LHC
Godinu dana kasnije

     Milan Milošević
     www.mmilan.com
     www.mmilan.com


     Knjaževac, 29. 10. 2009
Sadržaj:
     ➢   Struktura materije
     ➢   Tipovi akceleratora
     ➢   Akcelerator LHC i detektori
     ➢   Fizika TeV...
Sadržaj:
     ➢   Struktura materije
     ➢   Tipovi akceleratora
     ➢   Akcelerator LHC i detektori
     ➢   Fizika TeV...
Struktura materije




      Credits: http://www.ipp.phys.ethz.ch/




www.mmilan.com
Čestice i sile




                                  Credits: http://www.ipp.phys.ethz.ch/


www.mmilan.com
www.mmilan.com   Credits: http://www.particleadventure.org/
Ujedinjenje fizike?




www.mmilan.com
Sadržaj:
     ✔   Struktura materije
     ➢   Tipovi akceleratora
     ➢   Akcelerator LHC i detektori
     ➢   Fizika TeV...
Na početku beše atom...




                             Ernest Rutherford


www.mmilan.com
Elektrostatički akceleratori




                  Robert J. Van der Graaf (1901-1967)

                  Maksimalni poten...
Linearni akceleratori (1)




www.mmilan.com
Linearni akceleratori (2)




                        Credit: TESLA, Hamburg, Nemačka
                        http://www.d...
Ciklotron i sinhrotron




www.mmilan.com
Kolajder




www.mmilan.com
www.mmilan.com
• SAD:
        – TEVATRON (Batavia, Illinois)
        – SLC (SLAC, Stanford, California)
        – RHIC (Brookhaven, NY)
 ...
Primena




                 Izvor: W. Mondelaers JUAS 2004

www.mmilan.com
Sadržaj:
     ✔   Struktura materije
     ✔   Tipovi akceleratora
     ➢   Akcelerator LHC i detektori
     ➢   Fizika TeV...
LHC
             Large Hadron Collider




www.mmilan.com
www.mmilan.com
Video: http://www.youtube.com/watch?v=AHT9RTlCqjQ

www.mmilan.com
Malo brojeva:
                                              Luminoznost
                         Sudar     Energija
      ...
(C) Maximilien Brice, CERN


www.mmilan.com
1 eV = 1.6 x 10-19 J
                 1 TeV = 1.6 x 10-19 x 1012 J
                       = 1.6 x 10-7 J


               ...
Snop protona



    ●   Svaki snop 2808 rojeva
    ●
        Svaki roj 1.15×1011 protona, dugačak nekoliko
        centime...
Detektori
    ●   ATLAS (A Toroidal LHC AparaturuS)
    ●   CMS (Compact Muon Solenoid)
    ●   ALICE (A Large Ion Colider...
●   Dužina 46m, prečnik
                                             25m.

                                         ●   Na...
ATLAS u tri minuta




                          Video: http://www.youtube.com/watch?v=ckARmttkTS4

www.mmilan.com
Postavljanje cevi kroz koju prolazi snop (Maximilien Brice, © CERN)
www.mmilan.com
www.mmilan.com   ATLAS detector, jul 2007 (Claudia Marcelloni, © CERN)
Spuštanje jednog od dva “mala točka”, detkor muona. (Claudia
www.mmilan.com                                       Marcello...
●   Dužina: 21m, prečnik 15m.

                                        ●   Masa: 12 500 tones

                           ...
CMS (Compact Muon Solenoid) experiment Tracker Outer Barrel.
                                    (Maximilien Brice, © CERN...
Insertion of the tracker in the heart of the CMS detector.
www.mmilan.com
                                     (Maximilien...
Detektovanje čestica




                        http://public.web.cern.ch/PUBLIC/en/Research/Detector-en.html




www.mmi...
Video: http://www.youtube.com/watch?v=cyILaED5sBE
                 (deo, ~3. min)

www.mmilan.com
●   Dužina: 26m, prečnik
                                            16m
                                        ●   Masa:...
●   Dužina: 21m, visina: 10m,
                     širina 13m
                 ●   Masa: 5600 tona
                 ●   Lo...
TOTEM detector
                                  Dužina: 440 m, prečnik 5 m
                                         Masa:...
www.mmilan.com
Obrada rezultata
    U ovome

                                 •Pretraga: 1 u
                                 1013

     ...
Koliko podataka?
    ●   40 miliona sudara u sekundi
    ●   100 značajnih sudara u sekundi
    ●   1MB podataka po sudaru...
Balloon


  Gde smestiti podatke
                                  (30 Km)




      1 MB                      CD stack wi...
http://gridmap.cern.ch


www.mmilan.com
Sadržaj:
     ✔   Struktura materije
     ✔   Tipovi akceleratora
     ✔   Akcelerator LHC i detektori
     ➢   Fizika TeV...
(credit: CERN & Alan Walker/AFP/Getty Images)



www.mmilan.com
www.mmilan.com
Zadaci:
    ●   Higsova čestica
    ●   Ujedinjenje interakcija
    ●   Supersimetrija
    ●   Antimaterija i narušenje si...
Credits: http://www.valdostamuseum.org/hamsmith/cosm.html
www.mmilan.com
www.mmilan.com
www.mmilan.com
Sadržaj:
     ✔   Struktura materije
     ✔   Tipovi akceleratora
     ✔   Akcelerator LHC i detektori
     ✔   Fizika TeV...
Credits: http://lhc-operation.web.cern.ch/
www.mmilan.com
www.mmilan.com   http://www.newscientist.com/gallery/dn16254-damage-that-derailed-higgs-hunt
Sadržaj:
     ✔   Struktura materije
     ✔   Tipovi akceleratora
     ✔   Akcelerator LHC i detektori
     ✔   Fizika TeV...
Popravka (1)
    ●   Zagrejati na sobnu temperaturu
    ●   Popraviti 53 superprovodna magneta
        oštećena septembra ...
Popravka (2)
    ●   Proveriti i popraviti sve kontakte između
        magneta
    ●   Ohladiti ponovo ceo sistem na ~1K
 ...
24-25. oktobar 2009




www.mmilan.com            http://lhc-commissioning.web.cern.ch/lhc-commissioning/
Čemu sve to služi...
      Jules Piccard (University of Basel),     "Svetu će biti potrebno
      1880 godine instalirao j...
Nema razloga za paniku :)




                    Video: http://www.youtube.com/watch?v=5qQTeJ1-YT8


www.mmilan.com
Pitanja?
    ●   Homepage: http://www.mmilan.com
    ●   E-mail: mm@mmilan.com
    ●   http://www.facebook.com/mmilann
   ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

LHC - Godinu Dana Kasnije

1,907 views

Published on

Predavanje održano u Knjaževcu, 29. oktobra 2009

Published in: Education, Technology
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,907
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
545
Actions
Shares
0
Downloads
23
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

LHC - Godinu Dana Kasnije

  1. 1. LHC Godinu dana kasnije Milan Milošević www.mmilan.com www.mmilan.com Knjaževac, 29. 10. 2009
  2. 2. Sadržaj: ➢ Struktura materije ➢ Tipovi akceleratora ➢ Akcelerator LHC i detektori ➢ Fizika TeV-a ➢ LHC pre godinu dana ➢ LHC danas www.mmilan.com
  3. 3. Sadržaj: ➢ Struktura materije ➢ Tipovi akceleratora ➢ Akcelerator LHC i detektori ➢ Fizika TeV-a ➢ LHC pre godinu dana ➢ LHC danas www.mmilan.com
  4. 4. Struktura materije Credits: http://www.ipp.phys.ethz.ch/ www.mmilan.com
  5. 5. Čestice i sile Credits: http://www.ipp.phys.ethz.ch/ www.mmilan.com
  6. 6. www.mmilan.com Credits: http://www.particleadventure.org/
  7. 7. Ujedinjenje fizike? www.mmilan.com
  8. 8. Sadržaj: ✔ Struktura materije ➢ Tipovi akceleratora ➢ Akcelerator LHC i detektori ➢ Fizika TeV-a ➢ LHC pre godinu dana ➢ LHC danas www.mmilan.com
  9. 9. Na početku beše atom... Ernest Rutherford www.mmilan.com
  10. 10. Elektrostatički akceleratori Robert J. Van der Graaf (1901-1967) Maksimalni potencijal ~ 20MV www.mmilan.com
  11. 11. Linearni akceleratori (1) www.mmilan.com
  12. 12. Linearni akceleratori (2) Credit: TESLA, Hamburg, Nemačka http://www.desy.de www.mmilan.com
  13. 13. Ciklotron i sinhrotron www.mmilan.com
  14. 14. Kolajder www.mmilan.com
  15. 15. www.mmilan.com
  16. 16. • SAD: – TEVATRON (Batavia, Illinois) – SLC (SLAC, Stanford, California) – RHIC (Brookhaven, NY) • EVROPA: - – LEP, SPS, (LHC) (CERN, Geneve) – HERA (DESY, Hamburg) • AZIJA: – TRISTAN (KEK, Tokyo, Japan) – BEPC (Peking, China) www.mmilan.com
  17. 17. Primena Izvor: W. Mondelaers JUAS 2004 www.mmilan.com
  18. 18. Sadržaj: ✔ Struktura materije ✔ Tipovi akceleratora ➢ Akcelerator LHC i detektori ➢ Fizika TeV-a ➢ LHC pre godinu dana ➢ LHC danas www.mmilan.com
  19. 19. LHC Large Hadron Collider www.mmilan.com
  20. 20. www.mmilan.com
  21. 21. Video: http://www.youtube.com/watch?v=AHT9RTlCqjQ www.mmilan.com
  22. 22. Malo brojeva: Luminoznost Sudar Energija [cm-2 s-1 ] LEP e+ - e- 200 GeV 1032 LHC p-p 14 TeV 1034 ● Temperatura: 1.8K ● Dužina: 27 km ● 1300 magneta (~ 13 metara, ukupno 24 kilometara) ● Struja: 6500 – 9000 A ● Magnetno polje: 8.5 T www.mmilan.com
  23. 23. (C) Maximilien Brice, CERN www.mmilan.com
  24. 24. 1 eV = 1.6 x 10-19 J 1 TeV = 1.6 x 10-19 x 1012 J = 1.6 x 10-7 J 1/2 m v2 = 1.6 x 10-7 J, m = 2 x 10-6 kg v = 0.4 m/s = 1.4 km/h www.mmilan.com
  25. 25. Snop protona ● Svaki snop 2808 rojeva ● Svaki roj 1.15×1011 protona, dugačak nekoliko centimetara ● Prečnik nekoliko mm, tačka sudara ~16 mikrometara ● Početna brzina čestica 0.999997828 c ● Dostižu maksimalnu brzinu 0.999999991 c www.mmilan.com
  26. 26. Detektori ● ATLAS (A Toroidal LHC AparaturuS) ● CMS (Compact Muon Solenoid) ● ALICE (A Large Ion Colider) ● LHCb (Large Hadron Collider beauty) ● TOTEM (TOTal Elastic and diffractive cross section Measurement) ● LHCf (Large Hadron Collider forward) www.mmilan.com
  27. 27. ● Dužina 46m, prečnik 25m. ● Najveći detektor čestica ikad konstruisan ● Masa: 7000 tones Credits: http://public.web.cern.ch ● Lokacija: Meyrin, Switzerland. ATLAS www.mmilan.com
  28. 28. ATLAS u tri minuta Video: http://www.youtube.com/watch?v=ckARmttkTS4 www.mmilan.com
  29. 29. Postavljanje cevi kroz koju prolazi snop (Maximilien Brice, © CERN) www.mmilan.com
  30. 30. www.mmilan.com ATLAS detector, jul 2007 (Claudia Marcelloni, © CERN)
  31. 31. Spuštanje jednog od dva “mala točka”, detkor muona. (Claudia www.mmilan.com Marcelloni, © CERN)
  32. 32. ● Dužina: 21m, prečnik 15m. ● Masa: 12 500 tones ● Lokacija: Cessy, France. Credits: http://public.web.cern.ch CMS www.mmilan.com
  33. 33. CMS (Compact Muon Solenoid) experiment Tracker Outer Barrel. (Maximilien Brice, © CERN) www.mmilan.com
  34. 34. Insertion of the tracker in the heart of the CMS detector. www.mmilan.com (Maximilien Brice, © CERN)
  35. 35. Detektovanje čestica http://public.web.cern.ch/PUBLIC/en/Research/Detector-en.html www.mmilan.com
  36. 36. Video: http://www.youtube.com/watch?v=cyILaED5sBE (deo, ~3. min) www.mmilan.com
  37. 37. ● Dužina: 26m, prečnik 16m ● Masa: 10 000 tona ● Lokacija: St Genis- Pouilly, France. ● Detektor teških jona (Pb-Pb sudari) Credits: http://public.web.cern.ch ● Gustina materije → “Big Bang” ALICE www.mmilan.com
  38. 38. ● Dužina: 21m, visina: 10m, širina 13m ● Masa: 5600 tona ● Lokacija: Ferney-Voltaire, France ● Narušenje CP simetrije u sistemima sa b kvarkom ● Objašnjenje odsustva antimaterije u prirodi Jedno od osnovnih LHCb ● pitanja! www.mmilan.com
  39. 39. TOTEM detector Dužina: 440 m, prečnik 5 m Masa: 20 tona Lokacija: Cessy, France (blizu CMS-a) Dimenzije protona, merenje luminoznosti, “pomoć” CMS-u, itd LHCf detector Dimenzije: dva detektora, dužina 30 cm, visina 80 cm, širina 10 cm Masa: po 40 kg Lokacija: Meyrin, Switzerland (blizu ATLAS) 140m ispred i iza ATLAS-a, kalorimetar koji meri energiju kreiranih čestica (pod malim uglom) www.mmilan.com
  40. 40. www.mmilan.com
  41. 41. Obrada rezultata U ovome •Pretraga: 1 u 1013 •Jedna osoba na 1000 “Zemlji” Treba pronaći www.mmilan.com
  42. 42. Koliko podataka? ● 40 miliona sudara u sekundi ● 100 značajnih sudara u sekundi ● 1MB podataka po sudaru → “snimanje” 0.1 GB/s ● 1010 zabeleženih sudara godišnje → 10 PB/godišnje www.mmilan.com
  43. 43. Balloon Gde smestiti podatke (30 Km) 1 MB CD stack with Digitalna fotografija 1 year LHC data! (~ 20 Km) 1GB = 1024MB DVD film 1TB = 1024GB Concorde Sva godišnja izdanja (15 Km) knjiga (u svetu) 1PB = 1024TB Rezultat LHC-a 1EB = 1024PB Godišnja “proizvodnja” informacija na planeti Mt. Blanc (4.8 Km) www.mmilan.com
  44. 44. http://gridmap.cern.ch www.mmilan.com
  45. 45. Sadržaj: ✔ Struktura materije ✔ Tipovi akceleratora ✔ Akcelerator LHC i detektori ➢ Fizika TeV-a ➢ LHC pre godinu dana ➢ LHC danas www.mmilan.com
  46. 46. (credit: CERN & Alan Walker/AFP/Getty Images) www.mmilan.com
  47. 47. www.mmilan.com
  48. 48. Zadaci: ● Higsova čestica ● Ujedinjenje interakcija ● Supersimetrija ● Antimaterija i narušenje simetrije ● Tamna materija i energija ● Ekstradimenzije www.mmilan.com
  49. 49. Credits: http://www.valdostamuseum.org/hamsmith/cosm.html www.mmilan.com
  50. 50. www.mmilan.com
  51. 51. www.mmilan.com
  52. 52. Sadržaj: ✔ Struktura materije ✔ Tipovi akceleratora ✔ Akcelerator LHC i detektori ✔ Fizika TeV-a ➢ LHC pre godinu dana ➢ LHC danas www.mmilan.com
  53. 53. Credits: http://lhc-operation.web.cern.ch/ www.mmilan.com
  54. 54. www.mmilan.com http://www.newscientist.com/gallery/dn16254-damage-that-derailed-higgs-hunt
  55. 55. Sadržaj: ✔ Struktura materije ✔ Tipovi akceleratora ✔ Akcelerator LHC i detektori ✔ Fizika TeV-a ✔ LHC pre godinu dana ➢ LHC danas www.mmilan.com
  56. 56. Popravka (1) ● Zagrejati na sobnu temperaturu ● Popraviti 53 superprovodna magneta oštećena septembra 2008 ● Izbušiti sigurnosne otvore (od 8 inča), na polovini od 1323 magneta, koji omogućavaju kontrolu pritiska ● Instalirati sigurnosni sistem 1000 puta veće osetljivosti www.mmilan.com
  57. 57. Popravka (2) ● Proveriti i popraviti sve kontakte između magneta ● Ohladiti ponovo ceo sistem na ~1K ● Pojačati struju u magnetima do 6000A (potrebno nekoliko nedelja) ● Testirati ceo sistem i sistem za “izbacivanje” protona (za 1/5000 deo sec) www.mmilan.com
  58. 58. 24-25. oktobar 2009 www.mmilan.com http://lhc-commissioning.web.cern.ch/lhc-commissioning/
  59. 59. Čemu sve to služi... Jules Piccard (University of Basel), "Svetu će biti potrebno 1880 godine instalirao je prvu samo pet kompjutera" telefonsku liniju u gradu, od kuće do instituta. Ponosno je svoj uspeh Thomas J. Watson, IBM pokazao kolegama, ali dobio je odgovor: “Izgleda odlično, ali sumnjam da će ikada imati "Kućni računari nisu praktičnu primenu”. potrebni" "640 kB je maksimum Ken Olsen, DEC (nekada memorije koji će ikada biti vodeći proizvođač potreban" miniračunara) Bill Gates, Microsoft … a još i ne radi? www.mmilan.com
  60. 60. Nema razloga za paniku :) Video: http://www.youtube.com/watch?v=5qQTeJ1-YT8 www.mmilan.com
  61. 61. Pitanja? ● Homepage: http://www.mmilan.com ● E-mail: mm@mmilan.com ● http://www.facebook.com/mmilann ● http://www.facebook.com/univerzum ● http://www.twitter.com/mmilann ● http://www.slideshare.net/mmilan81 Objavljeno pod Creative Commons "Attribution-Noncommercial-Share Alike" 3.0 Licencom, ukoliko nije drugačije naglašeno. To znači da je sadržaj moguće kopirati, distribuirati i remiksovati sve dok se ne koristi u komercijalne svrhe i naveden je link ka originalnom izvoru. www.mmilan.com

×