Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
PROGRAM „WARTO PAMIĘTAĆ” 2010Ewaluacja sprawozdawcza                            Opracowanie                            Zof...
1. METODOLOGIA I ZAKRES EWALUACJICEL EWALUACJIZAKRES BADANIAPYTANIA EWALUACYJNEKRYTERIUM EWALUACJIMETODOLOGIA I MATERIAŁ B...
1. METODOLOGIA I ZAKRES EWALUACJICel ewaluacjiNiniejsza ewaluacja ma charakter sprawozdawczy. Jej celem jest podsumowanied...
Dodatkowym materiałem, który został poddany analizie jakościowej są wynikiankiety ewaluacyjnej skierowanej do partnerów – ...
2. KONCEPCJA I CELE PROGRAMUKoncepcja ProgramuProgram „Warto pamiętać” był realizowany dzięki inicjatywie WojewództwaMałop...
2. Budowanie nowoczesnych postaw patriotycznych   3. Integracja pokoleń i tworzenie warunków dla dialogu między pokoleniam...
Komisja ProjektowaKomisja Projektowa powstała zgodnie z zarządzeniem nr 9/2010 DyrektoraMałopolskiego Instytutu Kultury z ...
w Czytelni dla Kobiet, warsztaty reporterskie i herstoryczne oraz dwie wycieczki poKrakowie (poświęcone osobie Marceliny K...
 XX-lecie Samorządu Terytorialnego w MałopolsceW ramach projektu w sali obrad Urzędu Miasta Krakowa zorganizowano konfere...
 Sierpień 1980, Sierpień 2010Celem projektu było wyprodukowanie widowiska teatralnego nawiązującego doupamiętnianej 30. r...
przeszkolonej młodzieży oraz zrealizowano warsztaty merytoryczne na tematsamorządu terytorialnego i zasad prowadzenia deba...
 Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski    Stowarzyszenie Maj 77    Wadowickie Centrum Kultury im. M. WadowityPromoc...
Budżet Programu „Warto pamiętać”Samorząd Województwa Małopolskiego przeznaczył kwotę 480 000 PLN na realizacjęcałego Progr...
serwisów społecznościowych YouTube (www.youtube.com) oraz SlideShare(www.slideshare.net).W 2010 roku strona www.wartopamie...
„Marzenie o wolności. Kraków ‘45”, Dzień Kontrkultury lat 80. w Wadowicach i inne.Zostało zorganizowanych również 7 wyciec...
Wypunktowane poniżej problemy i błędy zostały przypisane wymienionym etapom.    1. Niewystarczające zasoby ludzkie do prac...
(charakter i sposoby formułowania pytań). Niemniej rezygnacja z używania      narzędzi facebookowych istotnie obniżyła lic...
4. ZGODNOŚĆ EFEKTÓW Z CELAMI PROGRAMUJak wspomniano w opisie metodologii ewaluacji, skuteczność realizacji Programu„Warto ...
Każdemu z 6 celów szczegółowych Programu przypisany był co najmniej jedenprojekt, dzięki czemu wszystkie wybrane rocznice ...
Różnorodność projektówPomimo, że aż 6 z 15 projektów nawiązywało do dziedzictwa ruchu społecznegoSolidarność, dzięki wielo...
„Wśród projektów wybranych przez MIK do realizacji były inicjatywy skierowane do      określonych grup odbiorców. Projekty...
5. PODSUMOWANIE RAPORTU – WNIOSKI I REKOMENDACJEW ostatniej części przedstawiono wnioski z ewaluacji oraz rekomendacje, kt...
lokalnych projektów, niejednokrotnie bardzo niszowych lub obejmujących niewielkągrupę bezpośrednich odbiorców, które inacz...
formą i zakresem. Ważne jest również to, że można śledzić przebieg poszczególnych      projektów i jakim cieszyły się zain...
oraz, co kluczowe, wydłużenie czasu realizacji projektów (jak wskazywał jeden    z partnerów, ograniczenie czasu realizacj...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Program "Warto pamiętać" - ewaluacja

1,676 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Program "Warto pamiętać" - ewaluacja

  1. 1. PROGRAM „WARTO PAMIĘTAĆ” 2010Ewaluacja sprawozdawcza Opracowanie Zofia Noworól
  2. 2. 1. METODOLOGIA I ZAKRES EWALUACJICEL EWALUACJIZAKRES BADANIAPYTANIA EWALUACYJNEKRYTERIUM EWALUACJIMETODOLOGIA I MATERIAŁ BADAWCZY2. KONCEPCJA I CELE PROGRAMUKONCEPCJA PROGRAMUCELE PROGRAMU3. PODSUMOWANIE PROGRAMUKOORDYNACJA PROGRAMU „WARTO PAMIĘTAĆ”ZESPÓŁ REALIZATORSKI PROGRAMU „WARTO PAMIĘTAĆ”KOMISJA PROJEKTOWAWYBÓR PROJEKTÓWPROJEKTY WYBRANE DO WSPÓŁREALIZACJI W EDYCJI 2010PARTNERZY PROGRAMU „WARTO PAMIĘTAĆ”PROMOCJA PROGRAMU „WARTO PAMIĘTAĆ”BUDŻET PROGRAMU „WARTO PAMIĘTAĆ”ZESTAWIENIE PRODUKTÓW PROGRAMU „WARTO PAMIĘTAĆ”ODBIORCY PROGRAMU „WARTO PAMIĘTAĆ”BARIERY ORGANIZACYJNE PODCZAS REALIZACJI II EDYCJI PROGRAMU, A OPINIE PARTNERÓW4. ZGODNOŚĆ EFEKTÓW Z CELAMI PROGRAMUSKUTECZNOŚĆ W WYMIARZE ILOŚCIOWYMZGODNOŚĆ DZIAŁAŃ Z CELAMI OGÓLNYMI I SZCZEGÓŁOWYMI PROGRAMURÓŻNORODNOŚĆ UPAMIĘTNIANYCH PROJEKTÓW5. PODSUMOWANIE RAPORTU – WNIOSKI I REKOMENDACJEWNIOSKIREKOMENDACJE
  3. 3. 1. METODOLOGIA I ZAKRES EWALUACJICel ewaluacjiNiniejsza ewaluacja ma charakter sprawozdawczy. Jej celem jest podsumowaniedrugiej edycji Programu tj. zestawienie najważniejszych informacji dotyczącychProgramu oraz ocena jego realizacji, w tym osiągniętych efektów.Zakres badania Przedmiotem analizy jest Program „Warto pamiętać”, w tym 15Przedmiotowy projektów realizowanych w ramach Programu. Ewaluacja dotyczy całego procesu realizacji Programu „Warto Czasowy pamiętać”, łącznie z etapem początkowym i okresem sprawozdawczym, a więc okresu od marca do grudnia 2010 roku. Zakres przestrzenny badania obejmuje całą Małopolskę, Przestrzenny w szczególności wszystkie miejsca, w których realizowane były projekty wpisane w „Warto pamiętać”.Pytania ewaluacyjne 1. Jak przebiegała realizacja Programu od strony organizacyjnej? Na jakie bariery organizacyjne natrafiono? Jak przebiegała współpraca z partnerami Programu? 2. Czy zostały osiągnięte zamierzone cele Programu? Czy, a jeśli tak – jakie niezamierzone efekty dodatkowe pojawiły się dzięki realizacji Programu? 3. Czy, a jeśli tak – w jaki sposób udało się utrzymać założoną na etapie planowania różnorodność upamiętnianych rocznic?Kryterium ewaluacjiZe względu na cel niniejszej ewaluacji oraz postawione pytania badawcze, jakokluczowe kryterium ewaluacyjne wybrano kryterium skuteczności, które pozwoliłoodnieść rzeczywiste efekty Programu do zakładanych celów.Metodologia i materiał badawczyEwaluacja została opracowana na podstawie analizy następujących dokumentów:  dokumentów Komisji Projektowej,  Regulaminu Programu i jego załączników,  formularzy projektów,  sprawozdań merytorycznych z realizacji projektów,  notatek koordynatorki z okresu realizacji projektu oraz elektronicznej korespondencji koordynatorki Programu z partnerami,  statystyki strony internetowej Programu,  recenzji i relacji z realizacji przedsięwzięć w ramach Programu oraz innych tekstów publikowanych na blogu www.wartopamietac.info,  opracowane przez Ewelinę Koc ilościowe zestawienie ech medialnych Programu i projektów współrealizowanych w jego ramach.
  4. 4. Dodatkowym materiałem, który został poddany analizie jakościowej są wynikiankiety ewaluacyjnej skierowanej do partnerów – koordynatorek i koordynatorówprojektów zrealizowanych w ramach Programu (w tym celu utworzono kwestionariuszankiety, w którym partnerzy zostali poproszeni o ocenę Programu i warunkówwspółpracy z MIK).Poziom skuteczności realizacji Programu „Warto pamiętać” został określony w dwóchwymiarach: o ilościowym, gdzie wskaźnikiem jest realizacja zaplanowanych projektów w należytej formie i powstanie produktów wszystkich realizowanych projektów, o jakościowym, gdzie wskaźnikiem jest osiągnięcie realizowanych celów, w tym założonej na etapie planowania różnorodności upamiętnianych rocznic oraz pojawienie się niezakładanych pozytywnych efektów działań.
  5. 5. 2. KONCEPCJA I CELE PROGRAMUKoncepcja ProgramuProgram „Warto pamiętać” był realizowany dzięki inicjatywie WojewództwaMałopolskiego jako małopolska platforma współpracy wielu podmiotów kultury w celurealizacji projektów edukacyjnych, kulturalnych i artystycznych nawiązujących dohistorii i budujących jej współczesne znaczenie w obiegu kultury. Za koordynacjędziałań objętych Programem odpowiadał Małopolski Instytut Kultury.Projekty realizowane w edycji 2010 poświęcone były upamiętnieniu:  20. rocznicy powołania samorządu terytorialnego,  30. rocznicy powstania „Solidarności”,  50. rocznicy obrony Krzyża Nowohuckiego,  65. rocznicy wyzwolenia Krakowa spod okupacji niemieckiej,  70. rocznicy zbrodni katyńskiej,  100. rocznicy śmierci Marceliny Kulikowskiej,  100. rocznicy powstania lotnictwa w Małopolsce,  600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem,  obchodom Roku Jana Pawła II Wielkiego w Małopolsce.Założeniem „Warto pamiętać” było stworzenie kompleksowego, a jednocześnieróżnorodnego programu wydarzeń kulturalnych, działań promocyjnych orazprojektów z zakresu edukacji i animacji kulturalnej, które przyczynią się doupamiętnienia ważnych dla Małopolski rocznic wypadających w 2010 r.Podobnie jak w poprzedniej, pierwszej edycji, priorytetem była realizacja i promocjaobchodów nowatorskich dzięki twórczym i ciekawym formom upamiętnienia, ale teżtakich, które jednocześnie formułują spójny komunikat na zewnątrz.Podobnie jak w roku poprzednim Małopolski Instytut Kultury realizował w ramachProgramu następujące zadania:  koordynacja Programu,  wybór, współrealizacja i wsparcie finansowe projektów wybranych do realizacji w ramach Programu,  promocja Programu i projektów,  prowadzenie bloga Programu www.wartopamietac.info,  realizacja quizów i sond nawiązujących do upamiętnianych rocznic,  rozliczenie wydatkowanych środków.Cele ProgramuCele ogólne, dotyczące Programu „Warto pamiętać”: 1. Współdziałanie mieszkańców Małopolski w oparciu o pamięć i historię
  6. 6. 2. Budowanie nowoczesnych postaw patriotycznych 3. Integracja pokoleń i tworzenie warunków dla dialogu między pokoleniami o różnym doświadczeniu historycznym 4. Budowanie znaczeń Małopolski jako regionu w przestrzeni europejskiej w wymiarze dziedzictwa historycznego 5. Wspomaganie działalności badawczej i naukowej w obszarze dziedzictwa historycznego związanego z ww. rocznicamiCele szczegółowe, dotyczące rocznic 2010: 1. Uczczenie pamięci ofiar zbrodni katyńskiej oraz upowszechnianie historii (1939-1945) Europy Wschodniej ze szczególnym uwzględnieniem obszaru byłych polskich Kresów 2. Upowszechnianie dorobku Jana Pawła II, w szczególności jego działalności na polu sztuki i kultury, jak również promocja dziedzictwa przyrodniczego Małopolski w kontekście jego związków z postacią Karola Wojtyły 3. Promocja dziedzictwa ruchu społecznego Solidarność. Ukazanie jego znaczenia jako wolnej przestrzeni kulturotwórczej w latach 1980-1989 4. Kreowanie i animacja debaty publicznej o roli samorządu w budowaniu siły regionu i odtwarzaniu lokalnych społeczności 5. Promocja Małopolski jako regionu historycznego o bogatym dziedzictwie średniowiecznym 6. Ukazanie Nowej Huty w kontekście tworzenia się i organizowania społeczności nowohuckiej w latach 1949-19893. PODSUMOWANIE PROGRAMUKoordynacja Programu „Warto pamiętać”Koordynatorem Programu „Warto pamiętać” był Małopolski Instytut Kultury, któregodziałania polegały na:  ogłoszeniu naboru i wyborze współrealizowanych projektów,  współpracy z 15 małopolskimi partnerami realizującymi własne projekty,  informowaniu (na stronie internetowej oraz w formie materiałów promocyjnych) o wydarzeniach rocznicowych z terenu województwa małopolskiego, realizowanych w ramach Programu.Zespół realizatorski Programu „Warto pamiętać”:Zofia Noworól – koordynatorka ProgramuAleksandra Miernik – autorka quizów i sond publikowanych na bloguAgnieszka Urbanowska (wolontariuszka) – pisanie publikowanych na blogu relacjiz wydarzeńAgnieszka Julia Dudek (wolontariuszka) – pisanie i publikowanie na blogu relacjiz wydarzeńPiotr Knaś – przygotowanie koncepcji oraz dokumentów programowych drugiejedycji, wsparcie merytoryczne koordynatorki na różnych etapach realizacji programuJakub Woynarowski – graficzne opracowanie materiałów promocyjnych programuEwa Ślusarczyk i Agnieszka Szewczyk – korekta tekstów
  7. 7. Komisja ProjektowaKomisja Projektowa powstała zgodnie z zarządzeniem nr 9/2010 DyrektoraMałopolskiego Instytutu Kultury z dnia 23 kwietnia 2010 r. w sprawie powołaniaKomisji Projektowej do formalnej i merytorycznej oceny projektów w ramachProgramu „Warto pamiętać”.Zgodnie z zarządzeniem w skład Komisji Projektowej weszli pracownicyi współpracowniczki Małopolskiego Instytutu Kultury:  Przewodniczący – Piotr Knaś,  Członkini – Anna Miodyńska,  Członkini – Małgorzata Sternal,  Sekretarka – Zofia Noworól.Obserwatorką prac Komisji Projektowej była Joanna Orlik – Dyrektor MałopolskiegoInstytutu Kultury.Komisja oceniała projekty zgodnie z zasadami przyjętymi w Regulaminie Programu(punkt IV. Kryteria oceny projektu), który jest załącznikiem do wspomnianegozarządzenia. W ramach prac komisji podjęto decyzję o realizacji projektów orazprzyznano kwoty na ich dofinansowanie.Wybór projektówZ nadesłanych 44 propozycji projektów wyłoniono te, które spełniały określonekryteria formalne oraz były najlepiej dopasowane do przyjętych kryteriówmerytorycznych (za każde kryterium można było otrzymać maksymalnie 15punktów): 1. Trafność – na ile cele projektu odpowiadają celom Programu. 2. Użyteczność – przydatność projektu dla społeczności Małopolski. 3. Skuteczność – na ile zaproponowane działania gwarantują osiągnięcie założonych celów projektu. 4. Nowatorskość – na ile projekt jest nową bądź innowacyjną propozycją kulturalną, edukacyjną, artystyczną. 5. Partnerstwo – liczba i rola partnerów w projekcie. 6. Budżet projektu – adekwatność kwot do zaplanowanych działań, spójność z harmonogramem i opisem działań w projekcie.Projekty wybrane do współrealizacji w edycji 2010  Reporterka, pedagożka, emancypantka – 100. rocznica śmierci Marceliny KulikowskiejCelem projektu było przypomnienie postaci Marceliny Kulikowskiej – jednejz pierwszych Polek z wyższym wykształceniem, działaczki towarzystw oświatowych,poetki, jednej z pierwszych Polek reporterek, emancypantki walczącej o prawapolityczne kobiet w Galicji.W ramach projektu Fundacja Przestrzeń Kobiet zorganizowała wieczornicępoświęconą pamięci Marceliny Kulikowskiej, cykl spotkań międzypokoleniowych
  8. 8. w Czytelni dla Kobiet, warsztaty reporterskie i herstoryczne oraz dwie wycieczki poKrakowie (poświęcone osobie Marceliny Kulikowskiej oraz pionierskiej roli miastaw edukacji kobiet).W ramach projektu powstała publikacja pod red. Ewy Furgał Śladami MarcelinyKulikowskiej. Małopolska w reportażach.  Epitafia Katyńskie – Aleksander ŚlączkaCelem projektu było wyprodukowanie miniatury filmowej upamiętniającej jednąz ofiar zbrodni katyńskiej kpt. sł. zdr. rez. Aleksandra Ślączkę. Kapitan był związanyz Krakowem, tu ukończył studia medyczne, po czym został docentem i pracownikiemUniwersytetu Jagiellońskiego. W czasie I wojny światowej Ślączka był żołnierzemArmii Hallera, później uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej.Miniatura filmowa jest elementem 38-odcinkowego cyklu Epitafia Katyńskie,przybliżającego prywatne losy zamordowanych w 1940 r. polskich obywateli. Samcykl zaś ma na celu przywrócenie pamięci o zamordowanych.Współpracę w tym zakresie podjęło Stowarzyszenie Maj 77 razem z Media Kontakt.  Na tropie Solidarności Podbeskidzia – Andrychów – pamiętamy!Celem projektu było upamiętnienie andrychowskich losów Solidarności. W ramachprojektu zostały zorganizowane różnorodne działania edukacyjne i animacyjne:warsztaty dziennikarskie, warsztaty drukarskie, praca z historią mówioną orazzbieranie materiałów archiwalnych. Powstał też tygodnik multimedialny poświęconySolidarności, prezentowany przez miesiąc w witrynie księgarni przy Rynkuw Andrychowie. Drugim ważnym produktem jest opracowana w ramach projektuścieżka „Solidarni w Andrychowie”.Uczestnikami projektu byli głównie uczniowie andrychowskiego LiceumOgólnokształcącego – organizatora projektu.  Samorządna Gmina Brzeszcze 1990-2010 – w stronę interaktywnego rozwojuProjekt miał na celu zbadanie świadomości mieszkańców Brzeszcz w kwestii rolisamorządu terytorialnego w rozwoju gminy, zidentyfikowanie miejsc – symboliprzeobrażeń 20 lat wolnej Polski oraz upowszechnianie informacji na temat działaniasamorządu terytorialnego.W ramach projektu Ośrodek Kultury Brzeszcze przeprowadził badania ankietowe,których wyniki były rozpowszechniane przy pomocy Internetu(www.samorzadne.brzeszcze.pl), prasy lokalnej oraz zakupionych specjalnie tablicinformacyjnych – gablot, które mają stać się platformą wymiany informacjio działaniach samorządu, organizacji pozarządowych i mieszkańców niezrzeszonych.
  9. 9.  XX-lecie Samorządu Terytorialnego w MałopolsceW ramach projektu w sali obrad Urzędu Miasta Krakowa zorganizowano konferencję„XX-lecie Samorządu Terytorialnego w Małopolsce”, skierowaną do przedstawicielijednostek samorządu terytorialnego, środowisk naukowych oraz młodzieży.Organizator projektu, Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski, planował wydaniemateriałów pokonferencyjnych w kwartalniku „Wspólnota Małopolska”, co ostatecznienie zostało zrealizowane.Drugi moduł projektu miał charakter edukacyjny i odbywał się we współpracyz portalem historia.org.pl. Przewidziano w nim stworzenie na wspomnianym portaludziału poświęconego historii samorządności ostatnich 20 lat oraz organizacjękonkursów wiedzy o samorządzie terytorialnym, czego nie udało się w pełnizrealizować.  Bal u Pana BogaW celu upamiętnienia 30. rocznicy powstania Solidarności Stowarzyszenie ROZSTAJE– u zbiegu kultur i tradycji zorganizowało cykl koncertów Joanny Słowińskieji Jarosława Bestera. Koncerty odbywały się w ważnych centrach kulturalnychMałopolski: Krakowie, Nowym Sączu, Tarnowie i Zakopanem. W ramach projektuwydano również okolicznościową płytę CD. W repertuarze pojawiły się noweopracowania pieśni Jacka Kaczmarskiego, poezji Stanisława Wyspiańskiego z muzykąZygmunta Koniecznego i inne.  Nie oddamy ideałów SierpniaCelem projektu było przywrócenie historycznej tablicy „Nie oddamy Sierpnia”,upamiętniającej powstanie i rolę Solidarności w historii Polski i Małopolski.Wydarzenie było elementem programu „Dnia z Solidarnością w Krakowie”. Zewzględu na trudne warunki atmosferyczne, NSZZ „Solidarność” Region Małopolskazrezygnował z założonej w projekcie formy happeningu.W ramach projektu przygotowana została pokazana na Rynku Głównym w Krakowieplenerowa wystawa fotografii opatrzonych dwujęzycznym komentarzem wrazz katalogiem.  Oblicza wolności. Kontrapunkt dla PRL-owskiej rzeczywistościW ramach projektu powstał film dokumentalny Przewroty cdn…, opowiadający dziejepomnika 12 pp, będącego wadowickim symbolem niepodległości, od jego odsłonięciaw 1928 r. do czasów współczesnych. W ramach projektu Wadowickie CentrumKultury zorganizowało też Dzień Kontrkultury lat 80. oraz dwie wystawy nawiązującedo historii Solidarności: plenerową pokazaną na placu Solidarności oraz poświęconąlokalnemu ruchowi sprzed 30 lat (we współpracy z Wadowicką Biblioteką Publiczną).
  10. 10.  Sierpień 1980, Sierpień 2010Celem projektu było wyprodukowanie widowiska teatralnego nawiązującego doupamiętnianej 30. rocznicy powstania Solidarności. Spektakl pokazanow 5 małopolskich miejscowościach: Krakowie, Nowym Sączu, Tarnowie, Wadowicachi Szczurowej.Równocześnie na ulicach tych miast prowadzono akcję uliczną „Pocztówkaz przesłaniem”, której niestety organizatorzy (m.in. NSZZ „Solidarność” RegionMałopolska) nie uwiecznili na fotografiach.  Jan Paweł II Wielki. Dziedzictwo i PamięćW celu upamiętnienia osoby Jana Pawła II oraz przypomnienia jego związkówz przyrodą i uwielbienia dla małopolskiego krajobrazu, Samorządowe CentrumEdukacji w Tarnowie zorganizowało konferencję popularnonaukową pt. „Jan Paweł IIWielki. Dziedzictwo i Pamięć”. Konferencja była adresowana do nauczycieli,wychowawców, studentów oraz uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Dla tychostatnich przeprowadzono konkurs wiedzy o życiu i nauczaniu Jana Pawła II. Projektzwieńczono wydawnictwem pokonferencyjnym.  Marzenie o wolności. Kraków ‘45Celem projektu było uczczenie 65. rocznicy wyzwolenia Krakowa spod okupacjiniemieckiej poprzez zgromadzenie, zarchiwizowanie i udostępnienie na podstronieinternetowej Muzeum PRL www.swiadkowieprl.pl materiałów archiwalnych orazrelacji wideo z wywiadów ze świadkami wyzwolenia Krakowa.Na zakończenie projektu w krakowskim Empiku przeprowadzono debatę historycznąz cyklu „Śniadanie z historią”, w której udział wzięli uczestnicy projektu, ekspercii mieszkańcy Krakowa.  Dziennikarze Historii – 50. rocznica obrony Krzyża NowohuckiegoW ramach projektu skierowanego do uczniów nowohuckich szkół średnichprzygotowanych zostało kilka „kampanii medialnych” opowiadających o wydarzeniachhistorycznych, miejscach pamięci i postaciach związanych z dramatyczną historiąobrony krzyża nowohuckiego.Projekt miał zachęcić młodzież do poznawania historii lokalnej oraz próby wcieleniasię w rolę dziennikarza.  Młodzi Małopolanie Rozmawiają. Konkurs debat oksfordzkich dla uczniów szkół ponadgimnazjalnychW ramach projektu Federacji Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RPprzeprowadzono 7 konkursowych debat oksfordzkich z udziałem uprzednio
  11. 11. przeszkolonej młodzieży oraz zrealizowano warsztaty merytoryczne na tematsamorządu terytorialnego i zasad prowadzenia debaty oksfordzkiej.Projekt uzupełniła elektronicznie dystrybuowana broszura informacyjno-edukacyjnaoraz strona internetowa poświęcona debatom www.malopolskadebata.pl.  Stulecie Małopolskiego LotnictwaCelem projektu było utworzenie interaktywnego bloga na portalu społecznościowymFacebook poświęconego stuletniej historii małopolskiego lotnictwa i jego roliw rozwoju lotnictwa w Polsce oraz przybliżeniu ważnych postaci z historii lotnictwa.Obok tego w ramach projektu Fundacja Nawigator przygotowała komiksopowiadający o losach małopolskiego lotnictwa, prowadziła konkursy i quizypoświęcone tematyce lotniczej. Ukoronowaniem projektu był bal lotnika, który odbyłsię w nowym budynku Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.  Geneza Małopolski ObywatelskiejW ramach projektu zebrano dokumentację historyczną ilustrującą początki ruchuobywatelskiego i samorządowego w Małopolsce oraz opublikowano ją na specjalnieuruchomionej stronie internetowej www.mko1989.info. Działania Fundacji CentrumDokumentacji Czynu Niepodległościowego nastawione były na upowszechnieniei promowanie lokalnego oraz regionalnego dziedzictwa ruchu Solidarność, ukazaniejego historii i podkreślenie roli samorządu lokalnego w odtwarzaniu lokalnychspołeczności Małopolski.Wszystkie projekty mają swoje podstrony na portalu www.wartopamietac.info,którego interaktywność umożliwia komunikację pomiędzy wszystkimi partnerami,a zainteresowanym umożliwia wyrażanie opinii na tematy poruszane w postach.Strona ma formę bloga (strumienia postów dotyczących 15 projektów), dzięki czemuna bieżąco informowała (w formie zapowiedzi, relacji z przebiegu i podsumowań)o realizowanych w danym momencie wydarzeniach Programowych.Partnerzy Programu „Warto pamiętać”  Federacja Związków Gmin i Powiatów RP  Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego  Fundacja Przestrzeń Kobiet  L.O. im. Marii Skłodowskiej-Curie w Andrychowie  Muzeum PRL-u (Muzeum Historii Polski w Warszawie)  Fundacja Nawigator  Ośrodek Kultury Brzeszcze  Ośrodek Kultury im. Cypriana Kamila Norwida  Region Małopolski NSZZ „Solidarność”  ROZSTAJE – u zbiegu kultur i tradycji. Stowarzyszenie  Samorządowe Centrum Edukacji w Tarnowie
  12. 12.  Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski  Stowarzyszenie Maj 77  Wadowickie Centrum Kultury im. M. WadowityPromocja Programu „Warto pamiętać”Promocja Programu odbywała się głównie w przestrzeni Internetu (na stronach:Programu www.wartopamietac.info, MIK, Wrota Małopolski, Kultura Małopolski).Wszystkie posty publikowane na www.wartopamietac.info były automatyczniepublikowane na stronie MIK na portalu społecznościowym Facebook, co istotniezwiększało zasięg informowania o Programie. Promocja prowadzona była równieżpoprzez Newsletter MIK.W celu promocji idei Programu, powstał specjalnie zaprojektowany dla edycji 2010plakat (572 szt. w dwóch formatach: B1 i B2), nawiązujący do estetyki poprzedniejedycji. Był on rozwieszany w miejscach, w których odbywały się wydarzenia wpisanew Program. Innym jeszcze narzędziem nieinternetowym było rozdawanie w trakciewydarzeń przypinek (nakład 10 tysięcy szt.) z grafiką Programu i adresem stronyinternetowej na odwrocie. Materiały te zostały bardzo pozytywnie ocenione i przyjęteprzez partnerów.Zgodnie z zapisami umowy, wszyscy partnerzy byli zobowiązani do komunikowaniao Programie na własnych drukach promocyjnych i na stronach internetowych.Dodatkową formą promocji, wykorzystującą bardziej innowacyjne techniki, miało byćcykliczne rozsyłanie quizów i sond dotyczących obchodzonych w danym okresierocznic przy pomocy profilu Małopolskiego Instytutu Kultury na portalu Facebook.Pomysł zasadzał się na dwóch przekonaniach:  quiz i sonda to takie formy komunikacji z odbiorcami Programu, które włączają ich i angażują w refleksję na temat rocznic i ich współczesnego znaczenia,  zarówno quiz jak i sonda funkcjonujące na Facebooku mają duży zasięg ze względu na specyfikę rozpowszechniania treści na tym portalu.Na etapie realizacji natrafiono na barierę polegającą na tym, że oprawa quizów naportalu Facebook dalece odbiegała, nie tylko jeśli chodzi o formę estetyczną, ale teżze względu na pokazane kontekstowo treści (np. inne quizy o bardzo różnejtematyce), od powagi zadawanych przez MIK w quizach i sondach pytań. W związkuz tym postanowiono tworzyć quizy poprzez specjalne narzędzia na stronie Programui promować je na Facebooku. Obniżyło to niestety zasięg oddziaływania.Jak wynika z przygotowanego przez Ewelinę Koc zestawienia ech medialnychProgramu, w okresie do końca grudnia 2010 roku na temat Programu i realizowanychw jego ramach projektów ukazało się ok. 110 publikacji w mediach tradycyjnychi elektronicznych, z czego:  ok. 25 publikacji w prasie, w tym w prasie codziennej oraz lokalnych periodykach,  ok. 4 materiały radiowe i telewizyjne,  ponad 80 odniesień w mediach elektronicznych.
  13. 13. Budżet Programu „Warto pamiętać”Samorząd Województwa Małopolskiego przeznaczył kwotę 480 000 PLN na realizacjęcałego Programu, w tym wsparcie finansowe dla partnerów Programu „Wartopamiętać” i moduł Programu Małopolskie Posiłki (pominięty w niniejszymopracowaniu; kwota dofinansowania 180 000 PLN).Planowana kwota dofinansowania na realizację projektów wyniosła 241 500 PLN,pozostałe środki (łącznie 58 500 PLN) zostały przeznaczone na obsługę Programu.Kwoty te nieznacznie się zmieniły w wyniku naliczenia dwóm partnerom karumownych za nienależyte wykonanie umowy (łącznie kwota obu kar wyniosła4 125 PLN). Kwota przeznaczona na realizację projektów wyniosła ostatecznie237 375 PLN. Różnica pokryła dodatkowe koszty administracyjne Programu.Zestawienie produktów Programu „Warto pamiętać”W ramach drugiej edycji Programu kontynuowano prowadzenie strony internetowejProgramu www.wartopamietac.info. Na stronie na bieżąco informowano na tematwydarzeń odbywających się w ramach 15 projektów oraz publikowano quizy i sondy(łącznie 14) dotyczące obchodzonych rocznic.Szczegółowe zestawienie statystyk strony internetowej Programu zawiera Tabela 1.Zestawienie danych dot. strony internetowej (bloga) Programu „Warto pamiętać”2010.Tabela 1. Zestawienie danych dot. strony internetowej (bloga) Programu„Warto pamiętać” 2010Kategoria LiczbaLiczba postów na www.wartopamietac.info* 140 w tym quizów i sond 14Liczba odwiedzin strony www.wartopamietac.info* 30 780Bezwzględna liczba niepowtarzalnych użytkowników strony 23 946www.wartopamietac.info*Liczba odsłon strony www.wartopamietac.info* 53 325Liczba serwisów społecznościowych**, używanych do komunikowania 4o Programie „Warto pamiętać” 2010* dane na koniec grudnia 2010 r.** Facebook, Flickr, YouTube, SlideShareŹródło: Sprawozdania z realizacji projektów, statystyki strony internetowejwww.wartopamietac.infoNa stronie internetowej Programu w 2010 roku opublikowano łącznie 140 wpisów.W bazie materiałów graficznych Małopolskiego Instytutu Kultury na stroniewww.flickr.com/photos/mik_krakow/ powstała galeria fotografii z wydarzeń i grafik15 projektów realizowanych w drugiej edycji Programu. Wszystkie komunikatyumieszczane na stronie www.wartopamietac.info automatycznie były embedowanena stronę MIK na portalu społecznościowym Facebook (www.facebook.com/mik.krk).Jako narzędzi podnoszących jakość strony www.wartopamietac.info orazpomagających w atrakcyjnym dla odbiorcy jej prowadzeniu, korzystano również z
  14. 14. serwisów społecznościowych YouTube (www.youtube.com) oraz SlideShare(www.slideshare.net).W 2010 roku strona www.wartopamietac.info miała 53 325 odsłony. Zostałaodwiedzona łącznie 30 780 razy, przy czym bezwzględna liczba niepowtarzalnychużytkowników strony wyniosła 23 946.Posty były zamieszczane na stronie na bieżąco. Pracowniczka i wolontariuszki MIKstarały się brać udział w większości wydarzeń, co umożliwiało relacjonowaniei komentowanie projektów partnerskich MIK oraz monitorowanie ich przebiegu.Szczegółowe informacje na temat produktów – liczbę w danej kategorii przedstawiaTabela 2. Ilościowe zestawienie produktów wszystkich 15 projektów.Tabela 2. Ilościowe zestawienie produktów wszystkich 15 projektóww podziale na kategorieLp. Produkty powstałe w ramach projektów Liczba Wydarzenia kulturalne1. Koncerty 42. Spotkania okolicznościowe/ konferencje itp. 213. Wycieczki/ spacery (w tym edukacyjne) 74. Imprezy plenerowe 135. Wystawy (w tym wystawy plenerowe) 5 Wydawnictwa tradycyjne6. Płyty CD z muzyką 17. Książki i inne wydawnictwa 38. Druki inne (informacyjne, foldery, artykuły, pocztówki itp.; bez druków 20 promocyjnych) Strony internetowe i multimedia9. Nowe strony/ podstrony internetowe 510. Filmy (różne kategorie) 211. Prezentacje multimedialne 612. Spoty reklamujące projekty 2 Działania sprawdzające/ przynoszące wiedzę13. Konkursy/ quizy dla młodzieży (w tym internetowe) 3214. Szkolenia/ warsztaty edukacyjne itp. 3115. Druki edukacyjne 1 Inne16. Nowe produkty edukacyjne 117. Badania/ nowo powstałe archiwa 4 SUMA PRODUKTÓW 158Źródło: Sprawozdania z realizacji projektówW ramach Programu powstało łącznie 158 produktów o bardzo różnorodnymcharakterze. Najwięcej wydarzeń zorganizowanych w Programie miało charakterspotkań okolicznościowych, zbiorowych wydarzeń kulturalnych, konferencji itp.(łącznie 21), obok nich liczną grupę stanowiły imprezy plenerowe (13). Szczególniewarte uwagi były debaty oksfordzkie w ramach projektu „Młodzi MałopolanieRozmawiają”, Wieczornica w 100. rocznicę śmierci Marceliny Kulikowskiej orazspotkania w Czytelni dla Kobiet imienia Kulikowskiej, spotkanie finałowe projektu
  15. 15. „Marzenie o wolności. Kraków ‘45”, Dzień Kontrkultury lat 80. w Wadowicach i inne.Zostało zorganizowanych również 7 wycieczek i spacerów (w tym edukacyjnych), cojest stosunkowo nowatorskim działaniem upamiętniającym, z czym wiąże się równieżpowstanie spacerownika „Solidarni w Andrychowie”, zakwalifikowanego w niniejszymopracowaniu jako nowy produkt edukacyjny.Liczną grupę produktów stanowiły wydawnictwa tradycyjne, a wśród nich 2 książki(m.in. „Śladami Marceliny Kulikowskiej. Małopolska w reportażach” pod redakcją EwyFurgał), katalog wystawy „Nie oddamy Sierpnia”, kilka artykułów, folderówi kompletów kart pocztowych. Ważnym produktem była płyta Joanny Słowińskieji Jarosława Bestera „Bal u Pana Boga”, wydana w okresie koncertowania artystóww Małopolsce.W ramach edycji 2010 powstało 5 nowych stron lub podstron internetowych, z czegodwie mają równocześnie charakter udostępnionego publicznie archiwum (zob.swiadkowieprl.pl, www.mko1989.info). Tym samym fakt ich powstaniazapoczątkował funkcjonowanie uzupełnianych o kolejne materiały archiwów. Oboktego powstały 2 filmy: jeden z cyklu „Epitafia katyńskie”, drugi poświęcony historiiwadowickiego pomnika 12 pp („Przewroty cdn…”), wyprodukowany przezWadowickie Centrum Kultury.Wśród produktów Programu znalazło się wiele działań nastawionych naupowszechnianie wiedzy o upamiętnianych osobach i wydarzeniach, zorganizowaneprzez Fundację Przestrzeń Kobiet warsztaty dziennikarskie i herstoryczne,stosunkowo popularne w regionie warsztaty drukarskie oraz liczne konkursysprawdzające wiedzę dotyczącą: osoby Jana Pawła II, historii i funkcjonowaniasamorządu terytorialnego, lotnictwa w Małopolsce i in.Odbiorcy Programu „Warto pamiętać”Liczba odbiorców projektów należących do Programu „Warto pamiętać” wyniosła niemniej niż 247 866 osób, przy czym na liczbę tę składają się również szacunki dot.liczby odbiorców wystaw plenerowych oraz odbiorców miniatury filmowej „EpitafiaKatyńskie – Aleksander Ślączka” (wyświetlanej w sieci kin studyjnych orazmultipleksach Multikino i Silverscreen w całej Polsce oraz na kanale cyklu na YouTube– estymowana liczba odbiorców: 150 622 osób), co istotnie podnosi ogólną liczbęodbiorców.Powyższe dane nie zawierają statystyk strony Programu. Do odbiorców należydoliczyć też 23 946 niepowtarzalnych użytkowników strony www.wartopamietac.info.Bariery organizacyjne podczas realizacji II edycji Programu, a opiniepartnerówPodsumowując Program, warto wskazać na problemy, na które zespół natrafiłw trakcie realizacji oraz błędy zespołu. Problemy te występowały na różnych etapachrealizacji: I. etap naboru wniosków do Programu i dostosowania projektów do ograniczonego budżetu przyznanego na jego realizację, II. etap realizacji projektów,III. etap sprawozdawczy.
  16. 16. Wypunktowane poniżej problemy i błędy zostały przypisane wymienionym etapom. 1. Niewystarczające zasoby ludzkie do pracy na I i III etapie prac, szczególnie do: a. konstruowania umów po dopasowaniu wybranych projektów do proponowanego budżetu (deficyt kompetencji z zakresu tworzenia umów w zespole), b. sprawdzania sprawozdań z realizacji projektów, zwłaszcza w sytuacji, gdy równocześnie prowadzona jest procedura naliczania kar umownych.Współpraca dodatkowej osoby posiadającej kompetencje z zakresu tworzeniadokumentów i zajmującej się sprawami organizacyjnymi w tych kluczowychmomentach pomogłaby przeprowadzić proces szybciej i skuteczniej. 2. Konstrukcja umowy, która sprawdziła się podczas edycji w 2009 roku, przy trudnościach z egzekwowaniem od partnerów zobowiązań, jakie pojawiły się w 2010 roku, okazała się problematyczna. Utrudniała bowiem naliczanie kar umownych. Zawarte w niej zapisy zobowiązują partnerów do: a. realizacji projektu z najwyższą starannością, b. informowania MIK (pisemnie i w formie fotografii) o przebiegu realizacji wydarzeń, co umożliwia zespołowi prowadzenie programowego bloga, oraz komunikowania o Programie w przyjętej zgodnie z koncepcją formie.O ile zapisy umowy pozwalały na naliczenie kar umownych, gdy udowodni sięnienależyte wykonanie bądź niewykonanie zadania (pkt. a), umowa wprost nieumożliwia naliczenia kar umownych w sytuacji braku określonego umowąinformowania MIK o przebiegu projektu. Miało to znaczący wpływ na wysokość karynaliczonej jednemu z partnerów. Problem pojawił się na III etapie. 3. Błędy literowe w formularzu projektu (brak właściwej kolejności podpunktów w dokumentach projektowych), odczuwane głównie na I etapie. 4. Brak wyraźnego wyróżnienia w formularzach (np. w stopce) informacji nt. edycji, co spowodowało, że partnerzy (zwłaszcza współpracownicy z pierwszej edycji) wypełniali czasem nieaktualne formularze z edycji 2009, co było utrudnieniem na I i III etapie. 5. Zapisy załącznika nr 3 „Zasady dot. stosowania logotypów” nieprecyzyjnie określają sposób używania logotypu Programu ze względu na jego pionowe ułożenie na różnego rodzaju drukach. W załączniku brakuje instrukcji używania logotypu na stronach internetowych, co rodziło sporo problemów na etapie realizacji projektów (II etap). 6. Przesłanie ankiet ewaluacyjnych do partnerów dopiero po akceptacji sprawozdań i przyjęciu faktur/rachunków za projekty. W wyniku tego, pomimo, że wśród zapisów umowy partnerskiej znalazło się zobowiązanie do wzięcia udziału w ewaluacji Programu, nie otrzymano odpowiedzi od trzech partnerów (etap III). 7. Z powodów wymienionych powyżej, plan promowania idei Programu (etap II) poprzez quizy i sondy na Facebooku musiał zostać dostosowany do istniejących warunków. Przyjęte narzędzia do tworzenia quizów na stronie (w systemie Wordpress) dawały większe możliwości, jeśli chodzi o ich rodzaje
  17. 17. (charakter i sposoby formułowania pytań). Niemniej rezygnacja z używania narzędzi facebookowych istotnie obniżyła liczbę adresatów, co negatywnie wpłynęło na oczekiwane rezultaty promocyjne.Z zestawienia tego wynika, że nieznaczna większość problemów pojawiła się na IIIetapie i wynikała ze stosunkowo nieistotnych zaniedbań. Za ważne problemy uznajesię niewystarczającą liczbę członków zespołu na I i III etapie, nieprecyzyjnesformułowania w treści umowy, które nie pozwoliły w pełni egzekwować zobowiązańoraz zbyt późne przesłanie ankiety ewaluacyjnej do partnerów.By poznać opinie partnerów na temat współpracy z MIK na wszystkich etapachwspółpracy, sformułowano stosowne pytania w ankiecie ewaluacyjnej.Z badania wynika, że partnerzy MIK byli ogólnie zadowoleni bądź bardzo zadowolenize współpracy z MIK w wymiarze komunikowania się przy prowadzeniu projektu. Dlaopisu jakości współpracy i komunikacji z MIK używają następujących sformułowań:skuteczne, rzeczowe, dyscyplinujące, bez zastrzeżeń, perfekcyjnie, w przyjaznejatmosferze, bez zarzutu, pomocne, profesjonalny, otwarty i życzliwy.Dobrze oceniali również przejrzystość dokumentów programowych (jako: klarownych,czytelnych, mało skomplikowanych, łatwych do uzupełnienia itp.; wskazywano też nato, że formularze projektu i sprawozdania były spójne, co istotnie ułatwiałozakończenie procesu sprawozdawczego) oraz prostotę i przejrzystość procedurregulujących współpracę.Czterech partnerów przedstawiło następujące zastrzeżenia:  uciążliwość regularnego przesyłania informacji o aktualnych pracach w wypadku projektu, który przez kilka miesięcy miał charakter jednostajnej pracy badawczej, zbierania materiałów itp., bez szczególnych wydarzeń;  krótki okres na przygotowanie sprawozdania (zaledwie cztery dni od zakończenia projektu – w wypadku projektów, które kończyły się z ostatnim dniem działania Programu);  trochę za bardzo rozbudowany formularz sprawozdania, co przysparzało problemów w jego wypełnieniu;  kłopoty wynikające z niejasności wytycznych dot. stosowania logotypów.
  18. 18. 4. ZGODNOŚĆ EFEKTÓW Z CELAMI PROGRAMUJak wspomniano w opisie metodologii ewaluacji, skuteczność realizacji Programu„Warto pamiętać” została określona w dwóch wymiarach: a) ilościowym, gdzie wskaźnikiem była realizacja zaplanowanych projektów w należytej formie i powstanie produktów wszystkich realizowanych projektów, b) jakościowym, gdzie wskaźnikiem było osiągnięcie realizowanych celów, w tym założonej na etapie planowania różnorodności upamiętnianych rocznic oraz pojawienie się niezakładanych pozytywnych efektów działań.Skuteczność w wymiarze ilościowymWszystkie wybrane do realizacji projekty zostały przeprowadzone. Większość z nichodbyła się zgodnie z planem, osiągając zamierzone (z perspektywy zawartościprojektu oraz zobowiązań w stosunku do MIK) produkty. W kilku wypadkachkonieczne było wprowadzenie nieznacznych zmian (np. technologicznych – zapisnagrań na innym nośniku niż pierwotnie przewidziany itp.), niemniej osiągane efektybyły zgodne z założeniami. Niestety w dwóch projektach organizatorom nie udało sięw pełni zrealizować założonych celów. W obu wypadkach uchybienia były na tyleznaczące, że podlegały zasadzie naliczenia kar umownych za niewykonanie bądźnienależyte wykonanie zadania.W pierwszym wypadku organizator nierzetelnie informował MIK o realizowanychzadaniach, a część produktów dostarczył ze znacznym opóźnieniem. Oznaczało toniewywiązanie się ze zobowiązań wobec MIK.W drugim wypadku przeprowadzono tylko część działań przewidzianych w projekcie,o zmianach nie informowano, a część produktów w ogóle nie powstała.Odpowiedzialność za realizację spoczywała na organizatorach poszczególnychprojektów, co przełożyło się na fakt naliczenia im kar umownych. Bardziejszczegółowy monitoring działań oraz określenie konkretnych sankcji za brakkomunikacji z MIK i niepełne wykonanie projektu byłyby bardziej dyscyplinujące, a wsytuacji uchybień w realizacji jednoznacznie wskazywały na formę i zakres kary.Zgodność działań z celami ogólnymi i szczegółowymi ProgramuCele ogóle Programu, wymienione w części drugiej niniejszego opracowania:KONCEPCJA I CELE PROGRAMU, zostały osiągnięte poprzez przeprowadzenie 15projektów. Do realizacji wybrano takie projekty, które dzięki swej tematyce i/lubmetodom realizacji wymagały współdziałania lokalnej społeczności w oparciu opamięć i historię oraz integracji pokoleń o różnym doświadczeniu historycznym. Kilkaprojektów polegało na realizacji badań i zbieraniu materiałów związanychz rocznicami. Dzięki nowemu podejściu do upamiętnianych rocznic projekty byłynastawione na budowanie nowoczesnych postaw patriotycznych. Najtrudniejszymcelem okazało się budowanie znaczeń Małopolski i jej dziedzictwa historycznegow przestrzeni europejskiej. Niemniej pośrednio i ten cel został osiągnięty dziękipokazywaniu wkładu małopolskich kobiet w edukację kobiet i rozwój praw człowieka,upamiętnieniu osoby Jana Pawła II oraz wskazywanie na udział Małopolanw tworzeniu ruchu społecznego Solidarność.
  19. 19. Każdemu z 6 celów szczegółowych Programu przypisany był co najmniej jedenprojekt, dzięki czemu wszystkie wybrane rocznice zostały upamiętnione.Cel 1: Uczczenie pamięci ofiar zbrodni katyńskiej oraz upowszechnianie historii(1939-1945) Europy Wschodniej ze szczególnym uwzględnieniem obszaru byłychpolskich Kresów został osiągnięty dzięki realizacji projektu „Epitafia Katyńskie –Aleksander Ślączka”.Cel 2: Upowszechnianie dorobku Jana Pawła II, w szczególności jego działalności napolu sztuki i kultury, jak również promocja dziedzictwa przyrodniczego Małopolskiw kontekście jego związków z postacią Karola Wojtyły został osiągnięty poprzezrealizację projektu „Jan Paweł II Wielki. Dziedzictwo i pamięć”.Cel 3: Promocja dziedzictwa ruchu społecznego Solidarność. Ukazanie jego znaczeniajako wolnej przestrzeni kulturotwórczej w latach 1980-1989 został osiągnięty dziękirealizacji następujących sześciu projektów: „Bal u Pana Boga”, „Geneza MałopolskiObywatelskiej”, „Na tropie Solidarności Podbeskidzia – Andrychów – pamiętamy!”,„Nie Oddamy Ideałów Sierpnia”, „Oblicza wolności. Kontrapunkt dla PRL-owskiejrzeczywistości”, „Sierpień 1980, Sierpień 2010”.Cel 4: Kreowanie i animacja debaty publicznej o roli samorządu w budowaniu siłyregionu i odtwarzaniu lokalnych społeczności został osiągnięty dzięki realizacji trzechprojektów: „Młodzi Małopolanie Rozmawiają. Konkurs debat oksfordzkich dla uczniówszkół ponadgimnazjalnych”, „Samorządna Gmina Brzeszcze 1990–2010 – w stronę interaktywnego rozwoju”, „XX-lecie Samorządu Terytorialnegow Małopolsce”.Cel 5: Promocja Małopolski jako regionu historycznego o bogatym dziedzictwieśredniowiecznym został osiągnięty poprzez wymyślony i zrealizowany przezMałopolski Instytut Kultury projekt „Małopolskie Posiłki. Grunwald 1410–2010”,pominięty w niniejszym opracowaniu. Oprócz niego, w trakcie trwania Programudo MIK zgłosił się pan Marcin Szybowski z propozycją współpracy w ramach projektunazwanego przez MIK „Grunwald 500”, którego celem było zbieranie pamiątek poobchodach grunwaldzkich z 1910 roku. MIK podjął współpracę i dostosował blogProgramu do potrzeb projektu. Niestety odzew społeczny był nikły.Cel 6: Ukazanie Nowej Huty w kontekście tworzenia się i organizowania społecznościnowohuckiej w latach 1949-1989 został osiągnięty poprzez projekt „DziennikarzeHistorii – 50. rocznica obrony Krzyża Nowohuckiego”.Jak zapisano w pierwszym akapicie Regulaminu, oprócz inicjatyw i działańodnoszących się do wymienionych rocznic 2010 roku, MIK zdecydował siędofinansować projekty odnoszące się do rocznic innych wydarzeń stanowiącychważną część historii Małopolski, pod warunkiem, że będą one realizować cele ogólneProgramu. Takie postawienie sprawy pozwoliło na włączenie do Programu bardzowartościowych tegorocznych projektów:  „Reporterka, pedagożka, emancypantka – 100. rocznica śmierci Marceliny Kulikowskiej”,  „Marzenie o wolności. Kraków ’45”,  „Stulecie Małopolskiego Lotnictwa”.W ankiecie ewaluacyjnej zapytano partnerów o to, czy duża różnorodność treści w tejsamej przestrzeni bloga Programu miała dla nich znaczenie, a jeśli tak, jakie. Opiniepartnerów na ten temat zestawiono poniżej.
  20. 20. Różnorodność projektówPomimo, że aż 6 z 15 projektów nawiązywało do dziedzictwa ruchu społecznegoSolidarność, dzięki wielości odmiennych form upamiętniania oraz włączeniupozaregulaminowych rocznic, Program był dosyć różnorodny.Większość partnerów uznała, że miało dla nich znaczenie, jakie projekty zostaływybrane do realizacji w edycji 2010 roku, a samą różnorodność oceniała pozytywnie. „Ciekawa jest różnorodność wyróżnionych projektów i instytucji je realizujących. Mamy nadzieję, że równie interesująca dla odbiorców jak i realizatorów.” „Uważamy, że bardzo cenna jest różnorodność wybranych do realizacji projektów.” „Z wielkim zainteresowaniem śledziliśmy niektóre z realizowanych w tym roku projektów Programu, zwłaszcza „Bal u Pana Boga”, „Dziennikarze Historii – 50. rocznica obrony Krzyża Nowohuckiego”, doceniając fakt, iż nasz projekt mógł znaleźć się wśród nich. Szczególnie ciekawe i godne dostrzeżenia wydają nam się pomysły, które odbiegają tematyką od dominującej w tym roku – ze zrozumiałych względów – rocznicy powstania „Solidarności” […].” „Zróżnicowanie jeśli chodzi o tematykę, formę oraz pomysł na realizację wybranych w tegorocznym naborze projektów zaliczyć można do dobrych stron całej inicjatywy.”Partnerzy wskazywali na różne przyczyny afirmowania różnorodności. Wśród nichważnym motywem była możliwość wymiany dobrych praktyk oraz porównywaniawłasnych projektów do innych inicjatyw. „Możliwość zapoznania się z innymi projektami, daje szansę samooceny naszych działań. Ponadto odnalezienie się pośród innych inicjatyw podkreśla specyfikę danego miejsca i społeczności. To oczywiście rozwija. Ponadto to swoisty podręcznik dobrych praktyk – gdzie niejednokrotnie możemy odnaleźć zalążki pomysłów na kolejne działania. Nasz projekt wpisywał się w program jak inne inicjatywy, był specyficzną częścią różnorodnej całości.” „Nasz projekt wpisał się w sporą ilość projektów związanych z obchodami 30. rocznicy powstania ruchu społecznego „Solidarność”. […] Chociaż tegoroczną edycję zdominowały projekty „solidarnościowe” to były one różnorodne w swojej formie. Trudno ocenić wybór projektów do realizacji.”Innym ważnym powodem była możliwość opowiedzenia szerszej publicznościo wydarzeniach ważnych dla społeczności lokalnej lub lokalnych aspektach historiiPolski. „[…] [projekt] jest jednym z kilku (z grupy wybranych do realizacji) dotyczących wydarzenia historycznego bardzo lokalnego […]. Historia bardzo lokalna, ale będąca istotną częścią składową historii Polski dzięki programowi mogła zostać przybliżona szerszej grupie odbiorców.”
  21. 21. „Wśród projektów wybranych przez MIK do realizacji były inicjatywy skierowane do określonych grup odbiorców. Projekty charakteryzują się innowacyjnym podejściem do upamiętnienia rocznic. Często wykorzystują środki multimedialne, korelują działania z różnorodnych dziedzin (etnologia, poezja, film, taniec, muzyka, itp.). Projekt realizowany przez nas pokazał w naszej miejscowości, że można w sposób atrakcyjny dla dzieci, młodzieży i dorosłych zorganizować obchody związane z upamiętnieniem rocznicy historycznej dot. ruchu Solidarnościowego.”Doceniano również promocyjne aspekty pisania o różnych inicjatywach z całegoregionu. „„Warto pamiętać” to dokumentacja i forum wymiany informacji na temat cennych inicjatyw rocznicowych. Wybrano projekty interesujące i zróżnicowane pod względem form realizacji. Portal „Warto pamiętać” to dla [tytuł projektu] miejsce gościnne, stwarzające – w ramach wspólnej strony internetowej – korzystny kontekst dla wzajemnej promocji eksponowanych wydarzeń.”Obok różnorodności, ważnym elementem pozwalającym dokonać oceny Programubyło pojawienie się niezakładanych pozytywnych rezultatów projektów. Pierwszymtakim rezultatem jest zmiana sytuacji wokół nagrobka Marceliny Kulikowskiej naCmentarzu Rakowickim w Krakowie. Na początku 2010 roku zapomniany izaniedbany nagrobek Kulikowskiej był zupełnie zarośnięty. Tymczasem pooczyszczeniu go, odwiedzeniu w setną rocznicę jej śmierci i zorganizowaniu tegosamego dnia wieczornicy upamiętniającej Marcelinę Kulikowską (i na skutekzorganizowanej wokół tych wydarzeń promocji), osoba nieznana organizatorkom zFundacji Przestrzeń Kobiet zaczęła regularnie dbać o nagrobek (np. posadziła bluszczu jego podstawy). Z perspektywy zasięgu oddziaływania projektu uznać to należy zawielki sukces jego organizatorek.Drugi projekt, którego nieoczekiwane rezultaty warto w tym kontekście wyróżnić to„Marzenie o wolności. Kraków ’45” Muzeum PRL-u. Organizatorom udało się dotrzećdo specyficznej grupy rozmówców, a wśród nich osób wykluczonych, częstoosamotnionych i unieruchomionych z powodu starszego wieku i problemówzdrowotnych. Było to bardzo ważne przeżycie dla tych osób, pomogło im poczuć siępotrzebnymi. Dużą wartość przypisano też doświadczeniom tych ludzi, co było dlanich dużym wsparciem.
  22. 22. 5. PODSUMOWANIE RAPORTU – WNIOSKI I REKOMENDACJEW ostatniej części przedstawiono wnioski z ewaluacji oraz rekomendacje, które mogąokazać się przydatne na wypadek podjęcia decyzji o ponownym uruchomieniuProgramu.WnioskiOdpowiedzi na pytania ewaluacyjne prowadzą do wniosku, że zarówno pomysł jaki przebieg Programu należy uznać za udane. Pomimo problemów z pełną realizacjądwóch projektów, ogólne i szczegółowe cele Programu zostały osiągnięte.Skuteczność działań również należy ocenić wysoko. Udało się utrzymać stosunkowodużą różnorodność, jeśli chodzi o upamiętniane rocznice, formy ich upamiętnianiaoraz treści zamieszczone na blogu „Warto pamiętać”.W oczach zespołu Programu i partnerów pozytywnie kształtowała się współpracaw Programie.Poniżej przedstawiono fragmenty wypowiedzi współpracowników na temat Programu,jego realizacji i MIK. „Wspieranie przez samorząd województwa najciekawszych inicjatyw, upamiętniających ważne dla naszego regionu wydarzenia i rocznice zasługuje na szacunek i uznanie. Próba wpisania ich wszystkich w ramy jednorodnego programu „Warto pamiętać” jest pomysłem ciekawym i daje szanse na stopniowe promowanie działań zbieżnych z celami programu. Strona wartopamietac.info ma szansę stać się ważnym portalem, skupiającym najciekawsze inicjatywy i będącym źródłem informacji na temat przebiegu różnych projektów – wymaga to jednak być może większej współpracy z lokalnymi mediami, w tym z lokalnymi portalami informacyjnymi.” „Znajomość historii własnego regionu to bardzo istotna wartość, którą należy pielęgnować. Formuła programu sprzyja aktywizacji małych lokalnych organizacji i instytucji kultury – docenia lokalne inicjatywy i pomaga wypromować (małym kosztem i za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji) ważne rocznice i działania je upamiętniające.” „Upowszechnianie wiedzy o lokalnej historii naszym zdaniem jak najbardziej jest potrzebne, ponieważ przyczynia się do budowania wspólnoty i więzi lokalnych oraz wzmocnienia obywatelskiej aktywności i odpowiedzialności. Współpraca w ramach programu m.in. z organizacjami pozarządowymi wzmacnia oddolną aktywność i zaangażowanie społeczne. Program naszym zdaniem motywuje również uczestników i uczestniczki do badania i odkrywania osobistych, rodzinnych historii, związanych często z historią regionu. Jest też szansą na odkrywanie i upowszechnianie postaci, wydarzeń do tej pory nieobecnych w zbiorowej pamięci, zapomnianych czy niedocenianych, tworzących dziedzictwo kulturowe i historyczne Małopolski. Według nas największą zaletą programu jest możliwość włączenia i zaangażowania lokalnych społeczności w obchody ważnych lokalnie czy regionalnie rocznic.” „Upowszechnia informacje o realizowanym projekcie, pozwala poznać inne realizowane programy. Program „Warto pamiętać” stwarza przestrzeń wsparcia dla
  23. 23. lokalnych projektów, niejednokrotnie bardzo niszowych lub obejmujących niewielkągrupę bezpośrednich odbiorców, które inaczej nie miałyby szans na zaistnieniei realizację. Bez polityki informowania i promowania, jaką prowadzi MałopolskiInstytut Kultury, wiadomość o istnieniu takich projektów – zwłaszcza tych,realizowanych w niewielkich miejscowościach i miasteczkach, jak Brzeszcze czyAndrychów, nigdy nie trafiałaby do mieszkańców całej Małopolski, zwłaszczaKrakowa. Zwykle dostrzega się i promuje jedynie wielkie wydarzenia kulturalneprzyciągające tysiące uczestników. Tymczasem Program „Warto pamiętać” jako jedenz nielicznych daje szansę na upamiętnienie dawno zapomnianych, „drobnych”,lokalnych wydarzeń historycznych, jak choćby stulecie śmierci MarcelinyKulikowskiej.”„Publikowanie informacji o regionalnych inicjatywach pozwala dokonać oglądu całościprogramu, oraz przyczynia się do zrozumienia jego celu i idei, które mu przyświecają.Sam program to świetna inicjatywa, dająca możliwość edukacji społeczności lokalnejz zakresu historii ich małej ojczyzny oraz budująca oddolnie społeczeństwoobywatelskie. Różnorodność akcji i wydarzeń podkreśla specyfikę miejscai zamieszkującej ich społeczności. Ukazywanie tych inicjatyw to również możliwośćzapoznania się z ciekawostkami historycznymi danego regionu w jednym konkretnymi charakterystycznym miejscu – witrynie wartopamietac.info, oraz ogląd szerokiegospektrum metod i działań stosowanych do upamiętniania rocznic. Dlatego uważamy,że tworzenie programu i strony internetowej wartopamietac.info ma sens.”„Program „Warto pamiętać” to bardzo ciekawa i ważna inicjatywa, dająca możliwośćdotarcia z informacją nt. najistotniejszych wydarzeń historycznych do dużej grupyosób, w tym głównie ludzi młodych z regionu Małopolska. Daje on możliwośćprowadzenia nowatorskich i oryginalnych projektów. Realizacja tego rodzajuprogramów przyczynia się do wzrostu świadomości społeczeństwa, tutaj szczególniespołeczności lokalnych, i znacząco wpływa na ich rozwój, a pielęgnacja pamięcihistorycznej najskuteczniej wzmacnia poczucie więzi i odpowiedzialności za miejscezamieszkania jej członków. Dodatkowo strona internetowa pozwala na śledzenieposzczególnych etapów wszystkich realizowanych w danym naborze projektów, nietylko ich bezpośrednim organizatorom, ale również wszystkim uczestnikom orazosobom zainteresowanym tematyką historyczną. W trakcie trwania projektów stajesię pewnego rodzaju kompendium wiedzy na temat rocznic wydarzeń historycznychprzypadających na dany rok.”„Przyczynia się to do integracji społeczeństwa województwa małopolskiego oraz jestinspiracją do podejmowania różnorodnych inicjatyw upamiętniających wydarzeniarocznicowe na terenie Małopolski. Jest również nowoczesną formą popularyzacjiwiedzy historycznej i swoistym forum wymiany doświadczeń w zakresie pamięcihistorycznej i sposobów jej utrwalania.”„Strona internetowa programu jest dobrą formą promocji naszych działań i miejscem,gdzie na szerszym forum możemy się pochwalić naszymi osiągnięciami. Poza tymistnieje możliwość zapoznania się z działaniami innych instytucji w obrębie tegosamego programu. Dla realizatorów projektów wspólna strona jest bodźcem dowypracowywania coraz to ciekawszych form przekazywania informacji, tak aby byłyone ciekawe i chętnie czytane.Zaletą programu „Warto pamiętać” jest fakt, że można poznać inne projekty wybranedo realizacji tych samych celów i priorytetów, często bardzo od siebie różniących się
  24. 24. formą i zakresem. Ważne jest również to, że można śledzić przebieg poszczególnych projektów i jakim cieszyły się zainteresowaniem. Można również przeczytać o edycji ubiegłorocznej i szukać nowych inspiracji, inaczej jest np. w przypadku programów ministerskich, gdzie brakuje informacji o szczegółach poszczególnych projektów.” „Działania te umożliwiają zapoznanie się z niestandardowymi obchodami jubileuszy historycznych. Osoby pracujące z młodzieżą czy dorosłymi mają szanse zapoznać się z realizowanymi projektami i być może w przyszłości, twórczo zainspirować się tymi działaniami tworząc własne plany jubileuszy.” „Efemeryczne z natury „obchody” rocznicowe – dzięki ciekawym formom archiwizacji i edycji mają szansę na przedłużone „własne” życie, a najciekawsze z nich mogą dzięki tego typu promocji stać się nowym, odrębnym, wyraźnym znakiem kulturowym.” „Gratulacje dla Małopolskiego Instytutu Kultury za stworzenie przyjaznej procedury programu oraz zespołu kompetentnych i życzliwych pracowników, którzy pomagają wnioskodawcom i realizatorom. To chlubny wyjątek wśród instytucji „parasolowych”.” „Pod względem współpracy z instytucją grantodawczą [czy raczej administrującą środkami przeznaczonymi na dotacje] projekt zrealizowany przez nas w ramach programu „Warto pamiętać” oceniamy zdecydowanie najwyżej spośród wszystkich realizowanych przez nas projektów. Bardzo wysoki stopień zaufania MIK dla realizujących projekty, wsparcie i życzliwość oraz przyjazna procedura rozliczania projektów czynią program „Warto pamiętać” dobrą praktyką. Dziękujemy!” „Małopolski Instytut Kultury nie tylko stwarza wrażenie nowoczesnej, dynamicznej instytucji kultury. Współpraca w ramach realizacji projektu pokazała, że taką instytucją jest.”RekomendacjeRekomendacje dla przyszłych realizacji Programu „Warto pamiętać” i podobnychinicjatyw zostały sformułowane dzięki nabytym w toku realizacji doświadczeniom MIKoraz opiniom partnerów.Dla poprawienia jakości Programu „Warto pamiętać” rekomenduje się:  zwiększenie liczby członków zespołu na I i III etapie realizacji Programu;  doprecyzowanie zapisów umowy partnerskiej, które ułatwi egzekwowanie wszystkich zobowiązań i umożliwi w miarę potrzeby naliczanie kar umownych;  doprecyzowanie treści załącznika nr 3 „Zasady dot. stosowania logotypów” pod kątem określonych sposobów stosowania logotypu „Warto pamiętać” na różnego rodzaju drukach oraz na stronach internetowych;  przesłanie ankiety ewaluacyjnej po akceptacji sprawozdania z realizacji projektu, jednak z wymogiem odesłania przed wypłatą środków.Dla poprawienia jakości Programu oraz innych podobnych inicjatyw rekomenduje się:  podejmowanie decyzji o wprowadzeniu programu z większym wyprzedzeniem (np. pod koniec roku poprzedniego), co umożliwi wcześniejsze rozpoczęcie realizacji projektów, lepsze przygotowanie partnerów, bardziej elastyczny dobór rocznic (np. wydarzeń upamiętnianych w pierwszych miesiącach roku)
  25. 25. oraz, co kluczowe, wydłużenie czasu realizacji projektów (jak wskazywał jeden z partnerów, ograniczenie czasu realizacji do 6 miesięcy powoduje, że część inicjatyw nie może zostać zrealizowana); rekomendowane już w zeszłym roku organizowanie spotkań koordynatorów wydarzeń (ewentualnie zespołów realizujących poszczególne projekty) przed, w trakcie i po zakończeniu projektów. Umożliwiłoby to kształtowanie środowiska osób zajmujących się upamiętnianiem, wymianę doświadczeń i pomysłów, byłoby kształcące zarówno dla partnerów jak i dla MIK; położenie większego akcentu w okresie promocji Programu na możliwość upamiętniania innych niż przewiduje kanon ważnych dla pamięci lokalnej i regionalnej rocznic; regularne włączanie do zawartości bloga treści dotyczących również nieobjętych Programem, upamiętnianych lokalnie i regionalnie wydarzeń, na co ze względu na ograniczenia kadrowe w Programie nie było szans, a co może przynieść: istotny wzrost liczby odbiorców i oddziaływania promocyjnego strony oraz przyjęcie roli portalu informacyjnego o rocznicach obchodzonych w województwie; portal taki stałby się też fascynującym materiałem dla osób zainteresowanych pamięcią, upamiętnianiem i tożsamością (np. studentów i absolwentów kierunków humanistycznych, polityków i animatorów kultury i in.) do prowadzenia badań; analogicznie do zeszłego roku, zaleca się dalsze poszukiwanie metod głębszego włączania odbiorców projektów w dyskusje na ich temat, zarówno w celu promowania dobrych sposobów spędzania czasu wolnego, jak i po to, by same projekty były lepiej dostosowane do potrzeb mieszkańców, a ludzie dzielili się swoimi refleksjami (ukierunkowane m.in. na ten cel quizy i sondy okazały się mało skuteczne ze względu na ograniczenia techniczne – trzeba szukać dalej).

×