini de göz önüne alarak,Aşağıdaki tavsiyeleri kabul etmiştir.
  9. 9. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-2Genel olarakI- Üye ülkelerin sözleşme gereği ülkelerin yabancı kamu görevlilerine verilen rüşvetin cezasını etkin, orantılı ve caydırıcı cezalarla temin edecek etkin önlemlerin alınmasını tavsiye eder. II- Üye ülkelerin, kendi temel kanuni ilkeleri ve hükümranlık hakları ile uyumlu olarak, aşağıdaki alanlardaki durumlarını gözden geçirmelerini ve bu amacı sağlayacak anlamlı ve sağlam adımlar atmalarını tavsiye eder: i-Ceza kanunu ve uygulaması, III bölüm ve bu tavsiye eklerine göre uygulanmalıdır. ii-Vergi kanunlarında, düzenlemelerde ve uygulanmasında, IV bölümle uyumlu olarak rüşveti dolaylı olarak destekleyen hükümleri ortadan kaldırmalıdır. iii-Şirketler ve ticari muhasebe kurallarında, dış denetim ve şirket içi denetim kuralları ve uygulamasında V bölümle uyumlu tedbirleri almalıdır. iv-Bankacılık, finansal ve diğer ilgili düzenlemelerde uygun kayıtların yapılmasını sağlamak ve denetim ve soruşturmalarda ibrazını sağlamalıdır. v-Yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesi halinde, VI bölümündeki yardım ve ihale sözleşmeleri uyumlu olarak, kamu yardımları, lisanlar, kamu ihaleleri sözleşmeleri ve diğer kamu desteklerinin verilmesi uygun durumlarda bir ceza olarak reddedilmelidir. vi-Medeni, ticari ve idari kanun ve düzenlemelerde yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesinin suç olduğu kabul edilmelidir. vii-Soruşturma ve diğer yasal işlemlerde, VII bölümle uyumlu olarak, uluslar arası işbirliğinde bulunmalıdır.Yabancı kamu görevlisine rüşvet verilmesinin suç olarak kabul edilmesiIII- Üye ülkelerin, bu tavsiyeye ek üzerinde anlaşma sağlanmış konularla uyumlu olarak, yabancı kamu görevlisine rüşvet verilmesinin suç olarak kabul edilmesine yönelik tasarı tekliflerini 1 Nisan 1998 tarihine kadar yasama organlarına sunmalarını ve 1998 yılı sonuna kadar bu tekliflerin kabul edilmesini tavsiye eder:Bu kapsamda, üzerinde anlaşılan ortak konularla uyumlu olarak yabancı kamu görevlilerine verilen rüşvetin suç sayılmasını öngören uluslar arası sözleşmenin yapılması için görüşmelerin başlamasına, sözleşmenin 1997 yılı sonuna kadar imzaya açık olmasına ve kabul edilmesinden 12 ay sonra yürürlüğe girmesi görüşü ile karar vermiştir.
  10. 10. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-3Vergi indirimiIV. Üye ülkeleri “yabancı kamu görevlilerine verilen rüşvetin yasal olarak vergiden indirilmeyeceğini kabul etmeyen üye ülkelerin bu indirimin reddedilmesi niyetiyle bu durumlarını gözden geçirmelerini tavsiye eder” ifadesini uygulamaları konusunda uyarır.Muhasebe gereklilikleri, dış denetim ve şirket içi kontrollerV. Üye ülkelere, muhasebe gereklilikleri, dış denetim ve şirketi içi kontroller konusundaki kanun, kural ve uygulamalarının uluslar arası ticari işlemlerde yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesini tespit edecek ve önleyecek şekilde ve aşağıdaki prensiplerle uyumlu olacak şekilde teminini sağlayacak adımların atılmasını tavsiye eder.
  11. 11. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-4A. Uygun muhasebe gerekliliklerii- Üye ülkeler şirketlerinin, şirketlerin tahsil ettikleri ve şirketler tarafından harcanan paraların bu tahsilat ve harcamaların hangi olayla bağlantılı olduğunu açıkça ortaya koyacak şekilde muhasebe kayıtlarını uygun biçimde tutmalarını zorunlu tutmalıdır.ii- Üye ülkeler şirketlerinden finansal raporlamalarında şartlı tüm maddi yükümlülüklerinin açıklanmasını zorunlu tutmalıdır.iii- Üye ülkeler muhasebe hataları, yolsuzlukları ve hilelerine uygulanacak cezaları etkili şekilde cezalandırmalıdır.
  12. 12. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-5B. Bağımsız dış denetimi- Üye ülkeler şirketlerin dış denetim zorunluluğunun uygun olup olmadığını değerlendirmelidir.ii- Üye ülkeler ve profesyonel mesleki birlikler, dış denetçinin şirket hesaplarının, finansal raporlarının ve iç kontrollerinin durumu hakkında objektif değerlendirmeler yapmasına imkan verecek şekilde bağımsızlığını sağlayacak ilkeleri kabul etmelidir.iii- Üye ülkeler denetçilerine muhtemel yasa dışı rüşvet fiilleri belirtilerini şirket yönetimi ve uygun bulunması halinde şirket denetleme kurullarına bildirilmesi zorunluluğunu getirmelidir.iv- Üye ülkeler denetçilerine muhtemel yasa dışı rüşvet fiilleri belirtilerini yetkili makamlara bildirilmesi zorunluluğunu getirmeyi değerlendirmelidir.
  13. 13. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-6C. Şirket içi denetimi- Üye ülkeler, şirketlerin işlem standartlarını da kapsayacak şekilde uygun şirket denetimlerinin kabul edilmesini ve geliştirilmesini teşvik etmelidir.ii- Üye ülkeler, şirket yönetimlerini rüşveti önleyen önlemler dahil şirket içi denetim mekanizmaları konusunda yıllık raporlarında bilgi vermeye teşvik etmelidir.iii- Üye ülkeler, şirket yönetiminde bağımsız şekilde denetim kurulu veya yönetim kurulu komitesi gibi denetleme kurullarının kurulmasını teşvik etmelidir.iv- Üye ülkeler, şirketleri, profesyonel kuralları veya ahlaki değerleri ihlal etmek istemeyen çalışanları yüksek yöneticilerin baskısından koruyacak haberleşme kanalları ve koruma yöntemlerini kabul etmeleri konusunda teşvik etmelidir.
  14. 14. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-7Kamu ihaleleri VI. tavsiyeleri- Üye ülkeler, Dünya Ticaret Örgütünün kamu ihalelerinde şeffaflık anlaşması çabalarını desteklemelidir.ii- Üye ülkelerin kanun ve düzenlemeleri, kamu ihale otoritelerinin üye ülkenin kanunlarına aykırı olarak yabancı kamu görevlisine rüşvet verdiği tespit edilen şirketlerin kamu ihalelerinden yasaklamasına izin vermelidir. Yurtiçinde rüşvet veren şirketlerin kamu ihalelerinden yasak olduğu üyeler bu kuralı aynı şekilde yurtdışı rüşvete de uygulamalıdır.iii- Üye ülkeler, Kalkınma Asistanlığı Komitesi tavsiyeleri ile uyumlu olarak, hibelerle finanse edilen ihalelerde yolsuzluk karşıtı hükümler bulunmasını zorunlu tutmalı, uluslar arası kalkınma kurumlarında bulunan yolsuzluk karşıtı hükümlerin uygun şekilde uygulanmasını ileri götürmeli ve her türlü kalkınma işbirliği çabalarında yolsuzlukla mücadelede kalkınma ortakları ile yakın işbirliği yapmalıdır. Uluslar arası işbirliğiVII. Üye ülkeleri, uluslararası ticari işlemlerde kamu görevlisine rüşvetle mücadele için iç hukuklarındaki yargı yetkisi ve temel hukuki prensiplere de uygun olarak;i) Bu tür bir suçun işlenmesi halinde suçluların geri verilmesi, delil sağlama ve bilgi paylaşımı dahil olmak üzere muhatap ülke yetkili makamları ile danışma ve işbirliği yapılması,ii) Bu amaçla adli yardım konusunda var olan sözleşmelerden ve düzenlemelerden tam yararlanılması ve gerekirse yenilerinin akdedilmesi ve yürürlüğe konulmasının sağlanması;iii) Bu tür bir işbirliği için iç hukukun yeterli bir temel oluşturmasının sağlanması,izleme önlemlerini almalarını tavsiye eder.
  15. 15. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-8İzleme ve Kurumsal DüzenlemelerVIII. Uluslararası Yatırım ve Çokuluslu Teşebbüsler Komitesi, kendisine ait Uluslararası Ticari İşlemlerde Rüşvetle Mücadele Çalışma Grubu vasıtası ile ve Mali İşler Komitesi ve Kalkınma Yardımı Komitesi ve diğer olabilecek OECD organları ile işbirliği içinde, tavsiyenin tam yerine getirilmesinin takibi için bir izleme mekanizması oluşturmalıdır.Bu izleme özellikle aşağıdakileri içerecektir; i) Bildirimlerin ve taraf ülkeler tarafından sunulan diğer bilgilerin alınması,ii) Tavsiyenin yerine getirilmesi için üye ülkeler tarafından atılan adımların düzenli izlenmesi, gerekli hallerde önerilerde bulunulması ve gerekirse yardımda bulunulmasını sağlayacak şekilde izleyen tamamlayıcı sistemleri de kapsayacaktır; -Tavsiyenin yerine getirilmesini değerlendirme temelli ve üye ülkelerin yanıtlarını içeren bir sualnameye dayalı bir kendi kendini değerlendirme sistemi - Dönüşümlü olarak her bir üye ülkenin taraf ülkeler tarafından çalışma grubu ile birlikte tavsiyelerin yerine getirilmesinin incelendiği objektif değerlendirmesi esası üzerinden Karşılıklı değerlendirme sistemi,iii) Uluslararası ticari işlemlerde rüşvetle ilgili özellikli hususların incelenmesi;iv)OECD’nin uluslararası rüşvetle mücadelesine özel sektör rüşvetinin dahil edilmesi ve işi elde etme ya da elde edilmiş işi kaybetmeme dışındaki nedenlerle yabancı kamu görevlisine rüşvet verme konularını da kapsayacak şekilde çalışmanın genişletilmesinin uygulanabilirliği konusunun incelenmesini,v)Çalışmaları ve faaliyetleri ile tavsiyelerin yerine getirilmesi süreci hakkında kamuya bilgi sağlaması konusunda bir hükmü,IX. OECD kurucu sözleşmesinin 3. maddesi uyarınca, üye ülkelerin bu izleme programı konusunda yakın işbirliği yapma yükümlülüğü bulunduğunu not eder.X. Uluslararası Yatırım ve Çokuluslu Teşebbüsler Komitesine Konseye bu tavsiyelerin yerine getirilmesine ilişkin olarak tavsiyenin kabulünü takip eden üç yıl içinde bir rapor sunması talimatını verir.
  16. 16. OECD BAKANLAR KONSEYİNİN ULUSLAR ARASI TİCARİ İŞLEMLERDE RÜŞVETİN ÖNLENMESİ GÖZDEN GEÇİRİLMİŞ TAVSİYELERİ 1997-9İzleme ve kurumsal anlaşmalarVIII. tavsiyede, Mali İşler Komitesi, Kalkınma Asistanlığı Komitesi ve diğer OECD komiteleri ile işbirliği halinde Uluslararası Yatırım ve Çok Uluslu Şirketler Komitesine, Uluslar arası Ticari İşlemlerde Rüşvetin Önlenmesi Çalışma Grubu aracılığıyla bu grubun hazırlayacağı sistematik bir programla tavsiyenin uygulanmasını denetlemek amacıyla verilen geniş yetkiler verilmiş ve denetleme sisteminin özellikleri vurgulanmıştır. (izlemeye ilişkin işlemler tadadi olarak sayılmış olup tercümede yer verilmemiştir)IX. Sözleşmenin 3. Maddesi hükmü gereği üye ülkelerin bu izleme programlarındaki yakın işbirliği yükümlülüğü not edilmiştir.X. Uluslararası Yatırım ve Çok Uluslu Şirketler Komitesine III bölümdeki uygulamanın gözden geçirilmesi ve Mali İşler Komitesi ile işbirliği halinde bu tavsiyenin IV bölümdeki uygulamanın gözden geçirilmesini ve 1998 yılı Bakanlar Konseyine ve ilk gözden geçirmeden sonra ve uygun gördüğü durumlarda Konseye ve gözden geçirilmiş tavsiyenin kabul edilmesinden üç yıl sonra gözden geçirilmesinin raporlanması görevi verilmiştir.Üye olmayan ülkelerle işbirliğiXI. OECD üyesi olmayan ülkelerin bu tavsiyeyi kabul etmesi ve uygulama mekanizmalarında ve kurumsal izlemelerde yer alması tavsiye edilir.XII. Uluslararası Yatırım ve Çok Uluslu Şirketler Komitesine, Rüşvet Çalışma Grubu aracılığıyla bu tavsiyeyi kabul etmeyen ülkelerle değerlendirme için bir forum düzenlemesi ve Grubun hazırlayacağı sistematik bir programla OECD üyesi olmayan ülkelerin tavsiyeyi uygulamasının teşvik edilmesi tavsiye edilir.Uluslararası hükümetler arası ve sivil toplum kuruluşları ile ilişkilerXIII. Uluslararası Yatırım ve Çok Uluslu Şirketler Komitesine, Rüşvet Çalışma Grubu aracılığıyla uluslar arası kuruluşlarla işbirliği yapması tavsiye edilmektedir. Bu tavsiye ve devamlarında yer almalarını teşvik etmek amacıyla bu tavsiyeleri kabul etmeyen ülkelerle değerlendirme ve istişare etmek için bir forum oluşturması tavsiye edilir.”
  17. 17. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -1GİRİŞÂkit Taraflar,Rüşvetin, ticaret ve yatırım alanları dahil olmak üzere, uluslararası ticarî işlemlerde ciddî ahlakî ve siyasî kaygılara sebep olan, kamu idaresini ve ekonomik gelişmeyi etkileyen ve uluslararası rekabet şartlarını bozan yaygın bir olgu olduğunu dikkate alarak,Uluslararası ticarî işlemlerde rüşvetle mücadelenin sorumluluğunun bütün ülkelerden beklendiğini dikkate alarak,Uluslararası ticarî işlemlerde, yabancı kamu görevlilerine verilen rüşvetin caydırıcı, rüşveti önlemek ve mücadele etmek için etkin önlemler alınmasını ve özellikle bu nev’i rüşvetin, ortak unsurlar ve yetki ilkeleri ile her ülkede uygulanabilen diğer temel hukuk ilkelerine uygun şekilde süratle cezalandırılabilirliğini talep eden İktisadî İşbirliği ve Gelişme Teşkilâtının (OECD) 23 Mayıs 1997 tarih ve C (97) 123 Nihaî Sayılı Kararını da gözönünde bulundurarak,Bilhassa, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu, Dünya Ticaret Örgütü, Amerika Devletleri Örgütü, Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği tarafından yürütülenler olmak üzere, kamu görevlilerine rüşvet verilmesi ile mücadeledeki ittifak ve işbirliğini geliştiren son zamanlardaki diğer girişimleri memnuniyetle karşılayarak,Kuruluşların, işveren ve sendikal örgütlerin ve diğer hükümetler dışı örgütlerin rüşvete karşı mücadeledeki gayretlerini kutlayarak,Hükümetlerin, birey ve kuruluşların uluslararası ticarî işlemlerdeki bahşiş talepleri ile mücadeledeki rolüne minnettar olarak,Bu alandaki her türlü aşamanın, sadece ülkelerin tek başlarına çabalarını değil, aynı zamanda çok taraflı düzeyde bir işbirliği, denetim ve takibini de gerektirdiğinin bilincinde olarak,Âkit Tarafların almaları gereken önlemler arasındaki denkliğin sağlanmasının, sözleşmeyi, bu denkliği etkileyecek aykırılık şerhi öne sürmeksizin onaylamaları gerektiği hususunun, bu sözleşmenin başlıca konu ve amacını teşkil ettiğinin bilincinde olarak,Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır.
  18. 18. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -2Madde 1- Yabancı kamu görevlilerine rüşvet verme suçu1. Her Âkit Taraf, uluslararası ticaretin yürütülmesinde bir işin veya haksız bir yararın elde edilmesi ve muhafazası gayesiyle resmî görevlerin ifası zımnında hareket etme veya hareket etmekten kaçınması için, yabancı bir kamu görevlisine kasıtlı olarak doğrudan veya aracılar vasıtasıyla hak edilmemiş para veya diğer yararlar öneren, vaat eden veya veren kişi için, o kamu görevlisi veya üçüncü kişi için hukukları kapsamında suç ihdas edilmesini teminen gerekli tedbirler alacaktır.2. Her Âkit Taraf, teşvik, yardım veya yetkilendirme sureti de dahil olmak üzere, yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesine ortak olma fiilinin suç teşkil etmesi için gereken önlemleri alır. Yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verme amaçlı teşebbüs veya suç ortaklığı, teşebbüs veya suç ortaklığının o Âkit Tarafın ulusal kamu görevlisine rüşvet verilmesinin de suç teşkil ettiği ölçüde, suç olarak addedilecektir.3. Yukarıdaki 1 inci ve 2 nci paragraflarda belirtilen suçlar, bundan sonra “yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verme” olarak anılacaktır.4. Bu Sözleşmenin amaçlarına uygun olarak,a. “Yabancı kamu görevlisi” yabancı bir ülkede, seçilmiş ya da atanmış olsun, yasama, idarî veya adlî bir görevi uhdesinde bulunduran, bir kamu kurum ya da kuruluşu da dahil olmak üzere, yabancı bir ülke için kamu görevi ifa eden her şahıs ve uluslararası bir kamu kuruluşunun memur veya görevlisini belirtir;b. “Yabancı ülke” tabiri ulusal düzeyden mahallî düzeye kadar Hükümetin bütün seviyeleri ve alt bölümlerini kapsar;c. “Resmî görevlerinin ifası zımnında harekete geçmek veya görevini ihmal” tabiri, kamu görevlisinin resmî konumunun icap ettirdiği görevini, kendisine verilen yetkiler dahilinde olsun veya olmasın kullanışını belirtir.
  19. 19. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -3Madde 2- Tüzel kişilerin sorumluluğuHer, Âkit Taraf, kendi hukuk ilkelerine uygun olarak, yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi halinde tüzel kişilerin sorumluluğunu sağlamak için gereken önlemleri alır.Madde 3- Yaptırımlar1. Yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi, etkili, orantılı ve caydırıcı cezaî yaptırımlarla cezalandırılabilir kılınacaktır. Cezai yaptırımların baremi, Âkit Tarafın kendi kamu görevlisine rüşvet verilmesi halinde uygulanabilir yaptırımlarla kabil-i kıyas olacak ve gerçek kişilerle ilgili olarak, etkili karşılıklı adlî yardımı ve iadeyi mümkün kılacak yeterli hürriyeti kısıtlayıcı cezaları içerecektir.2. Eğer, bir Âkit Tarafın hukuk sisteminde cezaî sorumluluk tüzel kişilere uygulanabilir değilse, o Âkit Taraf, yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesi halinde, tüzel kişilerin para cezaları da dahil olmak üzere, etkili, orantılı ve caydırıcı diğer yaptırımlara maruz kalmalarını sağlayacaktır.3. Her Âkit Taraf, yabancı kamu görevlisine verilen rüşvetin ve bundan kaynaklanan kazancın veya bu kazançla eş değerdeki mal varlığının, el koyma ve müsadereye tabi tutulmasını veya aynı etkileri parasal yaptırımların uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır.4. Her Âkit Taraf, yabancı bir kamu görevlisine rüşvet vermekten dolayı yaptırıma tabi her şahıs için ilave medenî ve idarî yaptırımların uygulanmasını gözönünde bulundurur.
  20. 20. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -4Madde 4- Yetki1. Yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi suçunun tamamının ya da bir bölümünün kendi ülkesinde işlenmesi karşısında her Âkit Taraf yargı yetkisini ihdas etmek için gereken tedbirleri alacaktır.2. Yurtdışında işledikleri suçlar nedeniyle vatandaşlarını kovuşturma yetkisine sahip bulunan her Âkit Taraf, aynı ilkelere göre, yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi ile ilgili aynı yetkiyi ihdas etmek için gereken tedbirleri alacaktır.3. Bu Sözleşmede tanımlanan bu suça ilişkin birden fazla Âkit Tarafın yargı yetkisinin mevcudiyeti halinde, aralarından birinin talebi üzerine, ilgili Taraflar, kovuşturma için en uygun yargı yetkisinin belirlenmesine yönelik istişarede bulunacaklardır.4. Her Âkit Taraf yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesi ile mücadelede, yargı yetkisinin mevcut dayanaklarının etkili olup olmadığını gözden geçirecek, etkili değilse telafi edici girişimlerde bulunacaktır.
  21. 21. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -5Madde 5 - Uygulamaya koymaYabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi durumunda, soruşturma ve kovuşturmalar her Âkit Tarafın uygulanabilen kaide ve ilkelerine göre yapılır. Kovuşturmalar ulusal ekonomik çıkar mülahazaları, diğer bir Devlet ile ilişkilere olası etkileri ya da bahse konu gerçek ya da tüzel kişilerin kimliğinden etkilenmeyeceklerdir.Madde 6 - ZamanaşımıYabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi suçuna uygulanabilecek zamanaşımı, bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması için yeterli bir süreye cevaz verecektir.Madde 7 - Para aklanmasıKendi kamu görevlisine rüşvet verilmesini, kara para aklama mevzuatının uygulanması amacıyla mesnet suç haline getiren Âkit Taraf, rüşvet vermenin gerçekleştiği yere bakmaksızın, bunu yabancı kamu görevlisine rüşvet verilmesi durumu için de aynı şartlarla uygulayacaktır.
  22. 22. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -6Madde 8 - Muhasebe kuralları1. Yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesi ile etkili mücadele için her Âkit Taraf, kendi kanun ve yönetmeliklerine tabi şirketlerce, yabancı kamu görevlilerine rüşvet vermek veya bu rüşveti gizlemek amacıyla, sahte belge kullanılmasını, kayıt dışı hesap oluşturulmasını, kayıt dışı veya yeterince belirtilmeyen işlemler yapılmasını, mevcut olmayan giderler kaydedilmesini, ne olduğu doğru olarak belirtilmeyen borç girişinin yapılmasını önlemek için, defterlerin ve kayıtların, malî bilanço açıklamalarının, muhasebe ve denetleme standartlarının sürdürülmesine ilişkin kendi kanunları ve yönetmelikleri çerçevesinde gerekli tedbirleri alacaktır.2. Her Âkit Taraf, bu şirketlerin defterlerinde, belgelerinde, hesaplarında ve malî bilançolarında bu nev’iden eksiklik veya hilelerin bulunması halinde, etkili, orantılı ve caydırıcı medenî, idarî ve cezaî yaptırımlar öngörür.
  23. 23. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -7Madde 9 - Adlî yardımlaşma1. Her Âkit Taraf, yürürlükteki yasalarının ve uluslararası belgelerin elverdiği ölçüde, diğer Tarafa, bu Tarafın tüzel kişilere karşı açtığı cezaî olmayan davalar da dahil olmak üzere, bu Sözleşmeye konu suçlara ilişkin soruşturma ve ceza davaları ile ilgili hızlı ve etkili bir adlî yardım sağlayacaktır. Talep edilen Taraf talep eden Tarafı adlî yardıma dayanak olacak, takdimi gerekli her veri ve ek belgeden ve talep üzerine bu adlî yardım talebinin akibetine ilişkin olarak gecikmeksizin haberdar eder.2. Âkit Taraflardan birinin adlî yardıma konu suçu her iki ülkede de cezalandırılabilir bir suç olarak görmesi durumunda, eğer suç bu Sözleşmeye konu ise, her iki ülkede cezalandırılabilme şartı var olmayı sürdürecektir.3. Bu sözleşme çerçevesindeki adlî yardım talebi Taraflarca banka sırrı öne sürülerek reddedilemez.
  24. 24. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -8Madde 10 - İade1. Yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi, Âkit Tarafların hukuku ve aralarındaki iade sözleşmeleri gereğince iadeyi konu bir suç olarak addedilir.2. İadeyi bir iade sözleşmesinin mevcudiyeti koşuluyla yapan Taraflardan biri, kendisi ile iade sözleşmesi bulunmayan bir diğer Taraftan bu nev’i bir talep alırsa, yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi suçu ile ilgili olarak, bu Sözleşmeyi, iade için hukukî temel olarak addedebilir.3. Her Âkit Taraf, yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi suçundan dolayı vatandaşları hakkında kovuşturma yapmak veya onları iade etmek için gerekli önlemleri alır. Yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verilmesi suçundan ötürü, o şahsın iade talebini, tek neden olarak, şahsın vatandaşı olması sebebiyle reddeden Taraf, meseleyi kovuşturmanın yapılabilmesi amacıyla yetkili makamlarına tevdi etmelidir.4. Yabancı bir kamu görevlisine rüşvet verme suçundan iade, ulusal hukuka ve her Âkit Taraf için uygulanabilir sözleşme ve uzlaşma ile belirlenen şartlara tabidir. Taraflardan biri iadeyi her iki ülkede de cezalandırabilir bir suç olma şartına bağlarsa ve suç bu Sözleşmenin 1. maddesinde yazılı suçlardan ise, bu şart yerine gelmiş sayılır.Madde 11 – Sorumlu makamlar4. maddenin 3. paragrafındaki istişarenin, 9. maddede öngörülen adlî yardımlaşmanın ve 10. maddede öngörülen iadenin amaçlarına uygun olarak, her Âkit Taraf, OECD Genel Sekreterine, aralarında mevcut diğer düzenlemelerden ayrı olarak, o Taraf için bu konulara ilişkin
  25. 25. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -9Madde 12 - Denetim ve takipBu Sözleşmenin tam olarak uygulanmasının denetimi ve geliştirilmesi amacıyla Taraflar düzenli bir takip programı ortaya koymak üzere işbirliği yaparlar. Tarafların aldıkları aksine bir karar haricinde, bu çalışma karşılıklı rıza ile, OECD’nin Uluslararası Ticarî İşlemlerde Rüşvet Çalışma Grubunun bünyesinde, bu gruba tevdi edilen vazife doğrultusunda ifa olunur ya da anılan kurumun görevlerini üstlenebilecek bir başka kurum tarafından yerine getirilir. Taraflar, bu kurumun uygulanan kuralları doğrultusunda programın masraflarını üstlenir.Madde 13 - İmza ve katılım1. Bu Sözleşme, OECD üyesi ülkeler ve Uluslararası Ticarî İşlemlerde Rüşvet Çalışma Grubunun faaliyetlerine tam katılımcı olarak davet edilen üye olmayan ülkelerin imzalarına yürürlüğe giriş tarihine kadar açıktır.2. Yürürlüğe girmesinden sonra, bu Sözleşme, İmzacı olmayan OECD üyelerine ve Uluslararası Ticarî İşlemlerde Rüşvet Çalışma Grubuna veya onun yerini alan oluşuma tam katılımcı olanlara, katılım için açık olacaktır. İmzacı olmayanlar için Sözleşme, katılım belgesinin tevdiini takip eden altmışıncı gün yürürlüğe girecektir.Madde 14 - Onay ve onay belgelerinin tevdii1. Bu Sözleşme, İmzacıların her birinin hukukuna uygun olarak, kabul, uygun bulma veya onaylamasına tabidir.2. Kabul, tanıma, onay ve katılım belgeleri bu Sözleşmenin Depoziteri olan OECD Genel Sekreterine tevdii olunur.
  26. 26. ULUSLARARASI TİCARÎ İŞLEMLERDE YABANCI KAMU GÖREVLİLERİNE VERİLEN RÜŞVETİN ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ -10Madde 15 - Yürürlüğe girme1. Bu Sözleşme ek belgede öngörülen en büyük ihracat payına sahip on ülke arasından, bu on ülkenin birleşik toplam ihracatının en az yüzde altmışını temsil eden beşinin, kabul, uygun bulma veya onay belgelerini tevdi tarihini takip eden altmışıncı gün yürürlüğe girecektir. Bu şekilde yürürlüğe giriş sonrası, Sözleşme, ilgili belgesini tevdi eden her İmzacı için tevdii takip eden altmışıncı gün yürürlüğe girecektir.2. Sözleşme, 1 no. lu paragrafa uygun olarak 31 Aralık 1998’e kadar yürürlüğe girmemiş olursa, kabul veya onay belgesini tevdi eden her imzacı ülke yazılı olarak Sözleşmenin yürürlüğe girmesini kabule hazır olduğunu mevcut 2 no. lu paragrafa uygun olarak Depozitere bildirebilirler. Sözleşme, böyle bir bildirimin en az iki İmzacı tarafından yapılmasını takip eden altmışıncı gün yürürlüğe girecektir.Madde 16 - DeğişiklikHer Âkit Taraf bu Sözleşmenin değiştirilmesini teklif edebilir. Teklif edilen değişiklik, Tarafları bir toplantıya davet için en az altmış gün önceden diğer Taraflara bunu ileten Depozitere sunulacaktır. Tarafların konsensusu ile veya Tarafların konsensus ile belirleyecekleri bir yöntem ile kabul edilen değişiklik, tüm Tarafların onay, kabul veya uygun bulma belgelerini tevdiinden sonraki altmışıncı gün veya değişikliğin Taraflarca kabulü sırasında tespit edecekleri diğer başka şartlara göre yürürlüğe girecektir.Madde 17 - ÇekilmeBir Âkit Taraf, Depozitere yazılı bildirimde bulunmak suretiyle bu Sözleşmeden çekilebilir. Bu çekilme, bildirimin alınmasından bir sene sonra hüküm doğuracaktır. Çekilmenin hüküm doğurma tarihinden önce sunulan ve sonuçlanmayan adlî yardım ve iade talepleri için Taraflar ve çekilen Taraf arasındaki işbirliği çekilmeden sonra devam edecektir. Onyedi Aralık bindokuzyüzdoksanyedi tarihinde Paris’te, Fransızca ve İngilizce olarak hazırlanmıştır, her iki metin eşit şekilde geçerlidir.
  27. 27. SÖZLEŞMENİN UYGULANMASI1-Birinci Aşama İncelemeleri:2-İkinci Aşama İncelemeleri:3-Üçüncü Aşama İncelemeleri:
  28. 28. SÖZLEŞME VE TAVSİYELERİN GENEL ÖZELLİKLERİ• OECD Rüşvet Sözleşmesi yabancı kamu görevlilerine verilen rüşveti ülkelerin kendi ceza kanunu hükümleri ile önlemeye çalışır.• Sözleşme rüşvetin aktif tarafını, rüşvet veren kişiyi, cezalandırmayı amaçlar.• Rüşveti veren ve alan kişinin aynı ülkede bulunması halinde uygulanmaz.• Rüşvet alan kişinin kamu görevlisi olmadığı hallerde uygulanmaz.• Sözleşmenin konusunu ticari işlemlerle sınırlı rüşvet oluşturur.• Sözleşme gözden geçirilmiş tavsiyelerle güçlendirilmiştir; Tavsiye taraf ülkelerin vergi, muhasebe, denetim, lisans ve kredi verilmesi ve kamu ihaleleri kurallarını içerir.
  29. 29. MUHASEBE KURALLARI• Sözleşmenin 8. madde hükmü ile yine aktif rüşvet verme suçunu önleyici bir tedbir olarak uygulanacak muhasebe ve denetim kuralları esasları ortaya konulmaktadır.• Akit devletler kendi kanun ve yönetmeliklerine tabi şirketlerce, yabancı kamu görevlilerine rüşvet vermek veya bu rüşveti gizlemek amacıyla, sahte belge kullanılmasını, kayıt dışı hesap oluşturulmasını, kayıt dışı veya yeterince belirtilmeyen işlemler yapılmasını, mevcut olmayan giderler kaydedilmesini, ne olduğu doğru olarak belirtilmeyen borç girişinin yapılmasını önlemek için, defterlerin ve kayıtların, malî bilanço açıklamalarının, muhasebe ve denetleme standartlarının sürdürülmesine ilişkin kendi kanunları ve yönetmelikleri çerçevesinde gerekli tedbirleri alacak ve şirketlerin yasal defterlerinde, belgelerinde, hesaplarında ve mali bilançolarında bu nev’iden eksiklik veya hilelerin bulunması halinde, etkili, orantılı ve caydırıcı medenî, idarî ve cezaî yaptırımlar uygulayacaklardır.• Bu husus özellikle ikinci aşama incelemelerinde dikkatle incelenen konulardan birisidir. Bu kapsamda muhasebe ve denetim standartları üzerinde durulmaktadır. – TMSK ve TMS – Denetim standartları
  30. 30. VERGİ İNCELEMESİ YAPANLARIN TESPİT ETTİKLERİ RÜŞVET OLAYLARINI SAVCILIKLARA BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ1-VUK 367: VUK’nun Bazı Kaçakçılık Suçlarının Cezalandırılmasında Usul başlıklı 367 maddesi hükmüne göre yaptıkları inceleme sırasında 359 uncu maddede yazılı suçların işlendiğini tespit eden maliye müfettişleri, hesap uzmanları ile bunların yardımcıları ve gelirler kontrolörleri ile stajyer gelirler kontrolörleri tarafından doğrudan doğruya ve vergi incelemesine yetkili olan diğer memurlar tarafından ilgili vergi dairesinin bağlı bulunduğu vergi dairesi başkanlığının veya defterdarlığın mütalaasıyla, keyfiyetin Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi mecburidir.2- TCK 279: Türk Ceza Kanunu’nun Kamu Görevlisinin Suçu Bildirmemesi kenar başlıklı 279. maddesinin 1. fıkrasında, kamu adına soruşturma ve kovuşturmayı gerektiren bir suçun işlendiğini göreviyle bağlantılı olarak öğrenip de yetkili makamlara bildirimde bulunmayı ihmal eden veya bu hususta gecikme gösteren kamu görevlisinin, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağını, aynı maddenin 2. fıkrasında da, suçun adli kolluk görevini yapan kişi tarafından işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkraya göre verilecek cezanın yarı oranında arttırılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre, vergi denetim elemanlarının yaptıkları incelemeler esnasında, gerek rüşvet ve gerekse yolsuzlukla ilgili bir işlemi öğrenmeleri durumunda, ilgili mercileri haberdar etmeleri yasal bir zorunluluk olmaktadır.3- Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu: Kanunun 17nci maddesinde irtikap ve rüşvet suçlarından veya bu suçlara iştirak etmekten sanık olanlar hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı, 18 inci maddesinde bu suçlardan dolayı müfettiş ve muhakkiklerin de soruşturma neticesinde delil veya emare elde ettikleri taktirde, işi yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığı’na ihbar ve evrakı tevdi edecekleri, 17nci maddede yazılı suçlardan dolayı delil veya emare elde eden müfettiş ve muhakkiklerin durumu yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığı’na ihbar ve evrakı tevdi etmedikleri taktirde bunlar hakkında da yapılacak takibattan dolayı Memurun Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat hükümlerinin uygulanmayacağı, hüküm altına alınmıştır.
  31. 31. DENETÇİLERİN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ-TCK 278. Maddesi kapsamında öğrenilen suçu bildirim yükümlülüğü her Türk vatandaşını kapsar.Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler yaptıkları iş nedeniyle kamugörevlisi addedilmektedir. 3568 sayılı Kanunun 43. Maddesinin 1. fıkrasına göre meslekmensuplarının görevlerini icra ederken öğrendiği bilgileri ifşa etmesi yasaktır. Ancak aynımaddenin 2. fıkra hükmüne göre suç teşkil eden hallerin yetkili mercilere duyurulması mecburidirve 3. fıkra’da adli veya idari her türlü inceleme ve soruşturmalar 1. fıkra hükmü dışındadır.-Bankacılık Kanunun 33. Maddesine göre bağımsız denetim kuruluşları, bu Kanun uyarıncayaptıkları faaliyetler dolayısıyla üçüncü kişilere verdikleri zararlardan sorumludurlar. Bağımsızdenetim kuruluşları denetim esnasında, bankanın varlığını tehlikeye sokabilecek veyayöneticilerin Kanun veya esas sözleşmeyi ihlâl etmiş olduklarını gösteren hususları tespit ederse,durumu derhal BDDK’ya bildirmekle, BDDK da daha sonra Başsavcılığa bildirmekle yükümlüdür.Bağımsız denetim kuruluşu tarafından BDDK’ya yapılacak bu bildirim, meslekî gizlilikprensiplerinin ve anlaşmalarının veya gizlilikle ilgili yükümlülüklerin ihlâl edildiği anlamınagelmemektedir.-“Sermaye Piyasasında Muhasebe Standartları hakkında Tebliğ”in 7. Bölümü denetçilerin SermayePiyasasında bildirme yükümlülüğünü düzenlemektedir. Denetçilerin dikkatini çeken kasıtlı vemaddi usulsüzlükler “gecikmeden” üst düzey yönetime bildirilmelidir. Denetçi üst düzey yönetimüyelerinin usulsüzlüğe karıştığından şüphelenirse denetçi konuyu denetimden sorumlu komiteyeveya yönetim kuruluna bildirmelidir. Eğer denetçi raporun bir etkisinin olmayacağını düşürse veyadenetimden sorumlu komite üyelerinin veya yönetim kurulu üyelerinin de bu usulsüzlüğekarıştığından şüphelenirse denetçi bu konuyu derhal Sermaye Piyasası Kuruluna ve şirket özel birdüzenlemeye tabi ise ilgili kuruma bildirmelidir.
  32. 32. OECD SÖZLEŞMESİ VE VERGİ İNDİRİMİSözleşme öncesi rüşvetin vergiden indirimi; Sözleşme öncesi İskandinav ülkelerinde rüşvet ödemeleri belgelendirilir ve eğer alan memurun bulunduğu ülke yasalarına göre yasak değilse gider yazılabilmekte, buna karşın Avusturya, Fransa, Almanya, Hollanda, Portekiz, İsveç Avustralya gibi ülkelerde ise prensip olarak diğer ticari giderler gibi indirime konu olabilmekteydi.Sözleşme sonrası rüşvetin vergiden indirimi; Ülkeler vergi yasalarında rüşvetin vergiden indirilemeyeceğini açıkça belirten düzenlemeler yapmışlardır.Rüşvet ve kolaylaştırma/hızlandırma ödemeleri : 1. Maddenin yorumunda aşağıdaki yabancı kamu görevlisine sağlanan maddi avantajların rüşvet olmadığı kabul edilmiştir. -kanunlarda yer alan veya izin verilen ödemeler -küçük tutarlı kolaylaştırıcı ödemelerRüşvet ve finansal aracılar: Finansal aracılar kullanılarak rüşvet verilmesi en önemli engeller arasında gösterilmektedir.
  33. 33. 3 seri nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği(20 kasım 2008 3 seri nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği)4 – “11. Kabul Edilmeyen İndirimler” başlıklı bölümün sonuna aşağıdaki altbölüm eklenmiştir.“11.12. Kanunen yasaklanmış fiiller nedeniyle katlanılan giderlerKanunen yasaklanmış fiiller nedeniyle katlanılangiderler ticari kazancın elde edilmesi ve idameettirilmesi ile ilgili giderler niteliğinde olmadığından,bu giderlerin gelir ve kurum kazancından indirilmesimümkün değildir. Dolayısıyla, rüşvet verme fiili TürkCeza Kanununun 252 nci maddesinde suç olaraktanımlandığından, rüşvet ve rüşvet ile ilgili her türlügider, vergiye tabi ticari kazancın tespitinde giderolarak dikkate alınmayacaktır.”
  34. 34. İNDİRİLECEK GİDER VE ÖDEMELERVUK 228: tevsiki zaruri olmayan kayıtlarAşağıdaki giderler için ispat edici kağıt aranmaz:1-Örf ve teamüle göre bir vesikaya istinat ettirilmesi mutad olmayan müteferrik giderler;2-Vesikanın teminine imkan olmayan giderler yapılan ödemeler3-Vergi kanunlarına göre götürü olarak tespit edilen giderler1 ve 2 numaralı fıkralarda yazılı giderlerin gerçek miktarları üzerinden kayıtlara geçirilmesi ve miktarlarının işin genişliğine ve mahiyetine uygun bulunması şarttır.Gelir Vergisi Kanunu - İndirilecek GiderlerMadde 40-Safi kazancın tespit edilmesi için, aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir:1-Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler; (4108 sayılı Kanunun 19uncu maddesiyle eklenen hüküm Geçerlilik; 1.1.1995 Yürürlük: 2.6.1995) (İhracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetlerinde bulunan mükellefler, bu bentte yazılı giderlere ilaveten bu faaliyetlerden döviz olarak elde ettikleri hâsılatın binde beşini aşmamak şartıyla yurt dışındaki bu işlerle ilgili giderlerine karşılık olmak üzere götürü olarak hesapladıkları giderleri de indirebilirler.)
  35. 35. VERGİ İNCELEMELERİ VE OECD RÜŞVET REHBERİ1-Rüşvet Ödeme Yöntemleri Örnekleri – Meşru işyeri vasıtası ile fonların mübadelesi: – Sahte işyeri aracılığıyla fonların devri : – Kampanya Harcamalarının Ödenmesi: – Kamu görevlilerine yapılan dolaylı ödemeler: – Kar amacı gütmeyen vakıflara yapılan ödemeler: – Gerçek piyasa fiyatıyla karşılaştırıldığında abartılı bir tutarla fatura verilmesi: – Vergi cennetlerindeki banka hesaplarına yapılan ödemeler: – Royalti gelirleri;2-Profesyonel Hizmetler İçin Yapılan Ödemeler:3-Seyahat ve Eğlence Masrafları:4-Hayali (Uydurma) Çalışanlar
  36. 36. VERGİ İNCELEMELERİ VE OECD RÜŞVET REHBERİRüşvetin Göstergeleri: Defter ve Kayıtlar• Çift defter tutmak veya hiç defter tutmamak• Defterlere yanlış kayıtlar girmek veya kayıtlar üzerinde oynamak, geçmiş tarihli veya ileri tarihli belgeler, sahte faturalar, usulsüzlükler, beyanlar, diğer hatalı belge ve uygulamalar.• Gerekli kayıtları yapmada ihmal, kayıtları gizleme veya kesin ve doğru kayıtları yapmaktan kaçınmak vs.
  37. 37. VERGİ İNCELEMELERİ VE OECD RÜŞVET REHBERİRüşvetin Göstergeleri: Mükellefin Tutumu• İncelemeyi engellemeye kalkışmak veya incelemeden kaçınmak; sorulara yanlış cevaplar vermek, randevu iptalleri veya kayıtları temin etmeyi reddetmek.• Çalışanların, mükellefin gayri tabii işlemlerine ilişkin verdiği ifadeler.• Defter ve kayıtların yok edilmesi.• Kamu görevlileri için yapılan olağandışı harcamalar• İnceleme elemanına rüşvet vermeye teşebbüs etmek.
  38. 38. VERGİ İNCELEMELERİ VE OECD RÜŞVET REHBERİRüşvetin Göstergeleri: Rüşveti Gizleme Yöntemleri• Normal iş akışının dışındaki işlemler,• Gizli işlemler,• Para transfer eden veya edilenin defterlerindeki yanlış kayıtlar,• Gizli banka hesapları,• Hamiline hesaplar veya• Şirket işlemlerinin sahte isimler altında yürütülmesi.
  39. 39. VERGİ İNCELEMELERİ VE OECD RÜŞVET REHBERİKomisyon ve Benzeri Ödemelerin Zorunlu Olarak Rapor Edilmesi• Lehtarların vergi cennetlerinde bulunması,• Şimdiye kadar küçük tutarlarda ödeme yapılan bir lehtara yüksek tutarda ödeme yapılması,• Ödemelerdeki ve lehtar sayısındaki artış,• Yurt dışındaki avukatlara ve meslek mensuplarına önemli tutarlarda ödeme yapılması,• Şirketin hiç bir faaliyetinin bulunmadığı coğrafi bölgelerdeki kişilere ödemede bulunması.
  40. 40. VERGİ İNCELEMELERİ VE OECD RÜŞVET REHBERİ• İnceleme Planı ve Uyum Kontrolleri-İç denetim raporları ve çalışma belgelerinin incelenerek, örtülü şirket sermayesinin oluşumuna dair bir emarenin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi.-Diğer kamu kurumlarına verilen raporların mükellef kopyasının incelenmesi-Yabancı varlıkların, işlemlerin, akdi veya fiyat düzenlemelerinin, fon transferlerinin uygunluğu ile vergi cennetlerinin kullanımının göz önüne alınması.• Diğer Kamu Kurumlarından Sağlanan Bilgiler• Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması Taraflarından Elde Edilebilecek Bilgiler• Eşzamanlı Vergi İncelemeleri
  41. 41. VERGİ İNCELEMELERİ VE OECD RÜŞVET REHBERİRüşveti Tespit Etmeye Yönelik Kanıt Toplama Yöntemleri :1-Analitik Testler – Yüksek tutarlı, olağandışı veya şüpheli hesapların, bilanço kalemlerinin analiz edilmesi yöntemidir.2-Belgelendirme – Örneğin, mükellefin defter ve kayıtlarının muhteviyat itibariyle doğruluğunun belirlenmesi ve verilen beyannamelerde beyan edilen vergilerin doğruluğunun ispatı için incelenmesi yöntemidir.3-Soruşturma ve görüşmeler–Bu yolla, bağımsız 3. şahıslardan alınan bilgilerle, mükelleften alınan bilgilerin doğruluğu pekiştirilebilir veya doğru olup olmadığı sınanabilir.4-Test - Muamelelerin, mükellefin belge ve defterlerinde doğru kayıt edilip edilmediğinin tespit edilmesidir.• Görüşmelerde Amaç• Kimlerle Görüşme Yapılması Gerekir• Görüşmelerin Belgelendirilmesi• Görüşme Teknikleri ve Soru Hazırlama:ucu açık, ucu kapalı, sınama ve yönlendirme soruları
  42. 42. VERGİ İNCELEMELERİ VE OECD RÜŞVET REHBERİMükellefin İç Denetim Sisteminin Değerlendirilmesi – Denetimin Çevresi – Muhasebe Sistemi – Denetim Prosedürleri – Örtülü Fonlar

×