Konferencja Sport 2006

930 views

Published on

"Osobowość, aktywność sportowa i jakość życia sportowców" - Badania porównawcze sportowców gier indywidualnych i gier zespołowych

Published in: Sports, Business, Technology
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
930
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
13
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Konferencja Sport 2006

  1. 1. Osobowość, aktywność sportowa i jakość życia sportowców Badania porównawcze sportowców gier indywidualnych i gier zespołowych Prof. Dr hab. Romuald Derbis, AJD Częstochowa mgr Karolina Jędrek, AJD Częstochowa XV Jubileuszowa Ogólnopolska Konferencja Psychologii Rozwojowej 22-25 czerwca 2006r., Ustroń Bieg życia-między uniwersalnością a wyjątkowością zmian w rozwoju Sympozjum: Wyznaczniki jakości życia   [email_address] www.myron.pl 
  2. 2. Podstawy teoretyczne <ul><li>Badania zostały osadzone w kontekście teorii cech i ujęć wąskozakresowych osobowości stosowanych w psychologii sportu. </li></ul><ul><li>VIII Światow y Kongres Psychologii Sportu - p ostulował szczególne zwrócenie uwagi na zdrowie, dobre samopoczucie a psychologię w sporcie (za:Gracz,Sankowski 2000). </li></ul><ul><li>Koncepcje poczucia jakości życia - płaszczyzna poszukiwań. </li></ul><ul><li>Założenie - wyczynowe uprawianie sportu jest aktywnością w obszarze pracy, która jest j ednym z wymiarów poczucia jakości życia . </li></ul>
  3. 3. Teorie cech i ujęcia wąskozakresowe w psychologii sportu <ul><li>Teorie cech (Cattell, Eysenck, Costa i McCrae ) próbują ujmować całą strukturę osobowości ludzkiej </li></ul><ul><li>Teorie wąskozakresowe zajmują się wycinkowymi aspektami osobowości i koncentrują się na wybranym, pojedynczym jej aspekcie takim jak np. niepokój, motywacja, skłonność do rywalizacji itp. </li></ul><ul><li>Za ich pomocą badacze próbują odróżnić sportowców od nie-sportowców (Schurr 1977, Eysenck 1982, Kremer i Scully 1994 i in.), sportowców odnoszących sukcesy od sportowców bez sukcesów (Tutko i Ogilvie 1966, Garland i Barry 1990, Davis 1991 i in.) oraz sportowców uprawiającymi różne dyscypliny (Schurr 1977, Clingman i Hilliard 1987, McGill 1986, Chirivella i Martinez 1994). </li></ul>
  4. 4. Płaszczyzna poszukiwań - poczucie jakości życia <ul><li>Doświadczanie codzienności </li></ul><ul><li>Poczucie jakości życia </li></ul><ul><li>Jakość życia </li></ul><ul><li>Dobrostan </li></ul><ul><li>Subiektywny dobrostan </li></ul>
  5. 5. Doświadczanie codzienności a poczucie jakości życia <ul><li>Doświadczanie codzienności oznacza coś więcej niż subiektywny dobrostan . Czymś innym jest także poczucie jakości życia i jakość życia , która nie musi być ujmowana fenomenologicznie. </li></ul><ul><li>Subiektywny dobrostan nie uwzględnia jakości życia psychicznego, stąd często używany jest termin poczucie jakości życia . W ang. literaturze przedmiotu różnicuje się także subjective well-bing od quality of life i feeling ( sense) of quality of life . </li></ul>
  6. 6. Aktywność i poczucie jakości życia <ul><li>Podejście odnoszące się do teorii zorientowanych na cel zawiera hipotezę , iż poziom SD zależy od zaangażowania się w interesujące aktywności . </li></ul><ul><li>Myślenie oraz zdolność do polegania na własnej wiedzy pomaga przetrwać, wobec czego aktywność i zaangażowanie (w przeciwieństwie do nudy) jest bardzo pobudzającą i cenną motywacją . </li></ul><ul><li>Aktywności interesujące to takie, które są zrównoważone pomiędzy zdolnościami jednostki a wymogami zadania (Csikszentmihalyi, 1975). </li></ul><ul><li>Aktywności są przyjemne gdy dostarczają optymalnej ilości nowych informacji </li></ul><ul><li>Dana aktywność jest nużąca, gdy wymaga jedynie małych umiejętności a stresująca, gdy wymaga zbyt wysokich. Aktywność zrównoważona między tymi dwoma przynosi przyjemne uczucie „flow” </li></ul><ul><li>Zadowolenie z pracy jest predyktorem zadowolenia z życia. Teoria aktywności dostarcza częściowego wyjaśnienia tego zjawiska, ponieważ praca może być interesująca i w ten sposób podnosić poziom poczucia jakości życia. </li></ul>
  7. 7. Aktywność sportowa w kontekście pracy <ul><li>W literaturze przedmiotu istnieje m in. trychotomiczny podział form aktywności ludzkiej (za: Tomaszewski). </li></ul><ul><li>Jak pisze Sankowski (2001) w zakresie szeroko pojmowanej działalności sportowej można wyróżnić kilka jej form. Jedną z nich jest sport profesjonalny- inaczej zwany wyczynowym. Dominującą forma aktywności sportowca wyczynowego jest praca, która jest jednym z wymiarów jakości życia. </li></ul>
  8. 8. Cel badań <ul><li>opis poczucia jakości życia </li></ul><ul><li>grup sportowców </li></ul><ul><li>zawodowo uprawiających </li></ul><ul><li>sporty indywidualne i sporty zespołowe </li></ul>
  9. 9. Problem badawczy <ul><li>Jak poczucie jakości życia sportowców łączy się z rodzajem aktywności sportowej (sporty indywidualne i zespołowe)? </li></ul><ul><li>Które ze zmiennych osobowościowych W-5 różnicują sportowców gier zespołowych vs indywidualnych i łączą się z ich poczuciem jakości życia? </li></ul>
  10. 10. Hipotezy badawcze <ul><li>Hipoteza 1 </li></ul><ul><li>S portowc y gier indywidualnych i zespołowych różnią się miedzy sobą w zakresie cech osobowości. </li></ul><ul><li>W obu grupach poziom ekstrawersji jest wysoki ale u sportowców zespołowych (piłkarze) wyższy niż u indywidualnych (tenisiści stołowi) </li></ul><ul><li>Piłkarze mają wyższy poziom niepokoju od tenisistów stołowych. </li></ul><ul><li>Ogólny wynik w zakresie sumienności jest wynikiem wysokim dla obu grup. </li></ul><ul><li>W obu grupach sportowców poziom otwartości na doświadczenie jest niski </li></ul><ul><li>Hipoteza 2 </li></ul><ul><li>Poczucie jakości życia w obu badanych grupach jest na stosunkowo wysokim poziomie. Istnieją różnice na poziomie wymiarów poczucia jakości życia pomiędzy sportowcami gier indywidualnych i zespołowych.- </li></ul>
  11. 11. Metody badawcze <ul><li>Pomiar cech osobowości </li></ul><ul><li>Test NEO FFI Costy i McCrae ujęcie osobowości w kategorii W-5 : Neurotyczność, Ekstrawersja, Sumienność,Otwartość na doświadczenie, Ugodowość </li></ul><ul><li>Pomiar jakości życia </li></ul><ul><li>Globalna ocena zadowolenia z życia- Drabinka Cantrila (GO) </li></ul><ul><li>Zadowolenie w 16 określonych dziedzinach życia- Satysfakcje cząstkowe (SC) </li></ul><ul><li>DziałanieRozmyślanie- Procent czasu w ciągu dnia poświęcany na różne formy działania (FD) </li></ul><ul><li>Poczucie szczęścia- Procent czasu określonego samopoczucia w ciągu dnia(S) </li></ul><ul><li>Subiektywna ocena jakości życia- Szczęście w ostatnich dniach (SZ) </li></ul><ul><li>Pragnienie życia- Pragnienie-wola życia (PR-WZ) </li></ul><ul><li>Pomiar aktywności sportowej </li></ul><ul><li>Pytania o u prawian ą dyscyplin ę sportu w formie zorganizowane j, częstotliwość treningów i ilość czasu poświęcanego na treningi oraz obecność trenera oraz zainteresowania </li></ul>
  12. 12. Osoby badane Grupy zawodników wyczynowo uprawiających sport i wiążących swoje życie zawodowe ze sportem <ul><li>Grupa 1 - sportowcy gier indywidualnych </li></ul><ul><li>tenis stołowy - N=30osób </li></ul><ul><li>wiek – śr. 21,8 lat </li></ul><ul><li>wykształcenie – </li></ul><ul><li>wyższe - 3,3% </li></ul><ul><li>średnie - 96,7% </li></ul><ul><li>inne - 0,0% </li></ul><ul><li>uprawiana dyscyplina – </li></ul><ul><li>do 10 lat - 60,0% </li></ul><ul><li>11-15 lat - 36,7% </li></ul><ul><li>powyżej 15 lat - 3,3% </li></ul><ul><li>Grupa 2 - sportowcy gier zespołowych </li></ul><ul><li>piłka nożna- N=30 osób </li></ul><ul><li>- wiek – śr. 23,5 lat </li></ul><ul><li>wykształcenie – </li></ul><ul><li>wyższe – 20,0% </li></ul><ul><li>średnie – 70,0% </li></ul><ul><li>inne – 10,0% </li></ul><ul><li>uprawiana dyscyplina – </li></ul><ul><li>do 10 lat - 50,0% </li></ul><ul><li>11-15 lat - 40,0% </li></ul><ul><li>powyżej 15 lat - 10,0% </li></ul>
  13. 13. Procentowy rozkład wyników w zakresie aktywności sportowej <ul><li>Tenisiści </li></ul><ul><li>zorganizowana forma aktywności </li></ul><ul><li>od 5 do 17 lat; śr. 9,5 lat </li></ul><ul><li>częstotliwość treningów </li></ul><ul><li>1-2 tyg. - 10,0% </li></ul><ul><li>3-5 tyg. - 86,7% </li></ul><ul><li>pow.5 tyg. - 3,3% </li></ul><ul><li>obecność trenera </li></ul><ul><li>T – 50% </li></ul><ul><li>N – 50% </li></ul><ul><li>Piłkarze </li></ul><ul><li>zorganizowana forma aktywności </li></ul><ul><li>od 7 do 18 lat; śr. 11,6 lat </li></ul><ul><li>częstotliwość treningów </li></ul><ul><li>1-2 tyg. - 10,0% </li></ul><ul><li>3-5 tyg. - 86,7% </li></ul><ul><li>pow.5 tyg. - 3,3% </li></ul><ul><li>obecność trenera </li></ul><ul><li>T – 100% </li></ul><ul><li>N – 0% </li></ul>W Y N I K I B A D A Ń
  14. 14. Średnie wyniki grupowe i wskaźniki istotności dla wymiarów osobowości (W-5) W Y N I K I B A D A Ń 0,05 52 -2,22 1,54 7,40 2,23 6,30 SUM n.s. 58 0,23 1,55 5,93 1,77 6,03 UGD 0,01 58 -2,83 1,11 3,87 1,08 3,07 OTW n.s. 41 -0,56 2,08 6,97 0,98 6,73 EKS 0,05 58 -2,60 2,13 6,23 1,94 4,87 NEU Istotność różnic df t s M s M Test t Piłkarze Tenisiści
  15. 15. Średnie wyniki grupowe i wskaźniki istotności w zakresie globalnej oceny życia (GO) W Y N I K I B A D A Ń n.s. 50 -0,48 1,68 8,23 2,57 7,97 za 5 lat n.s. 48 0,19 1,01 7,73 1,69 7,80 obecnie 0,001 58 7,48 1,13 4,97 1,50 7,53 Przed podjęciem aktywności sportowe j Istotność różnic df t s M s M Test t Piłkarze Tenisiści
  16. 16. Średnie wyniki grupowe i wskaźniki istotności w zakresie satysfakcji cząstkowych W Y N I K I B A D A Ń 0,001 37 -3,96 0,43 4,77 1,17 3,87 współpraca z trenerem 0,05 52 2,27 0,60 2,70 0,86 3,13 sytuacja w kraju 0,001 58 3,46 0,68 3,87 0,50 4,40 własne osiągnięcia życiowe 0,05 58 -2,05 0,58 4,93 0,67 4,60 stosunki z kolegami 0,001 58 4,13 0,59 4,00 0,66 4,67 okolica, w której żyjesz Istotność różnic df t s M s M Test t Piłkarze Tenisiści Dziedziny
  17. 17. Średnie wyniki grupowe i wskaźniki istotności dla wymiarów jakości życia W Y N I K I B A D A Ń n.s. 51 1,05 0,87 1,73 0,58 1,93 Szczęście w ostatnich dniach n.s. 58 -1,91 16,73 25,93 12,97 18,57 obojętnie n.s. 49 -1,60 10,07 17,57 15,71 12,10 nieszczęśliwy 0,05 58 2,61 18,44 56,50 19,64 69,33 szczęśliwy Samo- poczucie n.s. 58 1,56 12,49 18,17 17,48 24,30 nic n.s. 58 1,84 17,19 49,50 20,60 58,50 działanie 0,001 58 -3,48 17,21 32,33 16,45 17,20 rozmyślanie Formy działania Istotno ść ró żnic df t s M s M Test t Piłkarze Tenisiści
  18. 18. Współczynniki korelacji r Pearsona między wymiarami jakości życia a osobowości dla gru p tenisistów i piłkarzy W Y N I K I B A D A Ń SUM UGD EKS NEU SUM UGD EKS NEU n.s. n.s. 0,66 -0,65 n.s. -0,53 0,51 n.s. p ragnienie/ wola życia n.s. n.s. 0,42 -0,67 n.s. n.s. -0,45 n.s. s zczęście w ostatnich dniach n.s. -0,43 - 0,56 n.s. -0,83 -0,51 n.s. n.s. obojętnie n.s. n.s. n.s. 0,69 n.s. n.s. n.s. n.s. nieszczęśliwy 0,39 0,43 0,67 -0,62 0,56 n.s. n.s. n.s. szczęśliwy n.s. n.s. n.s. n.s. -0,66 n.s. n.s. n.s. nic n.s. n.s. n.s. -0,56 0,52 0,37 n.s. n.s. działanie n.s. n.s. n.s. 0,50 n.s. n.s. n.s. n.s. rozmyślanie Piłkarze Tenisiści 
  19. 19. Istotność pierwiastków łączących dziedziny cząstkowej satysfakcji a cechy osobowości W Y N I K I B A D A Ń 0,67 n.s. 12 18,92 0,33 0,57 0,39 0,05 26 44,92 0,42 0,65 pozycja 0,14 0,001 42 93,80 0,64 0,80 trening 0,03 0,001 60 165,65 0,78 0,88 środowisko 0,01 0,001 80 248,73 0,82 0,91 aktywność Lambda    p   df    2 Kanoniczne R 2 Kanoniczne R Pierwiastki
  20. 20. Wnioski H1- Cechy osobowości <ul><li>-         SI i SZ różnią się w zakresie następujących wymiarów osobowości: </li></ul><ul><li>     OTW > SZ- wyniki niskie, co koresponduje z zainteresowaniami </li></ul><ul><li>      NEU > SZ- wynik podwyższony </li></ul><ul><li>      SUM > SZ- wynik podwyższony </li></ul><ul><li>-          Nie stwierdzono różnic w zakresie: </li></ul><ul><li>        EKS- wysoki wynik w obu grupach, choć nieco wyższy u SZ </li></ul><ul><li>      UGD - wysoki wynik, choć nieco niższy u SZ </li></ul>
  21. 21. Wnioski H2- Poczucie jakości życia <ul><li>Globalna ocena poziomu poczucia jakości życia jest wysoka. W obu grupach zarysowuje się tzw. trend rozwojowy- ukierunkowany na przyszłość. </li></ul><ul><li>W zakresie form działania - różnice między badanymi grupami sportowców. Sportowcy zespołowi - większa tendencja do rozmyślania, co jest przejawem nieco gorszego dobrostanu. Koresponduje z samopoczuciem w ciągu dnia-gracze indywidualni, przez większą część dnia odczuwają szczęście. </li></ul><ul><li>Subiektywna jakość życia nie różnicowała sportowców, nieco lepsze wyniki osiągnęli gracze indywidualni. </li></ul><ul><li>Satysfakcje cząstkowe, które istotnie statystycznie różnicowały badanych to: </li></ul><ul><li>-okolica w której żyjesz i sytuacja w kraju, własne osiągnięcia życiowe - SI > SZ </li></ul><ul><li>- stosunki z kolegami i współpraca z trenerem - SI < SZ </li></ul><ul><li>SI- najw. zadowolenie- stan zdrowia, sposób spędzania wolnego czasu </li></ul><ul><li>SZ- najw. zadowolenie- stosunki z kolegami, współpraca z trenerem </li></ul>
  22. 22. Wnioski - Poczucie jakości życia a cechy osobowości <ul><li>PJŻ koreluje ist. stat. w obu grupach z: </li></ul><ul><li>EKS- silniejszy zw. u sportowców zespołowych </li></ul><ul><li>UGD </li></ul><ul><li>SUM- silniejszy zw. u sportowców indywidualnych </li></ul><ul><li>PJŻ – n.s. z NEU w sportach indywidualnych, i.s. z NEU w sportach zespołowych </li></ul><ul><li>PJŻ – n.s. z OTW </li></ul>
  23. 23. Dziękujemy za uwagę

×