Replika 23 2010

2,303 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,303
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Replika 23 2010

  1. 1. FIJAŁKOWSKI PAWLIK/MINAŁTO JARZĄBEK QUEER AS FOLK BEARB OOK ELLEN DLA PRENUMERTORÓW dwumiesięcznik społeczno-kulturalny LGBTQ magazyn bezpłatny ISSN 1896-3617 l a d y g a g a
  2. 2. wstępniak Tekst: Mariusz Kurc Spis treści 02 WSTĘPNIAK 08 OPINIE Król i król Praktyka queer Wydarzenia LGBTQ 2009 Recenzje najnowszych książek 03 WYWIAD 09 FELIETON Złota piętnastka bearbooka Przeciw „Rzeczpospolitej” Zestaw młodej lesbijki Gołym okiem: Men at play Wywiad z Urszulą „Uschi” Pawlik 10 WYWIAD Letnia burza i Michałem Minałto Samcołożnicy 21 RÓŻNE DZIEWCZYNY 04 NEWS i homoeroci odc. 1: początek Wiadomości z kraju i ze świata Wywiad z Paw- foto: D. Molga 22 STYL 05 KRAJ łem Fijałkowskim Hello Kitty, goodbye gorset KPH w 16 województwach 12 KULTUR A W spodniach i spódnicy Laska z miasta Posuńcie się! My też tu jesteśmy! 23 CZAJNIK 06 KULTUR A Damą być czyli orientacje gwiazd „Queer as folk” w Polsce Ellen DeGeneres Barciak, Ziobro, Hall, Przemyk, Krzemiński Praktyka queer Ukazał się pierwszy numer re- Z kolei dr Antu Sorainen, fińska teo- orientacji seksualnej, nie obchodzi nas ona. aktywowanej „Furii” – nieregu- retyczka queer, z którą wywiad Katarzyny Nie promujemy postawy „jestem gejem/lesbij- larnika feministyczno-lesbijskie- Surmiak-Domańskiej ukazał się w „Wysokich ką/bi/trans..., bo ››taki się „urodziłem”‹‹. Nasi go. A w nim m.in. znakomity obcasach” (12.12.2009), mówiła o rozdźwię- bohaterowie i bohaterki mówią raczej: „jestem foto: M.Rak tekst Anny Laszuk, redaktorki ku pomiędzy akademickimi teorety(cz)kami gejem/lesbijką/bi/trans... i nie wstydzę się te- naczelnej (i od tego numeru queer a działacz(k)ami LGBT: Nasze sposoby go, nie boję się o tym mówić otwarcie.” Tak również felie- myślenia są kompletnie różne. Oni uważają, naszym zdaniem wygląda praktyka queer – jak tonistki „Re- że teoria queer to pusta gadanina, która nie cytowany obok comingoutowy okrzyk amery- pliki”), pt. „Nowoczesny closet ma zastosowania w codziennym życiu. Pró- kańskiego ruchu LGBT. (MK) czyli queer po polsku”. Autorka bują wszelkimi sposobami zasymilować się ze pisze w nim: Mimo że ujawnia- światem heteronormatywnym. Jednocześnie 1% na KPH nia się na masową skalę nie by- Sorainen nie ma problemu z samookreśleniem Przekazując 1% Twojego podatku na rzecz KPH, ło, już tu i ówdzie jest ono passe. (…) Dokładnie się: Nie kryję tego, że jestem lesbijką. wspierasz tolerancję. To proste i nic nie kosztuje. chodzi mi tak o niektóre działaczki, jak i studentki Wybór pomiędzy „teorią queer” (w pol- Wypełnij tylko odpowiednią rubrykę w rocznym lesbian i gender studies, czy młode dziewczyny skim wydaniu) a „asymilacją z heteronormą” zeznaniu podatkowym. Wpisz nazwę „Stowarzy- z tzw. branży. Zjawisko dotyczy również męż- wydaje mi się fałszywy. „Replika” postuluje, szenie Kampania Przeciw Homofobii” oraz numer KRS: 0000111209 czyzn. Amerykańskie „queer” było polityczne („we podobnie jak Laszuk, „dawanie świadectwa” are here, we are queer, get fucking used to it” różnorodności nieheteronormatywnych tożsa- – „My, „zboczeńcy”, jesteśmy tu – przyzwyczajcie mości seksualnych bez poczucia wstydu czy Prenumerata się, kurwa, do tego” – krzyczano w USA na de- winy. Ze zdumieniem więc przeczytałem reto- Jeśli chcesz otrzymywać dwumiesięcznik „Replika“ monstracjach antyhomofobicznych) i wyzwalało ryczne pytanie Joanny Mizielińskiej, polskiej do domu – wykup prenumeratę. Koszt rocznej od sztywnych kategorii płciowych/seksualnych. teoretyczki queer (w tekście „Ponadnarodowe prenumeraty to 48 zł (przesyłka krajowa). Wpłat Queer po polsku, jak pisze Laszuk, ulokowało się spojrzenia na teorię queer w Wielkiej Brytanii należy dokonywać na: Kampania Przeciw Homofo- bii, numer konta: 35 2130 0004 2001 0344 2274 bezpiecznie gdzieś pomiędzy biblioteką uniwer- i Polsce – wyzwanie dla angielsko-amerykań- 0001, z dopiskiem: Replika – prenumerata (daro- sytecką a modnym wielkomiejskim klubem i w skiego spojrzenia na teorię queer” w „InterA- wizna) oraz podaniem dokładnego adresu do prze- naszych realiach „wyzwoliło” swych zwolenni- liach”(4/2009): Dlaczego większość aktywistów syłania magazynu. ków/-czki przede wszystkim od... polityki. uważa, że „coming out” i polityka tożsamości Wydawca: Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii, ul. Żelaz- Polski ruch LGBT musi być polityczny, oparte na naturalistycznej koncepcji orientacji na 68, Warszawa, tel.: 022 423 64 38, replika@kph.org.pl aby przeprowadzić zmiany, które wypisujemy seksualnej (jako biologicznie uwarunkowanej/ Redaktor naczelny: Mariusz Kurc www.replika.kph.org.pl Redakcja: Maciej Kirschenbaum, Magda Pocheć, Bartosz Reszczak, na sztandarach (związki partnerskie, walka danej) jest bardziej skuteczną strategią? Krzysztof Tomasik z mową nienawiści, uregulowania prawne „Replika” stoi na stanowisku, że coming Współpraca: Robert Biedroń, Ewa Bury, Paweł Fischer-Kotowski, Woj- dotyczące homorodzicelstwa, edukacja itd.). out i polityka tożsamości, owszem, są najbar- ciech Kowalik, Maciej Kucharski, Łukasz Maciejewski, Dagmara Molga, Radek Oliwa, Ewa Tomaszewicz, Anna Urbańczyk, Bartosz Żurawiecki Zamiast więc rozbijać od wewnątrz i tak sła- dziej skuteczną strategią walki z homofobią, Skład: Agnieszka Kraska by ruch LGBT walką o zniesienie kategorii płci patriarchatem etc., ale nie opiera tych pojęć www: Monika Czaplicka Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych oraz zastrzega sobie i seksualności, może lepiej wyrazić wreszcie o „naturalistyczną koncepcję orientacji seksu- prawo do ich redagowania i skracania. Przedruki po uzyskaniu pi- różnorodność w jego ramach – pisze Laszuk. alnej”. Nie zajmujemy się „biologicznością” semnej zgody wydawcy. 2
  3. 3. Przeciw wywiad „Rzeczpospolitej” Wywiad z Urszulą „Uschi” Pawlik i Michałem Minałto Rozmawiał: Bartosz Reszczak 15 czerwca 2009 r. w „Rzeczpospolitej” znalazł się rysunek Andrzeja Krauzego, przedstawiający mężczyznę tłumaczą- cego kozie, że są następni – po parze gejów – w kolejce do ślubu. Odpowiedzią na oburzenie społeczności LGBT był komentarz publicysty „Rz”, Macieja Rybińskiego, który „mieszane małżeństwa kozio-ludzkie” nazwał dwupłciowymi i zgodnymi z naturą. Następnie „Rz” opublikowała artykuł Toma- sza P. Terlikowskiego „Rewolucja homoseksualna”, w którym czytamy m.in. „Jeśli prokreacja, wychowanie i wierność nie mają znaczenia w stosunkach dwóch part- nerów, a celem jest tylko ich zadowolenie, to nie ma powodów, by czynić różnicę między relacją homoseksualną a zoofilską”. 2 grudnia 2009 r. do sądu wpłynął foto: Dagmara Molga pozew o naruszenie dóbr osobistych przeciw Krauzemu, Terlikowskiemu, Pawłowi Lisickiemu, redaktorowi naczelnemu „Rz” oraz Presspublice, wydawcy „Rz” (Maciej Rybiński w październiku 2009 r. zmarł). Pozew złożyli Urszula „Uschi” Pawlik i Michał Minałto, biseksualistka i gej działający w Stowarzyszeniu Otwarte Fo- rum, dziennikarz i dziennikarka portalu LGBT www.homiki.pl Co poczuliście widząc rysunek z kozą? Wspiera Was m.in. Kampania Przeciw Homo- Ale w polskim prawie nie ma kategorii UP: Złość. I od razu myśl, że nie można fobii, Lambda Warszawa, Polskie Towarzyst- precedensu. tego tak zostawić. wo Prawa Antydyskryminacyjnego. UP: To prawda, jednak sądy polskie, cho- MM: Przygnębienie. Potem dopiero wolę dzia- MM: Tak, nie czujemy się w tej sprawie ciaż nie muszą, zazwyczaj biorą pod uwagę kie- łania. Mam poczucie, że intencją tej „satyry” było samotni. runek wyrokowania w poprzednich podobnych raczej poniżyć czy zohydzić osoby homoseksualne, „Rzeczpospolitą” wydaje się wspierać sprawach. Ponadto, do polskich mediów po- a nie kogokolwiek rozbawić, poza homofobami. Jacek Adler z gaylife.pl, który na łamach szedłby jednoznaczny przekaz: tak postępować Nie pierwszy raz zrównuje się homoseksualizm „Rz” uznał proces za zbędny, mówiąc: nie wolno. Wydawcy dwa razy pomyślą, zanim z zoofilią, która przecież jest przestępstwem, „Skoro mamy wolność słowa, to wolno opublikują podobną „satyrę” czy publicystykę. a do tego zjawiskiem wyjątkowo obrzydliwym. krytykować wszystko i każdego, kto bie- A jeżeli przegracie? Dziewczyny z Naszej Sprawy walczyły w sądzie rze udział w życiu publicznym”. MM: Wartością samą w sobie jest wpro- z poznańskimi radnymi, którzy zrobili podobne po- MM: Nie godzimy w wolność słowa. Każ- wadzenie naszego powództwa na wokandę. równanie. Stąd zresztą pomysł, by nasze działanie da wolność obwarowana jest obowiązkami Nie postrzegam tej sprawy w kategoriach wy- nazwać Naszą Sprawą 2. Bohaterki NS solidaryzu- i odpowiedzialnością, a krytyka to nie to sa- granych czy przegranych. Będziemy nagłaśniać ją się z NS2 i służyły nam pomocą. mo, co obrażanie i podawanie kłamliwych in- zarówno przebieg rozpraw, jak i wyroki. Walo- NS zakończyła się ugodą i przeprosinami. formacji. Każdy ma prawo, gdy poczuje się ura- ry edukacyjne, nawet jeżeli sąd nie zgodzi się O co Wy walczycie? żony, domagać się zadośćuczynienia i to sąd z nami, są nie do przecenienia. UP: O publikację sprostowania, o co wcześ- zdecyduje, kto ma rację. Najgorsze jest, gdy Ale przegrana może spowodować – choćby niej bezskutecznie wnosiliśmy, oraz wpłatę 10 w debacie publicznej zachodzi manipulacja z przekory – całą serię rysunków i tekstów tys. zł na cele społeczne. faktami, co niestety we wspomnianych przez porównujących homoseksualizm do zoofilii. Dlaczego akurat ta sprawa skłoniła Was ciebie komentarzach się zdarzyło. UP: Podejmujemy ryzyko, chcąc przede do podjęcia kroków prawnych? W polskich UP: Warto dodać, że temu samemu Jacko- wszystkim dowiedzieć się, czy takie publikacje mediach często niewybrednie ośmiesza się wi Adlerowi udzielił wywiadu prof. Tomasz są zdaniem polskiego sądu dopuszczalne. osoby LGBT, przykładem choćby wypowie- Nałęcz, który w oparciu o podane przez niego Dlaczego minęło aż ponad 5 miesięcy od dzi Korwina-Mikke czy Cejrowskiego. niepełne i częściowo nieprawdziwe informacje publikacji do pozwu? UP: Oprócz porównania naszej orientacji skrytykował nasze działania. Po dokładnym MM: Za pozew wzięliśmy się dopiero, gdy seksualnej do zoofilii, poruszyło nas, że ten ry- zapoznaniu się z całą sprawą odwołał jednak nie doczekaliśmy się „dobrowolnych” przeprosin. sunek był jedynym komentarzem „Rz” do Para- swoją krytykę i udzielił nam poparcia. To bardzo żmudna praca. Bardzo pomógł nam dy Równości, na której nieśliśmy transparent Jakie skutki mogłaby przynieść wygrana? Wojtek Szot, nasz rzecznik prasowy. W sądzie z napisem „Żądamy ustawy o związkach part- MM: Pokazałaby, że nie można bezkarnie reprezentuje nas mecenas Jacek Świeca. Sprawa nerskich”. „Rzeczpospolitą” prenumeruje cała kłamać na temat osób homo i biseksualnych, może ciągnąć się latami, potrzebujemy wytrwa- administracja i wiele poważnych firm, trudniej a także pomogłaby kształtować przyszłe wyro- łości, a na razie czekamy na pierwszą rozprawę. machnąć ręką na opiniotwórczy dziennik. ki sądów w podobnych przypadkach. www.naszasprawa2.pl 3
  4. 4. newsy Teksty: Paweł Fischer-Kotowski Kraj Warszawa. W Warszawie przy stacji Metro pary gejów. Zawarł go ze swoim partnerem Ry- Centrum kilku nieznanych mężczyzn uderzyło szard Giersz, znany z wygranego procesu o znie- Radziszewski w twarz chłopaka, nazywając go „pedałem”, wagę przez sąsiadkę (m.in. słowem „pedał”). z Paszportem Polityki gdy ten nie chciał „dorzucić się do piwa”. Spra- Posłowie PiS zgłosili do MSWiA propozy- wą zajęła się prokuratura. cje zwalczania pedofilii – m.in. monitorowanie Lubuskie. We wsi Borowina 19-latek zabił blogów i gejowskich klubów. foto: Kuba Dąbrowski rodziców. Jak wyznał policji, zrobił to po kłótni, Poseł PiS Stanisław Pięta porównał spowodowanej brakiem akceptacji rodziców homoseksualizm do zoofilii, nekrofilii i pedofilii dla jego homoseksualnej orientacji. w interpelacji do Ministra Kultury dotyczącej Szczecin. W trakcie V Festiwalu Racjonali- planowanej na czerwiec wystawy „Homo Ars stycznego odbył się pierwszy ślub humanistyczny Erotica” w Muzeum Narodowym. Laureatem Paszportu „Polityki” w dziedzinie sztu- „Związkowcy” ki wizualne został Karol Radziszewski: malarz, performer, autor instalacji wideo i fotografii, Portugalia, jako 8. kraj świata, zalegalizowała z kolei heteroseksualna para, której odmówiono a ostatnio także kurator (głośna wystawa „Siusiu małżeństwa homoseksualne (ale bez prawa zarejestrowania związku partnerskiego (prawnie w torcik” w Zachęcie). do adopcji dzieci). To bardzo dobry krok w kie- zarezerwowanego tam wyłącznie dla par jednopł- W 2005 r. założył gejowski nieregularnik „DIK runku budowy społeczeństwa sprawiedliwszego ciowych), zamierza wejść na drogę sądową. Fagazine”, którego jest wydawcą i redaktorem na- i bardziej tolerancyjnego – oświadczył portugalski A my (czyli Grupa Inicjatywna ds. związków czelnym. premier Jose Socrates. Podobnie postąpiły również partnerskich – Kostrzewa, Kurc, Legierski, Szypuła) Został wyróżniony za odwagę i nowatorstwo. władze Mexico City – 20-milionowej stolicy Mek- kontynuujemy otwarte debaty w największych mia- Odbierając nagrodę powiedział: Chciałem syku i stanu Waszyngton (nie udało się natomiast stach Polski na temat możliwości wprowadzenia ure- tu zacytować Lady Gagę i podziękować Bogu w Nowym Jorku). Po pewnych perypetiach ostatecz- gulowań prawnych dla związków osób tej samej płci. i gejom. Dziękuję rodzicom, babciom, bratu nie 29 grudnia 2009 r. doszedł do skutku pierwszy Za nami już m.in. Wrocław, Gdańsk, Poznań, Rzeszów, Kamilowi, mojemu chłopakowi Pawłowi oraz ślub gejowski w Argentynie (zawarli go Alex Frey- Łódź, Katowice, Warszawa i Szczecin. Przed nami m.in. dyrekcji Zachęty za to, że pozwoliła mi nasiusiać re i Jose Maria di Bello). W Wielkiej Brytanii Lublin, Kraków, Białystok, Olsztyn, Toruń. (MK) w ten torcik. (KT) Świat Austria. Sąd zakazał określania mianem „oso- wirusa HIV, uprawiają seks, 5 lat więzienia za Stany Zjednoczone. by homoseksualnej” Jörga Haidera – nieżyjące- „rozpowszechnianie i promocję” homoseksu- Annise Parker z Partii go lidera skrajnej prawicy – oraz sugerowania, alizmu, 7 lat – za występowanie w obronie Demokratycznej, lesbijka, foto: mat. pras. że przed śmiercią miał kochanka płci męskiej. praw homoseksualistów, 3 lata za uchybienie została nową burmi- Wywalczyła to jego żona w procesie z m.in. obowiązkowi informowania policji o wszelkich strzynią Houston, stolicy „Bildem”. W orzeczeniu czytamy, że homosek- przejawach homoseksualizmu, także dla człon- Texasu, czwartego co do sualizm jest „niegodny”, narusza „dobre imię” ków rodzin gejów, 7 lat za wynajęcie homo- wielkości miasta USA. Annise Parker i „łamie dobre normy obyczajowe”. seksualiście domu lub mieszkania. Przyczyny Prezydent Obama miano- Uganda. Parlament proponuje wprowa- nasilenia się homofobii w Afryce upatruje się wał Sharon Lubinski szeryfem okręgu Minne- dzenie dożywocia za seks homoseksualny, w swoistej „inwazji” chrześcijańskich funda- sota. To pierwsza tego typu nominacja osoby, kary śmierci dla tych, którzy będąc nosicielami mentalistów, głównie z USA. która deklaruje orientację homoseksualną. Walentynki LGBT IV Festiwal „Równe prawa do namiętności” (godz. 17.00, „Homopresje, czyli impresje na tematy niehe- miłości” odbędzie się w Warszawie niedziela, 14.02). Po pierwszym teronormatywne” (m.in. Oiko Petersen), a o godz. w dniach 11-14.02.2010 r. Orga- z nich w Delikatesach TR wystąpi 20.00. – spektakl „Szwindel” w wykonaniu Grupy nizator, czyli Grupa Młodzieżowa z almodovarowymi piosenkami Dochodzeniowej. Ci, którzy w sobotę nie zdecydu- Kampanii Przeciw Homofobii La Luna i Rossitta Perez (godz. ją się na Rossittę Perez i La Lunę, mogą bawić się od przewiduje zestaw różnorodnych 21.00). W czwartek (11.02) 21.00. na Kotylion Party foto: mat. pras. atrakcji. Kinomani będą z pew- w klubie Rasko od 19.00 miłosne w Obiekcie Znalezionym. nością uszczęśliwieni pokazami karaoke oraz rozdanie Antyna- Zagra Double Trouble. dwóch pierwszych, nieznanych gród – Tęczowych Dzików 2009. Zaś ukoronowaniem w Polsce, filmów Pedro Almo- Wcześniej, bo już od 18.00, w festiwalu będzie koncert dovara w Kinie Lab – „Pepi, 1500 m2 Do Wynajęcia – Slam Marii Sadowskiej (+ after- Luci, Bom i inne dziewczyny Poetycki. W tym samym miejscu party) w Monobarze (godz. z sąsiedztwa” (godz. 17.00, so- w piątek o godz. 19.00 – wer- 21.00, niedziela, 14.02). bota, 13.02.) oraz „Labirynt nisaż wystawy fotografii (mat.pras.) 4
  5. 5. KPH w 16 kraj województwach Mapa: Sławek Sokołowski Kontakt do Oddziałów/Grup GDAŃSK Inicjatywnych KPH: OLSZTYN Białystok: Łukasz Karbarz bialystok@kph.org.pl Gdańsk: Anna Urbańczyk trojmiasto@kph.org.pl SZCZECIN Katowice: Tomasz Kołodziejczyk BIAŁYSTOK slask@kph.org.pl TORUŃ Kielce: Weronika Pośnik kielce@kph.org.pl Kraków: Aleksandra Sowa krakow@kph.org.pl WŁOCŁAWEK Lublin: Magda Łuczyn lublin@kph.org.pl POZNAŃ Łódź: Piotr Płacek lodz@kph.org.pl WARSZAWA Nowy Jork: Anna Kondracka nyc@kph.org.pl ZIELONA GÓRA Olsztyn: Sandra Ejsymont olsztyn@kph.org.pl ŁÓDŹ oraz Damian Chorodek damian.chorodek@wp.pl Opole: Agnieszka Turek opole@kph.org.pl SIERADZ Poznań: Sandra Wiktorko poznan@kph.org.pl JELENIA WROCŁAW GÓRA LUBLIN oraz Jakub Wilczyński hallocafe@onet.eu Rzeszów: Grzegorz Tereszkiewicz WAŁBRZYCH KIELCE podkarpacie@kph.org.pl OPOLE Szczecin: Daniel Michalski szczecin@kph.org.pl NYSA Toruń: Agnieszka Szpak torun@kph.org.pl Warszawa: Agata Chaber warszawa@kph.org.pl KATOWICE Wrocław: Ola Michułka oraz Beata Borkowska RZESZÓW KRAKÓW wroclaw@kph.org.pl Wschód (Białoruś, Ukraina): Rodion Bohush oddzialy KPH powstale przed 2009r. wschod@kph.org.pl oddzialy KPH lub grupy Inicjatywne powstale w 2009r. Zielona Góra: Katarzyna Bienias zielonagora@kph.org.pl zalążki przyszłych struktur KPH Dla KPH rok 2009 r. przebiegał pod znakiem działania były możliwe dzięki wsparciu finan- jewódzkim, w którym powstał oddział, są Kielce. aktywizacji lokalnych środowisk LGBT w całej sowemu Fundacji Stefana Batorego. Kielecka grupa inicjatywna 1 grudnia, podczas Polsce. Powstało aż 9 nowych oddziałów lub Koniec 2009 r. przyniósł aktywizację środowi- dnia walki z AIDS, rozdawała prezerwatywy i ulot- grup inicjatywnych (patrz: miasta zaznaczone ska LGBT w Opolu. Oddział KPH w Łodzi, który ki informacyjne na głównej ulicy miasta. na pomarańczowo na mapie), w pięciu ko- powstał pod koniec listopada 2009 r., w grudniu Potencjalni działacze/-ki z mniejszych miast lejnych miastach działają zalążki przyszłych zorganizował debatę na temat związków part- mogą tworzyć grupy wolontariackie KPH. W 2009 r. struktur. Od końca 2009 r. KPH jest obec- nerskich oraz współorganizował festiwal filmowy takie grupy powstały m.in. we Włocławku i Jele- na w każdym województwie. Wszystkie te „A million different loves”. Ostatnim miastem wo- niej Górze. wolontariat@kph.org.pl (MK) Ludzie KPH: Anna Urbańczyk Laska z miasta w którego nie gram, założyłabym knajpę wegetariańską. szczególnie „Grę w klasy” Cortazara, beat generation oraz „Middlesex” Eu- Ania Urbańczyk jest jedną z najstarszych wiekiem osób Kocha miasto: Jestem przecież genidesa. To chyba, też ze względu w KPH, o czym mówi z przerażeniem. Działa od 2004 r. Urban Chick (miejska laska – przyp. na wątki queerowe, mój numer jeden. Obecnie jest członkinią zarządu i koordynatorką oddzia- red.), tak po angielsku brzmi moje Fascynują mnie też późni debiutanci, łu trójmiejskiego. Redaguje też portal o różnorodności nazwisko – śmieje się Ania. Udaje jak Jose Saramago. Relaksuje ją kąpiel, i tolerancji MultiKulti (www.multikulti.org.pl). jej się pozostać idealistką, nonkon- sport, gotowanie, napędzają – wy- Jej pasją są podróże po byłych krajach ZSRR, sa- formistką, żyć aktywnie i aktywi- zwania, sprzeciw wobec homofobii, ma może uchodzić za przodowniczkę pracy, pracowała stycznie. Sama o sobie mówi: I’m życia w państwie katolickim, wobec m.in. w kilku redakcjach, laboratorium farmaceutycz- a freak and I’m proud! (Jestem fre- marginalizacji kultury. nym, kuchni, była nawet szczudlarką podczas festiwa- akiem i jestem z tego dumna!). Py- Uwielbia Sheryl Crow, nie tylko lu teatralnego w Omanie. Jest zapaloną animatorką tana o najbardziej „lesbijską” rzecz foto: arch. pryw. za jej muzyczne dokonania, od wielu kultury, w przyszłości chciałaby pisać książki lub zająć na świecie, wymienia… żucie lat celebruje jej urodziny. Chętnie za- się dogoterapią, choć równie poważnie myśli o po- wykałaczki. Wolny czas spędza na lekturze: Uwiel- prosiłabym ją na herbatę, choć wolałabym, by nie siadaniu klubu lub knajpy: Gdybym wygrała w totka, biam całą literaturę iberyjską i iberoamerykańską, skończyło się na rozmowie! (B.R.) 5
  6. 6. kultura „Queer as folk” w Polsce Tekst: Mariusz Kurc Kultowy gejowski serial od 1 marca 2010 r. po polsku ekskluzywnie na antenie nFilmHD oraz nFilmHD 2 Czterech homoseksualnych przyjaciół koło stracić dziewictwo z Bria- trzydziestki: rezolutny, choć też nieco irytu- nem i od niego dowiedzieć jący Michael, ironiczny i trochę zakomplek- się praktycznie, na czym siony Ted, przegięty i wesoły Emmett oraz polega rimming. Następ- boski brutal Brian, prawdziwa seks-maszyna, nie stanowcza Melanie przed którą nogi każdego geja w Pittsburghu i opiekuńcza Lindsay, pa- Brian i Justin rozkładają się same. Oprócz nich, 17-let- ra lesbijek, którą poznaje- ni blond aniołek Justin, który ma szczęście my w momencie, gdy dziewczyny stają się ro- dzicami (biologicznym ojcem dziecka urodzo- nego przez Lindsay jest Brian). I jeszcze najwspanialsza gay- -friendly mama (Mi- chaela) na świecie, czyli Debbie – du- żo bardziej dumna z gejostwa syna niż on sam – oraz jej brat, wujek Victor. Plus cały korowód drugoplanowych postaci. Ich perypetie będzie można od marca śledzić nie z anglojęzycznych kaset czy płyt dvd (oficjalnych lub nie), ale po polsku, na polskim kana- le telewizyjnym. Pełne 5 sezonów. 83 odcinki. Ory- ginalny QUEER AS FOLK powstał w Wielkiej Brytanii. Dwa sezony były emitowane przez Channel 4 w latach 1999-2000. Suk- ces serialu skłonił Amerykanów do nakręcenia własnej od lewej dr David Cameron i Michael – znacznie rozsze- 6
  7. 7. rzonej – wersji, którą można było oglądać na Showtime mię- dzy grudniem 2000 a sierpniem 2005 r. Właśnie tę wersję obejrzą teraz polscy widzowie. QUEER AS FOLK jest najlepszym pod względem artystycz- nym i najwszechstron- niejszym pod wzglę- dem sposobu pre- zentowania tematyki gejowskiej dziełem telewizyjnym. W cią- gu pięciu sezonów jego twórcom udało się jeden po drugim omówić i pokazać pra- wie wszystkie aspekty życia gejów i lesbijek we współczesnym społeczeństwie. Tytuł „Queer as folk” jest wzięty z angielskiego powiedzenia „There’s nought so queer as folk” i znaczy tyle co – „nie ma nic rów- nie dziwacznego, co człowiek”. Poznajemy życie społeczności od lewej Lindsay z małym Gusem i Melanie homoseksualnej ze szczegółami i we wszelkich jego dobrych w pracy, Brian praktycznie nie utrzymuje kontak- LGBT coraz bardziej przypomina bohaterów po- i złych odmianach, ani przez chwilę nie tra- tu z bardzo homofobicznymi rodzicami, Emmett kazanych w QUEER AS FOLK. To zresztą zmie- cąc z pola widzenia prawdy, że przedstawieni musiał uciekać do Pittsburgha z prowincji itd. nia się bardzo szybko. Sądzę, że gdy będziemy bohaterowie są równoprawnymi członkami Co nie znaczy, że tkwią w psychicznym dołku kończyli emisję ostatniego piątego sezonu QAF, społeczeństwa. Chciałbym, aby to humani- i nie prowadzą bujnego życia uczuciowego życie polskich gejów i lesbijek będzie znaczą- styczne przesłanie serialu dotarło do widzów: i erotycznego. Michael beznadziejnie kocha się co różniło się od tego, które jest teraz naszym tak wygląda życie tej mniej znanej i mniej w Brianie. Brian traktuje go jak kumpla i zalicza udziałem. Zmiany dokonują się błyskawicznie licznej części normalnych obywateli każdego kolejnych przystojniaków (a „przerób” ma spory i są nieuchronne, a emisja QAF może je tylko kraju – mówi Tomasz Raczek, szef kanałów – kilku na tydzień). Ted ma tremę przed każdym przyspieszyć! filmowych telewizji „n”. podrywem i rzeczywiście permanentnie dostaje Nie ukrywa też, że sam jest fanem serialu: Sporo tu humoru, mnóstwo ciekawych kosza. Do tego dochodzi całe spektrum zagad- QAF ujął mnie tym, że nie używa stereoty- rozwiązań fabularnych świadczących o tym, że nień dotyczących HIV – nosicielami są wujek Vic pów do opisania życia gejów i lesbijek. Że nie twórcy z „gejowskim światem” są za pan brat, i Ben, postać, która pojawi się w drugim sezonie uderza w tony martyrologiczne (których nie no i bardzo dużo seksu. Pokazanego bardzo serialu. Oraz homorodzicielstwo – dwie mamy lubię najbardziej) i nie próbuje naszego życia śmiało i apetycznie. Ponieważ akcja dzieje się Melanie i Lindsay oraz ich mały synek Gus. Czy przedstawiać w kategoriach rozdzierającego w Pittsburgu (w wersji brytyjskiej – w Manche- polscy geje i lesbijki odnajdą się w tych proble- dramatu. Pokazuje je w sposób pozytywny sterze), nie jest to „gejowski seks w wielkim mie- mach? Raczek nie ma wątpliwości: Tak, mam i zjednujący sympatie obserwatorów. A na ście” – Michael ma trudności z coming outem wrażenie, że z dnia na dzień polska społeczność dokładkę – prawdziwy! Internauci głosujący na www.afterelton.com uzna- li Briana za najlepszego gejowskiego bohatera te- lewizyjnego. Jego związek z Justinem opierający się na zasadach nienaśladujących heteronorma- tywnych wzorców (m.in. można uprawiać seks z innymi, choć tylko raz z jednym partnerem; trój- kąty tudzież żywe prezenty urodzinowe w postaci przystojniaka na gorący numerek są mile widzia- ne), powinien stanowić cenny wkład subkultury Brian gejowskiej w kulturę w ogóle. Justin Ted i Emmett 7
  8. 8. opinie nie Wydarzenia LGBTQ 2009 Kobiety- KPH UFA Kobietom.com Z pewnością nie możemy po- W mijającym roku dwie rze- W minionym roku doszło do ist- wiedzieć, że doświadczyliśmy czy wydają mi się najważ- nego wysypu akcji, publikacji, wiekopomnych chwil. W moim Dagmara niejsze. Marta niusów i przełomów – dlatego Agnieszka Molga Abramowicz Weseli osobistym rankingu jednakże Po pierwsze, społeczny nie będziemy skupiać się na kon- znalazły się wydarzenia, na któ- ruch wokół ustawy o związkach partner- kretnych wydarzeniach, a raczej re warto zwrócić uwagę: skich – pikiety pod Sejmem, debaty w róż- na trendach. Po 20 latach od upadku socjalizmu – Reaktywacja legendarnej Furii – periodyku femini- nych miastach Polski, zawiązanie się grupy stwierdziły/-liśmy, że w dziedzinie praw kobiet styczno-lesbijskiego – świetne teksty, wysoki poziom roboczej lobbującej za ustawą. i osób nieheteroseksualnych zmiany są co najmniej pierwszego-nowego wydania. Brawo dziewczyny! Niestety, klimat polityczny nie sprzy- niezadowalające. Rok 2009 pokazał, że potrafimy – Walka o dobre imię Ryszarda Giersza, który ja marzeniom o możliwości zawierania się zmobilizować: sukcesem (na 150%) zakończyło wygrał proces ze zniesławiającą go sąsiadką. związków partnerskich, więc bez silnego, się zbieranie podpisów pod projektem ustawy pa- (to ważna inicjatywa, która mówi, że każdy społecznego ruchu trudno mi sobie wy- rytetowej. Szczególnie ważna w polskim kontek- w tym kraju można walczyć o siebie!). obrazić przyjęcie ustawy o związkach part- ście była również oddolna mobilizacja przeciwko – W tym kontekście walki warto wspomnieć nerskich przez polski parlament. litewskiej ustawie o treściach niebezpiecznych dla o Naszej Sprawie 2 – walce Uschi Pawlik i Mi- Druga ważna rzecz – mobilizacja ge- nieletnich. Z drugiej strony, kryzys w środowiskach chała Minałto (patrz: str. 3 – przyp. red.). jów i lesbijek z mniejszych miast i chęć do polskich działaczy i teoretyków LGBT stał się zaczy- – Dzień Wychodzenia z Szafy – inicjatywa, która, działania. nem dyskusji o polityce queer i szansach wykorzy- mam nadzieję, rozwinie się w przyszłym roku. W tym roku powstały oddziały KPH stania jej do stworzenia – Rozwój działalności organizacji LGBTQ – za- w Olsztynie, Lublinie, na Podkarpaciu, w Po- szerszej platformy poro- równo w sferze społecznej, jak i kulturalnej. znaniu, Zielonej Górze i Kielcach. Lada mo- zumienia między dyskry- – Barbie Girls – lesbijki, które zdobywają ma- ment, dzięki zaangażowaniu grup inicjatyw- minowanymi grupami sową popularność. nych, powstaną w Białymstoku, Łodzi i Opo- społecznymi. CDN! W 2009 roku nie stało się nic pozytywnego lu. A w związku z tym naj- w sferze politycznej. A minu- większy sukces Kampanii Druk „Repliki“ finansowany sem jest ciągły brak spójności, Przeciw Homofobii – mamy z dotacji instytucjonalnej Fun- czy ogólnej strategii w działal- oddział KPH w każdym wo- dacji im. Stefana Batorego. ności organizacji LGBTQ. jewództwie! Homiki.pl InnaStrona.pl Gejowo.pl Ten rok był rokiem działaczy. Obstawiam wydarzenie mało W 2009 r. niektóre pań- Wypada tutaj uhonorować spektakularne, ale moim zda- stwa zrobiły krok do przodu Marcin wszechobecnego Wojtka Szota Radek niem przełomowe. Ryszard Krzysztof (związki w Austrii i Urugwa- Teodorczyk (wyd. Abiekt.pl), Annę Grodzką Oliwa Giersz pozywa sąsiadkę, która Halama ju), inne cofnęły się, sta- (TransFuzja), kabaret Barbie Girls, uprzykrzała mu życie niewy- wiając na homofobię (Litwa, Rafała Majkę (Młodzi Socjaliści), Mirkę Maku- brednymi uwagami dotyczącymi jego orienta- Uganda). To rok oscarowego sukcesu chowską (KPH). Najważniejszym wydarzeniem cji seksualnej i wygrywa! Pan Ryszard dopiął „Obywatela Milka” – filmu, do obejrzenia 2009 r. jest proces Ryszarda Giersza, mieszkań- swego i pokazał, że polskie prawo chroni także którego powinno się zmusić wszystkie pol- ca Wolina, który wytoczył swojej sąsiadce. Nie godność osób homoseksualnych. Dla mnie skie homiki. I to rok śmierci Stephena Ga- dał się opluwać i obrażać, postanowił zawalczyć najważniejszy jest jednak inny aspekt tego tely’ego – jego coming out skłonił innych o swoją godność. I wygrał! Pokazał całej Polsce, wydarzenia. Oto okazuje się, że nie jesteśmy do wyjścia z szafy, np. mnie. że osoby homo z małych miasteczek również wcale skazani na łaskę czy niełaskę tzw. ICH W Polsce straciliśmy przyjaciela, prof. mają prawo do godnego życia. Niedawno (rządu, kościoła, społeczeństwa). Mamy nawet Hołdę. Udowodniliśmy też, że generalnie Ryszard znów zasłynął pierwszym gejowskim w Polsce swoje prawa i możemy o nie zawal- nam nie zależy (liczebność marszów i pa- ślubem humanistycznym, który opisały wszyst- czyć. Nie trzeba dysponować wielkimi pie- rad). Wyjątkiem jest proces wytoczony kie media. Działalność publiczna Ryszarda to niędzmi ani wsparciem politycznym – trzeba „Rzeczpospolitej” za „kozę”. najlepsza kampania przeciw homofobii i ważny tylko chcieć, a w Polsce trzeba nawet bardziej. Ale najważniejsze było sądowe zwy- głos w debacie o konieczności wprowadzenia Wam wszystkim i sobie sa- cięstwo Ryszarda Giersza. Po raz pierwszy rejestrowanych memu życzę więcej takich sąd jasno stwierdził, że związków part- wydarzeń i więcej takich upokarzanie gejów nawet nerskich. ludzi w 2010 roku. w Polsce ma granice. 8
  9. 9. ANNA LASZUK NIE TYLKO DLA LESBIJEK ANNA LASZUK NIE TYLKO DLA LESBIJEK Zestaw młodej felieton lesbijki – Lubicie seriale? – No pewnie! Ale moment… chyba nie chodzi ci o „Plebanię”? Albo o resztę polskich shitów? Bo „Małą Brytanię” to jasne, że lubimy. I „L-word”. I „Sześć stóp pod ziemią”... w tym odcinku, gdzie David ze swoim facetem, poli- cjantem – obczajasz? – chcą adoptować dziec- ko, przychodzi facet z opieki społecznej… – Obczajam. Ale moment... teraz będzie o „Go- towych na wszystko”. Odcinek sto któryś tam. Na świecie zima, w domu kanapa i kocyk, umysł w stanie miłego letargu, jak to bywa pod- czas degustacji serialu – zwłaszcza sto któregoś odcinka. Nagle buuums! Serialowy gej rzuca foto: Dagmara Molga tekstem: Wiesz, gdzie spotykają się geje z les- bijkami? Tylko na Paradach! Śmiejecie się, czy się nie śmiejecie? Jeśli nie, to pewnie myślicie, że mówię o wrednym tekście z głupiego homofobicznego serialu (nieprawda!). Albo jesteście na etapie Wieczorem idziemy na hulankę. My, czy- Może Polonia miała pecha tego lata? płakania, że w Ameryce już TO wiedzą, a my, li cztery lesbijki i jeden gej. Moje hiszpańskie A może świat tu i ówdzie jest podobnie urzą- przyjaciółki prowadzą nas do dzielnicy, w któ- dzony, nawet w Hiszpanii. Nawet stereotyp mamy, rej – jak wynika z mapy – branżowych knajp Że faceci posiadają kulturowy odruch za- dziewczyny, jakiś słaby jest co niemiara, jedna przy drugiej. Uwaga: garniania przestrzeni, do którego zwykle się wynika z mapy, a nie z doświadczenia, bo ONE nie przyznają – „bo tak jakoś wychodzi” – wie- na Wschodzie, jak zwykle mamy w plecy. Moż- (para moich hiszpańskich przyjaciółek) TAM my. O kulturowym odruchu kobiet do rezygno- liwe też, że należycie do ludzi, co z nieszczęścia NIE CHODZĄ. Mają siebie nawzajem, fajne wania z tej samej, wspólnej przestrzeni – rów- (szczególnie własnego) z zasady się nie śmieją. mieszkanie, wspólnych przyjaciół, którzy WIE- nież. Całkiem sporo wiadomo i o tym, że nie A ja się śmieję, bo TO, niestety, jest praw- DZĄ, i z którymi można pójść do knajpy jakiej- musimy wszystkiego mieć na spółkę – co inne- da. Niech będzie, że nie całkiem, ale jednak. kolwiek – wszak jest tolerancja. „Po co mamy go nas kręci, mamy osobne zabawki i osobne Przynajmniej u nas. A gdzie indziej? chodzić do branżowych?” – słyszę. Ale idziemy, Któregoś lata, w Barcelonie, przeprowa- bo Polonia żądna wrażeń. Jeśli za parę lat nie znajdę w moim dzam na ten temat małe badania terenowe. Z rundy po tym eldorado może być zado- kiosku „zestawu młodej lesbijki” W zwykłym sklepiku z pamiątkami, nieda- wolony tylko nasz przyjaciel-gej. Cztery kolejne obok „zestawu młodego geja”, leko Katedry (wyobraźcie sobie, że u nas byłby kluby są de facto męskie. Pardon – w pierw- będzie to nasza wspólna porażka to sklepik w sąsiedztwie Świątyni Opatrzności szym (liczę uważnie!) aż pięć dziewczyn. W dru- Bożej), natykam się na „zestaw młodego ge- gim nie liczę, bo i nie ma po co – faceci w nie- seriale (to też powód, dla którego geje i lesbijki ja”. W środku mini-lokówka, mini-grzebyczek, zliczonej swej masie gadają, piją, bawią się spotykają się głównie na Paradach) mini-pomadka. Na opakowaniu rysunek, gdzie i podrywają nawzajem. Dziki tłum i siwy dym Ale jeśli za parę lat nie znajdę w mo- dwaj uroczy chłopcy (niewątpliwie w wieku (ha! jeszcze można palić wszędzie). W trzecim im kiosku „zestawu młodej lesbijki” obok gimnazjalnym) szczerzą do siebie zęby. Cu- i czwartym – podobnie. Zaniepokojone studiu- „zestawu młodego geja”, będzie to nasza do! Robię zdjęcie i ochoczo rozglądam się za jemy pilnie mapkę – jest! Jeden klub lesbijski wspólna porażka. Wiecie, nie chodzi o mło- „zestawem młodej lesbijki”. Niestety, takiego czeka za rogiem. Ale... nie czeka, bo właśnie za- dość (w końcu można by pomyśleć o zesta- nie ma (nikt nie wymyślił, co by tam można mknięte. Zamknięte w sobotę?! Owszem, działa wach dla „starych”). Chodzi o sprawiedliwy włożyć? – porażka! Nawet stereotyp mamy, tylko w czwartki. Dlaczego? Przecież nikt mi nie dostęp do różnych dóbr, od zestawu roz- dziewczyny, jakiś słaby). wmówi, że w Barcelonie nie ma lesbijek! rywki po zestaw władzy. Anna Laszuk – dziennikarka radia TOK FM, redaktorka naczelna „Furii”, nieregularnika feministyczno-lesbijskiego. Coming out zrobiła przy okazji wydania książki „Dziewczyny, wyjdźcie z szafy” (2006 r.). 9
  10. 10. wywiad Samcołożnicy i homoeroci Wywiad z Pawłem Fijałkowskim, historykiem Rozmawiał: Krzysztof Tomasik Ukazała się właśnie twoja książka „Ho- kogoś zainspiruje do własnych badań, do Uważam, że trzeba mieć odwagę używa- moseksualizm. Wykluczenie-transgresja- rozszerzenia choćby jednego wątku, to zna- nia słów jednoznacznych. Ja tak robię i wiem, -akceptacja” opisująca homoseksualizm komicie. Jest mnóstwo materiału z XVI-, XVII-, że to kosztuje. Zdaję sobie sprawę, że przez to w dawnych epokach. Skupmy się na trzech XVIII-go wieku, choćby pamiętnikarskiego, ale nie istnieję w wielu kręgach, szczególnie poza rozdziałach poświęconych Polsce. W jed- przede wszystkim księgi sądowe. Tam jest spo- Warszawą. Nawet miałem taką śmieszną histo- nym z nich stawiasz prekursorską hipotezę ro kwestii obyczajowych, także odnoszących rię, że do pewnego momentu byłem w jedno o związku Bolesława Wstydliwego z Lesz- się do homoseksualizmu, ale trzeba dużo prze- miejsce zapraszany, chociaż napisałem książkę kiem Czarnym. Jak się wpada na homosek- wertować, by to wyłuskać. „Homoerotyzm w świecie starożytnym”. Oka- sualny trop u postaci z XIII wieku? Pojawiły się już pierwsze reakcje na książkę? zało się, że ci ludzie nie wiedzieli, co to znaczy. Trzeba czytać między wierszami. W kronice Niedawno w gazecie „Polska” była obrona Jak teraz wydałem „Homoseksualizm”, to zro- Jana Długosza przy Bolesławie Wstydliwym coś Warneńczyka przed „hańbą”. Nawet zacytowa- zumieli, o co chodzi i kontakt się urwał. nie zostało dopowiedziane, w tym wypadku ze no mnie, ale tylko po to, żeby zanegować ja- W kolejnych rozdziałach pojawiają się daw- względu na jego małżonkę Kingę – najpierw kiekolwiek przesłanki o homoseksualności króla. ne określenia na homoseksualizm, czasem błogosławioną, a potem świętą. Badacze woleli I w tym momencie przestaje być ważne, czy ma- zupełnie zaskakujące, choćby staropolscy widzieć w nim impotenta niż homoseksualistę. my pewność, że Warneńczyk był homo, bi czy „sodomczycy” czy „mężolubnicy”. To się pojawia w naszej historiografii bardzo może w ogóle hetero. Tego się pewnie nigdy Starałem się stworzyć katalog nazw sta- wyraźnie. Jeśli istnieją jakieś niejasności w ży- nie dowiemy, ale ważny jest nasz stosunek: czy ropolskich: sodomici, sodomczycy, sodomiści ciu erotycznym, jeśli pożycie z małżonką, czy będziemy się bronić i traktować to jako hańbę to różne warianty tego samego słowa. Dalej: w ogóle z kobietami było nieudane, to wtedy czy skazę, czy przyjmiemy do wiadomości, że mężolubnicy, mężołożnicy, samcołożnicy, bar- robi się z tego kogoś impotenta, bo lepsze to niż tak być mogło, bo to jest część historii, natury dzo piękne określenia, zupełnie dziś nieznane. bycie „dewiantem”. Tu dochodzimy do kwestii ludzkiej i naszej przeszłości. Od tego jesteśmy Jeszcze: samcołożnictwo, sodomski grzech, so- słów używanych przez naszych historyków na w tej chwili dalecy, szczególnie część historyków domska nieczystość. określenie homoseksualizmu. I włos się jeży na i osób myślących w nacjonalistyczny, tradycyjny Każdy krąg kulturowy i epoka miały swoje głowie! W pracach współczesnych, sprzed kilku sposób. W ogóle polscy historycy są w więk- określenia, często wieloznaczne. Weźmy słynną lat, orientacja seksualna bywa nazywana „de- szości konserwatywni i prawicowi, szczególnie „sodomię”, to jest słowo typowe dla kultury wiacją”, „zboczeniem”. ci ze starszego pokolenia. chrześcijańskiej średniowiecza. W najwęższym Anachroniczne słownictwo nie jest jedy- Samo poruszanie tematu jest uznawane znaczeniu opisywało stosunek analny mężczy- nym problemem, przede wszystkim bra- za kalanie świętości, choć akurat w przypadku zny z mężczyzną, w szerszym stosunek analny kuje opracowań historycznych na temat Warneńczyka wątek homoseksualizmu pojawiał mężczyzny z kobietą, a w najszerszym wszelkie homoerotyzmu w kolejnych epokach. się pracach wielu historyków, ale tylko o tym nie- zachowania nieprokreacyjne, więc niekiedy tak- Zapóźnienia w tej dziedzinie są w Pol- śmiało napomykano albo gorliwie negowano. To że miłość lesbijską. A poza tym „sodomią” okre- sce ogromne, to są całe dziesięciolecia. Moja jest bardzo ciekawe, jak zaprzecza się czemuś, ślano także stosunki ze zwierzętami, ale w języ- książka to tylko dotknięcie tematu, choć jeśli czego podobno nie było (śmiech). Użyty przez ku polskim powszechniejsze było „bestialstwo”. Długosza termin „męskie rozkosze” jeden z histo- Największe zamieszanie było w określa- dr Paweł Fijałkowski (ur. ryków interpretował nawet, że to mogła być gra niu miłości lesbijskiej. Czasem używano słowa 1963) – historyk i archeolog, w karty czy impreza z dużą ilością alkoholu. „sodomia”, czasem mówiono o „hermafrody- pracownik Żydowskiego Instytu- Czy w przypadku odległych epok możemy tyzmie”, który stosowano też do mężczyzn. To tu Historycznego, gdzie zajmuje używać terminów nam współczesnych wszystko jest niejasne, bo jeszcze było rzymskie się dziejami Żydów w dawnej Polsce. W 1987 r. był w redakcji jak „homoseksualizm”, „geje i lesbijki”? „tribas”, które przede wszystkim opisywało pro- pierwszego gejowskiego pisma Nie tylko możemy, ale musimy, „homo- stytutki, a dopiero w dalszej kolejności lesbijki. foto: D. Molga z Warszawy – „Efebos”. Na seksualność” to jest termin naukowy. Co do Na ile te określenia funkcjonowały w po- portalu Homiki.pl prowadzi dział słów „gej”, „lesbijka” – też można, choć raczej wszechnym użyciu? „Homiteka”. Autor książek, w tym „Seksualność, w literaturze popularnej. Zasada jest taka, że Przede wszystkim starano się nie używać psyche, kultura. Homoerotyzm w świecie starożyt- nym” (2007) i najnowszej „Homoseksualizm. Wy- stosujemy określenia z naszego świata, które pojęć „sodomia” i „grzech sodomski”, bo uzna- kluczenie-transgresja-akceptacja” (2009). Mieszka ostrożnie przenosimy w przeszłość. Inaczej to wano je za niedobre, mające złą konotację. w Warszawie ze swoim partnerem. Kociarz. byłoby nieczytelne. Uważano, że o tym nawet mówić nie wypada 10
  11. 11. np. w jednym kazaniu jest tylko o „haniebnej typu „Polityka”, ale nic nie udało mi nieczystości”, o której „się nie godzi przed uczci- się opublikować, więc pomysł, żeby wymi uszyma mówić”. Starano się mówić opiso- założyć pismo, uznałem za znakomity. wo, np. że ktoś „był za chłopca” albo szlachcic Bardzo długo walczyłem o nazwę „Efe- obcował z jakimś chłopcem „od tyłu”. „Po turec- bos”, bo to było zarówno nawiązanie ku”, bo uważano, że Turcy tak robią. do mojego ukochanego antyku, jak Jaki był stosunek do „odmieńców”? i naszej historii - do powieści Karola Jeśli chodzi o literaturę pamiętnikarską Szymanowskiego pod tym tytułem. z okresu staropolskiego, to muszę powiedzieć, To był biuletyn. Tam były głównie że wprawdzie polska szlachta postrzegała za- teksty programowe, w sumie tylko chowania homoseksualne negatywnie, ale bez osiem karteczek. Wyszedł jeden numer, potępienia czy świętego oburzenia, raczej kpina. który ukazał się w czerwcu 1987 r. Po- To wynikało z podejścia do wolności osobistej, tem Sławek Starosta wydał drugi, o po- nawet jeśli ktoś postępował odmiennie, dawa- łowę mniejszy, ale zrobił to już sam, no mu do tego prawo. Zresztą nie istniały prze- zresztą na dużo niższym poziomie. pisy prawa pisanego dotyczące szlachty, które „Efebos” odegrał pewną rolę, by umożliwiały ściganie i karanie takiej osoby. bo był wielki głód publicystyki, ale W przepisach dla chłopstwa i mieszczaństwa co można było osiągnąć przy takim – już tak, zresztą zapożyczone z Niemiec. nakładzie? Nie wiem nawet, czy za- Możliwe jest opisanie sytuacji homosek- łożenie o 100 egzemplarzach zostało sualistów w niższych stanach? osiągnięte. Rozdawało się to znajo- Tak, jeśli ktoś przebada sądowe księgi miej- mym, którzy też mieli różne podej- skie. Mało zachowało się ksiąg wiejskich, ale ście, niektórzy nie byli zainteresowa- miejskich jest sporo. Wiemy, że przepisy nakazy- ni, twierdzili, że to już wszystko było, wały karę śmierci za sodomię, natomiast pozo- inni uważali, że teraz są ważniejsze staje kwestia, na ile to było stosowane. Nieliczne sprawy, trzeba walczyć o Polskę. foto: Dagmara Molga przypadki zostały wychwycone, ja o nich piszę, Jak o sobie mówiliście? ale tak naprawdę należy to solidnie przebadać. Typowe było, że nie używało się określeń. Oczywiście w Teatrze Wielkim czy Filhar- Od lat pracujesz w Żydowskim Instytucie Mówiło się: „my”, „nasi”, ewentualnie „bran- monii przez skórę wyczuwało się, że gdzieś Historycznym. Co sądzisz o pojawiają- żowi”. Wszystko bardzo opisowe, żeby zasu- tam też jest krąg dla wtajemniczonych. Ka- cych się coraz częściej analogiach między gerować, a nie powiedzieć. tastrofalny przeskok, z jednej strony opera, Żydami i osobami homoseksualnymi? Słowo „gej” dopiero się pojawiało, na po- a z drugiej brudna i śmierdząca toaleta. Dla Sytuacja grup spychanych na margines za- czątku byłem nawet przeciwnikiem używania mnie koszmar, ale wielu ludziom to odpowia- wsze jest podobna. To dotyczy Żydów, Romów, go, uważałem za sztucznie zapożyczone. Niem- dało. Zdarzały się komiczne sytuacje, gdy na gejów i lesbijek, wszelkiego rodzaju mniejszo- cy potrafili walczyć o słowa, niemiecki „schwul” Centralnym przy rzędzie pisuarów, przy każdym ści, wobec których nie stosuje się często nawet był pejoratywny, a teraz jest neutralny. My stoi facet, który się bawi ptakiem. Przychodzą zasad tolerancji. To niedobra sytuacja, bo dys- nigdy tej walki nie podjęliśmy i to jest niestety ludzie, chcą się wysikać, nie ma wolnego miej- kryminacja demoralizuje i niszczy. świadectwo słabości naszej kultury i języka. Ja sca i nagle któryś mówi: „Ustąpcie miejsca, bo W Instytucie coraz więcej osób widzi, że nie sam próbowałem używać określenia z Boya się ludzie nie mogą odlać”. można mówić o samych Żydach. Trzeba łączyć „homoeroci”, które do dziś lubię. Teraz na tyle A potem? Brałeś udział w wybuchu ak- to z tym, co jest żywe, bo kwestia żydowska jest upowszechnił się „gej”, że należy przy tym po- tywności gej-les po 1989 roku? już trochę martwa. Problemem istotnym są teraz zostać. Za słowem „pedał” nie przepadam, cho- Nie, wtedy się wyłączyłem, bo samo two- Wietnamczycy, to są nowi Żydzi. Oni chcą się ciaż można próbować z nim coś zrobić. Pamię- rzenie jednego numeru „Efebosa” było tak mę- integrować, przechodzą na chrześcijaństwo, a tam, że Sławek Starosta miał takie powiedzenie: czące i pracochłonne, że stwierdziłem, że nie właśnie asymilacja wywołuje wściekłość, nie- „Możecie na mnie mówić „pedał”, ale jak któryś mam czasu. 80% energii szło na bezsensowne chęć prawicy, przed wojną też tak było. powie „ciota”, to dam w mordę”. dyskusje, a 20% na zrobienie czegoś. Poza W drugiej połowie lat 80., będąc studen- Gdzie się wtedy poznawało innych ho- tym zacząłem pracę zawodową, wszedłem na tem, uczestniczyłeś w rodzącym się ruchu moseksualistów? ścieżkę naukową, zajmowałem się badaniami gejowsko-lesbijskim, spotkaniach War- Nie było internetu, prasy gejowskiej, organi- nad Żydami. Kiedy na początku lat 90. organi- szawskiego Ruchu Homoseksualnego. zacji. Działał WRH, ale to był niewielki krąg, na zowano spotkania na uniwersytecie, mój ów- WRH, któremu przewodził Waldemar Zbo- zebraniach pojawiało się dwadzieścia kilka osób. czesny chłopak na to chodził, ja nie. Dopiero ralski, działał formalnie w strukturach PRON-u Więc gdzie można było kogoś spotkać? Oczywi- pod koniec lat 90. zacząłem ponownie wcho- (organizacja utworzona w stanie wojennym ście na pikiecie na Centralnym albo przy toale- dzić w tematykę gejowską. przy PZPR – przyp. red). Było to dla mnie bar- tach, które już chyba nie istnieją: Pasaż Wiecha, I zająłeś się historią homoseksualności. dzo trudne, bo nie kochałem komuny i Jaru- przy Sezamie, na ul. Złotej obok kina Palladium Świadomość przeszłości jest podstawo- zelskiego, ale doszedłem do wniosku, że idę i jeszcze toaleta publiczna przy kinie Atlantic. To wym budulcem tożsamości, której polscy z tymi, z którymi jest mi po drodze, a moja był szlak pikietowy. Tam bywali różni ludzie, po geje i lesbijki praktycznie nie mają, wystę- tożsamość jest ważniejsza od rozgrywek poli- 16.00 ci, co wyszli z pracy, ojcowie rodzin, którzy puje w ilości śladowej. A jeśli nie będzie tycznych, Solidarności i PZPR-u. przed powrotem do domu chcieli zażyć trochę się jej umacniać, to do niczego nie dojdzie- Zaczęliście wtedy wydawać „Efebosa”, seksu. Na Centralnym dużo przyjezdnych. Młodsi my. Przekonanie, że Unia Europejska nam pierwsze warszawskie pismo gejowskie. raczej wieczorem, to była namiastka życia noc- wszystko załatwi, w tym związki partner- Wysyłałem wcześniej teksty o homoseksu- nego. Ja już tego tak nie znałem, bo w późnych skie, to bzdura. To są sprawy, które trzeba alności w Biblii, inne historyczne też, do gazet godzinach nie lubiłem się włóczyć. załatwić tu, na miejscu. 11
  12. 12. kultura Posuńcie się! Tekst: Ewa Tomaszewicz Foto: Hanna Jarząbek Fotoreportaż Hanny Jarząbek o życiu codziennym polskich lesbijek póki co pojawił się jedynie w internecie, ale plany są szersze – wystawy, książka. Ania i Amelia z przyjaciółką Beatą, Kraków (Ania z lewej, Amelia w tyle, Beata z prawej, w okularach) Co szokuje mnie w Polsce, to powszechna ak- sądzę, aby tego typu przedsięwzięcia mogły coś tacji i stąd moja chęć udokumentowania życia ceptacja języka i zachowań homofobicznych w znacznym stopniu tak naprawdę zmienić, ale codziennego, próba ukazania jak najszerszego w wykonaniu polityków czy innych osób wy- myślę, że warto wyrazić swój sprzeciw wobec wachlarza zajęć, pasji i sytuacji – dodaje. powiadających się publicznie. Głównie stąd homofobii. W Polsce osoby homoseksualne po- Prace nad fotoreportażem zaczęły się w lu- pomysł fotoreportażu – opowiada Hanna. Nie strzegane są głównie poprzez pryzmat ich orien- tym 2009 r. Hanna nie mieszka na stałe w Polsce, uczestniczek projektu szukała poprzez portale i stowarzysze- nia LGBTQ. Wiele osób, począt- kowo chętnych, wycofało się, poznawszy szczegóły projektu, w efekcie udział w fotoreporta- żu wzięło osiem par (wśród nich moja Gosia i ja). Planowana jest też druga część, z udziałem trzech kolejnych. Jak wyglądały prace? Sa- ma dokumentacja fotograficz- na trwała około dwóch i pół miesiąca, w Warszawie i w Krakowie. Wchodziłam z apa- ratem w życie dziewczyn, to chyba najlepiej ujmuje całą filozofię fotografowania. Nie chciałam udawanych, pozo- wanych zdjęć, dlatego też mu- siałyśmy trochę czasu spędzić razem. Co ważne, uczestniczki miały wpływ na ostateczny wybór zdjęć, które zostały po- Ewa i Ania podczas występu „Barbie Girls”, Warszawa kazane. 12
  13. 13. My też tu jesteśmy! kultura snych funduszy. Przygotowu- jąc reportaż, wysyłałam maile do wielu polskich organiza- cji LGBTQ i feministycznych, o których myślałam, że zechcą pomóc w jego realizacji. Nie- stety, jeżeli już dostawałam odpowiedzi, to zawsze były negatywne. Może jednak war- to się zastanowić nad pomocą również w takich projektach? Autorka chciałaby podzię- kować osobom, które wzięły udział w projekcie i pomogły przy jego realizacji, w tym UFIE, która udostępniła po- mieszczenia do części zdjęć. Cały reportaż na www. hannajarzabek.com Fotoreportaż „Posuń- cie się! My też tu jeste- śmy!” będzie prezentowany Monika i Asia, Warszawa w kwietniu w Galerii 2piR w Poznaniu (organizator: In- Mimo iż fotoreportaż miał swoją premierę je- Co dalej? Hannie zależy, by jej fotoreportaż stytut Fotografii „ProFotografia”), w czerw- dynie w internecie, zdążył już wywołać burzliwą dotarł do jak najszerszej publiczności, stąd pla- cu w Muzeum Narodowym w Warszawie dyskusję na portalach, na których został zaprezen- nuje nie tylko wystawy, ale również wydanie w ramach wystawy „Homo Ars Erotica” towany. Główne zarzuty dotyczyły reprezentatyw- książki. Na razie na przeszkodzie stoją finanse. oraz najprawdopodobniej podczas EuroPri- ności uczestniczek dla środowiska lesbijek. Jak dotąd wszystkie koszty pokryłam z wła- de w lipcu w Warszawie. Dla mnie jedynym „kryte- rium” było to, aby dziewczyny zgodziły się na jak najszerszą publikację. To spowodowało, że niektóre osoby rezygnowały. Wręcz niemożliwe było znalezie- nie osób z małych miejscowości. Szukając chętnych do projektu, wysyłałam maile do znajomych. Odezwała się między innymi moja znajoma z dzieciństwa, obecnie nauczycielka w liceum w Brzegu, w którym napisała, że ujawnienie się w tam ozna- czałoby wystawienie się na szykany lokalnej społeczności. Jeżeli chodzi o styl uczestni- czek, to nie bardzo mam ochotę wchodzić w debatę z tej prostej przyczyny, że wygląd nigdy nie miał dla mnie znaczenia, a wol- ność bycia sobą (bez względu na to, jak kto wygląda) jest dla mnie jedną z podstawowych Suzi i Megi przygotowują się do wspinaczki, Warszawa wolności. 13
  14. 14. kultura Damą być Opracował: Mariusz Kurc …i wywłoką być. Być odważną, silną, seksualnie wyzwoloną. Być ekstrawagancką i mieć niewyparzony język. Mieć poczucie humoru i dystans do siebie. Pleść głupoty i mądrze się wypowiadać. Swobodnie mówić o swym biseksualizmie. Bezkompro- misowo walczyć z homofobią. Być gwiazdą pop. Oto Lady Gaga, gejowska diva na miarę końca I dekady XXI wieku, w cytatach: dy Garland. (…) Młodzi ludzie, którzy się dziś tu zebrali są dla Nie ma równości tylko dla wybranych mnie prawdziwą inspiracją. (…) Chcę prawdziwej demokracji Obiecuję dalej pracować na rzecz Wyobraźcie sobie świat, równości. Jeśli chodzi o moje po- w którym można kochać bez dyskryminacji dwórko, przyrzekam sprzeciwiać (zmieniony fragment utworu Imagine Johna się wszelkim aktom szowinizmu Lennona, który Lady Gaga wykonała 10 paź- czy homofobii w przemyśle mu- dziernika 2009 r. na uroczystości Kampanii zycznym. Chwała Panu i chwała Praw Człowieka w Waszyngtonie) gejom i lesbijkom! (fragment wystąpienia Lady Facetów, z którymi byłam, przytłaczał fakt, Gagi na Narodowym Marszu że kręcą mnie też kobiety. Czuli się z tym nie- Równości, Waszyngton, 11 swojo. Reagowali w stylu: „Ale ja nie chcę trój- października 2009 r.) kąta, dobrze mi tylko z tobą”. Ten marsz to najważniejsze wydarzenie mojej kariery. Wiem, ze niektóry z Was działają „Poker face” jest o moim biseksualizmie. Staram się nie łączyć seksu z miłością. od czasów zamieszek w klubie Stonewall. Chylę Zdarzało mi się fantazjować o kobietach pod- Uwielbiam uprawiać seks, a nie mam cza- przed Wami czoła. A przy okazji: też kocham Ju- czas seksu z facetami. su na związek. Stefani Joanne Angelina Germanotta urodziła się 28 maja 1986 r. Jej pseudonim sceniczny Lady Gaga wziął się z tytułu przeboju Queen Radio Gaga. Przed debiutem płytowym pracowała jako kompozytorka dla innych arty- stów. Występowała też z Lady Starlight w nowojorskich klubach. Ich show był połączeniem pop, rocka i burleski. W 2008 r. nagrała debiutancki album Fame z przebojami Just dance, Poker face, LoveGame i Paparazzi. Do tej pory sprzedano 8 mln egzemplarzy albumu. W 2009 r. Gaga dostała nagrodę MTV w kategorii Best New Artist. We wrześniu 2009 r. wystąpiła w programie Saturday Night Live z Madonną. Gwiazdy sfingowały szeroko komento- waną bójkę. W grudniu 2009 r. Lady Gaga pojawiła się na londyńskim koncercie Royal Variety Performance, gdzie wystąpiła dla królowej Elżbiety II. Miała też szansę osobiście poznać monarchinię. Najnowszy przebój Lady Gagi to Bad romance z jej nowego albumu Fame Monster, swoistego epilogu do debiutanckiego Fame. Fame Monster zawiera 8 nowych piosenek. Następnym singlem ma być Telephone. Lady Gaga współpracowała również z Adamem Lambertem, dla którego napisała piosenkę Fever. (Lambert jest finalistą programu „American Idol”, gejem, którego debiutancki album For Your Entertainment ukazał się w USA w listopadzie 2009 r.). Zaśpiewała też Video phone z Beyonce. Na luty 2010 r. zapowiedziano wspólny występ Lady Gagi i Boya George’a. W szkole nie pasowałam do reszty. Chciałam być jak Boy George i czułam się jak odmieniec. Teraz chciałabym być dla moich fanów kimś podobnym. Żeby poczuli, że jestem takim świrem jak oni i by nie czuli się samotni – powiedziała przy tej okazji Gaga. Pytana o inspiracje, wymienia Madonnę, Queen, Davida Bowie, Michaela Jacksona i Grace Jones, a także Andy’ego Warhola i Rainera Marię Rilke. 14
  15. 15. Pracuję nieustannie i nie mam czasu na długie randki ani nawet na przelotne znajo- mości. Znalazłam więc sposób, by przynieść sobie ulgę – mój wibrator mnie uszczęśliwia. Nie mogłabym prowadzić życia, które opiera się na podążaniu za mężczyzną bez możliwości realizacji własnych pragnień. Chciałabym ich wszystkich na raz. Są tacy seksowni, a ja jestem singielką i chęt- nie się z nimi zabawię. (o chłopakach z zespołu Take That) Na pytanie „Czy masz penisa?”: Jasne. Większego niż Twój. Innym razem, na to samo pytanie: Moja piękna wagina czuje się obrażona! Razem z Lourdes byłyśmy na jej kon- cercie. Było w niej coś ekscentrycznego. Nie boi się niczego i jest przy tym zabawna. Gdy rozmawiała z publicznością, wydawała się inteligentna i bystra. (Madonna) Dowiedziałam się o tym od siostry, która przesłała mi wiadomość, że wypatrzyła na moim koncercie Madonnę, a niedaleko od niej dwóch gejów robiło sobie dobrze. Pomyśla- nów, którzy kibicują mi od samego początku i są łam wtedy – właśnie tego pragnęłam: mieć Ma- Moje pierwsze występy miały miejsce w klu- tak wierni. Dzięki gejowskiej społeczności za- donnę i bzykających się gejów na moim show! bach gejowskich. Nigdy nie odwrócę się od fa- szłam tak daleko. Poza tym, występy w klubach gejowskich są dla mnie zawsze przyjemnością. Geje nie boją się silnych kobiet emanujących seksem, które mówią to, co myślą. Takich jak ja. Gdybym była facetem i siedziała tu z fajką w ręku i opowiadała o tym, jak tworzę muzykę i zaliczam panienki, stwierdziłbyś, że jestem prawdziwym rock’n’rollowcem. Ale ponieważ robię to, co robię, będąc kobietą, to będziesz mnie osądzał i twierdził, że seksualność przy- słania moją muzykę? Zawracanie dupy! Mówię otwarcie, że jestem bi, ale nie chcę, by postrzegano mnie jako kogoś, kto wykorzy- stuje społeczność LGBT, by uchodzić za „alter- natywnego” czy „undergroundowego”. Jestem wyzwolona seksualnie. Chciałabym być nieustraszoną dziewczyną, która chłopakom hetero pokazała gejowskie kluby. Wsparcie ze strony gejowskiej społeczności było punktem zwrotnym mojej kariery. Geje zawsze będą przy mnie i ja zawsze będę przy nich. A nie jest łatwo stworzyć sobie bazę takich fanów! Mam naturę geja. Moja muzyka jest ge- jowska. Moje koncerty są gejowskie. Wszystko, co kocham, jest gejowskie. Kocham moich ho- moseksualnych fanów. 15

×