Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)

379 views

Published on

Materiał przygotowany w ramach XXI Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego (2019).

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

KOŚCIÓŁ PW. NAWIEDZENIA NMP W IWKOWEJ "Pamiątki z przeszłości" (wystawa)

  1. 1. Wystawa powstała w ramach XXI Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Z dreszczykiem Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Iwkowej Gmina Iwkowa Gminna Biblioteka Publiczna w Iwkowej Gminny Ośrodek Kultury w Iwkowej Koncepcja wystawy: Paulina Kasprzycka | Opracowanie graficzne: Maciej Grochot | Korekta: Ewelina Korostyńska | Materiały źródłowe: Dzieje Gminy Iwkowa. Fotografią malowane, oprac. B. Klimek, A Mikołajczyk, Iwkowa 2011 | Piechota J., Dzieje Iwkowej: 1325–1960, oprac. B. Klimek, Z. Klimek, Iwkowa 1995. | Szot S., Dzieje Gminy Iwkowa. Iwkowskie Role, oprac. B. Klimek, Iwkowa 2014. dnidziedzictwa.plOrganizator: Gospodarz: Współorganizatorzy: Pamiątki z przeszłości u góry Eksponaty zgromadzone przez ks. Jana Piechotę – dawnego proboszcza parafii w Iwkowej, które znajdują się w Muzeum parafialnym im. ks. Piechoty w Iwkowej, za: dokumentacja konserwatorska, 1976, skany Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie – delegatura w Tarnowie po lewej Widok na portal wejściowy zwieńczony łukiem tzw. oślim grzbietem i prezbiterium kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, 1905–1915, skan Pracownia Fotograficzna Muzeum Narodowego w Krakowie MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE, MNK XX-f-4808
  2. 2. Iwkowa, malowniczo położona wśród pa- górków i lasów Pogórza Wiśnickiego, za- chwyca swoja historią i atmosferą. Wieś powstała z połączenia dwóch osad – star- szej, o nazwie Wola Ywona, i młodszej – dzisiejszego Nagórza. Pierwsze histo- ryczne wzmianki o starszej części wsi po- chodzą z 1325 roku, zaś młodsza została założona w 1334 roku. O bogatym dziedzictwie kulturowym Iw- kowej świadczą nie tylko jej materialne pamiątki, ale przede wszystkim liczne opowieści i wspomnienia przekazywane przez kolejne pokolenia mieszkańców. Fragment mapy katastralnej Iwkowej z 1847 r. ARCHIWUM NARODOWE W KRAKOWIE
  3. 3. Pamiątką, która zachowała się już tylko na foto- grafiach, jest kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Do 1952 roku stał on w miejscu obec- nego murowanego kościoła parafialnego. Była to drewniana świątynia wybudowana w nowej części Iwkowej w drugiej połowie XVI wieku. Zo- stał przypadkowo spalony podczas prac prowa- dzonych przy konserwacji polichromii. Rysunki wykonane w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Iwkowej, S. Wąs, skan Pracownia Fotograficzna Muzeum Narodowego w Krakowie MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE 1 Rzut kościoła (MNK III-Pl-1591/1-2) 2 Drzwi z przedsionka do nawy (MNK III-Pl-1592) 3 Fragment belki tęczowej (MNK III-Pl-1593/1-2) Nieistniejący drewniany kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Iwkowej, 1905–1915, skan Pracownia Fotograficzna Muzeum Narodowego w Krakowie MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE, MNK XX-f-4840 1 2 3
  4. 4. Drewniany kościół pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej, otoczony malowniczym starodrzewiem, dziś pełni funkcję kaplicy cmentarnej. We wnętrzu tej gotyc- kiej budowli pochodzącej z około 1518 roku obejrzymy wspaniałe, elektryzu- jące zarówno formą jak i treścią, niedawno odnowione malowidła figuralne i patronowe, niektóre nawet z początku XVII wieku. Kościół w Iwkowej oraz portal prowadzący z przedsionka do nawy w jego wnętrzu, fot. K. Schubert, MIK 2019 ©
  5. 5. po lewej Jedna z rzeźb w ołtarzu głównym po prawej Ołtarz główny z obrazem Nawiedzenia NMP z 1688 r. u dołu Część nastawy ołtarzowej z wizerunkiem fundatora Błażeja Jasnowicza z rodziną. W centralnej części ołtarza znajduje się drewniane tabernakulum, fot. K. Schubert, MIK 2019 ©
  6. 6. Malowidła na parapecie chóru z przedstawieniem Sądu Ostatecznego oraz XVII-wieczne zakrycie (antependium) stołu ołtarzowego z przedstawieniem Matki Boskiej Bolesnej w ołtarzu bocznym w kościele w Iwkowej, fot. K. Schubert, MIK 2019 ©
  7. 7. Po pożarze drewnianego kościo- ła parafialnego pw. Podwyższenia Krzyża Świętego dzięki staraniom ówczesnego proboszcza ks. Jana Piechoty i mieszkańców Iwko- wej już w 1953 roku rozpoczęto budowę nowej świątyni. Projekt wykonał krakowski architekt inż. Roman Łomnicki. Konsekracji no- wego kościoła dokonano w 1956 roku, a swój wystrój zawdzięcza krakowskim artystom: Jarosławo- wi Sowińskiemu i Włodzimierzowi Kuntzowi. Najcenniejszą pamiąt- ką po starym kościele jest urato- wany z pożaru XVII-wieczny obraz Matki Bożej i nadpalony krzyż mi- syjny, znajdujący się w przedsion- ku kościoła. Mieszkańcy Iwkowej podczas budowy nowego kościoła, lata 50. XX w., za: Piechota J., Gawędy iwkowskie, Kraków 2006 Prace przy budowie nowego kościoła w Iwkowej ok. 1955 r., fot. ks. J. Piechota, za: Dzieje Gminy Iwkowa. Fotografią malowane, oprac. B. Klimek, A. Mikołajczyk, Iwkowa 2011 Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Iwkowej, 2010, fot. P. Opioła. WIKIPEDIA
  8. 8. Historyczną pamiątką i symbolem iw- kowskiej tożsamości są nazwy gruntów ich dawnych właścicieli. Środkiem wsi płynie rzeka Bela, a równolegle do niej biegnie główna droga. Wyznacza ona oś wsi, od której odchodzą pasy ziemi nale- żące do mieszkańców. Nazwy dawnych ról stanowią ciekawą formę językową, odzwierciedlającą się m.in. w zmianie rodzaju. Istniejący Rejestr zapisów grun- towych wsi Iwkowa 1804–1876 to dosko- nałe źródło wiedzy o historii wsi i jej daw- nych mieszkańcach. Tablice z nazwami ról w Iwkowej wykonane w ramach projektu Szlakiem Iwkowskich ról, fot. K. Schubert, MIK 2019 ©
  9. 9. Jedną z ważniejszych postaci w Iwkowej, które przyczyniły się do propagowania wiedzy o miejscowości i zachowania jej wielu pamiątek, był proboszcz ks. Jan Piechota (1909–1987). W 1946 roku został administra- torem parafii w Iwkowej, a rok później jej proboszczem. Funkcję tę pełnił aż do 1979 roku. W trakcie swojej posługi kapłańskiej bardzo aktywnie działał na rzecz lokalnej społeczności, gromadząc opowieści i różne artefakty. Jako historyk, etnograf, folklorysta, literat-pasjonat jest autorem kilku publikacji, m.in.: monogra- fii Iwkowej, Gawęd Iwkowskich, Komedyj Iwkowskich: gadki i klechdy. Przede wszystkim był jednak twórcą muzeum parafialnego, które dziś nosi jego imię. Przez długie lata muzeum mieściło się w wieży kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Iwkowej. Z przyczyn technicznych musiało zmienić lokalizację. Obecnie trwają starania na rzecz jego adaptacji w nowym miejscu i konserwacji zgromadzonych zbiorów. u góry Ksiądz Jan Piechota, za: Piechota J., Gawędy iwkowskie, Kraków 2006 u góry, po prawej Komitet budowy kościoła parafialnego w Iwkowej w 1956 r., za: Dzieje Gminy Iwkowa. Fotografią malowane, oprac. B. Klimek, A. Mikołajczyk, Iwkowa 2011
  10. 10. Panorama Iwkowej z drewnianym kościołem pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w tle, 1938–1945, za: Dzieje Gminy Iwkowa. Fotografią malowane, oprac. B. Klimek, A. Mikołajczyk, Iwkowa 2011 Śniadanie podczas polowania na zające w Iwkowej, 1914 NARODOWE ARCHIWUM CYFROWE Budynek dawnej szkoły w Iwkowej, 1905–1915, skan Pracownia Fotograficzna Muzeum Narodowego w Krakowie MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE, MNK XX-f-5300 Dom rodziny Gryzów na roli Midowskiej w Iwkowej, lata 70. XX w., fot. J. Piechota, za: Dzieje Gminy Iwkowa. Fotografią malowane, oprac. B. Klimek, A. Mikołajczyk, Iwkowa 2011

×