Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Marcin Poprawski - Harmonia czy kakofonia polskie instytucje muzyczne w obrazie statystyki publicznej

499 views

Published on

Komentarz do projektu Małopolskiego Instytutu Kultury:
Poprawa jakości gromadzenia danych – o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Marcin Poprawski - Harmonia czy kakofonia polskie instytucje muzyczne w obrazie statystyki publicznej

  1. 1. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Komentarz do projektu Małopolskiego Instytutu Kultury: Poprawa jakości gromadzenia danych – o publicznych i niepublicznych instytucjach kultury w Polsce Marcin Poprawski (Instytut Kulturoznawstwa UAM, ROK UAM) Harmonia czy kakofonia? Polskie instytucje muzyczne w obrazie statystyki publicznej. 1. Obraz statystyczny polskich instytucji muzycznych – stan obecny Patrzę na GUS-owski kwestionariusz K-011 , narzędzie polskiego systemu statystyki publicznej od wielu lat niezmiennie służące do zbierania danych o stanie usług kulturalnych, i myślę ze szczerym współczuciem o wszystkich administratorach, menedżerach kilkudziesięciu polskich filharmonii, instytucji muzycznych, orkiestr, którzy stają przed obowiązkiem dorocznego raportowania osiągnięć swojego zespołu za pomocą ciągu liczb wpisywanych do tego dokumentu. Na czterech stronach kwestionariusza za chwilę, jak co roku, wpiszą wartości liczbowe, które – w intencji autorów ankiety – oddadzą sprawiedliwość jakości i dostępności usług kulturalnych oferowanych przez reprezentowane przez nich organizacje. Zostaną ponownie zapytani o wiele kwestii, w tym liczbę: koncertów, słuchaczy, podjazdów dla wózków inwalidzkich, „szkolnych audycji muzycznych”, muzyków z wyższym wykształceniem specjalistycznym, wydrukowanych afiszy oraz gości zagranicznych (z podziałem na narodowości) koncertujących w ich siedzibach, dopytani zostaną również m.in. o wartości kwot pozyskanych od sponsorów i z funduszy europejskich. Czy będą zadowoleni, czy raczej zaniepokojeni tym, jaki obraz ich organizacji wyniknie z przetworzenia tych danych w GUS? Czy wypadną korzystnie, lepiej niż konkurenci? A może, po prostu, po zakodowaniu liczb w systemie, w krakowskim oddziale Urzędu Statystycznego, nikt na nie więcej nie spojrzy, nikt w ogóle nie zwróci na nie uwagi. Na podstawie wieloletnich doświadczeń można sądzić, że informacje podane przez instytucje muzyczne posłużą do napisania kolejnego syntetycznego i w szczegółach nieprzeniknionego 1 Formularze dostępne na stronie internetowej Urzędu Statystycznego w Krakowie [online]: http://krakow.stat.gov.pl/osrodki/osrodek-statystyki-kultury-987/osk-formularze-1308/ [dostęp 15.12.2014]; komentarz, oprócz dokumentu K-01 (Sprawozdanie z działalności artystycznej i rozrywkowej), dotyczy również dostępnych w tym samym źródle formularzy F-01, F-02 (kwartalne oraz roczne sprawozdanie o finansach instytucji kultury).
  2. 2. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego opracowania Działalność instytucji kultury w Polsce w roku…2 , w którym wypełniający ankietę K-01 będą poszukiwali swojego istnienia na dwóch stronach dokumentu, w zbiorczej grupie obejmującej teatry i instytucje muzyczne, w zgrabnie sformułowanych frazach: „w roku … działalność sceniczną [sic!] prowadziło 170 teatrów i instytucji muzycznych”3 . Dostrzegą krytycznym okiem, że statystyka rozpoznaje wśród wyżej wymienionych organizacji istnienie: „26 filharmonii”, „11 orkiestr” i „4 chórów” posiadających „własny, stały zespół artystyczny”. W mojej rodzimej Wielkopolsce, postrzeganej przez jej mieszkańców jako muzyczne zagłębie chórów czy muzyków grających na instrumentach smyczkowych, krainie uczniów Stuligrosza i duchowych potomków Wieniawskiego, według GUS działa 12 profesjonalnych zespołów: instytucji muzycznych, chórów i orkiestr. Brzmi to jak bluźnierstwo. Bardzo restrykcyjne kryteria doboru podmiotów przez statystykę państwową, która rozpatruje aktywność kulturalną wyłącznie z perspektywy statusu prawnego, wymazują z naszej mentalnej mapy organizacji kulturalnych i ze świadomości decydentów aktywność kilkunastu tysięcy artystów muzyków działających w ramach organizacji artystycznych: w zawodowych orkiestrach, chórach, zespołach instrumentalnych. Niestety, trudno również zweryfikować rzeczywistą liczbę organizacji muzycznych w Polsce na podstawie redagowanej przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) Mapy Instytucji Kultury4 , a to dlatego, że – z nieznanej przyczyny – instytucje artystyczne są jedynym typem instytucji kultury, do którego w bazie nie ma dostępu (są muzea, biblioteki, domy kultury, instytucje szkolnictwa artystycznego, nawet archiwa państwowe…). Ostatnim ratunkiem, obok właściwie całkiem wiarygodnej Wikipedii, pozostaje baza danych Polskiego Centrum Informacji Muzycznej, która ujawnia ponad 80 zawodowych orkiestr i ponad 70 profesjonalnych zespołów chóralnych działających w Polsce. Problemy z liczeniem, choć innego typu, występują również w innych danych zestawionych w opracowaniu (raporcie) GUS, np. w zbiorczym zestawieniu poświęconym „domom kultury, ośrodkom kultury, klubom i świetlicom”5 . Informacja o tym, że w 2013 r. w Wielkopolsce, czyli na terenie 226 gmin, działało 326 placówek tego typu, nie może być prawdziwa, skoro przy okazji kierowanego przez mnie badania, realizowanego w roku 2014, tylko w 16 południowych gminach tego regionu, naliczyliśmy 200 takich podmiotów, w tym 187 świetlic wiejskich. Czy jest możliwe, by w pozostałych 210 gminach Wielkopolski, wliczając w to wszystkie największe miasta województwa, funkcjonowało łącznie zaledwie 126 obiektów kulturalnych zakwalifikowanych przez statystyków jako świetlice, kluby, ośrodki i domy kultury? 2 Działalność instytucji kultury w Polsce w 2013 r., 23.07.2014, [online:] http://stat.gov.pl/obszary- tematyczne/kultura-turystyka-sport/kultura/dzialalnosc-instytucji-kultury-w-polsce-w-2013-r-,3,5.html [dostęp 15.12.2014]. 3 Tamże. 4 Baza danych dostępna na: http://mapaik.mk.gov.pl/ [dostęp 15.12.2014] 5 Działalność instytucji…, dz. cyt.
  3. 3. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Jeśli te spostrzeżenia jakimś cudem nie zachwieją wiary przedstawicieli instytucji muzycznych w prawdziwość i celowość gromadzenia danych i nie porzucą oni lektury opracowania GUS, z umiarkowanym zainteresowaniem przeczytają w nim dalekie od odkrywczych wnioski o tym, że „najwięcej instytucji zlokalizowanych zostało w województwie mazowieckim, małopolskim i śląskim, najmniej w opolskim i podkarpackim oraz lubuskim i świętokrzyskim”6 , ponadto że: „większość teatrów i instytucji muzycznych należało do sektora publicznego…”7 . Zestawienie całkowicie zamglonych i zmieszanych w ajntopf danych, zamykają konkluzje o łącznie 55,4 tys. przedstawień i koncertów „wystawionych”, czyli wykonanych przez wskazane podmioty, dla 11,5 mln widzów i słuchaczy, oraz o 471 koncertach, przypadających średnio na instytucję (filharmonię, orkiestrę, lub chór) w roku 2013, co stanowi „średnio o 17 koncertów więcej niż przed rokiem”8 . Czyli powinniśmy mieć powód do zadowolenia? Żeby było ładniej, przedstawiciele organizacji muzycznych mogą poszukać swojego miejsca na załączonej przez GUS zagadkowej i całkowicie nieprzydatnej z uwagi na syntetyczność mapie, zliczającej wspólnie „przedstawienia i koncerty” oraz „widzów i słuchaczy”: 6 Tamże, s. 9–10. 7 Tamże. 8 Tamże, s. 10.
  4. 4. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Źródło: Działalność instytucji kultury w Polsce w roku 2013, s. 10 Przeczytają również o tym, że „w teatrach i instytucjach muzycznych w Polsce najczęściej gościli artyści i zespoły artystyczne z Niemiec, Włoch i Wielkiej Brytanii” oraz że „teatry i instytucje muzyczne oraz [tu pojawia się nowy typ podmiotu – wcześniej wszelako nie policzony] przedsiębiorstwa (agencje) rozrywkowe zorganizowały za granicą łącznie 700 widowisk i koncertów oraz imprez estradowych, w których wzięło udział 433 500 widzów i słuchaczy”9 . Towarzyszą temu dane o krajach, w których odbyło się najwięcej takich wydarzeń oraz największej liczby publiczności uczestniczącej w zbiorczo traktowanych koncertach i przedstawieniach. Informację dopełniają dane o „odczytach, prelekcjach, seansach filmowych, koncertach [sic!], konkursach, warsztatach, lekcjach, festiwalach, imprezach plenerowych, sesjach i seminariach naukowych” w łącznej ilości 13,4 tys. gromadzących 2,7 mln „widzów i słuchaczy”. Dalej czytamy, że „ filharmonie i orkiestry zorganizowały 13 300 szkolnych audycji muzycznych – o 12% więcej niż w roku 2012”10 . Nie trzeba być doświadczonym czytelnikiem danych publicznych, by dostrzec, jak nieograniczone pole do „kreatywnej księgowości” pozostawiają instytucjom wypełniającym kwestionariusz jego autorzy. Pozostała część przekazanych przez nich danych wyląduje (raczej) na informacyjnym cmentarzysku. 2. Komu służy statystyka kultury dla instytucji muzycznych w takim kształcie? Zasadniczym problemem kwestionariusza K-01 jest schematyczność pytań i rutyna narzędzia badawczego, która nie uwzględnia zasadniczych i wrażliwych na zmiany otoczenia kryteriów jakości i dostępności usług publicznych. Fundamentalnym błędem przy prezentowaniu danych jest wspólne traktowanie teatrów i instytucji muzycznych, artystycznych, w skrócie myślenie w kategoriach szeroko pojętych sztuk performatywnych (a w istocie rozrywkowo- estradowych). Dane zgromadzone dla teatrów i filharmonii, podmiotów produkujących koncerty, studiów (teatrów) tańca, orkiestr symfonicznych i tzw. zespołów pieśni i tańca tak naprawdę nie znajdują właściwego odbiorcy. Podstawowym interesariuszem statystyki publicznej w obszarze instytucji i organizacji muzycznych, względnie podmiotów świadczących usługi publiczne w obszarze muzyki powinny być same organizacje, które poddają się badaniu statystycznemu. Dane te, na co zwracają uwagę m.in. przedstawiciele The League of American Orchestras, największej na świecie organizacji zrzeszającej instytucje muzyczne, są potrzebne przede wszystkim samym orkiestrom, by mogły się porównać z konkurentami, mieć świadomość trendów w zachowaniu i warunkach działania publiczności oraz samych organizacji w sektorze muzycznym. W Polsce nie ma jeszcze ugruntowanego 9 Tamże, s. 10. 10 Tamże, s. 11.
  5. 5. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nawyku benchmarkingu – porównywania danych podobnych organizacji w celu szukania inspiracji, uczenia się od innych, uświadamiania sobie własnych i cudzych atutów i słabości11 . Wynika to po pierwsze z braku wiary w prawdziwość danych (czytają to w końcu ci, którzy sami często „kreatywnie” wpisywali w swojej ankiecie zdublowaną liczbę koncertów albo zawyżoną liczbę słuchaczy lub działań edukacyjnych), po drugie – z lekceważenia dla statystyki, która i tak nie pyta o sprawy najistotniejsze dla funkcjonowania artystycznej organizacji muzycznej, a po trzecie – świadomości, że dane służą wyłącznie urzędnikom do sprawozdawczości i „załatwienia sprawy”, z której muszą się wywiązać. Dane w swojej zbiorczej masie nie służą również podmiotom finansującym działalność instytucji muzycznych, potencjalnym i realnym sponsorom, samorządom, ministerstwu, czy w końcu podatnikom, w tym społecznościom lokalnym, które najczęściej korzystają ze swoich instytucji na miejscu i mają prawo do informacji o celowości często wielomilionowych wydatków finansowanych pośrednio z ich kieszeni. 3. Działalność instytucji i organizacji muzycznych w optyce usług publicznych Dane pozyskiwane na temat instytucji artystycznych, w tym muzycznych powinny być co najmniej adekwatne do współczesnych standardów usług publicznych obowiązujących w wielu dziedzinach aktywności ewaluowanych w polskiej przestrzeni publicznej. Choć język usług publicznych nie przystaje w pełni do obszaru kultury, czterech kategorii można użyć w odniesieniu do kultury bez uszczerbku dla subtelności jakości artystycznej i estetycznej działalności kulturalnej. Standardy usług publicznych w obszarze kultury powinny dotyczyć obszarów, które pozwolą na wskazanie wartości w zakresie:  dostępności (włączanie do wspólnoty uczestników aktywności kulturalnych);  jakości (organizacyjnej, warsztatu menedżerskiego12 );  skuteczności (siła oddziaływania na otoczenie, widoczność, rozpoznawalność);  efektywności (gospodarność, racjonalność wydatków, zapobiegliwość i zaradność w zakresie pozyskiwania środków). 11 The Elephant Task Force - A Journey Toward New Visions for Orchestras 2003–2008 (2008). Dane o instytucjach muzycznych w USA oraz – ogólnie – o dostarczających usługi z dziedziny muzyki (wliczając nawet dane o sprzdaży instrumentów muzycznych) prezentowane są corocznie w dokumentach takich jak m.in. National Arts Index, Americans for the Arts, Arts & Economic Prosperity National Statistical Report. The Economic Impact of Nonprofit Arts and Culture Organizations and Their Audiences (2012). 12 Świadomie wskazuję ty wyłącznie na j a k o ś ć organizacyjną, uznając, że mierzenie jakości artystycznej wymagałoby uruchomienia narzędzi wykraczających daleko poza badania statystyczne i kwestionariusze ukierunkowane na pozyskanie danych ilościowych.
  6. 6. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Poniższe zestawienie jest tylko propozycją przekształcenia oraz wzbogacenia zakresu danych pozyskiwanych za pośrednictwem formularza K-01, względnie danych, których pozyskanie wymaga łącznego wypełnienia ankiety oraz uzupełnienia go komentarzem wyjaśniającym przyczynę danego stanu rzeczy. Zakres problemowy: dane do pozyskania W kierunku wskaźnika 1 Kadry*: liczba osób zatrudnionych na umowę o pracę na czas nieokreślony (z wyszczególnieniem muzyków) Efektywność, jakość 2 Kadry*: liczba osób zatrudnionych na kontrakt menedżerski Efektywność, jakość 3 Kadry*: liczba osób zatrudnionych na umowę o pracę na czas określony (z wyszczególnieniem muzyków) Efektywność, jakość 4 Kadry*: liczba osób zatrudnianych na umowę zlecenie oraz umowach o dzieło (z wyszczególnieniem muzyków) Efektywność, jakość 5 Kadry*: liczba osób z zewnątrz realizujących staż zawodowy w organizacji (przez minimum cztery tygodnie) Jakość, dostępność 6 Kadry*: liczba pracowników biorących udział w doskonaleniu zawodowym: stażach, kursach, szkoleniach lub studiach podyplomowych/zaocznych z zakresu związanego z działalnością organizacji Jakość, skuteczność 7 Kadry*: liczba wolontariuszy biorących udział w organizowaniu wydarzeń i projektów kulturalnych Efektywność, dostępność 8 Dostępność: liczba wydarzeń artystycznych realizowanych we własnej siedzibie Dostępność, jakość 9 Dostępność: liczba wydarzeń artystycznych realizowanych poza własną siedzibą Dostępność, jakość, skuteczność 10 Dostępność/efektywność: liczba wydarzeń i projektów kulturalnych biletowanych Efektywność 11 Dostępność: liczba wszystkich sprzedanych biletów na wydarzenia kulturalne organizowane przez podmiot oraz ceny biletów (najwyższe–najniższe) Dostępność, skuteczność, efektywność 12 Dostępność: informacja, czy podmiot prowadzi sprzedaż biletów na wydarzenia przez Internet lub zleca taką sprzedaż firmom zewnętrznym (liczba wydarzeń) Dostępność, skuteczność
  7. 7. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 13 Dostępność: liczba biletów na wydarzenia sprzedanych za pomocą transakcji internetowych Dostępność, skuteczność 14 Dostępność: liczba wydarzeń i projektów kulturalnych, na które wstęp jest nieodpłatny, liczba widzów uczestniczących w wydarzeniach za 0 zł Dostępność 15 Dostępność: liczba projektów edukacyjnych prowadzonych przez podmiot Dostępność 16 Dostępność: liczba projektów edukacyjnych skierowanych do dzieci i młodzieży Dostępność 17 Dostępność: liczba projektów edukacyjnych skierowanych do osób dorosłych Dostępność 18 Dostępność: liczba projektów międzypokoleniowych, angażujących do wspólnych działań młodzież i seniorów Dostępność, skuteczność 19 Efektywność: łączna kwota wpływów z wynajmu powierzchni i usług na rzecz podmiotów realizujących w obiekcie organizacji działalność kulturalną Efektywność, skuteczność 20 Efektywność: łączna kwota wpływów z wynajmu powierzchni i usług na rzecz podmiotów niezwiązanych z działalnością kulturalną Efektywność, skuteczność 21 Efektywność: liczba wniosków złożonych do programów MKiDN Efektywność, jakość 22 Efektywność: liczba projektów kulturalnych dofinansowanych w ramach programów MKiDN oraz łączna kwota dofinansowania Efektywność, jakość, skuteczność 23 Efektywność: liczba wniosków o dofinansowanie złożonych do jednostek samorządu terytorialnego w ramach otwartych konkursów ofert [nie dotyczy instytucji kultury] Efektywność, jakość, 24 Efektywność: liczba projektów kulturalnych dofinansowanych przez jednostki samorządu terytorialnego w ramach otwartych konkursów ofert oraz łączna kwota dofinansowania [nie dotyczy instytucji kultury] Efektywność, jakość, skuteczność 25 Jakość: liczba wydarzeń i projektów kulturalnych poddanych ocenie, ewaluacji zewnętrznej Jakość, skuteczność, efektywność
  8. 8. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 26 Jakość: informacja, czy podmiot prowadzi badania rynku wśród swoich odbiorców Jakość, dostępność, efektywność 27 Jakość: liczba badań odbiorców prowadzonych samodzielnie przez podmiot Jakość, dostępność, efektywność 28 Jakość: liczba badań odbiorców prowadzonych przez podmioty zewnętrzne, ekspertów Jakość, dostępność, efektywność 29 Jakość: informacja, czy podmiot posiada wieloletnią strategię działania Jakość, skuteczność, efektywność 30 Jakość: liczba ankiet lub wywiadów ewaluacyjnych oceniających pracę organizacji Jakość 31 Jakość: liczba zamówionych kompozycji współczesnych autorów Jakość 32 Jakość: liczba polskich lub światowych premier utworów muzycznych zrealizowanych przez zespół; dane te można rozbudować (takie dane analizuje się w USA i Wielkiej Brytanii) o informacje dotyczące repertuaru, takie jak liczba wykonywanych utworów w roku, w tym utworów kompozytorów polskich, w tym również tzw. muzyki współczesnej (np. powstałych – wzorem statystyki amerykańskiej – w ostatnich 25 latach) jakość 33 Współpraca: liczba projektów kulturalnych realizowanych wspólnie (we współpracy) z organizacjami pozarządowymi Dostępność, jakość 34 Współpraca: liczba projektów realizowanych wspólnie (we współpracy) z innymi krajowymi instytucjami kultury Dostępność, jakość 35 Współpraca: liczba projektów realizowanych wspólnie z placówkami szkolnymi lub przedszkolnymi Dostępność, skuteczność 36 Współpraca: liczba umów partnerskich, użyczenia, najmu dla organizacji pozarządowych Dostępność, skuteczność 37 Współpraca: liczba projektów kulturalnych realizowanych wspólnie (we współpracy) z podmiotami zagranicznymi (instytucje, organizacje pozarządowe, prywatne) Jakość, skuteczność, dostępność 38 Współpraca: łączna kwota wpływów ze sponsoringu i reklam związanych z działalnością kulturalną Skuteczność, efektywność
  9. 9. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 39 Jakość, współpraca: łączna kwota wpływów z działalności artystycznej, w tym wydarzeń realizowanych na rzecz innych podmiotów: koncerty poza siedzibą, festiwale itp. Skuteczność, efektywność 40 Jakość, efektywność: liczba profesjonalnych publikacji muzycznych audio i audiowizualnych (albumów utrwalonych na różnych nośnikach (cd, dvd, pliki audio w sieci) i wprowadzonych do dystrybucji rynkowej; w osobnej rubryce liczba transmisji i retransmisji tv, radio, jak również informacja, czy instytucja oferuje transmisje i retransmisje poprzez Internet Jakość, efektywność, skuteczność * Dane o zatrudnieniu muzyków i innych pracowników organizacji na podstawie umowy danego typu nie są informacją jednoznacznie wzbogacającą wskaźnik efektywności lub jakości zarządzania w organizacji. Każde zestawienie danych wymaga analizy całej struktury zatrudnienia i wieloletniej polityki kadrowej prowadzonej w organizacji. Podstawą oceny efektywności winna być również ocena ryzyka stabilności, aspektu wieloletniego rozwoju kadr, wydajności pracowników, transparentności i zaufania w kontekście prowadzonej strategii personalnej w organizacji muzycznej. Nieuwzględnienie tych komponentów może doprowadzić do dezorganizacji, demotywacji kadry, która stanowi najcenniejszy kapitał organizacji artystycznej. 4. Rekomendacje dotyczące statystyki publicznej dotyczącej dostępu do usług publicznych w obszarze muzyki I – Należy zapewnić odrębne kwestionariusze oraz odrębne zestawienia danych dla organizacji działających w obszarze muzyki oraz instytucji teatralnych. II – Należy wzbogacić kwestionariusz o logicznie zaaplikowane do ankiety pytania służące sprawdzaniu wskaźników z obszaru standardów usług publicznych: dostępności, jakości, skuteczności i efektywności. III – Należy wprowadzić do kwestionariusza całkowicie nowe obszary problemowe dotyczące kadr, efektywności, dostępności, jakości i współpracy. Służą im pytania, których przykłady zawarto w 2. punkcie tego opracowania.
  10. 10. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego IV – Należy badać organizacje definiowane nie według klucza statusu prawnego (muzyczne instytucje kultury posiadające własną estradę), lecz zgodnie z logiką usługi publicznej – organizacje wykonujące profesjonalne usługi publiczne w obszarze muzyki (dla ułatwienia można zacząć od muzyki klasycznej i rozszerzać na inne gatunki i środowiska muzyczne). V – Zestawienia danych dotyczące organizacji publicznych (gdzie informacje powinny być jawne i transparentne, nieobjęte tajemnicą handlową) należy przygotować i udostępnić w postaci raportu w taki sposób, by instytucje i organizacje mogły dokonywać porównań, zestawień, rankingów. VI – Pytania w ankiecie muszą być sformułowane w sposób jednoznaczny, tzn. nie mogą zachęcać do dublowania faktycznych wartości liczbowych, „kreatywnej księgowości”, w której w sposób nieuprawniony sumuje się liczbę publiczności. Pytania powinny być skonstruowane w taki sposób, by jedna odpowiedź sprawdzała prawdziwość innej. Wszelkie nieścisłości i niejasności powinny być wyjaśniane z badaną organizacją – osoba z urzędu statystycznego zbierającego ankietę powinna dopytać, które dane są poprawne i skąd biorą się ewentualne niespójności (np. dlaczego informacje o działaniach edukacyjnych skierowanych do dzieci oraz wydarzeniach edukacyjnych adresowanych tylko do osób starszych przekraczają 100% wszystkich wydarzeń edukacyjnych). VII – Należy zachęcać badane instytucje i organizacje, by przeprowadzały doroczne spotkania ze swoją kadrą i prowadziły otwarte dyskusje na temat upublicznionych danych (moja organizacja na tle innych organizacji z branży, jej mocne i słabe strony, motywacja do zmian, kultura organizacyjna orkiestry, zespołu), być może na takie spotkanie można zaprosić specjalistę z obszaru statystyki publicznej, reprezentanta urzędu statystycznego? VIII – Ważne, by narzędzia diagnostyki statystycznej nie oddalały nas od wiarygodnego obrazu danej dziedziny aktywności kulturalnej w Polsce. Statystyka publiczna wyostrzając wzrok na specyficznie zdefiniowane instytucje kultury w obszarze muzyki (tylko instytucje kultury – wedle kryteriów prawnych), nie traci z oczu zasadniczego obszaru profesjonalnej aktywności muzycznej w Polsce drugiej dekady XXI w., zasadniczej dla obecnego i przyszłego uczestnictwa Polaków w ofercie wydarzeń muzycznych.
  11. 11. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego IX – Do badania statystycznego należy włączyć także podmioty oferujące usługi publiczne w obszarze muzyki, które nie są instytucjami kultury. Należy prawidłowo zdefiniować: kto jest oferentem usług kulturalnych w dziedzinie muzyki dzisiaj oraz czy filharmonie, orkiestry symfoniczne, chóry „z własnym, stałym zespołem artystycznym” wyczerpują spektrum podmiotów poddanych badaniom statystycznym. W samym tylko obszarze muzyki klasycznej związanej z muzyką instrumentalną mamy obecnie do czynienia z dość szerokim spektrum podmiotów, są wśród nich: filharmonie, orkiestry symfoniczne, orkiestry kameralne, zespoły instrumentalne (kwintety, kwartety, tria, duety), zespoły funkcjonujące w ramach centrów kultury, organizacji pozarządowych, instytucje radiowe, stacje telewizyjne, producenci telewizyjni, przemysł filmowy, teatry operowe, teatry muzyczne, uczelnie muzyczne, licea muzyczne, szkoły muzyczne, agencje koncertowe, firmy producenckie w branży muzycznej, firmy impresaryjne, management muzyczny, wytwórnie płytowe i studia nagrań, firmy dystrybuujące, wydawnictwa muzyczne, organizacje związane z ochroną własności intelektualnej kompozytorów i muzyków wykonawców. X – Większość współczesnych praktyk uczestnictwa Polaków w kulturze muzycznej wymyka się statystyce publicznej, za co odpowiada obecny kształt kwestionariusza K-01. Należy skatalogować nowe formy i trendy w obszarze aktywności muzycznych i przystosować statystykę publiczną do nowych fenomenów, artefaktów, kanałów komunikacji. Tylko zaproszenie wielu nowych podmiotów do kręgu badanych organizacji muzycznych pozwoli uzyskać wiarygodny, bogaty obraz stanu dostępu i korzystania z usług kulturalnych w obszarze muzyki na terenie Polski. XI – Mierzenie dostępności i jakości usług publicznych w obszarze kultury muzycznej wymaga nowej typologii, nowej metody, ale – co najważniejsze – nowej dyscypliny pozyskiwania informacji, które przed publikacją raportu GUS muszą zostać zweryfikowane i poddane triangulacji metod badawczych za pomocą jakościowych metod badań społecznych. XII – Potrzeba debaty eksperckiej na temat wypracowania przez statystykę publiczną adekwatnego języka opisu w badaniach dotyczących zarządzania w publicznym sektorze kultury, polityki kulturalnej w kontekście działalności artystów muzyków, zatrudniających ich organizacji oraz ich publiczności.
  12. 12. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego XIII – Ze względu na coraz bardziej istotny wymiar działalności edukacyjnej muzycznych instytucji kultury (spektakularne przykłady aktywności Filharmoników Berlińskich lub wenezuelskiego El sistema, instytucji z USA działających w projekcie New World Symphony, wyznaczających nowe trendy w postrzeganiu społecznej roli filharmonii) potrzebne jest stworzenie narzędzia służącego mierzeniu skuteczności obecności instytucji muzycznych w społecznościach lokalnych, rozwoju kompetencji kulturalnych i aktywności twórczych. XIV – Największym atutem organizacji muzycznych zatrudniających artystów jest zespół ludzi i kultura organizacyjna, która rodzi się z ich współdziałania. Dlatego tak istotny dla oceny jakości i dostępności instytucji muzycznych jest skuteczny sposób monitorowania aktywności na rzecz pracowników tych organizacji w zakresie szkoleń, staży, warsztatów, studiów wzmacniających ich kompetencje artystyczne, zespołowe, komunikacyjne, edukacyjne i inne. W obecnie funkcjonującej statystyce publicznej tylko formularz dotyczący bibliotek zawiera pytanie na ten temat doskonalenia zawodowego kadry. Dlaczego taka rubryka nie występuje w pozostałych formularzach? Dane na temat odbytych szkoleń podnoszących kwalifikacje pracowników i uaktualniających ich wiedzę mogłyby pomóc przy ustalaniu przyczyn najważniejszych problemów organizacji dotyczących jakości ich pracy i dostępności dla mieszkańców. Ukazywałyby ponadto stopień zaangażowania danej placówki w realizację jej celów zawartych w standardach usług publicznych. XV – W związku ze zmianami demograficznymi istotne jest zarówno dodanie do narzędzi diagnostycznych modułu poświęconego transmisji międzypokoleniowej, jak i dostosowanie infrastruktury oraz metod komunikacji do percepcji adekwatnej do wieku odbiorcy oferty. Należy mierzyć liczbę, a możliwie także jakość projektów i działań angażujących różne pokolenia, w tym wspólnie seniorów i młodzież, do spotkania i wymiany doświadczeń. XVI – Potocznie postrzega się organizacje takie jak orkiestry, chóry, zespoły instrumentalne jako miejsca harmonii, równowagi, porządku, systematyczności i dyscypliny pracy. Niestety, trudno je dostrzec w codziennej pracy instytucji muzycznych, w których ujawnia się wiele ciemnych stron ludzkiej natury, np. nadużycia w przywództwie, brak współodpowiedzialności i solidarności w zespole. W bardziej zaawansowanej wersji kwestionariusza, w trosce o promowanie zdrowych modeli organizacji kulturalnych, narzędzia statystyki publicznej
  13. 13. Dofinansowano przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego powinno się uwzględnić konieczność monitorowania transparentności procesów działania organizacji muzycznych, co oznacza zwrócenie uwagi na następujące obszary: 1. Kompetencje kadr sektora kultury: artystyczne, komunikacyjne, edukacyjne, przedsiębiorcze, przywódcze, umiejętności pracy w zespole, odporność na stres. 2. Transparentność procesów związanych z hierarchią, metodą podejmowania decyzji, procedurą konsultacji i odwołania od decyzji kierownictwa, podziału zysków, sposobów wynagradzania, premiowania, motywowania w organizacji – jako rękojmia zaufania do podmiotu w otoczeniu wewnętrznym i zewnętrznym. Prowadzenie transparentnej polityki kadrowej i przejrzystej informacji o ścieżce awansu. 3. Środki finansowe na skuteczne działanie w kulturze, w tym zapewnienie warunków sprzyjających jakości. Konieczność pozyskiwania funduszy i niekonwencjonalnego poszukiwania nowych źródeł, także pozalokalnych. 4. Szeroko pojęta kulturotwórcza rola instytucji muzycznej: oddziaływanie na postawy ludzi, ich kreatywność, zmiany zachowania motywowane empatią, wzbogacanie osobistej sfery intelektualnej i duchowej. Realizowanie społecznych funkcji kultury – zaangażowanie w zmianę mentalności i złych nawyków. 5. Otwartość instytucji na współpracę: (1) międzysektorową (trójsektorowość) – przekraczanie granic tego, co publiczne, prywatne i obywatelskie w dziedzinie organizacji kulturalnych; (2) z konkurencyjnymi organizacjami lub podmiotami partnerskimi z branży muzycznej 6. Przełamywanie konwencji w metodach działania w obszarze kultury (problem z przełamaniem rutyny w działaniach stałych instytucji). 7. Partycypacja w kulturze: dbanie o relację artyści–organizatorzy–odbiorcy, ale również partycypacja w kulturze polegająca na moralnym wsparciu, wzmacnianiu młodych talentów, odruchach ludzkiej solidarności i wsparciu dla osób, które mają utrudniony start w karierze muzyka. 8. Udział organizacji we wzmacnianiu odpowiedzialności społecznej w środowisku lokalnym, wspomaganie tożsamości lokalnej i narodowej, kształtowanie świadomej przynależności do lokalnej społeczności oraz międzypokoleniowej transmisji wartości. 9. Jakość infrastruktury kulturalnej służącej realizacji zadań organizacji – dostępność pomieszczeń, narzędzi i wyposażenia istotnego dla skutecznej i efektywnej pracy w instytucji. 10. Wzmocnienie lub wprowadzanie innowacyjnych, wielodyscyplinarnych projektów kulturalnych. 11. Jakość komunikacji z mediami: klarowność, zasięg i terminowość przekazywanych im informacji. 12. Łatwy dostęp członków organizacji do standardów i zasobów partnerów zagranicznych, które mogą służyć rozwojowi artystycznemu muzyków zespołu. 13. Podejmowanie działań organizacji na rzecz skutecznego badania rynku, ewaluacji swojej oferty wśród uczestników wydarzeń oraz potencjalnych uczestników, dotychczas niezainteresowanych ofertą. Pozyskiwanie informacji i działanie w kierunku poszerzania kręgu odbiorców (wzorowane na projekcie New World Symphony – nowe formaty koncertowe).

×