Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Research method

3,044 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Research method

  1. 1. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ មាតិកាស្ចកតីស្តើម.................................................................................................... ទ្យាំរ័រទ្យី ១I. ្ញ្ញែទ្យូសៅ ........................................................................................... ទ្យាំរ័រទ្យី២ ា ១. ន្ិយមន្័យ ..................................................................................... ទ្យាំរ័រទ្យី២ ២. ទ្យាំនក់ទ្យាំន្ងរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងគតិយុតត ..................................... ទ្យាំរ័រទ្យី ៣ ក. ភាររបទាក់រកឡាគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិង គតិយុតណខមរ ...... ទ្យាំរ័រទ្យី ៤ ន ត ខ. ភារណែកសចែរីគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិង គតិយុតត ............. ទ្យាំរ័រទ្យី ៥ នII. លកខែាៈរបហាក់របណែលគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយុតត ......... ទ្យាំរ័រទ្យី ៦ ន ១. ការរគប់រគង ន្ិងចាត់ណចងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធ ...................... ទ្យាំរ័រទ្យី ៦ ២. ការរួមសាមគគីចាំស ោះកាតរវកិចចរប្់្ែរ័ទ្យធ ................................... ទ្យាំរ័រទ្យី ៧III. លកខែាៈណបលកគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយុតត ........................... ទ្យាំរ័រទ្យី ៨ ន ១. របរ័ន្ធរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធ ...................................... ទ្យាំរ័រទ្យី ៨ ២. មរែភារនន្្ែរ័ទ្យធមាង ............................................................. ទ្យាំរ័រទ្យី ១០ ខស្ចកតី្ន្និោន្ ............................................................................................. ទ្យាំរ័រទ្យី ១៣ ឋឯកសារសោង ............................................................................................... ទ្យាំរ័រទ្យី ១៤ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី i
  2. 2. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយតនន្ការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតិរប្់្ែរ័ទ្យធ ុ ត តស្ចកតីស្តើម សៅកនុងជីវភាររ្់សៅរបចាាំនងងរប្់សយើង ណតងណតមាន្ការរាស្រ្័យគ្នជ្រុាំ នអាក់ខាន្ស ើយ ណដ្លកិចចទ្យាំនក់ទ្យាំន្ងគ្នសនោះ ន ជ្ធមមតាតរតវវាន្រគប់រគងសោយទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ណដ្លសគណតងណតអន្ុវតតរវាងគ្នន្ឹងគ្ន។ បុណន្ត ក៏មាន្ទ្យាំនក់ទ្យាំន្ងមួយ ន នចាំន្ួន្សទ្យៀត រតវវាន្្សរមចឲ្យ្ថិតសរកាយអាន្ុភារគតិយុតត (ការរគប់រគងនន្ចាប់)ណដ្លជ្ឆន្ទាៈនន្ការ្សរមចសោយ គូភាគី ក់រ័ន្ធ។ សៅកនុងសនោះ សគសឃើែថា ការអន្ុវតត សោយសោងសៅតាតមន្ី តិវ ិជជមាន្ ាន្្តល់ឲ្យន្ូ វអាន្ុភារតាតម្លូវចាប់ជ្ងការអន្ុវតតតាតមទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ សោយសារណតចរ ឹកលកខែាៈនន្ចាប់ មាន្លកខែាៈចាប់បងខាំ ន្ិ ងោក់ រិន្័យ ្ទុយសៅន្ឹ ងទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំោប់ ណដ្លមិ ន្មាន្លកខែាៈចាប់បងខាំសនោះស ើយ ស លមាន្ណតទ្យែកមម្ូលវចិ តតណតបុ ស្ោះ។ ឌ ណ សោយសារណតទ្យាំែាំនន្ទ្យាំនក់ទ្យាំន្ងរវាងទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយុតតមាន្លកខែាៈទ្យូ លាំទ្យូោយ ណដ្លជ្សែតុនាំឲ្យរកុមសយើងខ្ាំុន្ឹង្ូមសលើកន្ូ វទ្យាំនក់ទ្យាំន្ងរវាងទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំ ោប់ ន្ិងអាន្ុភារនន្ន្ី តិវ ិជជមាន្ ណតសៅសលើការរគប់ រគងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធ។ មិន្ណតបុស្ោះ ណ សដ្ើមបីឲ្យកាន្់ណតមាន្ភាររបតយ័កសន្ឹងរបធាន្បទ្យសន្ោះ រកុមសយើងខ្ាំុន្ឹង្ូមសធវើការលមអិតសៅសលើណតករែណដ្លសកើតមាន្សៅ ីសលើទ្យឹកដ្ី នន្ររោះរាជ្្ចរកកមពុជ្ តាតាំងរី ្ម័យបុ រាែកាល រែូតមកទ្យល់បចចុបបន្ន្ម័យ្ងណដ្រ។ សោយសារណតទ្យាំ នក់ទ្យាំន្ងរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំ ោប់ ន្ិងន្ីតិវ ិជជមាន្សៅកមពុជ្រតវវាន្្ាភាប់គ្នោង្អិតរមួយ ណដ្លនាំឲ្យរកុមសយើងខ្ាំុន្ឹងសលើកមកបង្ហែអាំ រី (I) ជ ន ា្ញ្ញែទ្យូសៅនន្ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយុតនន្ការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិ ា តរប្់្ែរ័ទ្យ, (II) លកខែាៈរបហាក់របណែលគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារ ធ នគតិយុត, ន្ិង(III) លកខែាៈណបលកគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយុតត ណដ្ល ត ន្ុទ្យធ្ឹងជ្បចច័យ្រមាប់ការ្ិការបធាន្បទ្យសន្ោះ។ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 1
  3. 3. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជI. ្ញ្ញែទ្យូសៅ ា ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិង គតិយុតត ្ុទ្យធណតបញ្ា តិ្ាំរាប់រគប់រគងមន្ុ្សទាាំងកាយ តវ ិការ ចិតត ឥរ ិោបង ្កមមភារណដ្លណ្តងស ើងរីតាតមរយោះមសន្សញ្តននន្អារ ចមមែ។ រ ីឯ រទ្យរយសកើតសចែរីការឲ្តាំនលរប្់មន្ុ្ស្ាំរាប់យកមកកាំែត់រីភារ ៏នងលងូលរ មាន្តាំនល មាន្ឥទ្យធិរល ភារបរ ិ្ុទ្យធតាតមមន្ុ្សរគប់គ្នណដ្លរតវវការវា។ ន សតើទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់សលើ ការរគប់រគងរទ្យរយរប្់្ែរ័ទ្យធមាន្អន្ុភារគតិយុតតោង្? សដ្ើ មបីឲ្យកាន្់ ណតមាន្ភាររបតយ័កស រកុមសយើងខ្ាំុន្ឹង្ូមសលើកមកបង្ហែ ឲ្យ ាកាន្់ណតជ្ក់ (១) អាំរីអីវសៅជ្ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយុតត ន្ិង(២) ទ្យាំនក់ទ្យាំន្ងរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងគតិយុតត មុន្ន្ឹងឈាន្សៅរកភារ្ុីជសរៅនន្ របធាន្បទ្យ។ ១. ន្ិយមន្័យ ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ សកើតសចែរីបន្សាំ កយរវាង ទ្យាំសន្ៀម + ទ្យាំោប់។ ទ្យាំសន្ៀម ជ្ បសវែ ្្ប់ធាប់ណបបបទ្យ1។ ទ្យាំោប់មករី្នត់សដ្ើមធាប់ មាន្ ី ត ន លន្័យ ថាណតងណតរណមង ឬណដ្លមាន្ទ្យាំោប់ ឬណដ្លធាប់2។ ស ល លគឺ បន្សាំទាាំងរីរ កយសន្ោះ បសងកើតាន្ជ្ កយទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ណដ្លមាន្អតថន្័យថា ការណតងណតទ្យាំោប់សធវើឬអន្ុវតត របតិបតតិ ោងជ្ប់ោប់ដ្ណដ្លៗ ជ្លាំោប់តៗគ្ន កនុងតាំបន្់ ឬកណន្លងរបជុាំ ន្មួយ។ គតិយុតត គឺ ជ្កសនងចាប់ណដ្លទាក់ទ្យងន្ឹ ងចាប់ ណដ្លរតឹមរតវវតាតម ទ ចាប់3 ។ រទ្យរយ គឺ ជ្វតថុធន្ធាន្្មបតតិ4។ ណខមរសយើងណតងណតសរបើរា្់ កយសន្ោះ សៅន្ឹងវតថុ មាន្តាំនល ដ្ូចជ្ មា្ រាក់ សែើយររមទាាំងមាន្មា្់ជ្អនករគប់រគង្ង ច 1 វចនន្ុរកមណខមរ ្សមតច្ងឍរាជជួន្្ត 2 វចនន្ុរកមណខមរ ្សមតច្ងឍរាជជួន្្ត 3 ្នន្ុរកមណ្នករដ្ឋបបសវែ ទ ីស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 2
  4. 4. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជណដ្រ។ បុណន្ត ការសរបើរា្់ កយសន្ោះ សគសរចើន្ភាប់ ជ កយសៅន្ឹ ងរទ្យរយ្មបតតិ ឬធន្ដ្ូចជ្ រទ្យរយ្មបតតិ រទ្យរយសដ្ើមបីយកសៅសរបើកាំែត់អតថន្័យឲ្យទ្យូោយ ន្ិង សោងតាតមការសរបើរា្់ កយសរចន្៏ ្រមាប់ ្ាំគ្នល់ន្័យស្សងៗ សៅសលើកមមវតថុ។ ចាំណែកឯការសរបើ រា្់ កយសរចន្៏ សៅកនុងន្័យ គតិយុតតសគសរចើន្សឃើែ កយដ្ូចជ្ រទ្យរយ្កមម រទ្យរយ្មបតតិរម រទ្យរយ្មបតតិសោយណ ួ ក រទ្យរយ្មបតតិជ្មូលោន្5………។ ឋ កយទាាំងអ្់សន្ោះ រិតណមន្ណតមាន្ន្័យដ្ូច ចាំស ោះ កយរទ្យរយ បុ ណន្តសៅសរលណដ្លមាន្បន្សាំ កយរវាង កយស្សងៗសនោះ វាន្ឹ ងកាយ ល ជ្ន្័យបញ្ញក់រីអតថន្័យស្សង ជសែើយវាអាស្រ្័យសលើអតថន្័យសលើវ ិ្័យយកសៅសរបើ រា្់ ្ងណដ្រ។ ឧទាែរែ៏សៅកនុងវ ិ្័យចាប់ អកសរសាស្ត្ត ែជជកមម………។ ិ ២. ទ្យាំនក់ទ្យាំន្ងរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងគតិយតត ុ សៅកនុងរបរ័ ន្ចាប់ Civil Law ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ជ្របភរមួយោង្ាំខាន្់ នន្ ធន្ីតិ សែើយវាក៏មាន្ឥទ្យធិរលសៅសលើការអន្ុ វតត កនុងជីវភាររបចាាំនងង្ងណដ្រ។ មិន្ណតបុស្ោះ សៅកនុងការអន្ុវតតមួយចាំ ន្ួន្ ទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំោប់ រតវវាន្យកមកបាំ សរែបណន្ថម ណសៅកនុងភារខវោះចសនោះនន្ចាប់ ។ ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ជ្វ ិធាន្ណដ្លសកើតមករី ការសរបើជ្ លទ្យូសៅ កនុងរយោះសរលោងយូរ ន្ិងសកើតជាំសន្ឿមូយថា ការមិ ន្សគ្នររវ ិធាន្ណដ្លសគនាំគ្នសរបើរគប់គ្នសនោះ គឺ ជ្កាំែុ្ណដ្លរតវវោក់រិន្័យ្ងណដ្រ។ សៅរបសទ្យ្អា ន ន ឺមង់ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ជ្របភរនន្ន្ីតិស្មើន្ឹងចាប់ បុណន្ត សៅារាាំង ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ជ្របភរបនប់បន្សាំនន្ន្ីតិ។ ចាំ ណែកឯសៅរបសទ្យ្កមពុជ្វ ិែ ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំ ោប់ាន្សដ្ើរតួនទ្យី ទោង្ាំខាន្់សដ្ើមបីបាំសរែបណន្ថមឲ្យចាប់ ជ្រិស្្ សោយសារភារខវោះចសនោះ នន្ លចាប់ បចចុបបន្ន6។ សោយសែតុណត ភារខវោះចសនោះនន្ចាប់ សទ្យើបប្លឲ្យទ្យាំសន្ៀមទ្យាំ ល តោប់កាយសៅជ្របភរនន្ន្ីតិ។ សយើងរកសលកសៅប្របសទ្យ្ ដ្ូចជ្ អូរទ្យី្ ល តន្ិង អុីតាតលី សយើងសឃើែថា ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់មាន្តាំ នលគតិយុតតាន្លុោះរតាតណតមាន្ 4 វចនន្ុរកមណខមរ្សមតចជួន្្ត 5 ្នន្ុរកមរដ្ឋបបសវែ ទ ី 6 ស្ចកតីស្តើមនន្ន្ីតិ(ទ្យាំរ័រ២៥ចាំន្ុច៤៣)ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 3
  5. 5. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជចាប់អន្ុញ្ញត7។ សន្ោះជ្កតាតណដ្ល ្បញ្ញក់ឲ្យសឃើែថា រុាំណមន្្ុទ្យណតចាប់ខវោះ ា ត ជ ធចសនោះ ឬខវោះរបភរ សទ្យើបទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់កាយជ្ន្ីតិសនោះសទ្យ ណតវាអាចជ្ការរគប់រគង ល លឬឲ្យបាំសរែបណន្ថម សរ ោះណតទ្យាំោប់នន្ការអន្ុវតតរបចាាំនងង ឬជ្របនរែទ្យមាប់ តៗគ្ន ី ល នរប្់រលរដ្ឋណដ្លរុាំអាចសាោះបង់ាន្ ឬជ្្នត់គាំន្ិតរបជ្ជន្ ណដ្លឲ្យតនមលសៅសលើភារយុតិតធម៌តាតមរយាៈទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ សនោះ។ ក. ភាបរបទាក់រកឡាគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិង គតិយតណខមរ ន ុ ត ការវ ិតតន្៏ជ្របវតតិសាស្ត្ត នន្ចាប់ណខមររតវវាន្ណបងណចកជ្រីរ ្ម័យកាលធាំៗ។ ្ម័យកាលទ្យី១ ចាប់រីអា្ចរកដ្ាំបូងសគ ណដ្លមាន្សៅឧបទ្យវីបឥែចិ ន្ ូឌណដ្លសគាន្ឲ្យសឈាោះថា ចាប់ណខមរបូរាែ ន្ិង ្ម័យកាលទ្យី ២ គឺ ចាប់រី្ម័យ មកាលរកុងអងគរ រតវវាន្ាក់ណបក ន្ិងសាោះបង់ សចាលរែូតដ្ល់កមពុជ្បចចុបបន្ន្ម័យណដ្លសគឲ្យសឈាោះថា ណខមរ្ម័យទ្យាំសន្ើប8។ ណ្អកតាតមរបវ ិតតសាស្ត្តណខមរ ាន្ឲ្យ មសឃើែថា ណខមរមាន្របរ័ន្ធចាប់ ន្ិង ទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំោប់ រប្់ខួលន្តាតាំងរី សរលចាប់កសកើតទ្យឹកដ្ីដ្ាំបូងស ើងមកសមលោះ។ សា្នជាំសន្ឿ ្រមាប់ អន្ុវតត ទ្យមាប់សគ្នររ ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំ លោប់ របនរែី ការរបតិបតតិតៗគ្ន ន ក៏កាយសៅជ្កូន្ចាប់តូចរប្់របជ្ជន្ណខមរ ល្រមាប់យកសៅអន្ុវតតជ្សរៀងរាល់នងង ដ្ូចជ្ ការជួែដ្ូររក្ុី9 ការសរៀបអា ែ៍រិ ែ៍10 ការកាត់សទា្11 ្ន្តតិកមម12 ជ្សដ្ើម។ ចាំណែកឯទ្យរមង់ ឬការរគប់រគង របសទ្យ្ ន្ិ ងវ ិ្័យយុតិ តធម៌ រតវវាន្ចងរកងជ្ចាប់ ការអន្ុវតតបន្តគ្ន ឬ នសចែរីទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់របនរែណខមរដ្ឹកនាំសោយររោះមហាកសរត13។ ី សរកាយមកសទាោះជ្មាន្វ ិតតន្៍ ន្ិង បដ្ិវតតន្៍ររោះមហាកសរតរី្ម័យកាល ចាប់ណខមរបុរាែ 7 ស្ចកតីស្តើមន្ីតិ (ទ្យាំរ័រ២៥ ចាំន្ុច៤៣) 8 ស្ចកតីស្ើមន្ីតិ(ទ្យាំរ័រ២សៅ៣) ត 9 ស្ចកតីស្ើមន្ីតិ(ទ្យាំរ័រ៤ ចាំន្ុច១០) ត 10 ស្ចកតីស្ើតមន្ីតិ(ទ្យាំរ័រ៤ ចាំន្ុច១២ ទ្យាំរ័រ៨ ចាំន្ុច១៨) 11 ស្ចកតីស្ើតមន្ីតិ (ទ្យាំរ័រ៤ ចាំន្ុច១១) 12 ស្ចកតីស្ើតមន្ីតិ (ទ្យាំរ័រ៣-ចាំន្ុច១៤) 13 ស្ចកតីស្ើតមន្ីតិ (ទ្យាំរ័រ៨- ចាំន្ុច១៩, ទ្យាំរ័រ៨- ចាំន្ុច២០, ទ្យាំរ័រ១០- ចាំន្ុច២១)ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 4
  6. 6. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជឈាន្ចូ លដ្ល់ចាប់ណខមរ្ម័យទ្យាំសន្ើប (រីឆ្ាំ១៣៣៦-ដ្ល់បចចុបបន្ន) ន ក៏ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងចាប់ចា្់ៗ ណដ្លបន្សល់រី ្ម័យបុរាែកាលាន្សៅណតបន្តការអន្ុវតតន្ឹង កាយសៅជ្ការយកគាំរូ ល សដ្ើមបីសធវើកាំណែទ្យរមង់ ចងរកងជ្ចាប់្រមាប់ការអភិវឌ្ឍន្៏របសទ្យ្ ន្ិង បរងួបបរងួមរបសទ្យ្ឲ្យកាយជ្រដ្ឋទ្យាំសន្ើបមួយ14។ ល សៅសរលខលោះការអន្ុវតតរបចាាំនងង រប្់របជ្ជន្ណខមរមាន្ការរិាកណបងណចកទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិង គតិយុតត សរ ោះថាមាន្ទ្យមាប់ ខលោះ ឬទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់របនរែមួយ ល ីចាំន្ួន្ ណដ្លរុាំណមន្ជ្ចាប់ ក៏ រតវវរបជ្ជន្ណខមរយកមកបញ្លសៅកនុងគតិយុតតសៅ ូជសរលយកសៅអន្ុវតតរែូតស្ទើរណតចាក់ឬ្ោងមាាំសៅសែើយ។ ុ ្ូមបីណតកនុងរបរ័ ន្ធយុតាតធិការ សៅរកមកាត់ កីតឲ្យយកទ្យាំនមទ្យាំោប់សធវើជ្កតាតរួម្សាំ ក៏ដ្ូចជ្ោន្តសដ្ើមបី ថ តសឆ្ោះសៅរកយុតិធម៌ ន្ិង ដ្ាំស្ោះស្រសាយស្សងៗ សដ្ើមបីឲ្យស្រ្បសៅតាតមទ្យាំសន្ៀមទ្យាំ ព តោប់របនរែលអរប្់ណខមរ។ ី ខ. ភារណែកសចែរីគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិង គតិយតត ន ុ ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់រតវវាន្ទ្យទ្យួលសាល់ថា គ ាន្ចូលខលួន្កនុងវ ិធាន្មួ យសៅកនុងរបរ័ន្ធចាប់ ន្ិង ្នត់គាំន្ិតរប្់ណខមរ បុណន្តសទាោះជ្ោង្ក៏រុាំមាន្អាន្ុភារ ន្ិងរប្ិទ្យិភារដ្ូចគ្នន្ឹងចាប់ណដ្រ។ ធ ន ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ វារគ្នន្់ណតជ្វ ិធាន្មួយកនុងការជួយជុាំរែឲ្យសលបឿន្ចាប់ ន្ិង ការអន្ុវតតឲ្យកាន្់ណតមាន្រប្ិទ្យិធភារ ន្ិងតមាភារ ុ ល្ងគមណតបុស្ោះ បុណន្ត វារុាំមាន្ការចាប់បងខាំ ន្ិង ោក់សទា្ទ្យែចាំស ត ឌ ោះ្កមមភារបាំ ន្ ឬណដ្លាន្សធវើឲ្យបោះ ល់ដ្ល់្្ប់ធាប់សាធារែាៈ ត ន ដ្ូចចាប់ស ើយសែើយក៏មាន្ ទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំោប់ ខលោះាន្្ទុយន្ឹ ងចាប់ ណដ្លជ្កតាតសធើវឲ្យរបរ័ន្ធគតិយុតត តរុាំាន្ទ្យទ្យួលសាល់ សែើយរតវវាន្រារាាំងមិន្ឲ្យមាន្ការអន្ុវតត្ងណដ្រ។ ឧទាែរែ គ ៍កនុងវ ិ្័យឯកជន្ណដ្ល ក់រ័ន្សៅន្ឹង អា ធ ែ៏រិ ែ៏: កូន្ស្រ្ីរបុ្ សរលសរៀបអា ែ៍រិ ែ៍រតវវមាន្ការឯកភាររីឪរុកមាយ ត សែើយសាមីខួលន្ខាងស្រ្ីរុាំមាន្ 14 ស្ចកតីស្ើតមន្ីតិ (ទ្យាំរ័រ១១- ២០)ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 5
  7. 7. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ្ិទ្យិធសរជើ្សរ ើ្ គូស្រ្ករ ឬបសញ្ែឆន្ទោះរប្់ខួន្ ាន្ស ច ល ើយដ្ូច កយទ្យាំសន្ៀមថា “ន្ាំមិន្ធាំជ្ងន ិ”។15II. លកខែាៈរបហាក់របណែលគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយុតត ន ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ក៏ជ្របភរនន្ចាប់្ងណដ្រ ណដ្លសធវើឱ្យចាប់ ន្ិង ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់មាន្លកខែោះស្រ្សដ្ៀងគ្នកនុងករែមួយចាំន្ួន្។ ទាក់ទ្យងសៅន្ឹង ការរគប់រគង ន ីរទ្យរយ្មបតតិ ន្ិង ការទ្យទ្យួលខុ្រតវវរប្់្ែរទ្យធ័តាតាំងរី្ម័យបុរាែ ណដ្លរុាំទាន្់មាន្ ចាប់រគប់រគង លុោះមកទ្យល់បចចុបបន្ន ណដ្លមាន្ចាប់ណចង វាមាន្លកខែោះដ្ូចគ្នខលោះៗ ។ ន ១. ការរគប់រគង ន្ិងចាត់ណចងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធ រគួសារាន្វ ិវតតជ្សរចើ ន្ រែូតដ្ល់្រវនងង សយើង្សងកតសឃើែថា រគួសារ្រវនងង គឺមិន្ដ្ូច្ម័យសដ្ើមណដ្លជ្្ម័យ ្កតិភូមិសនោះ ។ ្រវនងងរគួសារមាន្តនមលមួយជ្ក់ោក់ សែើយរុាំ្ូវមាន្រទ្យឹ្ីន្សោាយ្មួយ ត ហាន្បោះ ៊ា ល់ស ើយ ។ រកុមរគវសារទាាំងសនោះមាន្លកខែោះជាំសន្ឿរួម សែើយចាំស ោះសរឿងស្ដ្ឋកិចចន្ិង ន្សោាយ រួកសគណងរការួមគ្ន ។ ចាំន្ុចសន្ោះមាន្ន្័យថា ទាាំងបតីទាាំងរបរន្ធ នមាន្្ិទ្យិឋស្មើគ្នកនុងការសរបើរា្់ ចាត់ណចងរទ្យរយ្មបតតិ ណដ្លរួកសគរកាន្សដ្ើមបី ន្គត់្គងរគួសារ ។ ចាំណន្កឯ របរន្ធណដ្លមាន្រាក់ណខ មាន្អាំ្ចចាយវាយរាក់ណខរប្់ខួន្ាន្សោយស្រ ី។ មាន្ន្័យថា ្ម័យសនោះ ្ែរទ្យឋ័មាន្្ិទ្យិឋសរែទ្យី កុង ល នការសរបើ រា្់ន្ូវរទ្យរយ្មបតតិផ្ទល់ខួលន្សៅតាតមចាំន្ង សោយរុាំចាាំាច់្ួរនាំគ្ន ។ ទ ន ដ្ូចគ្នសន្ោះណដ្រ កនុងចាប់ណដ្លទាក់ទ្យងន្ឹងការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិ ក៏ាន្ នណចងរីការរគប់រគងរទ្យរយរួម ន្ិង រទ្យរយសោយណ ករប្់្ែរទ្យឋ័្ងណដ្រ ។ មារតាត៩៧៣ រកមរដ្ឋបបសវែ នន្ររោះរាជ្្ចរកកមពុជ្ ឆ្ាំ២០០៧ ាន្ណចងថា រទ្យរយរួម ី នគឺជ្រទ្យរយ្មបតតិទាាំងឡាយ ណដ្លបតីរបរន្ធទាាំង្ងខាង ឬ ណតមាងទ្យទ្យួលាន្សៅ ខ 15 សរឿងទ្យុាំទាវ , ផ្ទស្រ្ស ក ន្ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 6
  8. 8. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជកនុងអាំ ុងសរលអា ែ៏រិ ែ៏ សលើក ណលងណតរទ្យរយ្មបតតិណដ្លកាំែត់កុនងចាំែច ុខ ន្ិង ចាំែច គ នន្មារតាត ៩៧២ (រទ្យរយ្មបតតិសោយណ ុ ក) ខាងសលើសន្ោះ។មាន្ន្័យថា សរកាយអា ែ៏រិ ែ៏ ្ែរទ្យឋ័មាន្្ិទ្យិធណងរការគប់រគង ន្ូវរាល់រទ្យរយ្មបតតិណដ្លមាន្កនុងអាំ ុងអា ែ៏រិ ែ៏ មិន្ថាវាជ្រទ្យរយណតមាង ខ នន្្ែរទ្យធ័្មួយក៏សោយ ្ែរទ្យធ័មាន្្ិទ្យិឋសរបើរា្់រទ្យរយ្មបតតិរម ួ សៅកនុងទ្យាំ ែាំណដ្លចាាំាច់ សោយណ្អកសលើការចាាំាច់ កុនងជីវភាររបចាាំនងងាន្ ។ មារតាត ៩៧៣ ណចងរីរទ្យរយសោយណ ករប្់្ែរ័ទ្យឋ ាន្ កាំែត់ថា រទ្យរយ្មបតតិណដ្លកាំែត់ដ្ូចខាងសរកាមសន្ោះ គឺជ្រទ្យរយ្មបតតិសោយណ កណដ្ល្ថិតសៅសរកាមកមម្ិទ្យិធរប្់ ្ែរ័ទ្យឋ្មាក់ ៖ ន រទ្យរយ្មបតតិណដ្ល្ែរទ្យធ័មាន្មុន្សរលសរៀបអា ែ៍រិ ែ៍ ។ រទ្យរយ្មបតតិណដ្ល្ែរទ្យធ័ទ្យទ្យួ លាន្សោយរបទាន្កមម ្ន្តតិកមម អចច័ យទាន្ សៅកនុងអាំ ុងសរលអា ែ៍រិ ែ៍ ។ រទ្យរយ្មបតតិជ្តនមលតប ណដ្លទ្យទ្យួលាន្រី ការចាត់ណចងរទ្យរយ្មបតតិ ណដ្លាន្កាំែត់ កុងចាំែច ក ន្ិង ចាំែច ខ ខាងសលើសន្ោះ ។ ន ុ ុ មាន្ន្័យថារទ្យរយ្មបតតិណដ្លមាន្មុន្សរលសរៀបអា ែ៍រិ ែ៍ ឬ ទ្យទ្យួាន្សោយរបទាន្កមម ្ន្តតិកមម អចច័យទាន្ សៅកនុងអាំ ុងសរលអា ែ៍រិ ែ៍ ឬ ជ្តនមលតប រុាំ រតវវាន្ចាត់ទ្យុកជ្រទ្យរយរួមសនោះសទ្យ សែើយក៏រុាំអាចសរបើរា្់ជ្របសោជន្៍ រម ួ ាន្ណដ្រ។ ្ែរទ្យធ័ន្ីមួយៗមាន្្ិទ្យិឋសរបើរា្់ ទ្យទ្យួល្លរបសោជន្៍ ន្ិង រគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិ រប្់ខួន្ សោយសរៀងៗខលួន្ាន្។ ល ២. ការរួមសាមគគីចាំស ោះកាតរវកិចចរប្់្ែរ័ទ្យធ រត ប់មកវ ិែ សគក៏ សឃើែមាន្ករែមួយចាំន្ួន្ ណដ្លបតីរបរន្ធរតវវទ្យទ្យួលខុ្ ីរតវវសោយសាមគគីភារ ចាំស ោះកាតរវកិចច ករែទាាំងសនោះដ្ូចមាន្កាំែត់សៅកនុងរកម ីរដ្ឋបបសវែ ឆ្ាំ២០០៧ ដ្ូចមាន្អតថន្័យបញ្ញក់ខាងសរកាម៖ ី ន ជស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 7
  9. 9. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ សសាែ៊ាុយសដ្ើមបីរកាជីវភាររួមរប្់បីរបរន្ធ ន្ិងសសាែ៊ាុយសដ្ើមបីការអប់រ ាំ ត ឬការរាាលណងទាាំកូន្ជ្អាទ្យិ៍។ កាតរវកិចច ន្ិងករែកិចចស្សងៗសទ្យៀតណដ្លបតី ឬរបរន្ធទាាំង្ងខាងាន្ ី ររមសររៀងតាតមលិខិតជ្ោយលកខែអកសរ ៍ ជ្មួយន្ឹងមា្់បាំែល ច ុ សៅកនុងអាំ ុងសរលអា ែ៍រិ ែ៍ ឬកាតរវកិចច ន្ិងករែកិចស្សងៗ ី ច សទ្យៀតណដ្លបតី ឬរបរន្ធ្មាងាន្ទ្យទ្យួលបន្ទុកសោយមាន្ ការយល់ររម ខ តាតមលិខិតជ្ោយលកខែអកសរ រី របរន្ធ ឬបតីមាងសទ្យៀតសៅកនុងអាំ ៍ ខ ុង សរលអា ែ៍រិ ែ៍។ សសាែ៊ាុយសដ្ើមបីរគប់រគង ន្ិ ងរការទ្យរយរួម ដ្ូចមាន្កាំែត់កុនងមារតាត ៩៧៥ នន្រកមរដ្ឋបបសវែឆ្ាំ២០០៧។ ចាំ ណែកសៅកនុងទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំ ោប់ ក៏ ី ន មិន្ខុ្គ្នអវីបុនន្ណដ្រ រីមារតាត៩៧៥ នន្រកមដ្ណដ្ល្ងណដ្រ។ ន មIII. លកខែាៈណបលកគ្នរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយតត ន ុ ការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធ រតវវាន្រ ាំសលចសចែន្ូវចាំែចណបលក ុរីគ្ន រវាងការអន្ុ វតតសៅកនុង្ម័ យសដ្ើ ម ណដ្លសយើងសៅថា ទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំ ោប់ ន្ិ ង នអន្ុភារគតិ យុតតវ ិជជមាន្។ លកខែាៈណបលកគ្ននន្ការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិសៅតាតមការ នអន្ុវតតសោយសោងសៅសលើបរ ិបទ្យនន្ទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំ ោប់ ន្ិ ងន្ី តិវ ិជជមាន្ អាចឲ្យសយើងសឃើែ (១) ការណបងណចកន្ូវរបរ័ន្ធរគប់ រគងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធ មិន្ណតបុស្ោះសយើងន្ឹងលមអិតសៅសលើករែ (២) មរែភារនន្គូភាគី្ែរ័ទ្យធ។ ថាសតើ ណ ីករែទាាំងសន្ោះមាន្ភារណបលកគ្នោងដ្ូចសមតច សែើយរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធន្ឹង ី នទ្យទ្យួលាន្ការរគប់រគងោងដ្ូចសមតចសៅនសរលណដ្ល មាន្្ែរ័ទ្យធមាង្ ខទ្យទ្យួលមរែភារ។ ១. របរ័ន្រគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធ ធ ចាំស ោះទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់រប្់ណខមរសយើង ្តីរីការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធ គឺរតវវសគ្នររសគ្នលការែ រទ្យរយរួម។ មាន្ន្័យថា សរកាយរីសរលណដ្លគូ ៍ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 8
  10. 10. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជសាមីភរ ិោសរៀបអា វ ែ៍រិ ែ៍រច ួ រទ្យរយ្មបតតិរប្់រួកសគទាាំងរីរន្ឹង កាយជ្ លរទ្យរយរួម មិន្មាន្ការណបងណចកោច់សោយណ ករីគ្នស ន ើ យ។ សៅសរលណដ្ល្ែរ័ទ្យធ្មាងសចែសៅរបកប របររក្ុី រាល់លុយកាក់ណដ្លរកាន្រតវវចាត់ទ្យុកជ្ ខរទ្យរយរួម។ សៅកនុងទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំោប់ រប្់ណខមរសយើងតាតាំងរី បុរាែកាល មកសាមី ជ្អនក វសចែសៅរក្ុី ឯភរ ិោជ្សម្ទោះសមើលណងទាាំកូន្ ្ទោះ្ណមបង ន្ិ ងរទ្យរយសៅកនុង្ទោះ។ដ្ូសចនោះរាល់ចាំែល រប្់សាមីណដ្លរកាន្របរន្ធជ្អនកសមើលណងរកាទ្យុកោក់ ន្ិង ូ វចាំ្យសៅតាតមការឯកភាររវាងបតីរបរន្ធ។ ្ទុយមកវ ិែ សៅកនុងរកមរដ្ឋបបសវែនន្ររោះរាជ្្ចរកកមពុជ្ឆ្ាំ២០០៧ ី នាន្សធវើការណបងណចករបរ័ន្ធរទ្យរយ ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធជ្រីរោច់សោយណ ករីគ្ន នគឺរបរ័ន្រទ្យរយ្មបតតិតាតមកិចច្ន្ា ណដ្លអាចសធវើមុន្ ឬសរកាយ អា ធ ែ៍រិ ែ៍ាន្មារតាត៩៦៩ រកមរដ្ឋបបសវែ ន្ិងរបរ័ន្រទ្យរយ្មបតតិណដ្លកាំែត់សោយចាប់ ណដ្ល ី ធរតវវអន្ុ វតត តាតមកនុងករែណដ្លបតីរបរន្ធមិន្ាន្សធវើកិច្ន្ា្តីរីទ្យាំនក់ ទ្យាំន្ងរទ្យរយ ី ច្មបតតិសនោះសទ្យ។ របរ័ន្ធរទ្យរយ្មបតតិតាតមកិចច្ន្ា បតី ឬរបរន្ធរតវវសធវើសោយណ្អកសលើការររមសររៀង រប្់អនកទាាំងរី រ ន្ិ ងរតវវ សធវើជ្ោយលកខែអកសរ បុ ណន្តមិន្អាចសធវើ្ុយន្ឹ ង ៍ ទបញ្ា តិ្ីរី្ិទ្យិធទាមទារអាហារកាតរវកិចច ត ត ន្ិងភាគបរមុងាន្ស ើយ ដ្ូចមាន្កាំែត់កុនងមារតាត៩៦៩ នន្រកមរដ្ឋបបសវែី ឆ្ាំ២០០៧។ ន ចាំណែកឯរបរ័ន្រទ្យរយ ធ្មបតតិណដ្លកាំែត់សោយចាប់មាន្ការណបងណចកជ្រីរគឺ រទ្យរយ្មបតតិសោយណ កន្ិងរទ្យរយ ្មបតតិរម។ ួ រទ្យរយ្មបតតិសោយណ ក (មារតាត៩៧២ រកមរដ្ឋបបសវែ) ី ណដ្ល្ថិតសៅសរកាមកមម្ិទ្យិរប្់្ែរ័ទ្យធ្មាក់ មាន្ាៈ ធ ន រទ្យរយ្មបតតិណដ្ល្ែរ័ទ្យធមាន្សៅមុន្សរលសរៀបអា ែ៍រិ ែ៍ ។ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 9
  11. 11. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ រទ្យរយ្មបតតិណដ្ល្ែរ័ទ្យធទ្យទ្យួលាន្សោយរបទាន្កមម ្ន្តតិកមម អចច័ យទាន្សៅកនុងអាំ ុងសរលអា ែ៍រិ ែ៍។ រទ្យរយ្មបតតិជ្តនមលតប ណដ្លទ្យទ្យួលាន្រីការចាត់ណចងរទ្យរយ្មបតតិ ណដ្លាន្កាំែត់ កុងចាំ ន្ុចខាងសលើសន្ោះ។ ន ចាំណែកឯរទ្យរយ្មបតតិរម នន្មារតាត៩៧៣ រកមរដ្ឋបបសវែ គឺ្ាំសៅសលើរទ្យរយ ួ ី្មបតតិទាាំងឡាយ្ណដ្លបតីរបរន្ធទាាំង្ងខាង ឬណតមាងទ្យទ្យួ លាន្សៅកនុង ខអាំ ុងអា ែ៍រិ ែ៍សលើកណលងណតរទ្យរយ្មបតតិណដ្លកាំ ែត់ កុនងចាំ ែចនន្ ុ រទ្យរយសោយណ កខាងសលើសន្ោះ។ ជ្រួមមកសយើងសឃើែថា របរ័ន្ធរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិតាតមទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ គឺរុាំាន្សធវើការណបងណចករទ្យរយ្ជ្ រទ្យរយរួម រទ្យរយ្ជ្រទ្យរយសោយណ កសនោះសទ្យ គឺសរកាយរីសរៀបអា ែ៍រិ ែ៍រចរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែ ួរ័ទ្យធទាាំង្ង ខាងរតវវចាត់ទ្យុកជ្រទ្យរយរួមទាាំងអ្់ មាន្ន្័យថា រទ្យរយរប្់សាមីក៏ វដ្ូចជ្រទ្យរយរប្់ភរ ិោ សែើយរទ្យរយរប្់ភរ ិោ ក៏ដ្ូចជ្រទ្យរយរប្់សាមី។ បុណន្តសបើ វសយើងរិន្ិតយសមើលសៅកនុងរកមរដ្ឋបបសវែឆ្ាំ២០០៧ សយើងសឃើែថា សៅកនុងរបរ័ន្ធ ី នរទ្យរយ្មបតតិណដ្លកាំែត់សោយចាប់ មាន្ណបងណចកោច់រីគ្នរវាងរទ្យរយរួម ន ន្ិងរទ្យរយសោយណ ក។ ២. មរែភារនន្្ែរ័ទ្យមាង ធ ខ សៅកនុង្ម័យបុ រាែ ជ្ទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ចាំស ោះការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិកនុងករែណដ្ល្ែរ័ ទ្យជ្សាមី ទ្យទ្យួលមរែភារ រទ្យរយ្មបតតិទាាំងអ្់ន្ឹងរតវវ ី ធ វធាក់សៅសលើកូន្ជ្អនកទ្យទ្យួលបន្ត ល ណតកនុងករែណដ្ល្ែរ័ ទ្យគ្នន្កូន្សទ្យ ី ធ ម រទ្យរយ្មបតតិទាាំងអ្់ន្ឹងរតវវចូ លជ្រទ្យរយ្មបតតិរប្់ជ្តិ។ សបើ កុងករែណដ្ល្ែ ន ីរ័ទ្យធជ្ភរ ិោាន្ទ្យទ្យួ លមរែ ភារវ ិែ រទ្យរយ្មបតតិរតវវ្ែរ័ ទ្យជ្សាមី រគប់ រគង ធ វបន្ត។ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 10
  12. 12. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ រចា្មកវ ិែ សបើសោងតាតមចាប់ នសរលបចចុបបន្ន សៅសរលណដ្ល្ែរ័ ទ្យធ្មាងទ្យទ្យួលមរែភារ ខ ្ែរ័ទ្យធជ្បតី ឬរបរន្ធរតវវកាយជ្្ន្តតិជន្ជ្ន្ិចច។ លសែើយសបើ កុងករែណដ្លមាន្បុ គលស្សង សរៅរី្ែរ័ទ្យធជ្្ន្តតិជន្ណដ្រ្ែរ័ទ្យធ ន ី គរតវវមាន្លាំោប់ស្មើគ្នន្ឹងបុគគលសនោះ16។ ន កនុងករែណដ្ល្ែរ័ ទ្យរប្់មរតកជន្ ី ធ ន្ិងបុគគលស្សងសទ្យៀតសរៅរី្ែរ័ទ្យធ រតវវកាយជ្្ន្តតិជន្ ចាំណែក មត៍ករប្់្ន្តតិជន្ ន្ឹងរតវវមាន្តាតមកាំែត់ លដ្ូចខាងសរកាមសន្ោះ17 ៖ សបើ្ែរ័ទ្យធ ន្ិងបចាញ្ញតិផ្ទល់រប្់មតកជន្សនោះ ជ្្ន្តតិជន្ ្ែ ឆ ា ទ រ័ទ្យធ ន្ិងកូន្ន្ីមួយៗរប្់មតកជន្សនោះ ន្ឹងរតវវទ្យទ្យួលចាំណែកមត៍កស្មើ គ្ន។ ន សបើ្ែរ័ទ្យធ ន្ិងឪរុកមាយរប្់មតកជន្ ជ្្ន្តតិជន្ ចាំណែកមត៍ក ត រប្់្ែរ័ទ្យធ រតវវជ្១ភាគ៣ ឯចាំណន្ក មត៍ករប្់ឪរុកមាយរតវវជ្២ ត ភាគ៣។ បុណន្តសបើឪរុករ ឺមាយរប្់មតកជន្ណតមាក់សៅរ្់ ត ន ឪរុករ ឺមា ត យសនោះ ន្ិង្ែរ័ទ្យធរតវវាន្ចាំណែកមត៍កស្មើគ្ន។ ន សបើ ្ែរ័ទ្យធ ន្ិងបុ រវញ្ញតិ ផ្ទល់សរៅរីឪរុកមាយរប្់មតកជន្ ឬបងបអូន្ ា ទ ត បសងកើតរប្់មតកជន្ ឬអនកទ្យទ្យួល ្ន្តតិកមមជាំន្ួ្បុគលទាាំងសនោះ ជ្ គ ្ន្តតិជន្ ចាំណែកមត៍ករប្់្ែរ័ទ្យធរតវវជ្១ភាគ២ ឯចាំណែកមត៍ ករប្់ បុរវញ្ញតិ ផ្ទល់សរៅរី ឪរុ កមាយរប្់មតកជន្ ឬបងបអូន្បសងកើត ា ទ ត រប្់មតកជន្ ឬអនកទ្យទ្យួល្ន្តតិកមមជាំន្ួ្សនោះ រតវវជ្១ភាគ២។ 16 មារតាត ១១៦១ រកមរដ្ឋបបសវែី 17 មារតាត១១៦២ រកមរដ្ឋបបសវែីស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 11
  13. 13. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ ដ្ូសចនោះ បញ្ញក់ឱ្យសឃើែថាភារខុ្ណបលកគ្ន ជ ន នន្ការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិសរកាយរី្ែរ័ទ្យធ្មាងទ្យទ្យួលមរែភារ តាតមទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់រីមុន្គឺសគរុាំ្ូវឱ្យ ខតនមលចាំស ោះភរ ិោសទ្យ គឺសៅសរលណដ្ល្ែរ័ទ្យជ្បតីសាប់រទ្យរយាន្សៅសលើ កូន្ សបើ ធ ល្ែរ័ទ្យធគ្នន្កូន្សទ្យ រទ្យរយ្មបតតិទាាំងអ្់រតវវកាយជ្រទ្យរយ្មបតតិរប្់ជ្តិ ណត ម លសបើ ្ែរ័ ទ្យធជ្ភរ ិោសាប់ វ ិែ រទ្យរយ្មបតតិរតវវាន្សៅសលើសាមី ជ្អនករគប់ រគង។ ល វបុណន្ត ចាប់បចចុបបន្នគឺាន្ឱ្យតនមលចាំស ោះ្ែរ័ទ្យធទាាំង្ងខាង សោយកាំែត់ោងចា្់សៅកនុងរកមរដ្ឋបបសវែឆ្ាំ២០០៧ ី ន ថា្ែរ័ទ្យធរប្់មតកជន្រតវវកាយជ្ ល្ន្តតិជន្ជ្ន្ិចច។ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 12
  14. 14. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ ស្ចកតី្ន្និោន្ ឋ ដ្ូ ចណដ្លាន្បញ្ញក់ លមអិតសៅកនុងណ្នកខាងសលើ ជ្បន្ត ន្ឹងបនប់្ីរីការ ជ ទ តកាំែត់ន្ូវលកខែាៈវ ិន្ិ ច័យនន្ទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងអាន្ុភារគតិយុតត ភារស្រ្បគ្ន ន្ិង ឆ នភារ្ទុយគ្នរវាងទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំ ោប់ ន ន្ិ ងអាន្ុ ភារគតិ យុតសនោះ ត ាន្សធវើឲ្យសយើងយល់កាន្់ណតរបស្ើរស ើងមួយករមិតសទ្យៀតថា ទ្យាំនក់ទ្យាំន្ងរវាងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ន្ិងន្ីតិវ ិជជមាន្មាន្លកខែាៈ្អិតរមួតន្ឹងគ្នរិតរាកដ្ណមន្ រែូតដ្ល់ការអន្ុ វតតតាតមណបប នទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់របនរែី នន្ការរគប់រគងរទ្យរយ្មបតតិរប្់្ែរ័ទ្យធកុងករែខលោះ ន ីរតវវាន្សៅណតរកា សរកាមរួបភាររីទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ មកជ្ន្ីតិវ ិជជមាន្្ងណដ្រ។ បុណន្តសទាោះបបីជ្ោងសន្ោះកតី ណ្នកមួ យចាំន្ួន្ណដ្លរតវវាន្សឃើែមាន្កនុងការអន្ុវតតនបុរាែ្ម័ យ រតវវាន្សធវើ្មាែរែកមម សោយាន្លុបបាំាត់ ន្ូវការអន្ុ វតតសនោះណ្អកសៅសលើសគ្នលជាំែរ ការ រ្លរបសោជន្៍គូភាគី (្ែរ័ទ្យ)។ ធ ្រុបស្ចកតីរមមក ួ ការអន្ុ វតតតាតមណបបទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំ ោប់ ន្ឹ ងរតវវាន្លុបបាំាត់រីការអន្ុ វតតសៅកនុង្ងគម រប្ិន្សបើការអន្ុ វតតសនោះាន្សធវើឲ្យមាន្ការបោះ ល់សៅដ្ល់្ងរបសោជន្៍ ្ងគមទាាំងមូ ល ស លសោយសារណត្មភាររវាងបុរ្ ន្ិងស្ត្តីរតវវាន្ទ្យទ្យួ លសាល់ជ្្កល គ សែើយកមពុជ្ក៏ជ្ភាគី ណដ្លទ្យទ្យួលសាល់ ន្ិ ងកាំ រុងណតអន្ុវតតន្ូវសគ្នលន្សោាយ្មភារណយន្ឌ្័ រសន្ោះ្ងណដ្រ។ បុ ណន្ត គណ្នកមួយចាំ ន្ួន្ណដ្លរតវវាន្រកសឃើែសៅកនុងការអន្ុ វតត កនុងទ្យាំសន្ៀមទ្យាំោប់ ក៏សៅណតបន្តរកា សោយសារណតភារមិន្អាចផ្ទច់ សចែរីគ្នរវាង របវតតិសាស្ត្ត ន្ិងបចចុបបន្នភា ត នរ។ រែូតនាំសៅរក ការរចាច់បញ្លគ្នរវាង ទ្យាំ សន្ៀមទ្យាំ ោប់ សៅកនុងចាប់ កនុង ូច នសគ្នលបាំ ែង់ ររងី ក ន្ឹងររងឹងន្ូ វអន្ុភារ នន្ការរគបដ្ែប់ សៅសលើ្កមមភារអន្ុ តវតតរប្់របជ្រលរដ្ឋកមពុជ្។ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 13
  15. 15. សាកលវ ិទ្យាល័យភូមិន្ន្ីតិសាស្ត្ត ន្ិងវ ិទ្យាសាស្ត្តស្ដ្ឋកិចច ទ មុខវ ិជ្ាៈ វ ិធីសាស្ត្តស្រសាវរជ្វ ជ ឯកសារសោង  រកមរដ្ឋបបសវែ សាោះរុមឆ្ាំ២០០៧ ី ភ ន  រកមរដ្ឋបបសវែចា្់ ណក្រមួលសោយ បែត សអង ្ុត ឆ្ាំ១៩៦៧ ី ិឌ ន  ស្ចកតីស្តើមន្ីតិ  មរតកយុតិតធម៌ណខមរ ន្ិរន្ធសោយ បែត ណែ៊ាល ចាំសរ ើន្ សាោះរុ មឆ្ាំ២០០៩- ិឌ ភ ន ២០១០  ្ទាន្ុរកមរដ្ឋបបសវែ ឆ្ាំ២០០៧ ី ន  ្ទាន្ុរកមណខមរ ្សមតចររោះ្ងឃរាជ ជួន្ ្ត  សរឿង ទ្យាំទាវ  សរឿង ផ្ទស្រ្ស ក ន្ស្រសាវរជ្វ ន្ិងសរៀបសរៀងសោយាៈ ន្ិ្សិតរកុម L4A3 ណែនាំសោយាៈ សោកសាស្តសាចារយ ររាំ រ ិទ្យធី ត ទ្យាំរ័រទ្យី 14

×