Opu komplikasyonları

1,327 views

Published on

Tüp bebek tedavisinde OPU (Yumurta toplanması) sırasında gelişebilecek komplikasyonlar tartışılmıştır.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,327
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Opu komplikasyonları

  1. 1. DR. MUAMMER DOĞAN
  2. 2. Aktivite Bir Yıl İçerisinde Ölüm Olasılığı Motorsiklet Kullanma 1:1000 Histerektomi 1:1600 Otomobil Kullanma 1:6000 Bot Sürme 1:6000 Dağ Tırmanışı 1:7500 Devam Eden Gebelik 1:14000 Futbol Oynama 1:25000 Laparoskopi 1:67000
  3. 3. Bir Yıl İçerisinde Aktivite Ölüm Olasılığı Kano Sürme 1:100.000 Cinsel İlişki (PID) 1:100.000 RU 486 Kullanımı 1:200.000 Tampon Kullanımı 1:300.000 Gebelik Terminasyonu(<9hft) 1:500.000 Jetle Uçak Seyahati 1:2.000.000 Hatcher RD, Stewart F 1992. Australian Bureau Statistics.
  4. 4. ART tedavilerinin başarısı giderek artmaktayken, hastalara sadece bu tedavilerin başarı oranlarının değil, aynı zamanda hastanın kendi bireysel özelliklerinden ve seçilen tedaviden kaynaklanan risklerden de bahsetmek gerekir.
  5. 5. ART Komplikasyonları * [OPU işlemi veya sonrasında gelişebilecek komplikasyonlar ( kanama, pelvik infeksiyon)] * OHSS * Dış gebelik veya heterotopik gebelik * Oluşacak gebeliğe özgü komplikasyonlar (preeklampsi, PIH, plasental yetmezlik) * Yenidoğan sorunları (IUGR, erken doğum) * Major fetal malformasyonlar
  6. 6. IVF tedavisinde uygulanan transvajinal ultrasonografik oosit aspirasyonu (OPU) işlemi birçok avantajlar sağlasa da; bu işlemin de potansiyel birçok komplikasyonu vardır.
  7. 7. OPU Komplikasyonları Anestezi komplikasyonları Kanama Pelvik infeksiyon veya abse gelişimi Pelvik yapılardaki [mesane, üreter, barsak, damar (ovaryan, iliak )] yaralanmalar fistül (üreterovajinal-von Eye Corleta H, 2008; Mongiu AK, 2009), üroperitonum, (Fiori O, 2006) apandisit (Van Hoorde GJ, 1992; Roest J, 1996), adneksiyel torsiyon, endometriotik veya dermoid kist rüptürü Coccia ME,1996 vertebral osteomyelit El-Shawarby S, 2004.
  8. 8. 26 yaş, PCOS, orta OHSS OPU sonrası akut pelvik ağrı (sağ lumbar) Unilateral üreter yaralanması Grynberg M, 2011.
  9. 9. Peri- and postoperative complications documented in the European register in 2001 OPU (n) Kanama (n) Enfeksiyon Belçika 6023 6 10 Finlandiya 1783 0 0 Fransa 17995 7 0 Almanya 24955 323 0 Yunanistan 1936 1 2 İtalya 8341 21 6 Norveç 1472 0 1 İspanya 5868 9 1 İsviçre 2071 3 0 Birleşik Krallık 11319 1 0 Danimarka 3016 Bilgi yok Bilgi yok İsveç 3861 Bilgi yok Bilgi yok Hollanda 4142 Bilgi yok Bilgi yok Nyboe Andersen, Hum Reprod 2005;20:1158.
  10. 10. Peri- and postoperative complications documented in the European register in 2001 OPU (n) Kanama (n) Enfeksiyon Belçika 6023 6 10 Finlandiya 1783 0 0 Fransa 17995 7 0 Almanya 24955 323 0 Yunanistan 1936 1 2 İtalya 8341 21 6 Norveç 1472 0 1 İspanya 5868 9 1 İsviçre 2071 3 0 Birleşik Krallık 11319 1 0 Danimarka 3016 Bilgi yok Bilgi yok İsveç 3861 Bilgi yok Bilgi yok Hollanda 4142 Bilgi yok Bilgi yok Nyboe Andersen, Hum Reprod 2005;20:1158.
  11. 11. Peri- and postoperative complications documented in the European register in 2001 OPU (n) Kanama (n) Enfeksiyon Belçika 6023 6 10 Finlandiya 1783 0 0 Fransa 17995 7 0 Almanya 24955 323 0 Yunanistan 1936 1 2 İtalya 8341 21 6 Norveç 1472 0 1 İspanya 5868 9 1 İsviçre 2071 3 0 Birleşik Krallık 11319 1 0 Danimarka 3016 Bilgi yok Bilgi yok İsveç 3861 Bilgi yok Bilgi yok Hollanda 4142 Bilgi yok Bilgi yok Nyboe Andersen, Hum Reprod 2005;20:1158.
  12. 12. Peri- and postoperative complications documented in the European register in 2005 Siklus (n) Kanama (n) Enfeksiyon Belçika 15185 28 18 Finlandiya 4731 6 5 Fransa 55526 5 147 Almanya 38380 221 2 Yunanistan 8300 3 0 İtalya 33203 154 15 Norveç 5067 2 0 İspanya 26739 26 8 İsviçre 3466 3 0 Birleşik Krallık 31858 4 0 Türkiye 25577 23 7 Danimarka 9541 Bilgi yok Bilgi yok İsveç 9415 Bilgi yok Bilgi yok Hollanda 14995 Bilgi yok Bilgi yok Nyboe Andersen, Hum Reprod 2009; 24: 1267.
  13. 13. 1058 OPU Olgusu Vajinal kanama % 2.8 Abdominal kanama görülmemiş Pelvik yaralanma 1 Olgu (üreteral) Pelvik enfeksiyon görülmemiş Aşırı veya çok aşırı pelvik ağrı % 3 Aşırı veya çok aşırı pelvik ağrı % 2 (OPU sonrası 2.gün) Ağrı nedenli yatış % 0.7 Ludwig AK, 2006.
  14. 14. 4052 Oosit Donasyon Siklusu 14 olgu intra-abdominal kanama (% 0.35) Pelvik infeksiyon görülmemiş. Bodri D, 2008.
  15. 15. 7098 OPU OLGUSU Ġntra-peritoneal kanama 4 olgu (% 0.06) Ovaryan abse 2 olgu (% 0.03) Aragona C, 2011.
  16. 16. 542 IVF OLGUSU 2 olgu intra-abdominal kanama (% 0.36) Minör vajinal kanama (% 18.8) Siristatidis C, 2013.
  17. 17. KANAMA Vajinal Ġntra-peritoneal Retro- peritoneal
  18. 18. VAJĠNAL KANAMA En sık görülen komplikasyondur. (% 1.4 - % 18.4) Tureck RW 1993, Bennet SJ 1993. Ġşlemin sonunda çoğunlukla kendiliğinden durur. Bazen kanayan noktanın bulunması ve tampone edilmesi, çok nadiren de sütür atılması gerekir. 100 cc den fazla kanama, tüm olguların % 0.8’ i kadarıdır.
  19. 19. ĠNTRA-PERĠTONEAL KANAMA Ġntraperitoneal pelvik damarların hasarlanması sonrası, % 0,07-1.3 oranında görülürler. Dicker D 1993, Bennet SJ 1993. Serour GI 1998, Govaerts I 1998.
  20. 20. Ġntra-peritoneal kanama ovaryan, parametrial veya pelvik damar yaralanması sonrası ise erken postoperatif dönemde saptanabilir. Ilbery, 1991. Hemoperitonium; folliküler yatağın heparinli solüsyonlarla yıkanması sonrası küçük intra- folliküler damarların kanamasıyla da olabilir. Dicker D, 1993.
  21. 21. RETROPERĠTONEAL KANAMA Retroperitoneal pelvik damarların hasarlanması sonrası, % 0-1.3 oranında görülürler. Dicker D 1993, Serour GI 1998, Govaerts I 1998. Tanısı; Douglas boşluğuna serbest sıvı birikimi olmadığı için daha zordur ve tanının kesinleşmesi OPU işleminden saatler sonrasını bulabilir. Azem F 2000. Acil laparatomiyi gerektiren masif retroperitoneal kanamalar çoğunlukla sakral ven kaynaklıdır.
  22. 22. Akut abondan abdominal kanama; OPU işleminin hemen sonrasında görülen ciddi belirtileri nedeniyle kolay tanınır. Halsizlik, baş dönmesi, dispne, abdominal ağrı, taşikardi, ve hipotansiyon ciddi kanama için tipiktir. Hemodinamik yakın takip ve seri Hb ölçümleri gerekir. Hb değerlerindeki ani düşüş, intra- abdominal kanamayı gösterir ve tersi kanıtlanmadıkça kesin tanı olarak kabul edilmelidir.
  23. 23. OPU Sonrası Kanama Risk Faktörleri * Vajinal duvardan yapılan giriş sayısının artması, over ve çevre dokuya yapılan multipl penetrasyonlar riski arttırır. * Kanamanın en iyi belirteci; aspire edilen oosit sayısıdır. * OPU öncesi saptanan follikül sayısı ve bu follikülleri almak için overe yapılan iğne giriş sayısı arttıkça kanama riski artar. * Pik serum E2 düzeyi ve OPU süresi ile kanama arasında ilişki saptanmamıştır. Shalev J, 2004.
  24. 24. OPU Sonrası Kanama Risk Faktörleri Aspirasyon tekniği kanama miktarı ile ilintilidir. Tek Giriş: Over etrafında yavaş hareketlerle oosit aspirasyonu Tekrarlayan Girişler: Ġğnenin daha agressif ve geniş alanda hareket etmesi. Kanama riski artar. Shalev J, 2004. Vajinal penetrasyon sayısı minimum tutulmalı, mümkünse ikiyi geçmemelidir. Kyei-Mensah A, 1996.
  25. 25. OPU Sonrası Kanama Risk Faktörleri OPU sonrası ağrı düzeyi ölçümü subjektifte olsa pelvik kanamanın çok hassas bir belirtecidir. Normal fizik muayeneye rağmen ciddi abdominal ağrı ve pelviste TVUSG ile minimal kanama (3-4 mL), gizli retroperitoneal kanamayı düşündürmelidir. Azem F, 2000. Broad ligament hematomu veya rüptüre sakral ven kaynaklı retro-peritoneal kanamanın tanısı için daha agressif diagnostik prosedürler (L/S, LT) gerekebilir. Tureck RW, 1993; Azem F, 2000.
  26. 26. Zayıf PCOS olguları- Kanama 3,241 OPU olgusu; 7 ovaryan kanama Tüm olgular zayıf BMI 19-21 kg/m² 4 olgu PCOS PCOS’ lu zayıf olgulardaki kanama prevalansı % 4.5 OPU-cerrahi girişim arasındaki süre 5-18 saat 6 olguda L/S elektrokoagülasyon Sonuç: OPU sonrası kanama seyrek bir komplikasyonsa da, özellikle zayıf PCOS’ lu olgularda risk artmaktadır. Liberty G, 2010.
  27. 27. OPU Sonrası Kanama10251 OPU siklusu 22 intra-peritoneal kanama (% 0.2). 5 (% 0.05) ciddi olguda LT-L/S 17 orta düzey olguda konservatif yaklaşım. Ciddi kanama için risk faktörleri Düşük BMI, eski cerrahi öyküsü, genç yaş. Zhen X, 2010.
  28. 28. OPU Öncesi Pıhtılaşma Anormalikleri Rutin Araştırılmalı mıdır ? 1032 OPU olgusu 534 olguya yapılan koagülasyon testleri ile, 1 olgudaki pıhtılaşma bozukluğuna bağlı kanama önceden saptanabilir. Revel A,
  29. 29. CULLEN BELĠRTĠSĠ OPU sonrası periumblikal hematom varlığı (Cullen belirtisi) izlem ile düzelen iyi seyirli retro-peritoneal kanama göstergesidir. (A. pankreatit ve masif kanama ekarte edilmelidir) Bentov Y, 2006.
  30. 30. Olgu Sunumu OPU sonrası sol ayağında nörolojik yakınmalar olan hastada; ultrasonografide obturator boşlukta lumbosakral fleksusun üzerinde hematom ile uyumlu hipodens lezyon saptandı. Hematom basısına bağlı yakınmalar, konservatif tedavi sonrası tamamen kayboldu. MM Van Eenige, 1997.
  31. 31. Olgu Sunumu Esansiyel Trombocythemia OPU sonrası masif hemoperitonium (3 lt) LT-Sağ salpingoooferektomi Fertilite olumsuz etkilenebilir. Gebelikte trombotik veya kanama komplikasyonları görülebilir. IVF tedavisi öncesi multidisipliner yaklaşımla; tromboz ve kanama riski açısından, trombosit sayısının azaltılması, trombosit fonksiyonlarının iyi değerlendirilmesi şarttır. El-Shawarby SA, 2004.
  32. 32. Tanısı konulmamış kanama bozuklukları (ör;vWD) olan hastalarda yapılan IVF tedavisi; kullanılan ilaçların kanama eşiğini düşürme potansiyeli nedeniyle (ör; heparin), OPU işlem riskinde artış ve koagülopatinin tanısının konulmasında zorluk (ör;IVIG) nedeni olabilir. Moayeri SE, 2007.
  33. 33. Tromboz riski olan hastalarda OI sırasında koruyucu LMWH kullanımı, kanama dahil medikal komplikasyon riskinde artış yaratmamaktadır. Yinon Y, 2006.
  34. 34. Olgu Sunumu Fluoroskopi eşliğinde yapılan anjiografik uterin arter embolizasyonu; OPU sonrası görülebilen yaşamı tehdit eden abdominal kanamaların tedavisinde, başarılı bir tedavi seçeneğidir. Kart C, 2011.
  35. 35. Olgu Sunumu IVF gebeliği 29. hft gebelik haftasında ilk tanı (USG,MR) (pseudo-anevrizma) Post-partum 1.hft da anjiografik kesin tanı Sol inferior pudental arter (internal iliak arter dalı) pseudo- anevrizması Anjiografik oklüzyonla tedavi Bozdag G, 2008.
  36. 36. Olgu Sunumu 34 yaş endometriozis olgusu. OPU sonrası masif hematüri. Kan transfüzyonu, sistoskopide kanayan pseudo- anevrizma, Rezeksiyon ve koterizasyon ile tedavi. Jayakrishnan K, 2011.
  37. 37. Olgu Sunumu OPU sırasında ovaryan rüptür sonrası masif intraperitoneal kanama ve hemorajik şok. Acil laparatomi ile tedavi. Bandyopadhyay S, 2010.
  38. 38. Renkli Doppler USG OPU Güvenliğini Arttırır mı? Vajinal duvar boyunca ve intra-ovaryan değişik tipte arteriel damarları saptamak olasıdır. Bu nedenle OPU sırasında renkli Doppler USG kullanımı damar yaralanma riskini azaltabilir. Shalev J, 2004.
  39. 39. Renkli Doppler USG OPU Güvenliğini Arttırır mı? Ciddi intra-peritoneal kanama % 6 Rutin Doppler USG kullanımı ile sadece orta düzey peritoneal ve vajinal kanamaların % 15’ i saptanabilmektedir. Yine de renkli Doppler USG’ nin kullanımı rutin önerilmese de; ART işlem güvenliğinin artması ve kanama komplikasyonlarının azalması (öz. cx damarlar) açısından umut vaad etmektedir. Rı´squez F, 2010.
  40. 40. PELVĠK ENFEKSĠYON OPU sonrası görülme sıklığı % 1’ den az olup, % 0.2- % 0.5 oranlarında rapor edilmektedir. Ashkenazi J 1994, Govaerts I 1998. Enfeksiyonun formu pelvik enfeksiyondan, cerrahi drenaj gerektiren pelvik abseye kadar değişken olabilir. Bennet SJ 1993, Govaerts I 1998.
  41. 41. PELVĠK ENFEKSĠYON Ciddi pelvik enfeksiyon olasılığı 1 / 500 den azdır. British Fertility Society Factsheet, 2005.
  42. 42. PELVĠK ENFEKSĠYON Donmuş embryo transferi ve oosit donasyon işlemleri sonrası da pelvik enfeksiyonlara rastlamak olasıdır. Sauer MV 1992, Dicker D 1998.
  43. 43. PELVĠK ENFEKSĠYON Risk Faktörleri * PID veya geçirilmiş cerrahi öyküsü * Endometriozis * Pelvik yapışıklık * Hidrosalpinks varlığı * Yapısal genital anomali
  44. 44. PELVĠK ENFEKSĠYON Vajinal mikroorganizmaların direkt inokülasyonu yoluyla oluştuğuna inanılmaktadır. Abselerin etyolojisinde; Escherichia coli, Bacteroides fragilis, Enterococcus, ve Peptococcus gibi vajenin opportunist anaerobik enfeksiyon ajanları rol oynarlar. Bennet SJ 1993. Govaerts I 1998.
  45. 45. Pelvik Enfeksiyon Mekanizma*Vajinal mikroorganizmaların overe inokülasyonu *Latent PID reaktivasyonu *Direkt kolon yaralanması El-Shawarby SA, 2004.
  46. 46. PELVĠK ENFEKSĠYON OPU işleminden 1 hafta sonrasında görülen alt abdominal ağrı, dizüri, ve ateş akla pelvik enfeksiyonu getirmelidir. Eğer OPU sırasında var olan endometriomaya da girilmiş ve aspire edilmişse (kist içeriği mükemmel bir kültür ortamı-[Chen MJ, 2004]), enfeksiyon riski daha da artar. Younis JS, 1997.
  47. 47. Olgu Sunumu 47 yaş nullipar primer infertilite olgusu, girişim veya PID öyküsü yok. Endometrioma içinde dev denovo abse olgusu. 13 lt pü boşaltımı, subtotal histerektomi + BSO Hameed A, 2010.
  48. 48. PELVĠK ABSE Tubo-ovarian veya pelvik abse ciddi ve yönetimi zor bir durumdur . Çoğunlukla OPU işleminden sonraki ilk 3 hafta içerisinde saptanırlar. Ama literatürde 4 -56 gün veya 7- 43 gün sonra abse saptanımını bildiren yayınlar vardır. IVF sonrası gelişen ikiz gebeliğin 2. trimesterinde, OPU’ ya bağlı gelişen bilateral ovaryan absenin rüptürü. den Boon J, 1999.
  49. 49. Olgu Sunumu OPU sonrası bilateral ovaryan abse. Ġntravenöz 72 saat a.b tedavisine yanıt alınamaz ise, L/S veya L/T yapılmalıdır. Kelada E, 2007.
  50. 50. Olgu Sunumu 35 yaş nullipar eski endometrioma olgusu OPU sırasında endometrioma aspirasyonu. IVF sonrası dizigotik ikiz gebelik. 30. haftada haftada subfebril ateş sonrası abse tanısı, kan kültüründe S.viridans üremesi Vajinal fistülizasyon ile spontan abse drenajı Geniş spektrumlu a.b 31. hft C/S. Sağlıklı yeni doğanlar. Ek olarak post partum perkütan abse drenajı 2 ay sonra komplet iyileşme. Sharpe K, 2006.
  51. 51. OPU sonrası gelişen pelvik enfeksiyon, eğer gebelik oluşmuşsa yavaş ilerleme eğilimindedir. Al-Kuran O, 2008.
  52. 52. Olgu Sunumu 31 yaş nullipar açıklanamayan infertilite, OPU sonrası erken pelvik enfeksiyon gelişimi. Geniş spektrumlu antibiyotiğe rağmen düşmeyen ateş. OPU sonrası 9. gün abse tanısı, posterior kolpotomi ile abse drenajı ve T dren ß hCG (+), 3 hft sonra dren alınması. 38. hft tek sağlıklı vajinal doğum. Yalcinkaya TM, 2011.
  53. 53. Endometriozis-OPU 6 yıllık izlem, 5958 OPU olgusu. 10 PID (% 0.12) 2 mild, 3 stage III, ve 2 stage IV endometriozis, 1 endometrioma-4 cm Sonuç; Endometriozis OPU sonrası PID riskini arttırabilmektedir. Bu nedenle endometriozis olgularında daha etkin a.b proflaksisi, ve daha dikkatli vajinal hazırlık yapılması önerilir. Moini A, 2005.
  54. 54. Endometrioma-OPU 214 endometrioma olgusu Tedavi öncesi eksizyon yapılmamalı. Vajeni povidone iodine ile dezenfeksiyon sonrası steril izotonik sıvı ile yıkama. Endometriomaya girilmesinden kaçınılmalı. Ceftriaxone ile proflaksi (OPU dan 2 saat önce başlanarak 4 gün boyunca 1 gr/gün-IM) Abse olgusu görülmemiş. Benaglia L, 2008.
  55. 55. PELVĠK ENFEKSĠYON Proflaktik Antibiyotik Kullanımı Tartışmalı ise de; enfeksiyon riski taşıyan olgularda kullanılması daha uygundur. Van Os HC, 1992. Proflaktik antibiyotik kullanmadan yapılan 12.500 OPU işleminde 4 pelvik abse olgusu. Wikland M, 2007.
  56. 56. PELVĠK ENFEKSĠYON Proflaktik Antibiyotik Kullanımı Kullanılacak en iyi antibiyotiğin seçimi konusu da tartışmalıdır. Hayvan deneyleri cefazolin’e göre ampicillin ve doxycycline’ in daha üstün spekturumlu olduklarını göstermiştir. Van Os HC, 1992.
  57. 57. OPU Öncesi Vajenin Yıkanması Kullanılan ajanlar konusunda da konsensus yoktur. Çoğu merkez serum fizyolojik ile yıkamayı tercih etmektedir. Vajenin serum fizyolojik ile yıkanması sonrası çok düşük enfeksiyon oranları. Wikland M, 2007.
  58. 58. OPU Öncesi Vajenin Yıkanması Vajenin % 1’ lik povidone-iodine solüsyonu ile yıkanması atraktif ve etkin bir işlemdir. Ama serum fizyolojik ile yıkanan grupta, povidone grubuna göre gebelik oranları, fertilizasyon ve klivaj oranları değişmeksizin daha yüksek olduğundan (% 17.2 Vs % 30.3) povidone-iodine ile vajenin yıkanılması işleminden kaçınılmalıdır. Van Os HC, 1992.
  59. 59. OPU Öncesi Vajenin Yıkanması OPU öncesi povidone iodine ve sonrasında serum fizyolojik ile vajinal yıkama; IVF sonuçlarını olumsuz etkilemeksizin pelvik enfeksiyon riskini azaltmaktadır. Tsai YC, 2005.
  60. 60. OPU Sonrası Ġntravajinal Probiyotik uygulanımı Laktobasil prevalansını ve vajinal kolonizasyonu etkilemez, gebelik oranlarında artışa yol açmaz. Gilbao, 2005.
  61. 61. Olgu Sunumu 43 yaş, 3 başarısız IVF denemesi 4 hft önceki son OPU sonrası yüksek ateş, titreme. Jinekolojik semptom yok. Vancomycin, aztreonam, flagyl, ve ciprofloxacin tedavisi altında L/S( eski PID, bilateral hidrosalpinks, perihepatik adezyon). H/S piyometra tanısı. Endometrial biyopsisinde vancomycin rezistan enterococci. Septisemi gelişimi. Linezolid ve flagyl tedavisine yanıt. Oral tedavi ile taburcu. 2 hft a.b tedavisi sonrası düşürülemeyen ateş ve geçmeyen pelvik ağrı histerektomi- D5 sorunsuz taburcu. Sonuç: OPU sonrası görülen ateşin ayırıcı tanısında piyometra (Hofmann GE,2003) da düşünülmelidir. Nikkhah-Abyaneh Z, 2010.
  62. 62. Pelvik enfeksiyon varlığında; enfeksiyon tedavi edildikten sonraki bir dönemde transfer edilmek üzere embryoları dondurmak, en ideal yaklaşımdır.
  63. 63. Kanama Enfeksiyon Aspire edilen oosit sayısı, iğne giriş sayısı, zayıf PCOS’ lu olgu, düşük BMI, eski cerrahi öyküsü, genç yaş Normal fizik muayeneye rağmen ciddi abdominal ağrı ve pelviste TVUSG ile minimal kanama (3-4 mL), gizli retroperitoneal kanamayı düşündürmelidir. PID, geçirilmiş cerrahi öyküsü, endometriozis, pelvik yapışıklık, hidrosalpinks, genital anomali Enfeksiyon riskinde a.b proflaksisi, endometrioziste etkin a.b proflaksisi, dikkatli vajinal hazırlık yapılmalıdır. Povidone iodine ve serum fizyolojik ile vajinal yıkama; IVF sonuçlarını olumsuz etkilemeksizin pelvik enfeksiyon riskini azaltır.

×