Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
1
Komentarz do projektu Małopolskiego Instytutu Kultury:...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
2
Dostępność instytucji kultury została tu opisana poprz...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
3
wózkach inwalidzkich. Dane o typie zajęć nie są uzupeł...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
4
wewnątrz budynku” – może to być zniwelowanie progów mi...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
5
funkcjonowania instytucji społecznych, w którym zachod...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
6
infrastruktury kulturalnej głównym założeniem Narodowe...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
7
społecznym na zasadzie równości z innymi osobami. Dysk...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
8
 podejmowania lub popierania badań i wytwarzania oraz...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
9
 budynków, dróg, transportu oraz innych urządzeń wewn...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
10
państwowe i prywatne. Wyrażono wprost wymóg zapewnien...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
11
 akceptowanie i ułatwianie korzystania przez osoby n...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
12
potencjału twórczego, artystycznego i intelektualnego...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
13
W kolejnych artykułach Prawa budowlanego wymieniono l...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
14
doprowadzone od dojść i dojazdów utwardzone dojścia o...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
15
techniczne zapewniające osobom niepełnosprawnym dostę...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
16
Nie należy przy tym zakładać, że budynki trzeciego ty...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
17
Omawiana analiza zawiera następującą konkluzję: „Możn...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
18
Dane o dostępności instytucji kultury i usługach kult...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
19
zawierają listy proponowanych udogodnień ani żadnego ...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
20
muzealiów odejmuje audiodekrypcja. Nie wiadomo zatem,...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
21
Drugi typ dostosowania wymienia przykładowe udogodnie...
Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
22
K-07. Sprawozdanie z działalności domu kultury, ośrod...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Marta Sęk - Badanie dostępności kultury

544 views

Published on

Komentarz do projektu Małopolskiego Instytutu Kultury:
Poprawa jakości gromadzenia danych – o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce

Published in: Education
  • My brother found Custom Writing Service ⇒ www.HelpWriting.net ⇐ and ordered a couple of works. Their customer service is outstanding, never left a query unanswered.
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

Marta Sęk - Badanie dostępności kultury

  1. 1. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 1 Komentarz do projektu Małopolskiego Instytutu Kultury: Poprawa jakości gromadzenia danych – o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce Marta Sęk Badanie dostępności kultury Badanie usług kulturalnych czy oferty instytucji kultury warto uzupełnić o badanie ich dostępności. Przy czym badanie dostępności nie oznacza badania uczestnictwa, ale niektórych jego uwarunkowań, a sama dostępność bywa bardzo różnie rozumiana. Czasem utożsamia się ją z liczbą obiektów znajdujących się w danym miejscu. W informacji sygnalnej z czerwca 2014 r., opatrzonej tytułem Działalność instytucji kultury w Polsce w 2013 r.1 , jako podstawowy element wpływający na korzystanie z oferty kulturalnej wskazano dostępność wynikającą z lokalizacji instytucji. Zdaniem autorów tego opracowania w miastach odnotowuje się większą dostępność oferty kulturalnej, a w mniejszych miejscowościach mniejszą. W tym ujęciu większa liczba instytucji oraz ich różnorodność jest równoznaczna z większą dostępnością, a mniejsza liczba instytucji i ich ograniczona różnorodność z mniejszą dostępnością. Autorzy wspomnianej publikacji wskazują też, jako drugi czynnik wpływający na dostępność oferty kulturalnej, stopnień przystosowania obiektów do potrzeb niepełnosprawnych: [cytat] Coraz więcej instytucji kultury dostosowuje wejścia do budynków, jak również adaptuje je wewnątrz do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Ponadto coraz powszechniejsza staje się technika audiodeskrypcji, umożliwiająca odbiór treści wizualnych przez osoby niewidzące i słabowidzące. 1 Działalność instytucji kultury w Polsce w 2013 r., [online:] http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/kultura- turystyka-sport/kultura/dzialalnosc-instytucji-kultury-w-polsce-w-2013-r-,3,5.html [dostęp: 20.12.2015].
  2. 2. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2 Dostępność instytucji kultury została tu opisana poprzez dostosowanie wejść do budynków oraz adaptacje wewnątrz budynków do potrzeb niepełnosprawnych, rozumianych jako osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich oraz niewidzące lub słabowidzące. Dane szczegółowe za 2013 r. są prezentowane osobno dla grup wyodrębnionych na postawie typu instytucji: biblioteki, domy i ośrodki kultury, kluby i świetlice, muzea, instytucje paramuzealne, galerie i salony sztuki, teatry i instytucje muzyczne oraz kina. Spośród bibliotek publicznych i placówek informacyjno-bibliotecznych 37,5% miało wejście do budynku przystosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a odpowiednie adaptacje wewnątrz budynku przeprowadzono w 23,7% obiektów. Jak widać, na podstawie tak zaprezentowanych danych nie da się stwierdzić, czy w budynkach z dostosowanym wejściem przeprowadzono jednocześnie jakiekolwiek adaptacje wewnątrz. Nie wiadomo również, czego one dotyczyły. Kolejnym elementem wskazywanym przez autorów informacji sygnalnej jest dostosowanie miejsc w czytelniach do potrzeb osób niepełnosprawnych. Spośród wszystkich miejsc w czytelniach jedynie 2,4% dostosowano do potrzeb osób niepełnosprawnych, nie jest jednak jasne, o jakie niepełnosprawności chodzi. Możemy domniemywać, że dane te dotyczą osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a nie np. osób słabowidzących. Brak informacji, czy te same obiekty mają jednocześnie dostosowane wejścia i udogodnienia wewnątrz, nie pozwala ocenić, czy i w jakim stopniu są one dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Gdyby nawet założyć, że wejście przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych pozwala dostać się do budynku, przynajmniej na jedną kondygnację, nie możemy stwierdzić, czy umożliwia ono faktyczne skorzystanie z usług danej instytucji. Ponad połowa (52,5%) ogółu obiektów użytkowanych przez instytucje takie jak: domy i ośrodki kultury, kluby i świetlice była przystosowana dla osób niepełnosprawnych, przy czym 98,1% ogółu przystosowanych obiektów wprowadziło udogodnienia przy wejściu do budynku, a 60,8% w jego wnętrzu. Tak jak w przypadku bibliotek, nie jest jasne, jakie udogodnienia wewnątrz budynków wprowadzono w powyższych instytucjach. Nie wiadomo, jaka część oferty kulturalnej danej instytucji dostępna była dla osób poruszających się na
  3. 3. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 3 wózkach inwalidzkich. Dane o typie zajęć nie są uzupełniane o informacje dotyczące dostępności przestrzennej dla osób poruszających się na wózkach oraz dostępności określanej przez liczbę miejsc na zajęciach, liczbę grup, procedury rejestracyjne, a w końcu o dane dotyczące opłat za zajęcia i niezbędne materiały. Wszystkie te elementy również określają dostępność oferty tych instytucji. W przypadku muzeów 51,7% posiadało wejście do budynku zaadaptowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, a 37,5% udogodnienia wewnątrz budynku. Tak jak w przypadku bibliotek nie wiadomo, czy i do czego mają dostęp osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich. Jaki procent powierzchni wystawienniczej dostępny jest dla osób niepełnosprawnych ruchowo? Jaka liczba muzealiów została tak zaprezentowana, że da się ją oglądać, siedząc na wózku? Jaki procent ich opisów można przeczytać z perspektywy wózka inwalidzkiego? Odpowiedź na te pytania pozwoliłaby określić dostępność zbiorów zgromadzonych przez instytucje. Autorzy podają, że 14,5% muzeów było przystosowanych do zwiedzania przez osoby niewidzące i słabowidzące, ale ponownie trudno określić, co faktycznie oznacza takie dostosowanie. Czy badane instytucje przygotowały audiodeskrypcję na zewnętrznych nośnikach, a może wystawiły modele i kopie eksponatów, które osoba niewidząca może dotknąć? Instytucje paramuzealne nie zostały opisane pod względem udogodnień dla osób niepełnosprawnych, być może ze względu na duże zróżnicowanie obiektów znajdujących się w tej grupie. Wśród galerii i salonów sztuki 58,2% obiektów opisano jako przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Można domniemywać, że autorzy mieli na myśli osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich, a nie osoby niewidome. Wśród 170 teatrów i instytucji muzycznych, dysponujących 322 scenami oraz 81,9 tys. miejsc na widowni w salach stałych, 80,6% posiadało obiekty przystosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, przy czym odpowiednio przystosowane wejście do budynku miało 80,1% instytucji, a udogodnienia wewnątrz budynku 75%. Nie jest jasne, czy dane te dotyczą budynków, czy scen, i nie wiadomo, co oznacza pojęcie „udogodnienia
  4. 4. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 4 wewnątrz budynku” – może to być zniwelowanie progów między pomieszczeniami, ale też np. dostosowanie toalet, tak aby mogły z nich korzystać osoby poruszające się na wózku inwalidzkim. Należałoby więc zadać dodatkowe pytania, czy taka osoba może samodzielnie wejść do budynku, kupić bilety, wejść na salę, w której odbywa się spektakl lub koncert, a także czy ma możliwość skorzystania z toalety. W tej grupie instytucji 8,7% obiektów wyposażonych było w urządzenia do audiodeskrypcji. Instytucje posiadające sprzęt do audiodeskrypcji dysponowały techniczną możliwością zastosowania tego udogodnienia, ale sama techniczna możliwość niewiele mówi o faktycznej dostępności usług kulturalnych dla osób wymagających audiodeskrypcji. W Polsce wejścia do 84,4% kin zostały zaadaptowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a 69,3% tego typu instytucji dysponowało udogodnieniami wewnątrz budynku. Urządzenia do audiodeskrypcji, umożliwiające odbiór treści wizualnej osobom niewidomym i słabowidzącym, posiadało 10,2% ogółu kin stałych. Brak jednak informacji na temat liczby sali kinowych dostępnych dla osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach. Informacja sygnalna nie zawiera żadnej definicji pojęcia „dostępność” ani definicji pojęcia „osoba niepełnosprawna”. Opisując dostępność instytucji kultury skupia się na osobach poruszających się na wózkach inwalidzkich oraz osobach niewidzących i słabowidzących. Warto się więc odwołać do definicji dostępu/dostępności kultury, którą podaje Słownik Teorii Żywej Kultury2 , ściśle wiążąc ten termin z pojęciem żywej kultury i powiązanym z nią pojęciem uczestnictwa w kulturze. Uczestnictwo w kulturze, w szerokim rozumieniu, to proces włączania jednostek i grup, przedmiotów, idei, zachowań oraz ich konfiguracji w konkretne sytuacje (codzienne i odświętne) uregulowane kulturowo oraz wyłączania się z nich3 . Uczestnictwo jest możliwe dzięki ludzkim zachowaniom – zawsze więc ma ex definitione charakter aktywny. Żywa kultura to wielowymiarowe środowisko (milieu) życia jednostek i grup społecznych oraz 2 Słownik Teorii Żywej Kultury, [online:] http://ozkultura.pl/slownik-teorii-zywej-kultury [dostęp: 20.12.2015]. 3 Barbara Fatyga, Uczestnictwo w kulturze [hasło w:] Słownik…, dz. cyt., [online:] http://ozkultura.pl/wpis/416/5 [dostęp: 20.12.2015].
  5. 5. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 5 funkcjonowania instytucji społecznych, w którym zachodzą dynamiczne procesy, rozwijają się praktyki kulturowe oraz powstają ich mniej lub bardziej trwałe rezultaty (materialne i niematerialne wytwory)4 . Dostęp/dostępność kultury to: (1) na poziomie jednostki – możliwy do zmierzenia (chociaż nie jest to łatwe) zakres wykorzystania przez nią zasobu kulturowego, pozostającego w dyspozycji grup i społeczności, których jest ona członkiem; (2) na poziomie grupy – także mierzalne (choć znowu niełatwe) – wykorzystanie zasobu kulturowego będącego w zasięgu jej możliwości i potrzeb. Dostęp do kultury uwarunkowany jest wieloma czynnikami:  biologicznymi, np. indywidualnymi cechami fizycznymi, niepełnosprawnością;  demograficznymi, np. wiekiem, płcią;  społecznymi, np. przynależnością do warstwy społecznej, pełnionymi rolami zawodowymi;  geograficznymi, np. zróżnicowaniami terytorialnymi, miejscem zamieszkania;  ekonomicznymi, np. poziomem dochodów;  kulturowymi, np. wykształceniem, poziomem kompetencji kulturowych  emocjonalnymi5 . Badając dostępność, warto zdefiniować ją w oparciu o przyjętą w badaniu definicję kultury albo usług kulturalnych, a także z korespondującą z nią definicją uczestnictwa w kulturze. Nie jest moim celem przedstawianie pełnego i kompletnego katalogu elementów wpływających na dostępność, ale przedstawienie kluczowych jej elementów. Punktem wyjścia do tych rozważań mogą być obowiązujące akty prawne i aktualne dokumenty rządowe. Już Konstytucja, w art. 6. ust. 1, określa, że „Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju”. Zwiększanie dostępności kultury było obok wzmacniania 4 Taż, Żywa kultura [hasło w:] Słownik…, dz. cyt., [online:] http://ozkultura.pl/wpis/111/5 [dostęp: 20.12.2015]. 5 Taż, Dostęp/dostępność kultury [hasło w:] Słownik…, dz. cyt., http://ozkultura.pl/wpis/151/5 [dostęp: 20.12.2015].
  6. 6. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 6 infrastruktury kulturalnej głównym założeniem Narodowej Strategii Rozwoju Kultury na lata 2004–20136 , uzupełnionej w 2005 r.7 i mającej obowiązywać do roku 2020. Uzupełnienie to dotyczy problemu dostępności usług kultury. Oceny dostępności usług kulturalnych w poszczególnych województwach dokonano, wykorzystując metodę taksonomiczną Warda. Niestety w dokumencie brakuje kompletnej listy wskaźników, które posłużyły do budowy wskaźnika syntetycznego, podano w nim jedynie listę uwzględnionych obszarów8 . W ocenie dostępności usług kulturalnych obok instytucji artystycznych, bibliotek i czytelnictwa wymieniono wydawnictwa, szkoły artystyczne oraz samorządowe nakłady na kulturę. Dostępność usług kulturalnych dla osób niepełnosprawnych nie była omawiana. Tematyka dostępności oferty kulturalnej, czy też raczej ograniczeń dostępności usług kulturalnych, powiązana jest z istnieniem osób o specjalnych potrzebach. Grupą, która pojawiła się w omawianej powyżej informacji sygnalnej, są osoby niepełnosprawne. Trzeba jednak podkreślić, że nie jest to jedyna grupa o specjalnych potrzebach. Kwestie dostępności kultury dla osób niepełnosprawnych opisuje Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych9 , ratyfikowana przez Polskę w 2012 roku. Dostępność obiektów budowlanych dla osób niepełnosprawnych reguluje z kolei Prawo budowlane i rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy. Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych uznaje znaczenie dostępności środowiska fizycznego, społecznego, gospodarczego i kulturalnego, dostępu do opieki zdrowotnej i edukacji oraz do informacji i środków komunikacji celem umożliwienia osobom niepełnosprawnym pełnego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności. Osoby niepełnosprawne definiuje przy tym jako osoby, które mają długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub w zakresie zmysłów, co może – w oddziaływaniu z różnymi barierami – utrudniać im pełny i skuteczny udział w życiu 6 Por. Narodowa Strategia Rozwoju Kultury na lata 2004–2013, [online:] http://bip.mkidn.gov.pl/media/docs/Narodowa_Strategia_Rozwoju_Kultury.pdf [dostęp: 20.12.2015], s. 110. 7 Uzupełnienie Narodowej Strategii Rozwoju Kultury na lata 2004–2020, [online:] http://bip.mkidn.gov.pl/media/docs/050617nsrk-uzupelnienie.pdf [dostęp: 20.12.2015]. 8 Por. tamże, s. 54. 9 Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006, Dz.U. z 2012 r. poz. 1169, [online:] http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20120001169 [dostęp: 20.12.2015].
  7. 7. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 7 społecznym na zasadzie równości z innymi osobami. Dyskryminacją ze względu na niepełnosprawność jest jakiekolwiek różnicowanie, wykluczanie lub ograniczanie ze względu na niepełnosprawność, którego celem lub skutkiem jest naruszenie lub zniweczenie uznania, wykonywania lub korzystania ze wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności w dziedzinie polityki, gospodarki, społecznej, kulturalnej, obywatelskiej lub jakiejkolwiek innej, na zasadzie równości z innymi osobami. Obejmuje to wszelkie przejawy dyskryminacji, w tym odmowę racjonalnego usprawnienia, które z kolei oznacza konieczne i odpowiednie zmiany i dostosowania, nienakładające nieproporcjonalnego lub nadmiernego obciążenia, jeśli jest to potrzebne w konkretnym przypadku, w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania z wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz ich wykonywania na zasadzie równości z innymi osobami. Ważne jest tutaj również pojęcie uniwersalnego projektowania, które oznacza projektowanie produktów, środowiska, programów i usług w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania. Nie wyklucza ono jednak wykorzystywania pomocy technicznych dla szczególnych grup osób niepełnosprawnych, jeżeli jest to potrzebne. Opisane w informacji sygnalnej wejścia zaadaptowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich oraz udogodnienia wewnątrz budynku to elementy racjonalnych usprawnień istniejących budynków. W przypadku nowych projektów budowlanych oraz ich realizacji zasadniejsze wydaje się pytanie o ich uniwersalne zaprojektowanie. Żeby móc zapytać o kwestię uniwersalnego projektowania, należałoby się odwołać do ustalonych standardów dostępności nie tylko budynków, ale także usług. W przypadku starszych budynków, wymagających adaptacji, niełatwo stworzyć zamkniętą listę rozwiązań technicznych. Można natomiast opisać, jakie działania powinna móc wykonać samodzielnie osoba niepełnosprawna w obiekcie po adaptacji. Państwa (strony omawianej konwencji) zobowiązały się m.in. do:  uwzględniania wymogu ochrony i popierania praw człowieka w odniesieniu do osób niepełnosprawnych w każdej polityce i każdym programie działania;
  8. 8. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 8  podejmowania lub popierania badań i wytwarzania oraz zapewnienia dostępności i korzystania z uniwersalnie zaprojektowanych towarów, usług, wyposażenia i urządzeń, które powinny wymagać możliwie jak najmniejszych dostosowań i ponoszenia jak najmniejszych kosztów w celu zaspokojenia szczególnych potrzeb osób niepełnosprawnych; a także do popierania zasady uniwersalnego projektowania przy tworzeniu norm i wytycznych;  podejmowania lub popierania badań i tworzenia oraz popierania dostępności i wykorzystywania nowych technologii, w tym technologii informacyjno- komunikacyjnych, przedmiotów ułatwiających poruszanie się, urządzeń i wspomagających technologii odpowiednich dla osób niepełnosprawnych, traktując priorytetowo technologie dostępne po przystępnych cenach;  zapewniania osobom niepełnosprawnym dostępnej informacji o przedmiotach ułatwiających poruszanie się, urządzeniach i wspomagających technologiach, w tym nowych technologiach, a także o innych formach pomocy, usług i ułatwień. Rzeczpospolita Polska zobowiązała się m.in. do wspierania tworzenia instytucji kultury oraz ich usług, tak aby były dostępne dla osób niepełnosprawnych bez konieczności ich modyfikacji. Zarówno budynek, jak i usługa powinny być dostępne w równym stopniu dla osób niepełnosprawnych. Dostępność jest jednym z kluczowych pojęć używanych w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Aby umożliwić osobom niepełnosprawnym niezależne życie i pełny udział we wszystkich sferach życia, państwa-strony tej konwencji zobowiązały się podjąć odpowiednie środki w celu zapewnienia takim osobom, na zasadzie równości z innymi osobami, dostępu do środowiska fizycznego, środków transportu, informacji i komunikacji, w tym technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, a także do innych urządzeń i usług, powszechnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich. Środki te, obejmujące rozpoznanie oraz eliminację przeszkód i barier w zakresie dostępności, stosują się m.in. do:
  9. 9. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 9  budynków, dróg, transportu oraz innych urządzeń wewnętrznych i zewnętrznych, w tym szkół, mieszkań, instytucji zapewniających opiekę medyczną i miejsc pracy;  informacji, komunikacji i innych usług, w tym usług elektronicznych i służb ratowniczych. Państwa-strony zobowiązały się podjąć również odpowiednie środki w celu:  opracowywania, ogłaszania i monitorowania wdrażania minimalnych standardów i wytycznych w sprawie dostępności urządzeń i usług ogólnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych;  zapewnienia, że instytucje prywatne, które oferują urządzenia i usługi ogólnie dostępne lub powszechnie zapewniane, będą brały pod uwagę wszystkie aspekty ich dostępności dla osób niepełnosprawnych;  zapewnienia wszystkim zainteresowanym osobom szkolenia na temat kwestii dostępności dla osób niepełnosprawnych;  zapewnienia w ogólnodostępnych budynkach i innych obiektach oznakowania w alfabecie Braille’a oraz w formach łatwych do czytania i zrozumienia;  zapewnienia różnych form pomocy i pośrednictwa ze strony innych osób lub zwierząt, w tym przewodników, lektorów i profesjonalnych tłumaczy języka migowego, w celu ułatwienia dostępu do ogólnodostępnych budynków i innych obiektów publicznych;  popierania innych odpowiednich form pomocy i wsparcia osób niepełnosprawnych, aby zapewnić im dostęp do informacji;  popierania dostępu osób niepełnosprawnych do nowych technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, w tym do Internetu;  popierania, od wstępnego etapu, projektowania, rozwoju, produkcji i dystrybucji dostępnych technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, tak aby były one dostępne po najniższych kosztach. Polska zobowiązała się do opracowywania, ogłaszania i monitorowania wdrażania minimalnych standardów i wytycznych w sprawie dostępności urządzeń i usług (ogólnodostępnych lub powszechnie zapewnianych) oferowanych przez instytucje
  10. 10. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 10 państwowe i prywatne. Wyrażono wprost wymóg zapewnienia w ogólnodostępnych budynkach i innych obiektach oznakowań w alfabecie Braille’a oraz w formach łatwych do czytania i zrozumienia. Wszystkie te zobowiązania dotyczą również instytucji kultury i usług kulturalnych. Niezwykle ważne jest zobowiązanie do zapewnienia wszystkim zainteresowanym osobom szkolenia na temat kwestii dostępności dla osób niepełnosprawnych. Kolejnym pojęciem kluczowym dla treści omawianej konwencji jest samodzielność. Państwa- strony zobowiązały się podjąć skuteczne środki celem umożliwienia osobom niepełnosprawnym mobilności osobistej i możliwie największej samodzielności w tym zakresie, m.in. poprzez ułatwianie im:  mobilności, w sposób i w czasie przez nie wybranym i po przystępnej cenie,  dostępu do wysokiej jakości przedmiotów usprawniających poruszanie się oraz urządzeń i technologii wspomagających, a także do pomocy i pośrednictwa ze strony innych osób lub zwierząt, w tym poprzez ich udostępnianie po przystępnej cenie. Preferowanym rozwiązaniem jest umożliwienie osobom niepełnosprawnym samodzielnej aktywności, wspieranej poprzez technologie, sprzęt i zwierzęta. Badanie dostępności instytucji kultury czy usług kulturalnych powinno zatem uwzględniać stopień, w jakim dana instytucja jest przygotowana na wprowadzenie elementów zwiększające samodzielność. Państwa-strony konwencji zobowiązały się ponadto podjąć wszelkie odpowiednie środki, aby osoby niepełnosprawne mogły korzystać z prawa do wolności wypowiadania się i wyrażania opinii, w tym wolności poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji oraz poglądów, na zasadzie równości z innymi osobami i poprzez wszelkie formy komunikacji, według ich wyboru, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 konwencji, m.in. poprzez:  dostarczanie osobom niepełnosprawnym informacji przeznaczonych dla ogółu społeczeństwa, w dostępnych dla nich formach i technologiach, odpowiednio do różnych rodzajów niepełnosprawności, na czas i bez dodatkowych kosztów;
  11. 11. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 11  akceptowanie i ułatwianie korzystania przez osoby niepełnosprawne w sprawach urzędowych z języków migowych, alfabetu Braille’a, komunikacji wspomagającej (augmentatywnej) i alternatywnej oraz wszelkich innych dostępnych środków, sposobów i form komunikowania się przez osoby niepełnosprawne, według ich wyboru;  nakłanianie instytucji prywatnych, które świadczą usługi dla ogółu społeczeństwa, w tym przez Internet, do dostarczania informacji i usług w formie dostępnej i użytecznej dla osób niepełnosprawnych;  zachęcanie środków masowego przekazu, w tym dostawców informacji przez Internet, do zapewnienia, by ich usługi były dostępne dla osób niepełnosprawnych;  uznanie i popieranie korzystania z języków migowych. W treści konwencji uwagę zwraca bardzo szeroki katalog ułatwień oraz nacisk kładziony na to, aby wybór preferowanych rozwiązań w komunikacji leżał po stronie osób niepełnosprawnych. Udział w życiu kulturalnym, rekreacji, wypoczynku i sporcie został szczegółowo omówiony w konwencji w osobnym fragmencie. Państwa-strony koncesji podkreśliły ponadto prawo osób niepełnosprawnych do udziału, na zasadzie równości z innymi osobami, w życiu kulturalnym i zobowiązały się podjąć wszelkie odpowiednie środki w celu zapewnienia, że osoby niepełnosprawne będą miały dostęp do:  materiałów w dziedzinie kultury w dostępnych dla nich formach;  programów telewizyjnych, filmów, teatru i innego rodzaju działalności kulturalnej, w dostępnych dla nich formach;  miejsc działalności kulturalnej lub usług z nią związanych, takich jak teatry, muzea, kina, biblioteki i usługi turystyczne oraz, w miarę możliwości, zabytków i miejsc ważnych dla kultury narodowej. Ponadto państwa-strony konwencji zobowiązały się podjąć odpowiednie środki w celu zapewnienia, że osoby niepełnosprawne będą miały możliwości rozwoju i wykorzystywania
  12. 12. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 12 potencjału twórczego, artystycznego i intelektualnego, nie tylko dla własnej korzyści, ale także dla wzbogacenia społeczeństwa. Osoby niepełnosprawne są – w świetle zapisów konwencji – uprawnione, na zasadzie równości z innymi osobami, do uznania ich szczególnej tożsamości kulturowej i językowej, w tym języków migowych i kultury osób niesłyszących, a także do uzyskania wsparcia w tym zakresie. W polskim porządku prawnym podstawowym źródłem regulacji dotyczących dostosowania budynków do potrzeb osób niepełnosprawnych jest ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane10 . W myśl art. 5 Prawa budowlanego, podstawą prawidłowej budowy jest projektowanie i budowanie w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, tak by zapewnić spełnienie podstawowych wymagań dotyczących:  bezpieczeństwa konstrukcji;  bezpieczeństwa pożarowego;  bezpieczeństwa użytkowania;  odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska;  ochrony przed hałasem i drganiami;  odpowiedniej charakterystyki energetycznej budynku oraz racjonalizacji użytkowania energii. Ponadto art. 5 Prawa budowlanego stanowi, że budynek musi zapewnić niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich. Prawo budowlane wyróżnia spośród innych osób niepełnosprawnych ruchowo osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich. Dostosowanie dotyczy wyłącznie dwóch typów obiektów budowlanych. 10 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Dz.U. z 2013 r. poz. 1409, [online:] http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940890414 [dostęp: 15.12.2015].
  13. 13. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 13 W kolejnych artykułach Prawa budowlanego wymieniono liczne odstępstwa od powyższej ogólnej zasady. Artykuł 9 stanowi bowiem, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, byle nie powodowało ono zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia albo – w odniesieniu do obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego – ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych, a także pogorszenia warunków zdrowotno- sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. Właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo. Odstępstwo od szczegółowych wytycznych, zawartych w rozporządzeniu, jest możliwe na wniosek inwestora, a upoważniony organ ocenia, czy proponowane przez niego rozwiązania nie powodują ograniczeń dostępności dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Ponieważ sama ustawa dopuszcza odstępstwa, budynki zbudowane w trakcie obowiązywania wspomnianej ustawy nie muszą spełniać wszystkich jej wymogów w tym zakresie. Oznacza to, że zasadne jest badanie stopnia dostosowania budynków do potrzeb osób poruszających się na wózkach. Można się także pokusić o zbadanie wniosków składanych przez inwestorów i wyrażonych przez ograny zgód na odstępstwa. Zarówno sama liczba wniosków, jak i skala odstępstw, a co więcej, same zaakceptowane rozwiązania techniczne mogłyby uszczegółowić kwestie dostępności budynków. Szczegółowe wytyczne w sprawie dostosowania budynków do potrzeb osób niepełnosprawnych zawiera Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie11 . Dokument ten określa, że do wejść do budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej powinny być 11 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690, [online:] http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20020750690 [dostęp: 15.12.2015].
  14. 14. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 14 doprowadzone od dojść i dojazdów utwardzone dojścia o szerokości minimalnej 1,5 m, przy czym co najmniej jedno dojście powinno zapewniać osobom niepełnosprawnym dostęp do całego budynku lub tych jego części, z których osoby te mogą korzystać. Zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, miejsca postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne. Liczbę i sposób urządzenia miejsc postojowych należy dostosować do wymagań ustalonych w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z uwzględnieniem potrzebnej liczby miejsc, z których korzystają osoby niepełnosprawne. Powyższe przepisy odnoszą się nie tylko do wejścia, ale też zagospodarowania otoczenia budynku. Ważnym elementem są miejsca postojowe dla osób niepełnosprawnych. Rozporządzenie to określa, że budynek użyteczności publicznej, budynek mieszkalny wielorodzinny oraz budynek zamieszkania zbiorowego niebędący budynkiem koszarowym oraz każdy inny budynek mający najwyższą kondygnację z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt więcej niż 50 osób, w których różnica poziomów posadzek pomiędzy pierwszą a najwyższą kondygnacją nadziemną, niestanowiącą drugiego poziomu w mieszkaniu dwupoziomowym, przekracza 9,5 m, a także mający dwie lub więcej kondygnacji nadziemnych budynek opieki zdrowotnej i budynek opieki społecznej należy wyposażyć w dźwig osobowy. W budynku mieszkalnym wielorodzinnym, budynku zamieszkania zbiorowego oraz budynku użyteczności publicznej, wyposażanym w dźwigi, należy zapewnić osobom niepełnosprawnym dojazd z poziomu terenu i dostęp na wszystkie kondygnacje użytkowe. W przypadku wbudowywania lub przybudowywania szybu dźwigowego do istniejącego budynku dopuszcza się usytuowanie drzwi przystankowych na poziomie spocznika międzypiętrowego, jeżeli osobom niepełnosprawnym zostanie zapewniony dostęp do kondygnacji użytkowej. W niskim budynku zamieszkania zbiorowego i budynku użyteczności publicznej, niewymagającym wyposażenia w dźwigi, należy zainstalować urządzenia
  15. 15. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 15 techniczne zapewniające osobom niepełnosprawnym dostęp na kondygnacje z pomieszczeniami użytkowymi, z których mogą korzystać. Nie dotyczy to budynków koszarowych, zakwaterowania w zakładach karnych, aresztach śledczych oraz zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich. W budynku użyteczności publicznej pomieszczenia ogólnodostępne ze zróżnicowanym poziomem podłóg powinny być przystosowane do ruchu osób niepełnosprawnych. W budynku, na kondygnacjach dostępnych dla osób niepełnosprawnych, co najmniej jedno z ogólnodostępnych pomieszczeń higienicznosanitarnych powinno być przystosowane do potrzeb tych osób przez:  zapewnienie przestrzeni manewrowej o wymiarach co najmniej 1,5 × 1,5 m;  stosowanie w tych pomieszczeniach i na trasie dojazdu do nich drzwi bez progów;  zainstalowanie co najmniej jednej odpowiednio przystosowanej miski ustępowej i umywalki, a także jednego natrysku, jeżeli ze względu na przeznaczenie przewiduje się w budynku takie urządzenia;  zainstalowanie uchwytów ułatwiających korzystanie z urządzeń higienicznosanitarnych. Dopuszcza się stosowanie pojedynczego ustępu dla osób niepełnosprawnych bez przedsionka oddzielającego od komunikacji ogólnej. Z perspektywy czasowej wyznaczanej przez okresy obowiązywania omówionej powyżej ustawy i rozporządzenia oraz ich treść możemy wyróżnić w Polsce trzy typy budynków:  zbudowane po wejściu w życie powyższych przepisów (powinny spełniać omówione normy);  zbudowane przed 2002 r. i przebudowywane (powinny spełniać omówione normy);  zbudowane przed 2002 r. i po tej dacie nieprzebudowywane (nie muszą spełniać omówionych norm).
  16. 16. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 16 Nie należy przy tym zakładać, że budynki trzeciego typu nie zostały dostosowane do obowiązujących norm dobrowolnie. Kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących osób niepełnosprawnych zapewnia nadzór budowlany. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB) nadzoruje Wojewódzkie Inspektoraty Nadzoru Budowlanego, a te z kolei nadzorują Powiatowe Inspektoriaty Nadzoru Budowlanego. GUNB opublikował w październiku 2006 r. Analizę wyników kontroli w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących osób niepełnosprawnych. Jej podstawę stanowiły kontrole przeprowadzone przez inspektorów GUNB w roku 200512 . To, czy przepisy dotyczące osób niepełnosprawnych są przestrzegane, sprawdza się w ramach kontroli obiektów i robót budowlanych, korzystając z protokołów kontroli (obiektów w budowie oraz w użytkowaniu). Podstawę analizy z 2006 r. stanowią 53 protokoły kontroli budynków użyteczności publicznej i budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Niestety nie ma w nich danych dotyczących instytucji kultury. W dodatku 16 protokołów kontroli dotyczy budów, a w pozostałych 37 protokołach brakuje dat powstania budynków. W dokumentach tych stwierdzono 80 przypadków niedostosowania. Brakuje jednak informacji, które obiekty nie spełniają określonych wymogów. Bardzo ciekawe są najczęściej wskazywane niedostosowania: brak prawidłowej pochylni, brak pomieszczeń higieniczno-sanitarnych lub prawidłowych wymiarów tych pomieszczeń, brak dostępu do wind i do kondygnacji użytkowych oraz brak wind o odpowiednich wymiarach. Zauważyć należy, że istnienie pochylni w budynku nie musi świadczyć o jego dostosowaniu do potrzeb osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach. Pochylnia może być bowiem zbyt stroma, mieć za szeroki rozstaw lub nie mieć odpowiednich poręczy. Pomieszczenia higieniczno- sanitarne mogą mieć nieprawidłowe wymiary, co może utrudniać lub uniemożliwiać korzystanie z nich. Winda w budynku może nie być dostępna dla osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach lub mieć nieodpowiednie wymiary. Zebrane informacje o istnieniu udogodnień nie pozwalają zatem ocenić dostępności budynków dla osób niepełnosprawnych. 12 Tekst analizy dostępny pod adresem www.gunb.gov.pl/dziala/pliki/DIN-ANALIZA.doc
  17. 17. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 17 Omawiana analiza zawiera następującą konkluzję: „Można stwierdzić, że w większości budynki, które wybudowano po roku 1995, spełniają przepis art. 5 i dostosowane są do potrzeb osób niepełnosprawnych”. Wskazuje się natomiast, iż problemy z pokonywaniem barier architektonicznych dotyczą przede wszystkim budynków starszych, wybudowanych przed wejściem w życie nowelizacji ustawy Prawo budowlane, tj. przed 1 stycznia 2005 r. W tym przypadku kontrolujący mogą jedynie poinformować, że przy planowanej przebudowie lub rozbudowie obiektu wymagane będzie stosowanie przepisów techniczno-budowlanych, obowiązujących na dzień składania wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (w tym zapewniających realizację niezbędnych wymagań związanych z dostosowaniem budynku do potrzeb osób niepełnosprawnych), oraz popularyzować dobre inicjatywy, rozwiązania czy też wskazywać na ekonomiczne korzyści wynikające z dostosowania obiektów budowlanych do potrzeb osób niepełnosprawnych. Raport GUNB zawiera też przykłady dobrych rozwiązań, wśród których pojawił się opis instytucji kultury. Według raportu instytucja kultury to: muzeum lub obiekt zabytkowy przeznaczony do zwiedzania. Nie jest to zapewne opis jednego obiektu, ale nie wiadomo, ile obiektów służyło do skonstruowania tego przykładu. Generalizacja ta, poza niejasnymi źródłami danych, zawiera element oceny, bez podania kryteriów. GUNB podaje, że dobrym rozwiązaniem będzie, jeśli przynajmniej jedna kondygnacja, na której znajdują się eksponaty muzealne, ekrany multimedialne i przewodniki po całym obiekcie, będzie dostępna dla wszystkich zwiedzających. Użyte w raporcie pojęcie „zwiedzający” powinno zwrócić uwagę na to, że kiedy się mówi o dostępności instytucji kultury dla osób niepełnosprawnych ruchowo poruszających się na wózkach, bierze się pod uwagę głównie sytuację osób korzystających z oferty instytucji, a nie osób będących pracownikami instytucji. W przypadku badania dostępności usług, ta podwójna rola nie musi być brana pod uwagę, ponieważ pojęcie usługi dzieli osoby na usługodawców i usługobiorców.
  18. 18. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 18 Dane o dostępności instytucji kultury i usługach kulturalnych są aktualnie zbierane w ramach programu badań statystyki publicznej. Do analizy wybrałam wzory formularzy na rok 2013, ze względu na dane prezentowane w omawianej powyżej informacji sygnalnej. Źródłem ich jest Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 września 2013 r. w sprawie określenia wzorów formularzy sprawozdawczych, objaśnień co do sposobu ich wypełniania oraz wzorów kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych ustalonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej na rok 201313 . Formularze K:  K-01 – sprawozdanie z działalności artystycznej i rozrywkowej;  K-02 – sprawozdanie z działalności muzeum i instytucji paramuzealnej;  K-03 – sprawozdanie biblioteki;  K-05 – sprawozdanie z działalności wystawienniczej;  K-06 – sprawozdanie z produkcji i usług filmowych;  K-07 – sprawozdanie z działalności domu kultury, ośrodka kultury, klubu, świetlicy;  K-08 – sprawozdanie kina;  K-09 – sprawozdanie z organizacji imprez masowych. Formularz K-01. Sprawozdanie z działalności artystycznej i rozrywkowej Za pomocą formularza zbiera się informacje o tym, czy wejście do budynku jest przystosowane dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a także czy we wnętrzu budynku znajdują się udogodnienia dla osób poruszających się na wózkach. W objaśnieniach do formularza nie ma żadnych informacji, co dokładnie jest udogodnieniem. Objaśnienia nie 13 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 września 2013 r. w sprawie określenia wzorów formularzy sprawozdawczych, objaśnień co do sposobu ich wypełniania oraz wzorów kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych ustalonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2013, Dz.U. z 2013 r., poz. 1223, [online:] dziennikustaw.gov.pl/D2013000122301.pdf [dostęp: 15.12.2015].
  19. 19. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 19 zawierają listy proponowanych udogodnień ani żadnego wymaganego minimum. Wystarczy, aby w budynku znajdowało się cokolwiek, co zostanie wykazane jako udogodnienie. Z tego względu zebrane dane niewiele mówią o dostępności budynku. W polskim prawie istnieją ogólnodostępne źródła, na podstawie których można by stworzyć listę minimalnych udogodnień. Na podstawie Prawa budowlanego oraz rozporządzenia wykonawczego można stworzyć listę minimalnych rozwiązań lub udogodnień równoważnych minimum. Dzięki niej zbierano by dane, które pozwalają ocenić, czy budynek jest dostępny dla osób poruszających się na wózkach, zamiast gromadzić informacje o tym, czy budynek posiada chociaż jedno udogodnienie dla osób niepełnosprawnych wewnątrz budynku. Dane zebrane za pomocą formularza informują, czy dany obiekt jest wyposażony w urządzenia do audiodeskrypcji. Nie wiadomo jednak, ile przedstawień czy seansów objętych jest audiodeskrypcją. Objaśnienia zawierają definicję audiodeskrypcji. Za pomocą formularza nie zbiera się danych, jakie pozycje repertuaru są dostępne dla osób niepełnosprawnych, a przecież istnieje różnica między dostępnością budynku oraz posiadaniem sprzętu a dostępnością repertuaru czy usługi kulturalnej. K-02. Sprawozdanie z działalności muzeum i instytucji paramuzealnej Można odnieść wrażenie, że za pomocą formularza zbiera się informacje o dostępności obiektów dla wszystkich niepełnosprawnych, w tym dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Zbieranie informacji o ogólnej dostępności obiektu dla osób niepełnosprawnych zasadniczo odróżnia od siebie formularze K-01 i K-02. Nie wiadomo, czym podyktowana jest różnica w budowie formularzy. Formularz K-02 tak samo jak formularz K-01 zbiera informacje o tym, czy wejście do budynku jest przystosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a także czy we wnętrzu budynku znajdują się udogodnienia dla osób poruszających się na wózkach. Formularz K-02 zawiera pytanie o to, czy dany obiekt wykorzystuje audiodeskrypcję, a więc sprawdza używanie, a nie posiadanie sprzętu. Nie pozwala ono jednak uzyskać informacji o tym, jaką część
  20. 20. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 20 muzealiów odejmuje audiodekrypcja. Nie wiadomo zatem, jaka – w istocie – część usług omawianej instytucji jest dostępna dla osób niepełnosprawnych. Formularz K-02 zbiera informacje o źródłach finansowania instytucji, w tym o wpływach z biletów. Niestety nie zbiera informacji o choćby uśrednionym normalnym koszcie wejścia do instytucji kultury. Tymczasem cena normalnego biletu, system zniżek to elementy niewątpliwie wpływające na dostępność usług. K- 03. Sprawozdanie biblioteki Formularz K-03 istotnie różni się od formularza K-01 i K-02. Po pierwsze zbiera on podstawowe informacje o działaniu instytucji w wymiarze godzinowym i tygodniowym: liczbie dni w tygodniu, liczbie godzin w tygodniu (w tym po godz. 16.00), w których biblioteki są czynne. Zbiera również dane o tym, czy biblioteki są czynne w soboty i niedziele. Dostarczają one cennych informacji o czasowej dostępności instytucji i jej usług. Dane zebrane za pomocą formularza K-03 informują, czy obiekt biblioteczny przystosowany jest do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich (wejście do budynku, udogodnienia wewnątrz budynku) oraz użytkowników niewidzących i słabowidzących. W objaśnieniach do tego formularza znalazła się informacja o przystosowaniu do obsługi grup specjalnych użytkowników. Jeżeli chodzi o dane dotyczące udogodnień dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, opisano, co jest rozumiane przez dostosowanie wejścia do budynku oraz udogodnienia wewnątrz budynku. Wejście do budynku jest dostosowane, jeżeli obiekty biblioteczne zostały wyposażone w podjazd, windę lub inne urządzenia umożliwiające osobom poruszającym się na wózkach inwalidzkich dostęp do pomieszczeń lub zostały wybudowane bez barier architektonicznych. Udogodnienia wewnątrz budynku oznaczają np. przystosowane ciągi komunikacyjne z odpowiednią szerokością wejść do pomieszczeń, toalety, windy. Unikalne jest, uwzględnienie projektowania bez barier architektonicznych.
  21. 21. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 21 Drugi typ dostosowania wymienia przykładowe udogodnienia, ale nie podaje minimalnego katalogu, dlatego nadal wystarczy, że wewnątrz budynku jest tylko jedno udogodnienie z listy. Jeżeli chodzi o dane dotyczące udogodnień dla osób niewidzących i słabowidzących objaśnienia wymieniają ułatwienia korzystania z zasobów bibliotecznych np. poprzez stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu, wyposażone w oprogramowanie typu czytnik ekranowy (screen reader) wraz z syntetyzatorem mowy lub oprogramowanie powiększające zawartość ekranu, wyposażone w tzw. linijkę brajlowską, lupy elektroniczne, stacjonarne powiększalniki ekranowe dające możliwość regulowania jasności i kontrastowości obrazu itp. Także i w tym wypadku jest to lista, z której wystarczy wybrać jedno udogodnienie. Formularz K-03 zawiera fragment dotyczący pomieszczeń bibliotecznych: ich powierzchni użytkowej (w m2 ), liczby miejsc dla czytelników, w tym dla osób niepełnosprawnych. Dane te również opisują dostępność instytucji kultury. K-05. Sprawozdanie z działalności wystawienniczej Formularz K-05 zbudowany jest w podobny sposób jak formularz K-02. Formularz zbiera informacje o tym, czy wejście do budynku jest przystosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a także o tym, czy we wnętrzu budynku znajdują się udogodnienia dla osób poruszających się na wózkach. Formularz ten zbiera informacje o tym, czy dany obiekt wykorzystuje audiodeskrypcji, chodzi tu więc o używanie, a nie posiadanie sprzętu. Do tej części formularza nie dołączono żadnych objaśnień poza definicją audiodeskrypcji. K-06 Sprawozdanie z produkcji i usług filmowych Choć w tym formularzu tematyka dostępności nie została poruszona bezpośrednio, w przypadku opracowania filmów zagranicznych zbiera się też informacje o opracowaniu dubbingu, który pozwala osobom głuchym czy niesłyszącym na odbieranie części niedostępnych im treści.
  22. 22. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 22 K-07. Sprawozdanie z działalności domu kultury, ośrodka kultury, klubu, świetlicy Formularz, zbudowany w podobny sposób co formularz K-02 i K-05, zbiera informacje o tym, czy wejście do budynku jest przystosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich a także czy we wnętrzu budynku znajdują się udogodnienia dla osób poruszających się na wózkach. Pojawia się w nim również pytanie o to, czy dany obiekt wykorzystuje audiodeskrypcję, a więc mowa tu o używaniu, a nie wyłącznie posiadaniu odpowiedniego sprzętu. Do tej części formularza nie dołączono żadnych objaśnień poza definicją audiodeskrypcji. Formularz nie służy do zbierania informacji o odpłatności za zajęcia, używanych materiałach, składce za członkostwo w kole ani o godzinach i dniach pracy instytucji. K-08. Sprawozdanie kina Formularz, zbudowany w podobny sposób co formularze: K-02, K-05 i K-07, zbiera informacje o tym, czy wejście do budynku jest przystosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a także czy we wnętrzu budynku znajdują się udogodnienia dla osób poruszających się na wózkach. Formularz ten zbiera informacje o tym, czy dany obiekt wykorzystuje audiodeskrypcję, a więc dotyczy używania, a nie wyłącznie posiadania sprzętu. Do tej części formularza nie dołączono żadnych objaśnień poza definicją audiodeskrypcji. Formularz zbiera informacje o źródłach finansowania, w tym o wpływach z biletów, ale nie zbiera informacji o uśrednionych cenach biletu normalnego oraz o systemie zniżek. K-09. Sprawozdanie z organizacji imprez masowych Formularz ten nie zbiera informacji o dostępności usług i oferty kulturalnej. Można przygotować listę pytań o dostępność imprez masowych.

×