Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Jens R. Fischer - Moja tożsamość w czasach przełomu

766 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Jens R. Fischer - Moja tożsamość w czasach przełomu

  1. 1. Jens R. Fischermoja Tożsamośćw czasach przełomuM iałem szczęśliwe dzieciństwo, dane mi było mieć natychmiast wszystkiego zaprzyjaźnionych (RWPG), ale też z Zachodu, miałem też szczęśliwą mło- tego, co interesowało ówczesną młodzież: żeby prowadzić seminaria i wymieniać się do- dość. W wieku lat szesnastu dżinsów, płyt, motocykli z czterotaktowym świadczeniami. Powstało miejsce kreatywne, pojawiły się pierwsze poważne silnikiem, podróży po Atlantyku. z którego promieniowało poczucie niezależno-pytania, pierwszy bunt przeciwko uporowi, ści, a dla mnie, jako współpracownika, takżenaiwności i płaskiej wierze w postęp. Moje 1987 dessau-nrd swoista idea wolności. Tożsamość jako pewnadoświadczenia miały jednak to do siebie, że Jako młody człowiek ciekawy świata nie- przestrzeń działania.ilekroć chciałem coś zmienić lub zrealizować, jednokrotnie znajdowałem się w konflikciewłaściwie udawało mi się to. W jakiej mierze z uporem i politycznym fatalizmem oficjal- Przełom roku 1989 zmusił Bauhaus do redefi-zawdzięczam to pewnej naiwnej ślepocie, nych władz politycznych. Jednak odkryłem nicji. Jego odgórnie zadekretowana funkcjatego nie jestem już dzisiaj w stanie stwier- miejsce dla siebie – w Dessau, w Bauhausie: nie miała już racji bytu. Zajmowanie siędzić. Jednak czułem się u siebie w państwie, instytucji podlegającej Ministerstwu In- samodzielnymi, autonomicznymi podmio-które, w zgodzie z moją najgłębszą naturą, frastruktury NRD, w której wolno mi było tami, które w moim wypadku zaczęło sięchciało zmienić świat na lepszy i wychodziło stawiać niewygodne pytania i znajdować wcześniej, przesuwało się coraz bardziej naz założenia, że ludzie, niezależnie od swojego nietypowe odpowiedzi. Bauhaus, odnowiony pierwszy plan. W 1990 roku grupa młodych,pochodzenia społecznego, powinni mieć te w 1986 roku, miał za zadanie wspierać dążenia wrażliwych na sprawy obywatelskie ludzisame prawa i obowiązki. Państwo to z zasady do poszerzania ograniczonych możliwości, z Dessau zapragnęła zająć pewien opuszczo-znajdowało się po słusznej stronie w sporze jakie architektura, budownictwo i design ny dom. Nie wiedzieli, jak to zrobić, dlategoo światopoglądy i formy życia społecznego. miały w NRD. W tym celu regularnie przyjeż- zwrócili się do Bauhausu. Poprosiliśmy ich,Dlatego musiałem się pogodzić z tym, że nie dżały do nas twórcze umysły z kraju, krajów żeby nam pokazali upragniony dom. Razem autoportret 1 [36] 2012 | 84
  2. 2. z moimi studentami włamaliśmy się dośrodka i zajęliśmy go. Mieszkańcy Dessaubali się przekroczyć jego próg: zostawali naulicy, a my zostaliśmy z domem na głowie.Nie tak miało być, a jednak szkoda było niewykorzystać tej możliwości przywłaszcze-nia sobie przestrzeni. Przez najbliższe pięćlat dom miał stać się miejscem intensywnejkonfrontacji z nowymi stosunkami, prawamii obowiązkami oraz nowymi możliwościami:jego okupowanie, czynsz, założenie stowarzy-szenia, zakup, podanie o dotacje… Rozpocząłsię proces oswajania miejsca poprzez udostęp-nienie pomieszczeń, określenie i stworzeniemożliwości jego użytkowania. Okupacja stałasię okazją do zawarcia nowych znajomościi przyjaźni. Określiliśmy obszar ekspery-mentowania, który w najlepszych okresachprzyciągał studentów z twórczych kierunków K.I.E.Z. eV. [Kulturelles Informations- und mieszkalną oraz własne podwórze z ogrodem.i który pozwalał nam wspólnie zastanawiać Einwohnerzentrum e.V., Informacyjno-Nocle- Stowarzyszenie nadal istnieje i stanowi ważnysię nad wartością i możliwościami przestrzeni gowy Ośrodek Kultury t. z.] został założony komponent środowiska kultury młodychpublicznej, oraz – wychodząc z okupowanego w 1991 roku. Początkowo towarzystwo liczyło ludzi w Dessau. Strona internetowa infor-domu – prowadzić eksperymenty w prze- tylko siedmiu członków. Zajęty przez nie dom muje: „KIEZ nie oznacza dzielnicy, lecz jeststrzeni miejskiej północnej części Dessau. w Dessau-Nord miał stać się siedzibą stowa- skrótem nazwy stowarzyszenia użytecznościCieszyliśmy się szarą strefą między Wschodem rzyszenia, którego celem było stworzenie dla publicznej Kulturelles Informations- unda Zachodem. Dawny system już nie istniał, młodych ludzi, w okresie zmian ustrojowych, Einwohnerzentrum e.V. Wiedzą o tym tylkonowy jeszcze nie powstał. Sytuacja ta dodawa- przestrzeni wolnej kultury. Stowarzyszeniu wtajemniczeni, ale to nie ma znaczenia: odła odwagi, przynosiła nowe idee, zapowiadała udało się napisać program i zwerbować no- 1991 roku stowarzyszenie stało się w Dessauzmiany. Razem z Ianem Johnstonem i Stephe- wych członków (w najlepszych czasach ponad rzeczywistą instytucją, która rozwija inicja-nem Kovatsem założyłem w 1992 roku przy dwudziestu); po zajęciu domu, wynajmowało tywy zarówno kulturalne, jak i społeczne.Akademii Bauhaus Dessau atelier „experi- go, a następnie go kupiło oraz pozyskało po- Do efektów jego działalności należą jedynymental studio dessau-north”. Pracowaliśmy nad 2 mln marek ze środków przeznaczonych klub filmowy w Dessau, stworzenie otwartejz naszymi studentami na trzech poziomach: na odbudowę i na kulturę w ramach inicja- przestrzeni przeznaczonej dla młodzieży,tworzywa, mediów, kontekstu społecznego. tywy „Aufbau Ost” [„Odbudowa Wschodu”]. program korepetycji dla uczniów (prowadzonyW rezultacie przebadaliśmy przestrzeń miej- Dotacje, w ciągu najbliższych pięciu lat, miały przez innych uczniów), działania artystyczneską, uwrażliwiliśmy mieszkańców na potrze- zostać przeznaczone na przebudowę domu, w przestrzeni publicznej miasta, działalnośćbę zmiany, wnieśliśmy konkretne propozycje wyposażenie go w kawiarnię dla młodzieży, grupy teatralnej dla młodzieży, specjalneprzetwarzania odpadków w przestrzeni scenę (która może służyć również jako kino), programy filmowe dla uczniów. Mała kawiar-miejskiej. Przetwarzaliśmy materiały budow- warsztat stolarski, laboratorium filmowe, nia jest głównym, choć nie jedynym miejscemlane, budynki, części miasta i usiłowaliśmy świetlicę dla młodzieży, biuro, przestrzeń spotkań młodych ludzi”. autoportret 1 [36] 2012 | 85
  3. 3. dbać o konteksty społeczne. Częścią naszej miejsc pracy – małe gospodarcze przedsię- siebie pytania, które zbaczają z utartej drogi,pracy pozostaje do dziś były okupowany dom, wzięcie, które służy regionowi, ale równocze- bo odpowiedź mogłaby się okazać niewygod-K.I.E.Z. eV. (Kulturelles Informations- und śnie jest przezeń wspierane, czerpie bowiem na.Einwohnerzentrum e.V., Ośrodek Kulturalny swoją tożsamość z tożsamości miejsca. W fir-Informacyjno-Noclegowy – stowarzyszenie mie tej będą pracować ludzie związani z tym Nie zmieniło się to, że wciąż stwarzam sobiezarejestrowane). miejscem, dla których praca w Dessau i moż- swoją przestrzeń działania, utożsamiając się liwość zrobienia czegoś, by uczynić otoczenie z miejscami, których jakość traktuję jakoA dziś? Dwadzieścia lat później? Choć już atrakcyjniejszym, jest rzeczywistą wartością. obszar własnej działalności.tam nie mieszkam, Dessau jest nadal bardzo Będzie to praca o wymiarze lokalnym. Nicciekawym miastem. Charakter oficjalnej sztucznego, nic skonstruowanego. tłumaczenie z niemieckiego: emiliano ranocchipolityki się nie zmienił. Głupia wiara w po-stęp, tym razem ucieleśniony przez wielkiego Co się zmieniło dla mnie w ciągu ubiegłychinwestora, który przyniesie wspólnocie pracę dwudziestu, dwudziestu pięciu lat? Z jedneji dobrobyt, nadal cechuje politykę miasta. strony bardzo dużo. Zrozumiałem, jak funk-Lobby samochodowe buduje coraz to nowe cjonują pewne zjawiska i procesy, jak funk-drogi w miejscu, w którym mieszkańców jest cjonuje społeczeństwo zachodnie. Nie czujęcoraz mniej. Ciągle się mówi, że trzeba być się już zmuszony hołdować pewnego rodzajuprzygotowanym na przybycie „wielkiego in- hiperaktywności, która w ostatecznym rozra-westora”, który jednak jakoś nie przychodzi. chunku schlebia wyłącznie własnej próżno- ści. Nauczyłem się czekać, dawać rzeczomTo nas skłoniło do założenia własnej firmy, czas, by dojrzały – i wówczas, w odpowied-która w 2010 roku zakupiła dom leżący wraz nim czasie, podejmować w miarę możliwościz przynależnym mu gruntem w centrum dysku- najsłuszniejszą decyzję. Jest więcej możli-syjnego planu reorganizacji dróg oraz w prze- wości niż kiedyś, horyzont się poszerzył,strzeni naturalnej potrzebującej ochrony. zmieniły się narzędzia, a przez to człowiekInaczej niż dwadzieścia lat temu, nie musieli- bywa też czasem bardziej skuteczny…śmy okupować domu, lecz mogliśmy go kupić.Zebraliśmy odpowiednią grupę przyjaciół, Nie zmieniło się to, że wciąż mogę polegaćkażdy dał trochę pieniędzy i zakup okazał się tylko na sobie. Jeśli jakaś idea jest dla mniemożliwy. Własność ta umożliwia nam podejmo- ważna, rozumiem jej wewnętrzną siłę,wanie kroków prawnych przeciwko planowanej rozpoznaję jej prawa i zachowuję się konse-budowie nowych dróg. Bez owej posiadłości pra- kwentnie, może z tego być coś dobrego. Jeśliwo to zostałoby odmówione nam, obywatelom. sam jestem przekonany, potrafię też zarazićSzanse wstrzymania prac drogowych wzrosły innych, umiem znaleźć partnerów, z który-dzięki temu niepomiernie. mi powstaje coś wspólnego. Częstotliwość szczęśliwych spotkań się nie powiększyła.Koncepcja naszej firmy „Oststrand GmbH” Wrogowie też się nie zmienili. To ci, którymposzła jednak dalej: chcemy, żeby na terenie się wydaje, że wszystko zrozumieli i że mającposesji powstał pensjonat dla rowerzystów. władzę, mogą obejść się bez wiedzy. Ci, którzyPensjonat stworzyłby od pięciu do ośmiu są zbyt leniwi lub tchórzliwi, by dopuścić do autoportret 1 [36] 2012 | 86
  4. 4. wszystkie fot. oraz il. w art.: j. r. fischerSpółka Oststrand GmbH (Brzeg Wschodni, gdzie jak w rodzaju „Boardinghouse” będąSp. z o.o.) została założona w 2010 roku przez mogli się zatrzymać na dłużej tacy goście, jakczternaście osób. W tym samym roku udało stypendyści Wyższej Szkoły Anhalt, gościejej się kupić budynek Wasserstadt 27 w Des- teatru miejskiego czy miasta Dessau-Roßlausau-Roßlau i tym samym rozpocząć realizację albo też niezależni operatorzy sceny arty-koncepcji małego, osadzonego w regionie stycznej i kulturalnej.przedsięwzięcia. Celem projektu jest wybudo-wanie pensjonatu dla rowerzystów ze zróżni- Oprócz tego w budynkach przewidziano prze-cowaną ofertą miejsc noclegowych i pro- strzeń dla warsztatu rowerowego, zadaszonemowanie w ten sposób wśród gości Dessau stojaki rowerowe, salę tańca z przyległą(zarówno zagranicznych, jak też krajowych) kuchnią, biuro projektowe, saunę i przestrze-pięknego pejzażu między Muldą a Łabą oraz nie klubowe. W ciepłych porach roku podwó-kultury miasta, od Bauhausu po dziedzictwo rze może stać się miejscem spotkań i imprez.księcia Franciszka von Anhalt. Ogród za domem oraz łąka za wałem wzdłuż rzeki dają możliwość zapomnienia przezPrzewidziano tu około dwudziestu miejsc moment o codziennych troskach.w noclegowni, w dwóch osobnych sypial-niach dla mężczyzn i kobiet, wyposażonych Realizację tej koncepcji obecnie hamują to-w toaletę i prysznic. Osiemnaście pokoi dwu- cząca się sprawa sądowa o plan budowy drogiosobowych, wyposażonych w osobny prysz- objazdowej, która może zostać wstrzymananic i WC, z możliwością zamówienia usługi właśnie przez ten projekt, oraz nieudanesprzątania, znajdzie się w planowanym, dotąd poszukiwania inwestora.nowym trzypiętrowym budynku. Wreszciew budynku można urządzić sześć loftów, Od góry: fasada loftów od strony ulicy Żelbetonowa konstrukcja we wnętrzu – przestrzeń loftów Planowane wejście do obiektu

×