SlideShare a Scribd company logo
1 of 10
Download to read offline
Dawni mieszkańcy
zamku w Zatorze
Wystawa powstała w ramach
XVIII Małopolskich Dni
Dziedzictwa Kulturowego
Wszystko płynie
Opracowanie tekstów i koncepcji wystawy:
Paulina Kasprzycka i Izabella Mier-Jędrzejowicz
Opracowanie graficzne: Marcin Hernas
Korekta: Marcin Hernas i Agnieszka Szewczyk
dnidziedzictwa.pl
Organizator: Patron: Partnerzy:Gospodarze:
Zamek w Zatorze. Za: Album widoków historycznych
Polski. Seria 6, Napoleon Orda, Warszawa 1880.
BIBLIOTEKA JAGIELLOŃSKA
Zator swą nazwę zawdzięcza położeniu
w miejscu, gdzie spokojny bieg rzeki
Skawy został zatamowany przez
wzniesienie tworzące naturalny
zator. Ziemia zatorska, jak podają
źródła, swą historią sięgająca
XIII wieku, początkowo wchodziła
w skład Księstwa Oświęcimskiego.
Po jego podziale w 1445 roku
stała się odrębnym Księstwem
Zatorskim, ze stolicą w Zatorze,
a w drugiej połowie XVI wieku
dołączyła do tworzącej się wówczas
Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
Śladem bogatej historii Zatora jest
zamek, który w przeszłości stanowił
administracyjno­‑polityczne centrum
Księstwa Zatorskiego. Zbudowany
dla pierwszego księcia zatorskiego
Wacława, na przestrzeni wieków
zmieniał swój wygląd i funkcje.
Mapa Księstw
Oświęcimskiego
i Zatorskiego
z 1659,
Amsterdam.
POLONA,
domena
publiczna
Zamek w Zatorze przed przebudową. Za: Juljana Ursyna Niemcewicza podróże historyczne po
ziemiach polskich od 1811 do 1828 roku, Petersburg 1859. POLONA, domena publiczna
Jak podają źródła, budowla
wzniesiona w XV wieku jako siedziba
Wacława I została zbudowana z cegły
i liczyła dwa piętra. Na pierwszym
piętrze znajdowały się cztery
duże i trzy małe komnaty oraz kilka
dodatkowych po bokach zamku.
Drugie piętro mieściło wielką
komnatę reprezentacyjną i cztery
mniejsze pomieszczenia. Parter
przeznaczony był na pomieszczenia
gospodarcze, w tym kuchnie.
W drugiej połowie XVI wieku Zator, będący częścią
królewszczyzny, był jednym ze starostw niegrodowych
województwa krakowskiego. Zamek stał się siedzibą starosty
niegrodowego i miejscem, gdzie odbywały się sądy ziemskie
i sejmiki powiatowe. Istotny wpływ na wzrost pozycji Zatora
miało uzyskanie od 1569 roku prawa magdeburskiego,
co wpłynęło korzystnie na poziom życia jego mieszkańców.
Rozwój miasta został zahamowany przez potop szwedzki. Zamek,
przebudowany nieco wcześniej w stylu renesansowym, podupadł.
Stan ten utrzymywał się aż do połowy XVIII wieku. Jego nowy
właściciel – starosta Piotr Fryderyk Dunin – przyspieszył prace
remontowe. Wówczas też dobudowano trzecie piętro.
Wraz z pierwszym rozbiorem
Polski w 1772 roku zatorski
zamek utracił swą funkcję
administracyjno­‑polityczną,
stając się odtąd rezydencją
kolejnych możnych rodzin,
między innymi Poniatowskich,
Tyszkiewiczów i Potockich.
Anna z Tyszkiewiczów Potocka­‑Wąsowiczowa, litografia Floriana
Lipińskiego według rysunku Johanna Nepomuka Endera, 1836.
POLONA, Domena publiczna
Aleksander Potocki –
pierwszy mąż Anny
z Tyszkiewiczów
Potockiej­‑
-Wąsowiczowej
według rysunku
Kurowskiego,
ok. 1835. MUZEUM
PAŁACU KRÓLA JANA
III W WILANOWIE
Syn Anny
i Aleksandra –
­Maurycy Potocki,
1861. POLONA,
Domena publiczna
Obecny wygląd zamku zawdzięczamy Annie z Tyszkiewiczów Potockiej­‑Wąsowiczowej
(1779–1867). Zamożna i inteligentna Anetka – jak zdrabniano jej imię – w 1805 roku
poślubiła Aleksandra Potockiego, syna hrabiego Stanisława Kostki Potockiego.
Małżeństwo nie było jednak zbyt udane i zakończyło się rozwodem.
Zatorski majątek Anna odziedziczyła po swej matce Konstancji Poniatowskiej –
bratanicy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zainspirowana działalnością
Izabeli Czartoryskiej w Puławach zapragnęła zrealizować tu ideę rezydencji­‑muzeum.
Po rozwodzie Anna wraz z synem Maurycym zamieszkała w zatorskim zamku
i przystąpiła do jego przebudowy.
Wkrótce powtórnie wyszła za mąż, tym razem za pułkownika Stanisława Dunin­-
‑Wąsowicza – adiutanta Napoleona I. W 1851 roku Wąsowiczowie wyjechali do
Paryża, gdzie Anna spędziła ostanie lata swego życia. Rok po śmierci jej zwłoki
sprowadzono do Zatora.
Anna wraz z drugim mężem i synem Maurycym pochowana jest w krypcie kościoła
św. św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze.
Projekt bramy i ceglanego
muru w stylu neogotyckim
autorstwa Anny
z Tyszkiewiczów Potockiej­
‑Wąsowiczowej, 1821. POLONA,
Domena publiczna
Krystyna z Tyszkiewiczów
Potocka z synem Adamem.
Zbiory Fundacji Zamek
w ZatorzeRzut elewacji frontowej zamku w Zatorze.
Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
Włoski architekt Franciszek Maria Lanci (1799–1875) przebudował zatorski
zamek, zamieniając go w neogotycką rezydencję. Wnętrza nowego domu Anna
wypełniła kolekcją dzieł sztuki i pamiątek narodowych, które dodały splendoru
zatorskim włościom.
Zatorski majątek należał do potomków Anny do momentu sprzedaży w 1909 roku
przez wdowę po Auguście Adamie Potockim – synu Maurycego. Za czasów Augusta
Potockiego, który często przebywał w Jabłonnej, zatorskie założenie podupadło.
Nową właścicielką zatorskiego majątku została Krystyna z Tyszkiewiczów Potocka.
Anna z Tyszkiewiczów Potocka­
‑Wąsowiczowa od najwcześniejszych lat
przejawiała talent plastyczny. Pobierała
lekcje rysunku u francuskiego malarza
Ignace’a Louisa Duviviera i u Zygmunta
Vogla. Interesowała się przede
wszystkim architekturą ogrodową,
czemu wyraz dała w projektowaniu
i urządzeniu ogrodów między innymi
w Natolinie, Mokotowie i Zatorze.
Tak o zatorskim założeniu ogrodowym
pisano w 1852 roku w krakowskim „Czasie”:
„Najwspanialszym ze wszystkiego jest
taras; wyłożony kamiennymi płyty,
otoczony balustradą kamienną, na której
stoją ogromne wazony, posągi marmurowe,
a drzewa pomarańczowe, liść winny
i wijąca się po ścianach i kolumnach
aristolochia przypominają tarasy owych
południowych willi z niemniej wspaniałym
krajobrazem, jaki się i tu odsłania. Z tej
bowiem strony, gdzie taras, góra zamkowa
nagło urywa się – i widzisz na wiele sążni
pod sobą rozciągający się ogród, z zielonymi
trawnikami, bukietami drzew, a dalej szerokie
wody wezbranej Skawy, która niedaleko
z matką rzek – Wisłą się łączy”.
Fragment mapy katastralnej Zatora
w drugiej połowie XIX wieku.
Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
Wnętrza zatorskiego zamku w okresie I wojny
światowej, 1916. Muzeum Historii Fotografii
im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie
Maria Potocka
z synem Andrzejem
i córką Marią Teresą
w Zatorze, ok. 1925.
Zbiory Fundacji
Zamek w Zatorze
Zamek od
strony ogrodu,
1930. Zbiory
Fundacji
Zamek
w Zatorze
Wnętrze kotłowni, 1901.
fot. N. Krieger. Z archiwum MHK
Adam Potocki
za kierownicą 
samochodu Austro-
-Daimler podczas
międzynarodowego
rajdu Automobilklubu
Polski na pl. Marszałka
Józefa Piłsudskiego
w Warszawie, 1929.
zbiory narodowego
archiwum cyfrowego
W dwudziestoleciu międzywojennym właścicielem
zatorskiego majątku był Adam Potocki (1896–1966) –
syn Krystyny i Andrzeja Potockich. Rodzina Adama –
żona Maria z Dembińskich oraz dwójka dzieci
Andrzej i Maria Teresa – zamieszkali na zamku.
Potoccy przystąpili do remontu swego nowego domu,
modernizacji zatorskiego gospodarstwa i pracy
społecznej na rzecz mieszkańców Zatora. W zamku
toczyło się wówczas bujne życie towarzyskie –
organizowano bale, polowania, a nawet rajdy
samochodowe.
Wybuch II wojny światowej diametralnie zmienił
sytuację rodziny Potockich. Adam – oficer wojny
polsko-bolszewickiej – we wrześniu 1939 roku stawił
się do służby wojskowej. Został odesłany do rezerwy.
Rodzina zabezpieczyła najcenniejsze dzieła sztuki,
oddając je w depozyt. Po klęsce kampanii wrześniowej
Adam i Maria wraz z córką wyjechali do Francji,
Maria Potocka
i Jadwiga Dembińska
zlewają nalewki
na tarasie zamku
w Zatorze, 1929.
Zbiory Fundacji
Zamek w Zatorze
gdzie Maria przez cały okres wojny prowadziła
pensjonat dla samotnych matek z dziećmi. Jej
córka Maria Teresa skończyła studia pielęgniarskie
i opiekowała się chorymi w szpitalach wojskowych.
Adam trafił do niemieckiego obozu jenieckiego,
w którym przebywał do końca wojny.
Po II wojnie światowej perspektywa powrotu rodziny
Potockich do kraju oddaliła się. Nowe władze ludowe
zakazały im przebywania w promieniu 50 kilometrów
od ich przedwojennego majątku. Adam i Maria
wraz z Marią Teresą przenieśli się do Anglii. Andrzej
Potocki mieszkał nadal w Polsce, głównie w Krakowie.
Podczas okupacji niemieckiej w zatorskim
zamku urządzono punkt przesiedleńczy dla
Niemców. Tuż po zakończeniu wojny zamek został
okradziony – wyniesiono wyposażenie należące
do Potockich oraz przedmioty pozostawione
przez wojska niemieckie. 
Kąpiel w Skawie, 1933.
Zbiory Fundacji Zamek
w Zatorze
Pamiątkowe zdjęcie
z kursu kroju i szycia
w Zatorze. Maria Potocka
w środkowym rzędzie
obok ks. dziekana
Walkosza, 1935.
Zbiory rodziny Czuba
Na nartach w kuligu po zamarzniętym stawie w okolicy
Zatora – Maria Potocka i jej dzieci Andrzej i Maria Teresa, 1931.
Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
Odłów ryb w gospodarstwie rybnym
hrabiego Potockiego w Zatorze.
zbiory narodowego archiwum cyfrowego
Odłów ryb
w jednym
z zatorskich
stawów,
1929. Zbiory
Fundacji
Zamek
w Zatorze
Początki rybactwa na ziemiach polskich sięgają zamierzchłych czasów. Pierwsze stawy
rybne, czyli rybniki powstawały głównie w dorzeczach górnej Wisły, Soły i Skawy.
W jakich okolicznościach i za czyją przyczyną udomowiony karp zagościł w Polsce –
trudno jednoznacznie stwierdzić. Najbliższa prawdzie wydaje się jednak hipoteza
pośrednictwa zakonników – jako pierwsi chowem ryb zajmowali się bowiem cystersi
sprowadzeni do Polski w połowie XII wieku.
Zalążki rybactwa na terenie ziemi zatorskiej datuje się już na XIV wiek. Od tego momentu
jak grzyby po deszczu wyrastały kolejne stawy. Odławiane z nich ryby – szczupaki,
sumy, sandacze i karpie – trafiały między innymi na dwór królewski, a gospodarka rybna
stanowiła ważne źródło dochodów miasta. Na przestrzeni kolejnych stuleci gospodarkę
rybną kształtowały głównie procesy historyczne oraz kolejni właściciele i zarządcy
zatorskich stawów.
W latach siedemdziesiątych XIX wieku gospodarstwo w Spytkowicach w dzierżawę
wziął M. Naimski. Przeprowadzono wówczas rozbudowę całego kompleksu stawów
i magazynów rybnych.
Do działań modernizacyjnych powrócono po I wojnie światowej. Rodzina Potockich inwestowała
w zatorskie stawy i dbała o rozwój rybackiej gospodarki. Pojawiły się nowe innowacyjne
pomysły, między innymi sztuczne łowiska, transport ziemi kolejką polową i szuflą amerykańską,
koszenie roślinności na stawach kosą Resinga. Zatorski majątek, którego administratorem był
w owym czasie inż. Załuski, stał się największym producentem ryb w Małopolsce.
Po II wojnie światowej zatorski majątek (włącznie z zamkiem)
został uwłaszczony. Władze ludowe szukały pomysłu na jego
nowe zagospodarowanie. W kwietniu 1946 roku Majątek Państwowy
Zator został przejęty przez Uniwersytet Jagielloński.
W roku 1950 nowym gospodarzem został Instytut Zootechniki PAN
w Krakowie. Zabytkowe wnętrza mieściły zbożowe magazyny,
izbę porodową, mieszkania, biura i laboratoria instytutu…
Wszystko to wpłynęło na znaczne pogorszenie stanu obiektu.
W latach sześćdziesiątych XX wieku Zbigniew Rychlicki – ówczes­
ny dyrektor Instytutu Rybackiego, należącego do Instytutu Zoo­
techniki PAN – przeprowadził gruntowny remont zamku. Pracami
konserwatorskimi kierował prof. Józef Dudkiewicz z krakowskiej ASP.
Wnętrza zamku dostosowano do potrzeb laboratoriów i pracowni
naukowych, w których doskonalono linię karpia zatorskiego.
Lata osiemdziesiąte przyniosły kolejną zmianę – nowym zarządcą
zamku został Rybacki Zakład Doświadczalny IRŚ w Olsztynie. W zamku
nadal funkcjonowały laboratoria, a także biura i archiwum RZD.
W 2015 roku zamek powrócił do spadkobierców rodziny
Adama Potockiego, którzy zamierzają tchnąć w niego nowe życie…
By ponownie służył mieszkańcom ziemi zatorskiej.
Biblioteka Instytutu
Zootechniki PAN
w tzw. sali paprociowej
na zamku w Zatorze,
lata siedemdziesiąte
XX wieku. Za: K.
Stępińska, Pałace
i zamki w Polsce.
Dawniej i dziś.
Warszawa 1977
Zamek w okresie
powojennym –
przed remontem.
Zbiory Fundacji
Zamek w Zatorze
Podczas
wyprowadzki
Rybackiego Zakładu
Doświadczalnego
w 2005 roku.
Zbiory Fundacji
Zamek w zatorze

More Related Content

What's hot

„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...Małopolski Instytut Kultury
 
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...Małopolski Instytut Kultury
 
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...Małopolski Instytut Kultury
 
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...Małopolski Instytut Kultury
 
Kulturalna wycieczka po Kobyłce
Kulturalna wycieczka po KobyłceKulturalna wycieczka po Kobyłce
Kulturalna wycieczka po Kobyłcesp2zabki
 
Zamkimazowsza
ZamkimazowszaZamkimazowsza
Zamkimazowszasp2zabki
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
PIEC KRĘGOWY W PŁAZIE "Wokół pieca w Płazie" (wystawa)
PIEC KRĘGOWY W PŁAZIE "Wokół pieca w Płazie" (wystawa)PIEC KRĘGOWY W PŁAZIE "Wokół pieca w Płazie" (wystawa)
PIEC KRĘGOWY W PŁAZIE "Wokół pieca w Płazie" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.gosia_p
 
Prezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektuPrezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektumikenrjow
 

What's hot (20)

„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
 
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
 
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
 
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
 
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
 
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)
 
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)
 
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
 
Kulturalna wycieczka po Kobyłce
Kulturalna wycieczka po KobyłceKulturalna wycieczka po Kobyłce
Kulturalna wycieczka po Kobyłce
 
Zamkimazowsza
ZamkimazowszaZamkimazowsza
Zamkimazowsza
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W RACŁAWICACH "Na granicy zaborów" (wystawa)
 
Prezentacja
PrezentacjaPrezentacja
Prezentacja
 
PIEC KRĘGOWY W PŁAZIE "Wokół pieca w Płazie" (wystawa)
PIEC KRĘGOWY W PŁAZIE "Wokół pieca w Płazie" (wystawa)PIEC KRĘGOWY W PŁAZIE "Wokół pieca w Płazie" (wystawa)
PIEC KRĘGOWY W PŁAZIE "Wokół pieca w Płazie" (wystawa)
 
przewodnik_7 cudow_36
przewodnik_7 cudow_36przewodnik_7 cudow_36
przewodnik_7 cudow_36
 
Zerwikaptur
ZerwikapturZerwikaptur
Zerwikaptur
 
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
DWÓR OBRONNY W JAKUBOWICACH (przewodnik)
 
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
PARK IM. DRA H. JORDANA W KRAKOWIE - „Ogród zabaw ruchowych” (wystawa)
 
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
 
Prezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektuPrezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektu
 
172
172172
172
 

Viewers also liked

XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne
XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne
XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne Małopolski Instytut Kultury
 
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne Małopolski Instytut Kultury
 
XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki Wybuch 1914-1918
XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki Wybuch 1914-1918XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki Wybuch 1914-1918
XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki Wybuch 1914-1918Małopolski Instytut Kultury
 
XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2013). Sprawozdanie merytoryczne
XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2013). Sprawozdanie merytoryczne XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2013). Sprawozdanie merytoryczne
XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2013). Sprawozdanie merytoryczne Małopolski Instytut Kultury
 
Biblioteka Kraków. Rozwój sieci miejskich bibliotek publicznych
Biblioteka Kraków. Rozwój sieci miejskich bibliotek publicznychBiblioteka Kraków. Rozwój sieci miejskich bibliotek publicznych
Biblioteka Kraków. Rozwój sieci miejskich bibliotek publicznychMałopolski Instytut Kultury
 

Viewers also liked (13)

PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
 
PAŁAC STARZEŃSKICH W PŁAZIE (wystawa)
PAŁAC STARZEŃSKICH W PŁAZIE (wystawa)PAŁAC STARZEŃSKICH W PŁAZIE (wystawa)
PAŁAC STARZEŃSKICH W PŁAZIE (wystawa)
 
WILLA DOMAŃSKICH W NAWOJOWEJ GÓRZE (wystawa)
WILLA DOMAŃSKICH W NAWOJOWEJ GÓRZE (wystawa)WILLA DOMAŃSKICH W NAWOJOWEJ GÓRZE (wystawa)
WILLA DOMAŃSKICH W NAWOJOWEJ GÓRZE (wystawa)
 
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
 
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
 
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
 
XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne
XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne
XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne
 
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne
 
XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki Wybuch 1914-1918
XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki Wybuch 1914-1918XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki Wybuch 1914-1918
XVI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Wielki Wybuch 1914-1918
 
XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2013). Sprawozdanie merytoryczne
XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2013). Sprawozdanie merytoryczne XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2013). Sprawozdanie merytoryczne
XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2013). Sprawozdanie merytoryczne
 
Sprawozdanie merytoryczne Dni Dziedzictwa 2015
Sprawozdanie merytoryczne Dni Dziedzictwa 2015Sprawozdanie merytoryczne Dni Dziedzictwa 2015
Sprawozdanie merytoryczne Dni Dziedzictwa 2015
 
Sprawozdanie - Dni Dziedzictwa 2016
Sprawozdanie - Dni Dziedzictwa 2016Sprawozdanie - Dni Dziedzictwa 2016
Sprawozdanie - Dni Dziedzictwa 2016
 
Biblioteka Kraków. Rozwój sieci miejskich bibliotek publicznych
Biblioteka Kraków. Rozwój sieci miejskich bibliotek publicznychBiblioteka Kraków. Rozwój sieci miejskich bibliotek publicznych
Biblioteka Kraków. Rozwój sieci miejskich bibliotek publicznych
 

Similar to ZAMEK W ZATORZE: "Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze" (wystawa)

Zamek W Lubaczowie
Zamek W LubaczowieZamek W Lubaczowie
Zamek W Lubaczowiealeksandra55
 
Atrakcje pragi by cyprian
Atrakcje pragi by cyprianAtrakcje pragi by cyprian
Atrakcje pragi by cyprianAnna Sz.
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
 
PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO W KRAKOWIE (przewodnik)
PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO W KRAKOWIE (przewodnik)PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO W KRAKOWIE (przewodnik)
PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO W KRAKOWIE (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
 
Jakub Ł. 6B
Jakub Ł. 6BJakub Ł. 6B
Jakub Ł. 6Badmin
 
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnych
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnychżycie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnych
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnychDagmara Lec
 
Mariusz Wilczek SM2018
Mariusz Wilczek SM2018Mariusz Wilczek SM2018
Mariusz Wilczek SM2018Michal2018
 
Gabriela Smardzewska
Gabriela SmardzewskaGabriela Smardzewska
Gabriela Smardzewskasp20wek
 
Stolice Państw Bałtyckich
Stolice Państw BałtyckichStolice Państw Bałtyckich
Stolice Państw BałtyckichKacper16
 
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdf
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdfszlak_ulicy_piotrkowskiej.pdf
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdfBozena13
 
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...Małopolski Instytut Kultury
 
Prezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowaPrezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowasuper138
 
POSUL - wyklad 27.01.2014 r.
POSUL - wyklad 27.01.2014 r.POSUL - wyklad 27.01.2014 r.
POSUL - wyklad 27.01.2014 r.Michalow
 

Similar to ZAMEK W ZATORZE: "Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze" (wystawa) (20)

MUZEUM ZAMEK W OŚWIĘCIMIU (przewodnik)
MUZEUM ZAMEK W OŚWIĘCIMIU (przewodnik)MUZEUM ZAMEK W OŚWIĘCIMIU (przewodnik)
MUZEUM ZAMEK W OŚWIĘCIMIU (przewodnik)
 
Zamek W Lubaczowie
Zamek W LubaczowieZamek W Lubaczowie
Zamek W Lubaczowie
 
Atrakcje pragi by cyprian
Atrakcje pragi by cyprianAtrakcje pragi by cyprian
Atrakcje pragi by cyprian
 
Jakub śmietana
Jakub śmietanaJakub śmietana
Jakub śmietana
 
Jakub śmietana
Jakub śmietanaJakub śmietana
Jakub śmietana
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
 
PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO W KRAKOWIE (przewodnik)
PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO W KRAKOWIE (przewodnik)PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO W KRAKOWIE (przewodnik)
PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO W KRAKOWIE (przewodnik)
 
Jakub Ł. 6B
Jakub Ł. 6BJakub Ł. 6B
Jakub Ł. 6B
 
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnych
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnychżycie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnych
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnych
 
Piotr Korduba, Skazani na dwór
Piotr Korduba, Skazani na dwórPiotr Korduba, Skazani na dwór
Piotr Korduba, Skazani na dwór
 
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
MUZEUM „RYDLÓWKA” W KRAKOWIE (przewodnik)
 
Mariusz Wilczek SM2018
Mariusz Wilczek SM2018Mariusz Wilczek SM2018
Mariusz Wilczek SM2018
 
Gabriela Smardzewska
Gabriela SmardzewskaGabriela Smardzewska
Gabriela Smardzewska
 
Stolice Państw Bałtyckich
Stolice Państw BałtyckichStolice Państw Bałtyckich
Stolice Państw Bałtyckich
 
Płock1
Płock1Płock1
Płock1
 
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdf
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdfszlak_ulicy_piotrkowskiej.pdf
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdf
 
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
Jakub Puchalski, "Na krakowskim rynku". Anna Budzałek, "Sukiennice", Przestrz...
 
Prezentacja Kraków
Prezentacja KrakówPrezentacja Kraków
Prezentacja Kraków
 
Prezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowaPrezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowa
 
POSUL - wyklad 27.01.2014 r.
POSUL - wyklad 27.01.2014 r.POSUL - wyklad 27.01.2014 r.
POSUL - wyklad 27.01.2014 r.
 

More from Małopolski Instytut Kultury

KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)Małopolski Instytut Kultury
 
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)Małopolski Instytut Kultury
 
ORGANY WŁADYSŁAWA HASIORA NA PRZEŁĘCZY SNOZKA (pieczątka)
ORGANY WŁADYSŁAWA HASIORA NA PRZEŁĘCZY SNOZKA (pieczątka)ORGANY WŁADYSŁAWA HASIORA NA PRZEŁĘCZY SNOZKA (pieczątka)
ORGANY WŁADYSŁAWA HASIORA NA PRZEŁĘCZY SNOZKA (pieczątka)Małopolski Instytut Kultury
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY (pieczątka)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY (pieczątka)Małopolski Instytut Kultury
 

More from Małopolski Instytut Kultury (20)

Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdfOficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdf
 
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
 
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
 
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
 
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
 
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
 
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
 
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
BELUARD W ROŻNOWIE (przewodnik)
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
 
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
ZAMEK W CZCHOWIE (baner)
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
 
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pocztówka)
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pocztówka)
 
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. NARODZENIA NMP W CZCHOWIE (pieczątka)
 
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
BELUARD W ROŻNOWIE (pieczątka)
 
ZAMEK W CZCHOWIE (pieczątka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pieczątka)ZAMEK W CZCHOWIE (pieczątka)
ZAMEK W CZCHOWIE (pieczątka)
 
ORGANY WŁADYSŁAWA HASIORA NA PRZEŁĘCZY SNOZKA (pieczątka)
ORGANY WŁADYSŁAWA HASIORA NA PRZEŁĘCZY SNOZKA (pieczątka)ORGANY WŁADYSŁAWA HASIORA NA PRZEŁĘCZY SNOZKA (pieczątka)
ORGANY WŁADYSŁAWA HASIORA NA PRZEŁĘCZY SNOZKA (pieczątka)
 
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE(pieczątka)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE(pieczątka)PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE(pieczątka)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE(pieczątka)
 
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pieczątka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pieczątka)PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pieczątka)
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE (pieczątka)
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY (pieczątka)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY (pieczątka)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY (pieczątka)
 

ZAMEK W ZATORZE: "Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze" (wystawa)

  • 1. Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze Wystawa powstała w ramach XVIII Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego Wszystko płynie Opracowanie tekstów i koncepcji wystawy: Paulina Kasprzycka i Izabella Mier-Jędrzejowicz Opracowanie graficzne: Marcin Hernas Korekta: Marcin Hernas i Agnieszka Szewczyk dnidziedzictwa.pl Organizator: Patron: Partnerzy:Gospodarze: Zamek w Zatorze. Za: Album widoków historycznych Polski. Seria 6, Napoleon Orda, Warszawa 1880. BIBLIOTEKA JAGIELLOŃSKA
  • 2. Zator swą nazwę zawdzięcza położeniu w miejscu, gdzie spokojny bieg rzeki Skawy został zatamowany przez wzniesienie tworzące naturalny zator. Ziemia zatorska, jak podają źródła, swą historią sięgająca XIII wieku, początkowo wchodziła w skład Księstwa Oświęcimskiego. Po jego podziale w 1445 roku stała się odrębnym Księstwem Zatorskim, ze stolicą w Zatorze, a w drugiej połowie XVI wieku dołączyła do tworzącej się wówczas Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Śladem bogatej historii Zatora jest zamek, który w przeszłości stanowił administracyjno­‑polityczne centrum Księstwa Zatorskiego. Zbudowany dla pierwszego księcia zatorskiego Wacława, na przestrzeni wieków zmieniał swój wygląd i funkcje. Mapa Księstw Oświęcimskiego i Zatorskiego z 1659, Amsterdam. POLONA, domena publiczna
  • 3. Zamek w Zatorze przed przebudową. Za: Juljana Ursyna Niemcewicza podróże historyczne po ziemiach polskich od 1811 do 1828 roku, Petersburg 1859. POLONA, domena publiczna Jak podają źródła, budowla wzniesiona w XV wieku jako siedziba Wacława I została zbudowana z cegły i liczyła dwa piętra. Na pierwszym piętrze znajdowały się cztery duże i trzy małe komnaty oraz kilka dodatkowych po bokach zamku. Drugie piętro mieściło wielką komnatę reprezentacyjną i cztery mniejsze pomieszczenia. Parter przeznaczony był na pomieszczenia gospodarcze, w tym kuchnie. W drugiej połowie XVI wieku Zator, będący częścią królewszczyzny, był jednym ze starostw niegrodowych województwa krakowskiego. Zamek stał się siedzibą starosty niegrodowego i miejscem, gdzie odbywały się sądy ziemskie i sejmiki powiatowe. Istotny wpływ na wzrost pozycji Zatora miało uzyskanie od 1569 roku prawa magdeburskiego, co wpłynęło korzystnie na poziom życia jego mieszkańców. Rozwój miasta został zahamowany przez potop szwedzki. Zamek, przebudowany nieco wcześniej w stylu renesansowym, podupadł. Stan ten utrzymywał się aż do połowy XVIII wieku. Jego nowy właściciel – starosta Piotr Fryderyk Dunin – przyspieszył prace remontowe. Wówczas też dobudowano trzecie piętro. Wraz z pierwszym rozbiorem Polski w 1772 roku zatorski zamek utracił swą funkcję administracyjno­‑polityczną, stając się odtąd rezydencją kolejnych możnych rodzin, między innymi Poniatowskich, Tyszkiewiczów i Potockich.
  • 4. Anna z Tyszkiewiczów Potocka­‑Wąsowiczowa, litografia Floriana Lipińskiego według rysunku Johanna Nepomuka Endera, 1836. POLONA, Domena publiczna Aleksander Potocki – pierwszy mąż Anny z Tyszkiewiczów Potockiej­‑ -Wąsowiczowej według rysunku Kurowskiego, ok. 1835. MUZEUM PAŁACU KRÓLA JANA III W WILANOWIE Syn Anny i Aleksandra – ­Maurycy Potocki, 1861. POLONA, Domena publiczna Obecny wygląd zamku zawdzięczamy Annie z Tyszkiewiczów Potockiej­‑Wąsowiczowej (1779–1867). Zamożna i inteligentna Anetka – jak zdrabniano jej imię – w 1805 roku poślubiła Aleksandra Potockiego, syna hrabiego Stanisława Kostki Potockiego. Małżeństwo nie było jednak zbyt udane i zakończyło się rozwodem. Zatorski majątek Anna odziedziczyła po swej matce Konstancji Poniatowskiej – bratanicy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zainspirowana działalnością Izabeli Czartoryskiej w Puławach zapragnęła zrealizować tu ideę rezydencji­‑muzeum. Po rozwodzie Anna wraz z synem Maurycym zamieszkała w zatorskim zamku i przystąpiła do jego przebudowy. Wkrótce powtórnie wyszła za mąż, tym razem za pułkownika Stanisława Dunin­- ‑Wąsowicza – adiutanta Napoleona I. W 1851 roku Wąsowiczowie wyjechali do Paryża, gdzie Anna spędziła ostanie lata swego życia. Rok po śmierci jej zwłoki sprowadzono do Zatora. Anna wraz z drugim mężem i synem Maurycym pochowana jest w krypcie kościoła św. św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze.
  • 5. Projekt bramy i ceglanego muru w stylu neogotyckim autorstwa Anny z Tyszkiewiczów Potockiej­ ‑Wąsowiczowej, 1821. POLONA, Domena publiczna Krystyna z Tyszkiewiczów Potocka z synem Adamem. Zbiory Fundacji Zamek w ZatorzeRzut elewacji frontowej zamku w Zatorze. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Włoski architekt Franciszek Maria Lanci (1799–1875) przebudował zatorski zamek, zamieniając go w neogotycką rezydencję. Wnętrza nowego domu Anna wypełniła kolekcją dzieł sztuki i pamiątek narodowych, które dodały splendoru zatorskim włościom. Zatorski majątek należał do potomków Anny do momentu sprzedaży w 1909 roku przez wdowę po Auguście Adamie Potockim – synu Maurycego. Za czasów Augusta Potockiego, który często przebywał w Jabłonnej, zatorskie założenie podupadło. Nową właścicielką zatorskiego majątku została Krystyna z Tyszkiewiczów Potocka. Anna z Tyszkiewiczów Potocka­ ‑Wąsowiczowa od najwcześniejszych lat przejawiała talent plastyczny. Pobierała lekcje rysunku u francuskiego malarza Ignace’a Louisa Duviviera i u Zygmunta Vogla. Interesowała się przede wszystkim architekturą ogrodową, czemu wyraz dała w projektowaniu i urządzeniu ogrodów między innymi w Natolinie, Mokotowie i Zatorze. Tak o zatorskim założeniu ogrodowym pisano w 1852 roku w krakowskim „Czasie”: „Najwspanialszym ze wszystkiego jest taras; wyłożony kamiennymi płyty, otoczony balustradą kamienną, na której stoją ogromne wazony, posągi marmurowe, a drzewa pomarańczowe, liść winny i wijąca się po ścianach i kolumnach aristolochia przypominają tarasy owych południowych willi z niemniej wspaniałym krajobrazem, jaki się i tu odsłania. Z tej bowiem strony, gdzie taras, góra zamkowa nagło urywa się – i widzisz na wiele sążni pod sobą rozciągający się ogród, z zielonymi trawnikami, bukietami drzew, a dalej szerokie wody wezbranej Skawy, która niedaleko z matką rzek – Wisłą się łączy”. Fragment mapy katastralnej Zatora w drugiej połowie XIX wieku. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
  • 6. Wnętrza zatorskiego zamku w okresie I wojny światowej, 1916. Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie
  • 7. Maria Potocka z synem Andrzejem i córką Marią Teresą w Zatorze, ok. 1925. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Zamek od strony ogrodu, 1930. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Wnętrze kotłowni, 1901. fot. N. Krieger. Z archiwum MHK Adam Potocki za kierownicą  samochodu Austro- -Daimler podczas międzynarodowego rajdu Automobilklubu Polski na pl. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, 1929. zbiory narodowego archiwum cyfrowego W dwudziestoleciu międzywojennym właścicielem zatorskiego majątku był Adam Potocki (1896–1966) – syn Krystyny i Andrzeja Potockich. Rodzina Adama – żona Maria z Dembińskich oraz dwójka dzieci Andrzej i Maria Teresa – zamieszkali na zamku. Potoccy przystąpili do remontu swego nowego domu, modernizacji zatorskiego gospodarstwa i pracy społecznej na rzecz mieszkańców Zatora. W zamku toczyło się wówczas bujne życie towarzyskie – organizowano bale, polowania, a nawet rajdy samochodowe. Wybuch II wojny światowej diametralnie zmienił sytuację rodziny Potockich. Adam – oficer wojny polsko-bolszewickiej – we wrześniu 1939 roku stawił się do służby wojskowej. Został odesłany do rezerwy. Rodzina zabezpieczyła najcenniejsze dzieła sztuki, oddając je w depozyt. Po klęsce kampanii wrześniowej Adam i Maria wraz z córką wyjechali do Francji, Maria Potocka i Jadwiga Dembińska zlewają nalewki na tarasie zamku w Zatorze, 1929. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze gdzie Maria przez cały okres wojny prowadziła pensjonat dla samotnych matek z dziećmi. Jej córka Maria Teresa skończyła studia pielęgniarskie i opiekowała się chorymi w szpitalach wojskowych. Adam trafił do niemieckiego obozu jenieckiego, w którym przebywał do końca wojny. Po II wojnie światowej perspektywa powrotu rodziny Potockich do kraju oddaliła się. Nowe władze ludowe zakazały im przebywania w promieniu 50 kilometrów od ich przedwojennego majątku. Adam i Maria wraz z Marią Teresą przenieśli się do Anglii. Andrzej Potocki mieszkał nadal w Polsce, głównie w Krakowie. Podczas okupacji niemieckiej w zatorskim zamku urządzono punkt przesiedleńczy dla Niemców. Tuż po zakończeniu wojny zamek został okradziony – wyniesiono wyposażenie należące do Potockich oraz przedmioty pozostawione przez wojska niemieckie. 
  • 8. Kąpiel w Skawie, 1933. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Pamiątkowe zdjęcie z kursu kroju i szycia w Zatorze. Maria Potocka w środkowym rzędzie obok ks. dziekana Walkosza, 1935. Zbiory rodziny Czuba Na nartach w kuligu po zamarzniętym stawie w okolicy Zatora – Maria Potocka i jej dzieci Andrzej i Maria Teresa, 1931. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
  • 9. Odłów ryb w gospodarstwie rybnym hrabiego Potockiego w Zatorze. zbiory narodowego archiwum cyfrowego Odłów ryb w jednym z zatorskich stawów, 1929. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Początki rybactwa na ziemiach polskich sięgają zamierzchłych czasów. Pierwsze stawy rybne, czyli rybniki powstawały głównie w dorzeczach górnej Wisły, Soły i Skawy. W jakich okolicznościach i za czyją przyczyną udomowiony karp zagościł w Polsce – trudno jednoznacznie stwierdzić. Najbliższa prawdzie wydaje się jednak hipoteza pośrednictwa zakonników – jako pierwsi chowem ryb zajmowali się bowiem cystersi sprowadzeni do Polski w połowie XII wieku. Zalążki rybactwa na terenie ziemi zatorskiej datuje się już na XIV wiek. Od tego momentu jak grzyby po deszczu wyrastały kolejne stawy. Odławiane z nich ryby – szczupaki, sumy, sandacze i karpie – trafiały między innymi na dwór królewski, a gospodarka rybna stanowiła ważne źródło dochodów miasta. Na przestrzeni kolejnych stuleci gospodarkę rybną kształtowały głównie procesy historyczne oraz kolejni właściciele i zarządcy zatorskich stawów. W latach siedemdziesiątych XIX wieku gospodarstwo w Spytkowicach w dzierżawę wziął M. Naimski. Przeprowadzono wówczas rozbudowę całego kompleksu stawów i magazynów rybnych. Do działań modernizacyjnych powrócono po I wojnie światowej. Rodzina Potockich inwestowała w zatorskie stawy i dbała o rozwój rybackiej gospodarki. Pojawiły się nowe innowacyjne pomysły, między innymi sztuczne łowiska, transport ziemi kolejką polową i szuflą amerykańską, koszenie roślinności na stawach kosą Resinga. Zatorski majątek, którego administratorem był w owym czasie inż. Załuski, stał się największym producentem ryb w Małopolsce.
  • 10. Po II wojnie światowej zatorski majątek (włącznie z zamkiem) został uwłaszczony. Władze ludowe szukały pomysłu na jego nowe zagospodarowanie. W kwietniu 1946 roku Majątek Państwowy Zator został przejęty przez Uniwersytet Jagielloński. W roku 1950 nowym gospodarzem został Instytut Zootechniki PAN w Krakowie. Zabytkowe wnętrza mieściły zbożowe magazyny, izbę porodową, mieszkania, biura i laboratoria instytutu… Wszystko to wpłynęło na znaczne pogorszenie stanu obiektu. W latach sześćdziesiątych XX wieku Zbigniew Rychlicki – ówczes­ ny dyrektor Instytutu Rybackiego, należącego do Instytutu Zoo­ techniki PAN – przeprowadził gruntowny remont zamku. Pracami konserwatorskimi kierował prof. Józef Dudkiewicz z krakowskiej ASP. Wnętrza zamku dostosowano do potrzeb laboratoriów i pracowni naukowych, w których doskonalono linię karpia zatorskiego. Lata osiemdziesiąte przyniosły kolejną zmianę – nowym zarządcą zamku został Rybacki Zakład Doświadczalny IRŚ w Olsztynie. W zamku nadal funkcjonowały laboratoria, a także biura i archiwum RZD. W 2015 roku zamek powrócił do spadkobierców rodziny Adama Potockiego, którzy zamierzają tchnąć w niego nowe życie… By ponownie służył mieszkańcom ziemi zatorskiej. Biblioteka Instytutu Zootechniki PAN w tzw. sali paprociowej na zamku w Zatorze, lata siedemdziesiąte XX wieku. Za: K. Stępińska, Pałace i zamki w Polsce. Dawniej i dziś. Warszawa 1977 Zamek w okresie powojennym – przed remontem. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Podczas wyprowadzki Rybackiego Zakładu Doświadczalnego w 2005 roku. Zbiory Fundacji Zamek w zatorze