Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

WIEŚ KACWIN NA SPISZU (wystawa)

25 views

Published on

Materiał przygotowany w ramach XXI Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego (2019).

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

WIEŚ KACWIN NA SPISZU (wystawa)

  1. 1. Kacwin, z języka niemieckiego katzwinkel, czyli koci zakątek, położony jest na Spiszu – dawnej historycz- nej krainie, która do 1920 roku stanowiła część Króle- stwa Węgierskiego. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1320 roku, dowiadujemy się o niej z dokumentu sprze- daży dokonanej przez Kokosza Berzewiczego. Wieś lo- kowana na prawie niemieckim przez następne stulecia (z krótkimi odstępstwami) należała do kolejnych właści- cieli klucza dunajeckiego z siedzibą na zamku w pobli- skiej Niedzicy. Kacwin to jedna z najstarszych wsi na Spiszu, a jej układ przestrzenny jest typowy dla tego te- renu. Pomimo postępującej przebudowy w wielu miej- scach przetrwała tu tradycyjna struktura zagród, z do- mami mieszkalnymi ustawionymi szczytowo względem głównej drogi i budynkami gospodarczymi na jej obrze- żu. Zachował się również charakterystyczny pas stodół z „ulicą stodolną” na krańcu działki, otaczający zespół zabudowy mieszkalnej. Czasami do zagrody przynale- żą też wolnostojące spichlerze (sypańce), chlewiki czy piwniczki. 1 Jedna z ulic w Kacwinie, w tle wieża kościoła pw. Wszystkich Świętych ARCHIWUM MUZEUM TATRZAŃSKIEGO IM. DRA TYTUSA CHAŁUBIŃSKIEGO W ZAKOPANEM, AF972 IV 74 2 Widok drewnianych domów w Kacwinie w okresie międzywojennym NARODOWE ARCHIWUM CYFROWE 3 Młodzież z Kacwina przy kościele podczas wręczenia świadectw w 1935 r. fot. P. Kasprzycka. ARCHIWUM NARODOWE W KRAKOWIE 1 2 3
  2. 2. Centralny fragment dekoracji Grobu Pańskiego z kościoła w Kacwinie, 1939 POLONA, domena publiczna Ołtarz boczny poświęcony Matce Bożej w otoczeniu św. Alojzego Gonzagi w kościele w Kacwinie, 1939 POLONA, domena publiczna W centralnym miejscu wsi, na rozciągniętym wzdłuż potoku placu, tzw. nawsiu, stoi kościół pw. Wszystkich Świętych. Ustalenie dokład- nej daty budowy świątyni nie jest możliwe. Według niektórych ba- daczy kościół został ufundowany przez Kokosza Berzewiczego przed 1326 rokiem, inni natomiast twierdzą, że świątynia pochodzi z począt- ku XV wieku. Z późniejszych dokumentów wiemy natomiast, że w 1431 roku kościół opanowali Husyci. W tym czasie taboryci (odłam husyty- zmu) najechali i spustoszyli Spisz, obozując w pobliżu zamku w Niedzi- cy. Około 1600 roku w kacwińskiej świątyni, nad którą patronat spra- wowali kolejni właściciele zamku w Niedzicy, wprowadzono obrządek luterański (za sprawą rodziny Horwathów z Palocsy). Taki stan rzeczy utrzymywał się tu do 1632 roku. Przez kolejne stulecia, aż do 1921 roku jurysdykcję kościelną nad parafią w Kacwinie sprawowała prepozytu- ra spiska. Kiedy sytuacja terytorialna uległa zmianie i w wyniku decy- zji Rady Ambasadorów podjętej 28 lipca 1920 roku na nowo wytyczono granice, przyłączając do Polski 14 spiskich wsi, parafia w Kacwinie zna- lazła się pod opieką ordynariusza krakowskiego. W skład archidiece- zji krakowskiej weszła w 1926 roku i należy do niej (z przerwą podczas II wojny światowej) do dziś. Na obecny wygląd budowli wpłynęły liczne pożary, a także prace re- montowe zlecane przez kolejnych proboszczy. W 1677 roku świątynia uległa pożarowi. Wówczas spłonęła też plebania, a wraz nią dokumen- tacja parafii. W latach 1678–1679 odbudowano strop i dach kościoła, a w 1712 w miejsce drewnianej zakrystii kościół zyskał murowaną, do- budowano także kaplicę św. Anny oraz kruchtę. Po kolejnym pożarze z 1757 roku wzniesiono wieżę, która otrzymała wówczas nowy hełm i latarnię. W 1814 roku kościół otoczono kamiennym murem, w obrę- bie którego do dziś zachowało się kilka nagrobków z przykościelnego cmentarza. Pocztówka z widokiem kościoła i plebanii w Kacwinie, początek XX w., fot. P. Kasprzycka, za: dokumentacja konserwatorska. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie – delegatura w Nowym Targu
  3. 3. We wnętrzu kościoła pw. Wszystkich Świętych możemy zobaczyć zabytkowe wyposażenie, w tym drewniany barokowy ołtarz głów- ny z centralnie umieszczonym obrazem z przedstawieniem świę- tych adorujących Trójcę Świętą. Dwa pozostałe rokokowe ołtarze boczne dedykowane są Matce Bożej Bolesnej (po prawej) oraz Mat- ce Bożej w otoczeniu św. Alojzego Gonzagi (po lewej). W prezbi- terium zachowały się pozostałości pierwotnej polichromii, nato- miast sklepienie kościoła pokryte jest malowidłami wykonanymi w 1944 roku przez Mikołaja Stelmacha z Rużomberku. Wnętrze kościoła pw. Wszystkich Świętych w Kacwinie, fot. K. Schubert, MIK 2018 © Plansze powstały w ramach XXI Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem dnidziedzictwa.plOrganizator: Gospodarz: Parafia pw. Wszystkich Świętych w Kacwinie Współorganizator: Partner: Opracowanie tekstów i dobór ilustracji: Paulina Kasprzycka Opracowanie graficzne: Maciej Grochot Korekta: Ewelina Korostyńska

×