Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

üRiner sistem enfeksiyonları

  • Login to see the comments

üRiner sistem enfeksiyonları

  1. 1. ÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONLARI ESOGÜ TIP FAKÜLTESİ ÜROLOJİ AD Yrd. Doç. Dr. İyimser ÜRE
  2. 2. ÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONLARI  ÜS enfeksiyonu,daha çok bakterilerle oluşan,üriner sistemin üretra ağzından renal kortekse kadar herhangi bir dokusundaki infeksiyonudur.  Normalde steril olması beklenen idrarda infeksiyon veya kontaminasyon sonucu bakteri olması bakteriüri’yi tanımlar.
  3. 3. Terminoloji  Piyüri: İdrar tahlilinde yüksek büyütmede (x400) >10 lökosit.  Asemptomatik bakteriüri: Semptom(-) 100 bin üzerindeki bakteriüri. Çocuk, gebe, yaşlı !  Reenfeksiyon:İlk enfeksiyonun eradikasyonundan sonra farklı bir ajanla enf.  Relaps: İki hafta içinde aynı etkenle enf.
  4. 4. GENİTOÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONLARI  Geleneksel olarak idrarın mililitresinde 105 koloni oluşturan ünite (cfu/ml) bakteri saptanması üriner enfeksiyon olarak değerlendirilir.  Sık işeme ve sıvı alımına bağlı olarak hastanın hidrasyon durumu hastaların % 30’unda bakteri sayısını 100 000 koloninin altına indirecektir.  BU NEDENLE semptomatik olgularda idrar kültüründe 10000 cfu ya da daha fazla sayıda üreme olması anlamlıdır.  Steril koşullarda yapılan kataterizasyonla alınan idrarda ≥1000 cfu üreme olması anlamlıdır  Suprapubik aspirasyonla elde edilen idrarda herhangi sayıda bakteri
  5. 5. RİSK Faktörleri-1 1) Konak ile ilgili faktörler: ÜS anatomik bütünlüğü Normal işeme fonksiyonları Normal perianal flora İmmün sistem (gebelik, DM,KRY, Tx, steroid kullanımı......) 2) Cinsiyet ( kadınlarda fazla)
  6. 6. RİSK Faktörleri-2 3) Yaş 4) Obstrüksiyon 5) Reflü 6) Kateterizasyon 7) Taş 8)Mikroorganizma virülans faktörleri (K antijeni, hemolizin, Adherens fak..)
  7. 7. ÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONLARININ SINIFLAMASI  1. 2. 3. ÜSE’nin sınıflandırılmasında çeşitli tanımlamalar kullanılmaktadır: Semptomatik ve asemptomatik Komplike ve komplike olmayan Üst üriner ve alt üriner sistem infeksiyonları gibi.
  8. 8. ÜSE Sınıflandırılması A. İlk Enfeksiyon : Belgelenmiş ilk ÜSE’dur. Genç bayanlarda ilk enfeksiyon komplike olma eğiliminde değildir. B. Düzelmeyen Bakteriüri : ÜS’in tedavi sırasında sterilize olamadığı enfeksiyonlardır. Tedavi sırasında veya hemen sonrasında alınan kültürlerde bakteri sayısı azalmış bile olsa tespit edilir.
  9. 9. ÜSE Sınıflandırılması Düzelmeyen Bakteriüri Nedenleri - Yanlış antibiyotik seçilmesi veya ilaca karşı direnç varlığı - Hastanın uyumsuzluğu - Başlangıçta duyarlı olan mo’nun daha sonra dirençli hale geçmesi -Farklı duyarlılıkları olan mo suşları ile enfeksiyon - Tedavinin başlangıç aşamasında yeni, dirençli bir bakteri türü ile enfeksiyon - Böbrek yetmezliği - Enfekte koraliform taş
  10. 10. ÜSE Sınıflandırılması C. İnatçı Bakteriyel Enfeksiyon : Tedavi sırasında idrar kültürlerinin steril olmasına karşın inatçı bir enfeksiyon odağının ortadan kaldırılamadığı ve sonuçta aynı mo ‘lar ile oluşan enfeksiyonu ifade eder. Nedenleri Enfekte Üriner Sistem taşları  Kronik bakteriyel prostatit  Tek taraflı enfekte atrofik böbrek Vezikovajinal veya vezikointestinal fistüller Obstrüktif Üropati Üretra divetikülü Yabancı cisimler Enfekte piyelokalisiyel divertiküller Piyelonefrit/piyonefroz nedeniyle yapılan nefroktomi sonrası kalan üreter güdüğü Papilla nekrozunun enfekte papillaları Enfekte urakal kist Enfekte medüller sünger böbrek
  11. 11. ÜSE Sınıflandırılması D. Reenfeksiyonlar : İlk enfeksiyon yok edildikten sonra yeni patojenlerle enfeksiyon oluşmasıdır. Tekrarlayan ÜSE’lerin %80’ini oluşturur. Konakçı savunması ile ilgilidir. E. Rekürren ÜSE: Altı ay içerisinde >3 ÜS enfeksiyonu gelişmesine rekürren ÜSE denir.
  12. 12. ÜSE Patogenezi ÜS’e bakterilerin girişi başlıca 4 yola olmaktadır. 1. Asendan 2. Hematojen 3. Lenfojen 4. Komşuluk yolu ile doğrudan
  13. 13. Asendan Yol  Üretradan kaynaklanan asendan enfeksiyon erkeklerde ürogenital, kadınlarda üriner sistem enfeksiyonun en sık görülen nedenidir.
  14. 14.  Kısa kadın üretrası  Rektal bakterilerin perine ve vajen vestibulumunda kolonize olma eğilimleri  Cinsel ilişki varlığı  Doğum yapma gibi nedenlerle kadınlar ÜSE’na daha kolay yakalanırlar.
  15. 15. Hematojen Yol     Bu yolla yayılım nadirdir. Tüberküloz Böbrek ve perinefritik apseler Ayrıca akut prostat ve böbrek enfeksiyonları sırasında da septisemi görülebilir.
  16. 16. Lenfojen Yol  Lenfatikler yoluyla ÜSE olası fakat nadir görülen bir durumdur.  Bakteriyel patojenlerin rektal ve kolonik lenfatiklerden prostat ve mesaneye  Uterus ve çevresi lenfatiklerle kadın ürogenital sistemine gittiğine dair spekülasyonlar vardır.
  17. 17. Komşuluk Yolu İle Doğrudan  İnflamatuar barsak hastalıkları  Kadınlardaki pelvik inflamatuar hastalık  Paravezikal apseler  Üriner yolla ilişkili fistüller  Periton içi apseler  Orşit  Epididimit
  18. 18. PATOGENEZ  ÜSE’den sorumlu mo’ların temelde fekal floraya dahil olduğu bilinmektedir.  Kadınlarda başlangıçta rektumdan gelen patojenik bakterilerin vajinal mukozada kolonize olduğu ve üretra yolu ile mesaneye girdiğini düşündürtmektedir.
  19. 19. ÜROPATOJENLER  ÜSE’larının %85’ten fazlasından tek bir bakteri sorumludur.Ancak nazokomiyal infeksiyonlarda birden fazla mikroorganizma etken olabilmektedir.  ÜSE en sık etken patojen E. Coli  nazokomiyal enf. da da en sık   Diabetiklerde  B grubu Streptokoklar Kateterli Staf. Aureus
  20. 20. ÜRİNER SİSTEMİN SPESİFİK ENFEKSİYONLARI        Tüberküloz Gonore Aktinomikozis Kandidiazis Şistozomiazis Filariazis Ekinokokkozis  Seksüel yolla geçen hastalıklar – – – – – – Gonokoksik üretrit Syfiliz Nongonokoksik üretrit Herpes Şankroid Kondilloma akuminata
  21. 21. ÜRİNER SİSTEMİN NONSPESİFİK ENFEKSİYONLARI Gram (-) koklar          E. Coli Klebsiella sp Proteus mirabilis Pseudomonas aer Serratia sp Citrobakter Enterobakter sp Gardnerella vag Neiss. Gonorrhoeae Gram (+) koklar      Staf. Aureus Staf. Epidermidis Staf. Saprophyticus Strep. Faecalis Strep. Bovis Diğer patojenler       Chlamydiae (trachomatis) Mycoplasmas (U. Urealyt.) Fungi (candida sp) Trichomonas vaginalis Virusler Zorunlu anaerob bakteriler
  22. 22. Üriner Sistem İnfeksiyonlarında Yaş Gruplarına Göre Epidemiyoloji Yaş Kadın Prevalans Risk faktörü (%) Erkek Prevalans (%) Risk faktörü <1 1 Anatomik veya fonksiyonel ürolojik anomaliler 1 Anatomik veya fonksiyonel ürolojik anomaliler 1-5 4-5 Konjenital anomaliler, Vezikoüreteral reflü 0,5 Konjenital anomaliler, Sünnetsizlik 6-15 4-5 Vezikoüreteral reflü 0,5 - 16-35 20 Cinsel temas, spermisid ve Diyafram kullanımı 0,5 Homoseksüalite Sünnetsizlik, HIV İnfeksiyonu 36-65 35 Jinekolojik ameliyatlar, Mesane prolapsusu, Postmenopozal östrojen eksikliği 20 Prostat hipertrofisi, Obstrüksiyon, sonda Kullanımı, cerrahi girişim >65 40 36-65 yaş faktörlerine ek Olarak inkontinans, Kronik sonda kullanımı 35 36-65 yaş faktörlerine ek Olarak inkontinans uzun süreli sonda kullanımı
  23. 23. ÜSE TANISI  ÜSE’nun kesin tanısı idrar kültürü ile konur.  İdrarın uygun şartlarda ve uygun şekilde alınması önemlidir.  Numune idrar örnekleri 2 saat içinde bekletilmeden kültüre ekilmeli yada buzdolabında veya uygun kimyasal katkı ile saklanmalıdır.
  24. 24. İdrar kültürünün kabul edilebilir alınma yöntemleri şöyledir:  Dış genital organların dikkatle yıkanmasından sonra orta akım idrarının steril bir kaba alınması,  Mesaneden suprapubik iğne aspirasyonu veya tek kullanımlık katater ile idrar elde edilmesi,  Kapalı kateter direnaj sistemindeki tüpten idrarın steril tüpe aspirasyon ile alınması şeklindedir.
  25. 25. GENİTOÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONLARINDA SEMPTOMLAR           İrritatif veya Obstrüktif işeme semptomları Suprapubik ağrı Terleme-Titreme Bulantı-Kusma Yan ve/veya abdominal ağrı > 38.5 0C Ateş Rektal veya Perineal ağrı Testislerde ağrı,kızarıklık ve ödem Halsizlik,iştahsızlık Bilinç bulanıklığı,konfüzyon-------- koma
  26. 26. Depolama (irritatif) Boşaltma (obstrüktif) Hematüri Pollaküri (Günlük işeme sıklığı )  Noktüri (Gece işeme sıklığı) Urgency/Urge inkontinans  Dizüri (İşeme esnasında üretral ağrı) Hesitancy (işemeye başlarken bekleme)  Azalmış akım  Projeksiyonda azalma  Terminal dribbling (İşeme sonrası damlama) İntermitancy (kesikli işeme) Rezidü hissi (Tam boşalmama hissi) Strongüri işeme sonunda üretral ağrı Ağrısız Ağrılı Total (işeme boyunca) İnisiyal (sadece işeme başlangıcında Terminal (sadece işeme sonunda
  27. 27. Ürolojide Ateş Kadınlarda ateşe neden olan Erkeklerde ateşe neden olan ürogenital enfeksiyonlar ürogenital enfeksiyonlar 1. 2. 3. 4. 5. Akut Piyelonefrit Ksantogranülomatöz PN Amfizematöz PN Perirenal/Renal abse Pyonefroz 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Akut Piyelonefrit Ksantogranülomatöz PN Amfizematöz PN Perirenal/Renal abse Pyonefroz Akut Prostatit Akut Epididimorşit
  28. 28. AKUT Piyelonefrit  Böbrek parankim ve pelvis enfek.  Tedavi edilmez ise skar ve fonks. kaybı  KRY  ETYOLOJİ:*E.Coli (%80) *Proteus,Kleb,Pseud, Enterobakter, Staf. diğer patojenler *Asendan enf.
  29. 29. AKUT Piyelonefrit  Klinik Bulgular: * Ateş *Yan ağrısı (KVAH) *Sistitizm bulguları *Taşikardi *Abdominal distansiyon *Terleme-Titreme *Bulantı-kusma
  30. 30. Laboratuvar       Lökositoz Sedimantasyon  CRP  PY’da sola kayma TİT (Piyüri,bakteriüri,hematüri,silendir) İdrar kültürü (+)
  31. 31. Radyoloji  İVP **Fonksiyonel gecikme *Obstrüksiyon bulguları  Abdominal US  CT :72 satte ateş düşmez ise
  32. 32. Ayırıcı Tanı        Akut Sistit A.Pankreatit A.Kolesistit A.Apendisit Divertikülit Bazal pnömoni Zona zoster
  33. 33. Komplikasyonlar     Skarlaşma Böbrek absesi Sepsis ve septik şok Amfizamatöz piyelonefrit
  34. 34. Hospitalizasyon Endikasyonları      Gebelik Ürosepsis 65 yaş  Düşkün, oral antibiyotik alamayan hastalar Tedaviye yanıt alınamayan hastalar
  35. 35. TEDAVİ     Yatak istirihati Hidrasyon Analjezik,antipiretik,antiemetik Antibiyotik: Komplike olgularda 3 hafta ,nonkomplike olgularda 2 hafta
  36. 36. Renal ABSE  Böbrek parankiminde pürülan madde birikimi  Etken Gr(-) enterokoklar, stafilokoklar  En önemli tanı aracı CT  Tedavi : Drenaj + antibiyotik
  37. 37. Perinefrik ABSE  Gerota fasyasını aşmayan parankim dışındaki dokularda pürülan madde birikimi  Diyabet ve taş öyküsü sık  Renal abse ve travmalar sonrası hematom veya ürinomun enfekte olması sonrası gelişebilir
  38. 38. Amfizematöz PİYELONEFRİT  Diyabet, obstüksiyon, taş, papiller nekrozda sık  Mortalite %45  En sık etken E.Coli  CT’ de böbrek lok.da gaz (+)
  39. 39. Kronik PİYELONEFRİT  İnterstisiyel nefrit, reflü nefropatisi, kronik atrofik piyelonefriti içerir  Küçük skarlı atrofik böbrek  Semptom ve FM bulguları hafif  Bakteriyemi,HT,enfeksiyon taşı gibi komplikasyonlar
  40. 40. Ksantogranülomatöz PİYELONEFRİT Tüm böbrek enf.’larının %1’i %70 taş, %15 DM var En sık etken proteus ve E.Coli Mikroskopik incelemede lipit yüklü makrofajlardan oluşan ksantom h.leri (+)  Ateş (2/3),ağrı,kilo kaybı,taş öyküsü ve HT(%20),anemi,lökositoz, renal kitle    
  41. 41. Ksantogranülomatöz PİYELONEFRİT    En önemli Tetkik yöntemi CT Ayırıcı tanı; RCC,Tbc,Piyonefroz Tedavi: NEFREKTOMİ
  42. 42. AKUT Bakteriyel Sistit  En sık etken üropatojenler; E.Coli,proteus,klebs, staf  Vaginal akıntı ve Sistosel kolaylaştırıcı faktörler  Komplikasyonlar * Üst üriner sisteme asendan yayılım *Prostatit, epididimit
  43. 43. Semptomlar       Pollakiüri * Noktüri Dizüri *Urgency Hematüri Çocuklarda E. Nokturna Suprapubik ağrı ATEŞ genellikle yok!
  44. 44. AKUT Bakteriyel Sistit  Tedavi: antibiyoterapi ve semptomatik tedavi
  45. 45. KRONİK Bakteriyel Sistitler *Devamlılık gösteren yada yılda 3 veya daha fazla tekrarlayan arada asemptomatik bakteriüri devreleri gösteren mesane enfeksiyonu Mesane ödemli, eritemli yer yer ülsere. İleri evrede detrüsör etkilenirse kontrakte MESANE
  46. 46. KRONİK Bakteriyel Sistitler  Etyoloji ve semptomlar akut sistitle aynı  Komplikasyonlar; *Taş *Prostatit *Epididimit *VUR *Kontrakte mesane *Mallakoplaki Skuamöz hücreli ca
  47. 47. AYIRICI Tanı        Tbc Sistiti Radyasyon Sistiti İnterstistel Sistit STERİL PYÜRİ Eosinofilik Sistit Kimyasal sisitit Prostatit, üretrovajinit Psikosomatik sendromlar
  48. 48. PROSTATİTLER  Ürogenital yakınmaların %25’i  Erkeklerin %50’i bir dönemde prostatit geçirmekte  Prostatitler *Akut bakteriyel prostatit *Prostat absesi *Kronik bakteriyel prostatit *Abakteriyel prostatitler
  49. 49. Akut Bakteriyel Prostatitler  En sık etken E.Coli,pseudomonas,strep.faecalis  Ateş,titreme,bel/perineal ağrı, pollakiüri,urgency,dizüri,halsizlik, artralji,miyalji,infravezikal obs. bulguları mevcut  Lökositoz,piyüri.bakteriüri,hematüri
  50. 50. Komplikasyonlar       Retansiyon Abse Sistit Piyelonefrit Epididimit Sepsis
  51. 51. TEDAVİ  Kinolonlar,TMP-SMX,Aminoglikozit, Ampisilin  İnfravezikal obs.  α bloker  Semptomatik tedavi-diyet  Tedavi en az 14 gün
  52. 52. Kronik Bakteriyel Prostatitler  Etken genelde birden çok. E.Coli (%80),staf,strep,difteroid,strep.faecalis  Klinik bulgular a.prostatitle aynı  DRE’de prostat normal ya da düzensiz  Ayırıcı tanı;üretrit,sistit,anal fissür,hemoroid ile yapılmalı
  53. 53. Kronik Bakteriyel Prostatitler  TEDAVİ:*TMP-SMX ile 3-6 ay *Kinolonlar 4-6 hafta *prostatta taş veya pseud. Varsa 100mg nitrofurantoin ile uzun süreli tedavi *Semptomatik α bloker *Cerrahi tedavi
  54. 54. AKUT Epididimoorşit  Etyoloji:*Kabakulak (parotitden 3-4 gün sonra ), *Piyojenik enf.’lar :E.Coli,Kleb, Pseud, Staf, Strep *Granulomatöz orşit *Travmatik orşit *Sistemik enf.’lar:Tbc,brucella, influenza, lepra,tifo,fungus ,difteri, rubella,sifiliz, amibiazis
  55. 55.  KLİNİK Bulgular:Testiste ağrı ve şişlik, *Ateş, bulantı, kusma *Şiş ödemli ve hiperemik skrotum *Testis palpasyonda büyük, sert ve ağrılı *Üriner semptom eşlik edebilir.
  56. 56. Ayırıcı Tanı      A. Epididimit Spermatik kord torsiyonu Testis tm. Travma Bruselloz
  57. 57. Komplikasyonlar    Atrofi: %30 spermatogenez bozukluğu Bilateral patolojilerde kalıcı sterilite Androjenik aktivite normal
  58. 58. TEDAVİ  Piyojenik orşitlerde; antibiotik  Granülomatöz orşitlerde; prednizolon 1-1.5mg/kg  Kabakulak orşitlerinde;*Korda lidokain enj *İnterferon α2a ve 2b *GnRH analoğu Analjezik,anipiretik,skrotal elevasyon,yatak istirihati
  59. 59. GONOKOKSİK ÜRETRİT Gonore; seksüel geçişli bir mikroorganizma olan Neisseria Gonorrhea ’nın müköz membran yüzeylerindeki pürülan inflamasyonudur. tutulabilir Tüm müköz membranlar
  60. 60. Enfeksiyon etkeni bakteri ; gonokok (Neisseria gonorrhoeae) hareketsiz, kahve çekirdeği şeklinde ikiz diplokok
  61. 61. Gram negatif İnkübasyon dönemi genelde 3-10 gün arasında değişir. Başlangıçta nötrofillerin içinde bulunmasına karşın, kronikleştikçe ekstrasellüler olur.
  62. 62. Patofizyoloji: •Neisseria gonorrhoeae, hemen her zaman cinsel ilişki ile bulaşır. Gonokokların meatus mukozasına tutunması ile enfeksiyon başlar. Yayılarak ön uretra mukozasında ilerler. Hücre içi bakteriler, daha sonra iyi kanlanan subepitelyal dokuya geçer. •Primer olarak erkeklerde üretrit ve kadınlarda endoservisit şeklindedir.
  63. 63. Periuretral enfiltrasyon, sklerozis ile sonlanırsa uzun seneler sonra ortaya çıkan sekonder darlıklar oluşur. Eksternal sfinkter, ön uretradaki iltihabın arka uretraya geçmesine kolay kolay izin vermez. Böylece gonore, ön uretraya sınırlı bir enfeksiyon olarak kalır.
  64. 64. Genital enfeksiyonları takiben yaklaşık %1 oranında dissemine gonokokkal enfeksiyon (DGİ) görülür. Semptomlar; rash, ateş, artralji, migratuvar poliartrit, septik artrit, endokardit veya menenjittir.
  65. 65. Gonorenin ana belirtisi pürülan, kirli koyu yeşil, sarı renkli uretral akıntıdır. Başlangıçta uretrada yanma eksternal meatusta kızarıklık müko-pürülan bir akıntı İki üç gün sonra işerken yanma hissi ağrılı ereksiyon
  66. 66. Eksternal meatustan gelen pürülan uretral akıntı İç çamaşırlarda bıraktığı tipik lekeler Tanı
  67. 67. Uretral akıntı, öncelikle boyasız ve serum fizyolojik ile sulandırılarak trikomonas yönünden incelenmeli, daha sonra bakteriyolojik yönden gram ve metilen mavisi ile boyanarak incelemeye alınmalıdır. Tipik intrasellüler diplokokların görülmesi durumunda, kültür yapmaya bile gerek kalmaz. Kuru ortamda gonokoklar hızla öldüğünden örnek, %10'luk CO2‘li ortamda ekilmelidir (sulandırılmış çukulata agar) Kültür belirli durumlarda kullanılır. Klinik tanı açık değilse Tedaviye rağmen sonuç elde edilemiyorsa
  68. 68. NONGONOKOKSİK ÜRETRİTLER Neisserie gonorrhoeae dışındaki etkenlerle olan basit uretra enfeksiyonudur. Uretrit olgularının yaklaşık %50'den çoğunu oluşturur. Sosyo-ekonomik düzeyi iyi olan erkekler arasında sıkça rastlanır. Chlamydia trachomatis Ureplasma urealyticum Mycoplasma Hominis
  69. 69. Hem klamidya enfeksiyonu hem de gonorenin birlikte olduğu uretrit olgusunda, N. gonorrehoeae'nın inkübasyon dönemi kısa olduğu için, önce gonoreye özgü akıntıya uygulanan tedaviden sonra, gonokoksik olmayan uretrit tablosu ortaya çıkabilir. Gonoreli olguların yaklaşık %15-35'inde nongonokoksik uretritin de birlikte olduğu bir gerçektir Diğer yandan akut uretritli erkeklerin %20-30'unda uretral akıntı kültüründe N.gonorehoeae, C.trachomatis veya U.urealyticum üretilememektediri
  70. 70. •Saydam, beyazımsı uretral akıntı başlıca yakınma nedenidir. Genellikle uretral akıntı azdır Meatal kabuklanma veya iç çamaşırda iz bırakan akıntı, sabah ilk idrardan önceye sınırlı kalır Bazan akıntı olmaksızın yalnız uretral kaşıntıdan ve dizüriden yakınmalar vardır
  71. 71. Hastaların çoğunun 7-21 gün arasında geçen süreçte, kuşkulu bir cinsel ilişki öyküsü öğrenilir. Tedavi edilmese bile yakınmalar, hastaların yaklaşık yarısında 1-3 ay içinde geriler ve kaybolur.
  72. 72. TEDAVİ  Gonokoksik Üretrit: – Tek doz 400mg sefiksim (p.o) veya 1g seftriakson (i.m.)  Non-gonokoksik üretrit – – – Azitromisin 1g (tek doz, p.o.) veya Doksisiklin 2x100 mg (7 gün, p.o) veya Eritromisin, ofloksasin, levofloksasin kullanılabilir  Dirençli olgularda Trichomonas, Mycoplasma – Metronidazol + Eritromisin

×