Kullanıcı ve Grup KavramlarıKullanıcılar (users) ve gruplar (groups), açık kaynakkodlu işletim sisteminde dosyave dizinler...
Kullanıcı Hesabı NedirBir bilgisayar farklı kişiler tarafından kullanıldığıdurumlarda, kullanıcılar arasındaayrım yapmak g...
Sistem Yöneticisi (root) Linux işletim sisteminde sistem yöneticisinin kullanıcıadı rootdur. root parolasını bilen bir k...
Root kullanıcısının, sahibinin haberi olmaksızın sistemkullanıcılarına ait dosyalarınyerini ve izinlerini değiştirmesi de ...
Kullanıcı Hesapları NeredeTutulur?Linux sistemlerde kullanıcı hesap bilgileri, /etc/passwddosyasında tutulur. Eğerşifrelem...
Örnek 1.1bil3@pardus ~ $ ls -l /etc/passwd-rw-r--r-- 1 root root 1776 Oca 20 14:49 /etc/passwdÖrnekte görüldüğü üzere, “pa...
Gölge parola kullanılmadığı durumlarda şifreler de budosyada tutulacağı içinkodlanmış da olsa şifreler herkes tarafından g...
Linux sistemlerde iki tip kullanıcı hesabından sözedebiliriz. Birincisi, bilgisayarıkullanan kişiler tarafından açılan kiş...
Grup Hesabı NedirBirçok kullanıcının yetkilerinin topluca belirlenmesigerektiğinde grup hesaplarıkullanılmaktadır. Gruplar...
Temel Kullanıcı ve Grup İşlemleriBu kısımda, kullanıcı ve gruplarınoluşturulması, silinmesi ve değiştirilmesi ile ilgiliyö...
Kullanıcı OluşturmaSistemdeki erişim yetkilerine göre kullanıcılaroluşturulup bu kullanıcıların haklarıbelirlenebilir. Bu ...
Sistem Yöneticisi veya Başka BirKullanıcı Adıyla Oturum AçmaSistem yöneticisi olarak konsole uygulamasında oturumaçabilmek...
useradd Komutu ile KullanıcıEklemeuseradd komutu ile yeni bir kullanıcı hesabı açılabilir.Yönetici yetkileriyle oturumaçıl...
 Kullanılan parametrelerin anlamları Tablo 1.1’de özetlenmiştir: Parametre Anlamı -c Hesapla ilgili açıklama -d Ev diz...
Grafik Ortamda KullanıcıOluşturma Pardusta kullanıcı oluşturmanın diğer ve kolay biryolu ise TASMA (Pardus Yapılandırma ...
 Kullanıcının adı ve soyadı, parolası, kullanıcı adı, ev dizini ve kabukdosyası, ana grubu ve üye olmasını istediğiniz d...
Kullanıcı SilmeKullanıcı silme işlemi, hem Konsole programındanhem de grafik kullanıcı arayüzünden gerçekleştirilebilir
userdel Komutu ile Kullanıcı Silmeuserdel komutu, bir kullanıcı hesabını ve onunlailgili dosyaları siler. -rparametresi ku...
Grafik Ortamda Kullanıcı SilmePardus grafik kullanıcı ara yüzünde kullanıcı silmeişlemini gerçekleştirebilmek için,aşağıda...
Kullanıcı SeçenekleriniGüncellemeKullanıcı güncelleme işlemi, Konsole programından veyagrafik kullanıcı arayüzünden gerçek...
usermod Komutu ile KullanıcıSeçeneklerini Güncelleme Parametre Anlamı -c Hesapla ilgili açıklama -d Ev dizini [-m] -e ...
Kullanıcı OturumuSistem üzerinde gerekli işlemleri gerçekleştirebilmekiçin bilgisayarı kullanan kişininsisteme kendisini t...
Kullanıcı DeğiştirmeBaşka bir masaüstü oturumu açmak için Pardus ana menüsünden Kullanıcı Değiştirseçeneği kullanılır (Bkz...
Oturumu KapatmaOturumu tümüyle kapatmak ve daha sonra başka biroturum açmak için Pardusana menüsünden Çıkış... seçeneği se...
Grup OluşturmaKullanıcıların haklarını grup bazında belirleyebilmekiçin sistem üzerinde gruplaroluşturularak; kullanıcılar...
Grafik Ortamda Grup OluşturmaPardusta grafik kullanıcı ara yüzünü kullanarak grupoluşturmak için aşağıdakiadımları takip e...
Grup SilmeGrup silme işlemi, Konsole uygulamasından groupdelkomutuyla veya grafikkullanıcı ara yüzünden gerçekleştirilebilir
groupdel Komutu ile Grup Silmegroupdel komutu, sistem hesap dosyalarını düzenler vegrup olarak belirtilengruba ait bütün g...
Grafik Ortamda Grup SilmePardusta grafik ortamdan grup silme işlemi, yineTASMAdan KullanıcıYöneticisine gelinerek, silinec...
Grup YapılandırmaGrup yapılandırma işlemi için komut satırındangroupmod komutu kullanılırÖrnek 1.14pardus bil3 # groupmod ...
Kullanıcı ve Grup HaklarıLinux, çok kullanıcılı bir işletim sistemidir. Kullanıcılarile ilgili haklar ve güvenlikseçenekle...
KAVRAM ÖRÜNTÜSÜ
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Temel kullanici gruplari
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Temel kullanici gruplari

1,652 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,652
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
25
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Temel kullanici gruplari

  1. 1. Kullanıcı ve Grup KavramlarıKullanıcılar (users) ve gruplar (groups), açık kaynakkodlu işletim sisteminde dosyave dizinlere erişim için gerekli olan hak ve yetkilerinkullanılmasına yarayan anahtarlardır.Linuxta sistem ayarları dosyalar üzerindengerçekleştirildiğinden, kullanıcı ve gruphaklarının belirlenmesi, sistem yönetimi açısındanbüyük öneme sahiptir.
  2. 2. Kullanıcı Hesabı NedirBir bilgisayar farklı kişiler tarafından kullanıldığıdurumlarda, kullanıcılar arasındaayrım yapmak geLinux sistemlerde dosya ve dizinlereerişim sağlayarak, bunlar üzerinde işlemyapmak için kullanıcı haklarına gereksinim vardır. Açıkkaynak işletim sisteminin enönemli özelliklerinden birisi, her dosya için, dosyasahibine, diğer kullanıcılara ve gruplaragöre okuma, yazma ve çalıştırma haklarınınbelirlenebilir olmasıdırrekli olmaktadır.
  3. 3. Sistem Yöneticisi (root) Linux işletim sisteminde sistem yöneticisinin kullanıcıadı rootdur. root parolasını bilen bir kullanıcı, işletim sistemi üzerinde her işlemiyapmaya yetkilidir. Linux işletim sistemini kişisel kullanım amacı ile de olsa sistemyöneticisi (root) kullanıcı hesabı ile kullanmak, sistemin güvenliği açısından tercihedilmemelidir.
  4. 4. Root kullanıcısının, sahibinin haberi olmaksızın sistemkullanıcılarına ait dosyalarınyerini ve izinlerini değiştirmesi de uygun değildir. Zordakalsanız bile, başkalarına ait hiçbirdosyayı silmeyin veya içeriğini değiştirmeyin. Belki deçözümsüz gibi görünen birdurumdan kurtulmanın başka bir yolu olabilir
  5. 5. Kullanıcı Hesapları NeredeTutulur?Linux sistemlerde kullanıcı hesap bilgileri, /etc/passwddosyasında tutulur. Eğerşifreleme olarak “gölge parola” (shadowing) seçilmiş iseşifreler ayrı olarak /etc/shadowdosyasında tutulur. Gölge parola, sonradan Linuxistemlere eklenmiş bir özelliktir. Sistemgirişinde kullanıcı hesap bilgilerinin okunmasıgerektiğinden, “passwd” dosyası herkestarafından okunabilir (chmod 644) olmalıdır
  6. 6. Örnek 1.1bil3@pardus ~ $ ls -l /etc/passwd-rw-r--r-- 1 root root 1776 Oca 20 14:49 /etc/passwdÖrnekte görüldüğü üzere, “passwd” dosyası içinsistem yöneticisinin hem okuma hemde yazma yetkisi, grup kullanıcılarının ve diğerkullanıcıların ise sadece okuma yetkisibulunmaktadır.
  7. 7. Gölge parola kullanılmadığı durumlarda şifreler de budosyada tutulacağı içinkodlanmış da olsa şifreler herkes tarafından görülecek vegüvenlik açısından sorun olacaktır.Gölge parola kullanıldığı durumlarda “shadow”dosyası, girilen şifrelerin kontrolü içinsadece root kullanıcısı tarafından erişilebilir (chmod600) durumda olur. Örnek 1.2’de,gölgelenmiş parolaların tutulduğu “shadow” dosyası veözellikleri listelenmektedir
  8. 8. Linux sistemlerde iki tip kullanıcı hesabından sözedebiliriz. Birincisi, bilgisayarıkullanan kişiler tarafından açılan kişisel kullanıcıhesapları, ikincisi ise özel görevler için,uygulamalar tarafından açılan mantıksal kullanıcıhesaplarıdır. Örnek 1.3’te bilgisayarıkullanan kişiler tarafından oluşturulan hesaplar, root vebil3 hesaplarıdır. Diğer hesaplar ise,mantıksal olarak sistem ya da programlar tarafındanoluşturulan hesaplardır.
  9. 9. Grup Hesabı NedirBirçok kullanıcının yetkilerinin topluca belirlenmesigerektiğinde grup hesaplarıkullanılmaktadır. Gruplar, kendisine dâhil olankullanıcıların gruba verilen haklardanyararlanmasını sağlar. Örneğin, wheel adlı sistemgrubuna üye olan kullanıcılar, bazıyönetici haklarına sahip olurlar. Grup hesapları da aynenkullanıcı hesapları gibi dosya vedizinlere erişim ve sistem ayarlarının yapılabilmesi içingerekli tanımlamalara olanak sağlar.
  10. 10. Temel Kullanıcı ve Grup İşlemleriBu kısımda, kullanıcı ve gruplarınoluşturulması, silinmesi ve değiştirilmesi ile ilgiliyöntemlerden bahsedilecektir. Pardusta kullanıcıişlemleri, komut satırından veya grafikkullanıcı ara yüzü (GUI) yardımıyla yapılabilmektedir
  11. 11. Kullanıcı OluşturmaSistemdeki erişim yetkilerine göre kullanıcılaroluşturulup bu kullanıcıların haklarıbelirlenebilir. Bu işlem, Pardusta useradd komutu ileya da grafik ortamdangerçekleştirilebilmektedirKullanıcı ve grup işlemleri(ekleme, silme veya değiştirme), yalnızca sistemyöneticisi (root) haklarıyla gerçekleştirilebilir. Bunedenle, kullanıcı işlemlerinebaşlamadan önce, komut satırında root parolasıylaoturum açılması gereklidir
  12. 12. Sistem Yöneticisi veya Başka BirKullanıcı Adıyla Oturum AçmaSistem yöneticisi olarak konsole uygulamasında oturumaçabilmek için su - komutukullanılır. Bu komut, başka bir kullanıcı ve grup kimliği ile birkabuk çalıştırır. Parametresizolarak girildiğinde ise kullanıcı hesabını root olarak kabuleder. Örnek 1.5’teki gibi su -komutu girildikten sonra <Enter> tuşuna basılır ve yöneticiparolası girilerek oturum açılır.Parola girerken, “tuşlara bastığım halde hiçbir şey olmuyor”diyerek hemen telaşakapılmayın, çünkü parola girişi sırasında ekranda herhangibir karakter görünmez
  13. 13. useradd Komutu ile KullanıcıEklemeuseradd komutu ile yeni bir kullanıcı hesabı açılabilir.Yönetici yetkileriyle oturumaçıldıktan sonra Örnek 1.7’deki gibi kullanıcı hesabıoluşturulurpardus bil3 # useradd -u 1005 -g users -d/home/labuser-s /bin/bash -c Lab kullanıcısı labuser Oluşturulan “labuser” kullanıcısının şifresiningüncellenebilmesi için, Örnek 1.8’deki gibi passwd komutu kullanılır.
  14. 14.  Kullanılan parametrelerin anlamları Tablo 1.1’de özetlenmiştir: Parametre Anlamı -c Hesapla ilgili açıklama -d Ev dizini -e Bitiş tarihi -f Askı süresi -g Birincil grup -G Kullanıcının dâhil olacağı gruplar [,...] -m [-k iskelet dizin] veya -M -p Parola -s Kabuk -u Kullanıcı kimliği numarası Tablo 1.1: useradd komutu parametreleri ve anlamları
  15. 15. Grafik Ortamda KullanıcıOluşturma Pardusta kullanıcı oluşturmanın diğer ve kolay biryolu ise TASMA (Pardus Yapılandırma Merkezi) programından “SistemSeçenekleri” altında yer alan Kullanıcı Yöneticisini kullanmaktır. Grafik ortamdan kullanıcıoluşturmak için aşağıdaki adımların sırasıyla uygulanması yeterlidir:
  16. 16.  Kullanıcının adı ve soyadı, parolası, kullanıcı adı, ev dizini ve kabukdosyası, ana grubu ve üye olmasını istediğiniz diğer grupları KullanıcıYöneticisinden belirleyebilirsiniz. Kullanıcı adının 3 karakterden az, 8 karakterden fazla olmamasınaözen gösterin. Kimsenin tahmin edemeyeceği şekilde uzunluğun en az 4 karakterolmasına dikkat ederek bir parola belirleyin. Son olarak “Ekle” düğmesine tıklayın. Hepsi bu kadar... Gerektiğinde programın alt kısmında yer alan kırmızı renkli yardımmetnindeki yönlendirmelere bakabilirsiniz.
  17. 17. Kullanıcı SilmeKullanıcı silme işlemi, hem Konsole programındanhem de grafik kullanıcı arayüzünden gerçekleştirilebilir
  18. 18. userdel Komutu ile Kullanıcı Silmeuserdel komutu, bir kullanıcı hesabını ve onunlailgili dosyaları siler. -rparametresi kullanıldığında, kullanıcının ev dizinindekidosyalar, ev dizininin kendisi vekullanıcının posta havuzu da silinir. Diğer dosyasistemlerinde bulunan dosyalar silinmez.Bu nedenle bu dosyaları bulmak ve onları silmek sistemyöneticisinin görevidir.
  19. 19. Grafik Ortamda Kullanıcı SilmePardus grafik kullanıcı ara yüzünde kullanıcı silmeişlemini gerçekleştirebilmek için,aşağıdaki adımların takip edilmesi yeterlidir: Pardus ana menüsünden TASMA – (PardusYapılandırma Merkezi) programını çalıştırın. “Sistem Seçenekleri”ne girilerek ve buradanKullanıcı Yöneticisi programını çalıştırın.
  20. 20. Kullanıcı SeçenekleriniGüncellemeKullanıcı güncelleme işlemi, Konsole programından veyagrafik kullanıcı arayüzünden gerçekleştirilebilir
  21. 21. usermod Komutu ile KullanıcıSeçeneklerini Güncelleme Parametre Anlamı -c Hesapla ilgili açıklama -d Ev dizini [-m] -e Bitiş tarihi -f Askı süresi -g Birincil grup -G Kullanıcının dâhil olacağı gruplar [,...] -l Kullanıcı adı -p Parola -s Kabuk -u Kullanıcı kimliği numarası Tablo 1.2: usermod komutu parametreleri ve anlamları
  22. 22. Kullanıcı OturumuSistem üzerinde gerekli işlemleri gerçekleştirebilmekiçin bilgisayarı kullanan kişininsisteme kendisini tanıtması gereklidir. Bu tanıtmaişlemi, oturum (session) ile sağlanır.Sistem açılışında kullanıcının kendi hesabını veparolasını kullanarak giriş yapmasıyla,sistem yöneticisi tarafından kendisine verilen izinler veyetkiler çerçevesinde işlemler yapar.Yönetici hesapları ise sistem üzerinde sınırsız haklarasahiptir.
  23. 23. Kullanıcı DeğiştirmeBaşka bir masaüstü oturumu açmak için Pardus ana menüsünden Kullanıcı Değiştirseçeneği kullanılır (Bkz. Şekil 1.7). Bu seçenek altındaki komutlar aşağıda tanımlanmıştır:Oturumu Kilitle ve Yeni Oturum Başlat komutu seçildiğinde, geçerlikullanıcı oturumunu kilitler ve yeni bir kullanıcı oturumu açmak üzere kullanıcıseçim ekranına gidilir. Tekrar aynı oturuma dönmek istendiğinizde ilk oturumiçin F7, ikinci oturum için F8,... şeklinde fonksiyon tuşlarını kullanabilirsiniz.Bu seçenekle oturum kilitlendiğinden, tekrar dönüşte parola girilmesigerekecektir.Başka bir kullanıcı oturumu açıp tekrar önceki oturuma döndüğünüzde yenidenparola girmek istemiyorsanız “Yeni Oturum Başlat” komutunu seçebilirsiniz.Geçici olarak bilgisayarınızın başından ayrılacaksanız ve oturumunuzun sizyokken kullanımını engellemek istiyorsanız Pardus ana menüsünden OturumuKilitle komutunu seçebilirsiniz. Kilitlemeden çıkmak için F7 fonksiyon tuşunukullanın.
  24. 24. Oturumu KapatmaOturumu tümüyle kapatmak ve daha sonra başka biroturum açmak için Pardusana menüsünden Çıkış... seçeneği seçilir ve ekranagelen Şekil 1.8’dekipencerede Güncel Oturumu Kapat düğmesi tıklanır
  25. 25. Grup OluşturmaKullanıcıların haklarını grup bazında belirleyebilmekiçin sistem üzerinde gruplaroluşturularak; kullanıcılar, gruplar bazındasınıflandırılabilir.
  26. 26. Grafik Ortamda Grup OluşturmaPardusta grafik kullanıcı ara yüzünü kullanarak grupoluşturmak için aşağıdakiadımları takip ediniz:Pardus ana menüsünden TASMA – (PardusYapılandırma Merkezi) programınıçalıştırın.Karşınıza gelen pencerede “Sistem Seçenekleri”altındaki “Kullanıcı Yöneticisi”niaçın ve “Gruplar” sekmesini seçin. Karşınıza Şekil1.9’daki ekran gelecektir.
  27. 27. Grup SilmeGrup silme işlemi, Konsole uygulamasından groupdelkomutuyla veya grafikkullanıcı ara yüzünden gerçekleştirilebilir
  28. 28. groupdel Komutu ile Grup Silmegroupdel komutu, sistem hesap dosyalarını düzenler vegrup olarak belirtilengruba ait bütün girdileri siler. Silinmek istenengrup, sistemde var olmalıdır. Silmeişleminden sonra, silinen grup numarasına ait herhangibir dosya kalmadığından eminolmak için bütün dosya sistemlerini kontrol etmelisiniz
  29. 29. Grafik Ortamda Grup SilmePardusta grafik ortamdan grup silme işlemi, yineTASMAdan KullanıcıYöneticisine gelinerek, silinecek grup seçildiktensonra “Sil” düğmesine basılarakgerçekleştirilir. Sisteme ait grupların silinmesi, sistemdehatalara neden olabileceğinden,grup silerken çok dikkatli olunmalıdır.
  30. 30. Grup YapılandırmaGrup yapılandırma işlemi için komut satırındangroupmod komutu kullanılırÖrnek 1.14pardus bil3 # groupmod -n yoneticiler adminsÖrnek 1.14’teki komut çalıştığında, “admins” grubununadı “yoneticiler” grubuolarak değiştirilir.
  31. 31. Kullanıcı ve Grup HaklarıLinux, çok kullanıcılı bir işletim sistemidir. Kullanıcılarile ilgili haklar ve güvenlikseçenekleri bu işletim sisteminin en ayırıcıözelliklerinden birisidir. Linux sistemlerde, herdosya için sahiplik belirlenebilir; okuma, yazma veçalıştırma izinleri ayarlanabilir.Kullanıcı tanımlarken, kullanıcının hangi gruplara dâhiledileceği sorulur. Her birgrubun kullanıcıya sağladığı çeşitli haklar vardır.
  32. 32. KAVRAM ÖRÜNTÜSÜ

×