Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Önlenebilir Körlükler

50 views

Published on

Prof. Dr. Ayşen TOPALKARA
Ankara Kolej Lions Kulübü
Türkiye Körler Vakfı
Aralık 2017

Published in: Healthcare
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Önlenebilir Körlükler

  1. 1. Önlenebilir Körlükler VİSİON 2020 Prof. Dr. Ayşen TOPALKARA Ankara Kolej Lions Kulübü Türkiye Körler Vakfı Aralık 2017
  2. 2. 2 Görme İşlevi 4 yapraklı yonca •İletişim becerileri •Yönelim ve bağımsız hareket •Yakın çalışma becerileri •Günlük aktiviteler
  3. 3. • Körlük ve az görme önemli morbidite nedenlerinden • Yaşam kalitesini (günlük aktiviteleri, iş ve sosyal yaşamı) etkiler Körlük ve az görme bireylerin iyilik halini olumsuz etkilemesi ve ekonomik yüklerinden dolayı toplum sağlığı için önceliklidir.
  4. 4. •Etkin ekonomik müdahaleler ile bireysel ve toplumsal yükü ortadan kaldırır. • Sağlıklı toplum, sağlık harcamalarını azaltır • Bakım harcamalarını azaltır • İyilik halini düzeltir, yaşam kalitesini ve üretkenliği artırır ve uzun çalışma hayatı sağlar
  5. 5. Vison 2020 Nedir? • Görme hakkı (The Right to Sight) • Önlenebilir körlüklerin nedenleri ve çözümlerine farkındalığı arttırmak • Koruma, tedavi ve rehabilitasyon için dünyada ki kaynakların arttırılması • Planlama, yürütme, uygulamayı içeren ulusal ve uluslararası stratejik planlar yapılması • Günümüz bilgi ve teknoloji ile DSÖ körlüklerin % 80 nin ekonomik yaklaşımlar ile önlenebileceğini öngörüyor. (DSÖ 2010)
  6. 6. Dünya Sağlık Örgütü • 314 milyon kişi görme engelli • 45 milyonu kör ve 269 milyonu az gören • 145 milyonunu da sebep refraksiyon kusuru ve çoğunluk gözlükle normal görmeye ulaşıyor. • 2/3 oranında kadın ve kız çocukları % 90 nını oluşturuyor • Körlüklerin % 80 ni önlenebilir, tedavi edilebilir ve/veya korunabilir • Görmenin düzeltilmesi ve körlük den korunma stratejileri sağlık sisteminde en uygun maliyetli müdahaledir.
  7. 7. Epidemiyoloji • Az görme ve körlüğün sıklığı ve nedenleri toplumların sosyo-ekonomik düzeyi ile ilişkilidir. • Az gören ve körlerin %85’i Afrika ve Asya’da • Prevelans gelişmiş ülkelerde %0.03, Afrika kıtasında % 0.11 • 314 milyon görme engellinin, 45 milyonu total kör, • 10 görme engellinin 9 kişi gelişmekte olan ülkeler
  8. 8. Gelişmiş ülkeler • Prevalans düşük (yaşlı nüfus oranı yüksek olduğu halde) • Önlenemeyen ve /veya tedavi edilemeyen nedenler (Sarı nokta Hastalığı) • Yaşam süresinin uzaması (Diyabetik retinopati) • Yaşam şansı (Prematurite retinopatisi)
  9. 9. Gelişmekte olan ülkeler • Prevalans yüksek (genç toplum) • Önlenebilir ve/veya tedavi edilebilir nedenler • Birinci basamak sağlık hizmetlerinin yetersizliği • Beslenme (kseroftalmi) • Çevre sağlığı- enfeksiyon (trahom) • Göz sağlığı hizmetlerini yetersizliği (katarakt) • Gelişmiş ülkelerdeki nedenler
  10. 10. Önlenebilir körlük, uygun maliyet ile önlenebilmesi ve/ veya tedavi edilebilmesidir. HEDEF HASTALIK GRUBU •Katarakt, •Refraksiyon kusurları, •Trahom, •Çocukluk dönemi körlükleri, •Az Görme, •Onkoserkiazis, •Glokom, •Diyabetik retinopati, •Yaşa bağlı Makula Dejenerasyonu
  11. 11. Refraksiyon • Işığın farklı optik dansite gösteren bir ortamdan diğerine geçerken kırılmasıdır. • Her düzeyde refraksiyon kusurlarının düzeltilmesi, • Toplumun konuya olan duyarlılığını arttırmak için okul göz sağlığı hizmetleri içine sokmak, • Refraksiyon kusuru prevelansını belirleyerek hizmet planlamak, • Düzeltilmemiş refraksiyon kusurları için epidemiyolojik çalışma yapmak,
  12. 12. MYOPİ Miyoplar yakını görebilirler ama uzağı net göremezler. Miyopi gözün ön arka çapının normalden fazla olması durumunda ortaya çıkmaktadır. Bu yapısal bir özelliktir ve genetik geçişi sıktır. 6 dereceye kadar olan miyopilere basit miyopi, daha yüksek olanlara ise yüksek miyopi denir.
  13. 13. •Dünya’da myopi salgınından bahsedilmektedir. 2010 yılında dünya nüfusunun % 28 . •2020 yılında %34 ve 2050 de % 50 •Genç yetişkinlik dönemi boyunca ilerler. •Düzenli göz muayenesi gerekir. •Yüksek miyopi -6.0 D üzerinde görmeyi tehdit • Retina Dekolmanı , • Glokom • Katarakt • Miyopik maküler dejenerasyon •İlkokul çağında ki çocukların 40-80 dakika dışarda oynamasının Miyopi insidansını %50-% 23 ü düştüğü gösterilmiştir.
  14. 14. Hipermetropi • Göze gelen ışınların ağ tabakanın arkasında odaklanır. • Hipermetroplar özellikle yakın görmede zorlanırlar. Eğer hipermetropinin derecesi yüksekse bu hastalar uzak görmeleri de bozulur • Yakın da devamlı uyum yaptıkları için baş ağrısı, yorgunluk şikayetleri olur
  15. 15. Astigmatizma • Gözün değişik meridyenlerde ışınları farklı kırmasına bağlı olarak tek bir odak noktasının oluşmadığı durumdur. • Bu hastalar hem uzak hem de yakın görmede problem yaşarlar. • Satırların kaydığı, harflerin karıştığından şikayet ederler • Astigmatizma miyopi ve hipermetropi ile beraber görülebilir.
  16. 16. Presbiyopi • 40 yaş üzerinde popülasyonda görülen yakın görme bozukluğu
  17. 17. Çocukluk Dönemi Körlükleri • Dünyada 1,5 milyon az gören ve kör çocuk • Nedenleri ve prevelansı toplumun sosyoekonomik düzeyi ile ilişkili • Dünya’da prevelansı 0.8/1000, • Avrupa’da 0.3/1000 • Afrika, Asya’da 1.5/1000 • Vision 2020 amacı 2020 yılında dünya’da prevelansın 0.4/1000 olması
  18. 18. Çocukluk dönemi körlüklerin kontrol altına alınması için VİZYON 2020 hedefleri; • Çocukluk dönemi körlüklerinin global prevalansını 2020 yılına kadar %0.75’den %0.4’e düşürmek • ROP riski konusunda farkındalığın arttırılması ve risk altındaki bebeklerin muayene ve gerektiğinde tedavisi için merkezlerin oluşturulması • Okul dönemi öncesi ambliyopi, refraksiyon kusuru , şaşılık için göz tarama programları • Okul sağlığı programları kapsamında yıllık göz tarama programları – gözlük temini (özellikle kırma kusurlarının tanı ve tedavisi için) • Çocukların göz yaralanmalarından korunması
  19. 19. Risk Faktörleri • Prematurite • IU gelişme geriliği • Perinatal komplikasyonlar • Nörolojik problemler • JİA • Tiroid hastalıkları • Tip 1 DM • Bilinen göz bulguları ile birlikte olan sistemik sendromlar • Sistemik uzun süreli ilaç kullanımı, kortikosteroid
  20. 20. 20 Çocukluk Ve Gençlik Döneminde Görme Engelli Olunması Yetişkinlere Göre Daha Fazla Yaşam Kalitesini Etkiler; Görme duyusu diğer duyular arasında integrasyon sağlar ve yaşamın ilk 1 yılında öğrenme %80 görme duyusu ile Gelişim ve Öğrenme Engelleyici
  21. 21. Aile ne şikayet ile getirir? • Göz teması kurmaması • Anormal göz hareketleri, kayma • Gözünü ovma • Gözün büyük olması • Kapak düşüklüğü • Baş pozisyonu • Gözünde sulanma • Mimik ve yüz ifadesinin olmaması • Işıkdan rahatsız olma • Gece ve gündüz görme farkı olması • Öğrenme güçlüğü
  22. 22. Bebeklik ve Çocukluk Dönemi için önerilen takip • 0-3 yaş arası en az 1 kez • 3-5 yaş arası ( okul öncesi) 1 kez • 6 yaş okula başladığı dönem 1 kez • Okul dönemi boyunca 2 yılda 1 kez Amaç: Tedavi edilebilir problemleri erken tespit etmek, yaşam kalitesinin olumsuz etkilenmesini önlemek.
  23. 23. Toplumun dikkatini çekmek için Bebeklik döneminde ki az görenleri tespit etmek için broşür
  24. 24. 950 öğretmen 145.000 öğrenci taranmış
  25. 25. Az Görme • Gerekli tıbbi, cerrahi tedavi ve refraksiyon kusurunun düzeltilmesine rağmen kişinin yetersiz görmesidir. • Görme alanı ve Görme keskinliği ile ifade edilir.
  26. 26. Az Görmenin Tanımı? • En iyi görme keskinliği düzeltilmiş 6/18 ile 3/60 arasında ve santral görme alanı 20°’nin altında (DSÖ 1972) • DSÖ 2010 görsel işlevleri 4 düzeyde tanımladı • Kendi işini yapabilmesini veya yapmasını sağlayacak potansiyelin olması (fonksiyonel görme) • Katarakt ekstraksiyonu ve kırma kusurunun düzeltilmesinden yararlanacak bireyler
  27. 27. • 100 yıl önce körlük ve az görme arasında fark bilinmiyor. • 50 yıl önce hizmet modeli yoktu. • Az gören çocuklara yönelik çok az eğitim kurumu, • 30 yıl önce görme yetersizliğinin çocuğun gelişim süreci, sosyal yaşama, kültürel ve psikolojik etkileri
  28. 28. • Düşük ekonomik getirisi olduğu için göz hekimleri tarafından desteklenmiyor • Sağlıklı epidemiyolojik veriler olmadığı için planlamada zor • Göz hekimi, eğitimci, rehabilitasyon ve az görme merkezleri arsında iletişimsizlik Amaç: • Fonksiyonel az görmesi olan kişinin görme ile ilişkili yaşam kalitesini arttırmak • Az görmeye göz sağlığı ile ilgilenen ekibin duyarlılığını arttırmak • Az görmenin nedenleri ve prevelansı • Her ulusal vision 2020 programına entegre edilmesi • Vision 2020 de belirtildiği 1.,2.,3. basamakda gerekli az görme merkezlerinin alt yapısının yapılması
  29. 29. Az Görme Rehabilitasyonun Amacı • Kalan görme fonksiyonunu en üst düzeye çıkarmak • Bireyin • Fiziksel, • Psikolojik, • Sosyal, • Mesleki, maksimum bağımsızlık düzeyine ulaştırmak, • Yaşam kalitesini arttırmak
  30. 30. Bebek ve Çocukluk Dönemi • Minimum bir görme bile, bebek ve çocukların gelişiminde ve eğitiminde çok önemli • Işık hissi olan tüm bebek ve küçük çocuklar en erken dönemde ACİL re/habilitasyon programına alınmalı
  31. 31. Glokom • Optik sinir başının harabiyeti ve görme alanı kaybı ile giden bir hastalık grubu • Primer açık açılı ve açı kapanması glokomu • 2010 da 4.5 milyon kişi PAAG ve 3.9 milyon kişi PACG dan kör oluyor Amaç, • Körlükleri azaltmak • Tanı ve tedavi için göz muayene merkezlerinin düzenlenmesi • Tedavi edilmeyince körlükle sonuçlanacağı konusunda duyarlılığın arttırılması • Erken tanı ve takipde ilaç kullanımın önemli olduğu
  32. 32. Glokom risk faktörleri • İlerleyen Yaş, • Ailede glokom hikâyesi, • Miyopi veya hipermetropi, • Geçirilmiş göz travması, • Kornea (gözün camsı tabakası) kalınlığının ince olması, • Sistemik sağlık problemleri (ör; diyabet, migren, dolaşım problemleri vs)
  33. 33. • Yavaş ve ilerleyici bir zedelenme yaptığından dolayı genellikle ağrısız ve belirti vermeden gelişen bir hastalıktır. • Hastaların çoğu kendilerindeki bu hastalığın farkına varamazlar. • Glokomun çok ileri evrelerinde ise görme alanındaki ileri derecede daralma hastalar tarafından hissedilir. • Hastalığın son evresinde bir gözün ışığı bile seçemediği anlaşılır.
  34. 34. Diyabetik Retinopati • Diyabetin körlükle sonuçlanan komplikasyonudur. • Dünyadaki körlüklerin %4.5 ni oluşturur • Diyabetin metabolik kontrolünün ve hipertansiyonun regüle edilmesi ile diyabetik retinopati riskini azaltmaktadır. • Her ülke kendine göre takip programı oluşturmalı, yetişmiş elemana ihtiyaç var • Halk sağlığı problemi olduğu ve özellikle diyabet hastalarında duyarlılığı arttırmak
  35. 35. Korunma • Süre • Metabolik Kontrol HbA1C 7 mg/dl • Yüksek Tansiyon 130/ 90 mmHg • Anemi • Yüksek kan yağları • Böbrek tutulumu • TAKİP : Tanı aldıktan sonra yılda bir göz arkası muayenesi , değişiklik var ise tabloya göre kontrol sıklığı ayarlanır.
  36. 36. Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu • Gelişmiş ülkelerde 50 yaş üzerinde görülen körlüklerin önemli nedenleri arasında yer alır. Tüm körlüklerin % 8.7 sinden sorumlu. Yaşlanmaya bağlı merkezi görme alnını tutan bir hastalıktır.
  37. 37. Belirtileri • Uzaktaki ve yakındaki cisimler eğri olarak görülür, • Görme alanının merkezinde siyah bir odak meydana gelir aynı zamanda karanlıkta görme bozulur. • Araba kullanma ve okuma gibi aktiviteler yapılamaz hale gelir. • Merkezi kısmını etkileyerek görmeyi azaltsa da, çevre görme etkilenmez. Örneğin; saate bakıldığında saatin dış kısmı, çevresi görülebildiği halde, saatin kendisi görülemez ve kaç olduğu anlaşılamaz. • Tamamen görme kaybına neden olmaz. Ancak merkezi görmede çok belirgin bir azalma yaşanır.
  38. 38. Risk faktörleri; • Risk Faktörleri; • Yaş • Sigara, • Genetik yatkınlık, • Açık saç rengi ve göz rengi, • Sağlıksız beslenme alışkanlıkları Yaş tip ve Kuru tip klinik bulgusu
  39. 39. Erişkin Takip • 40 yaş üzerinde 2 yılda bir • 55 yaş üzeri yılda bir • Risk faktörleri varsa, Düzenli Göz Hastalıkları Uzmanı tarafından kontrol
  40. 40. Teşekkür Ederim Web sitesi: ayşentopalkara.com İnstagram: profdraysentopalkara E mail: info@aysentopalkara atopalkara@gmail.com

×