Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
W at is er mis met de Onderwerptaxonomie?
Inhoud <ul><li>Wat is een taxonomie? </li></ul><ul><li>De rol van controlled vocabularies </li></ul><ul><li>Project Antwoo...
Wat is een taxonomie?
Taxonomieën <ul><li>Tradition e l e  definiti e : </li></ul><ul><ul><li>Een hierarchisch termensysteem, oorspronkelijk geb...
Op een dag in het pizza restaurant
Het menu
Visie 1: de taxonomie pizza’s vlees geen vlees venezia calzone vegetarisch vis margherita quattro formaggi al tonno frutti...
Visie 2: de tabel
Visie 3: Objecten als feature bundles tomaten ham mozzarella tonijn ui champignons kaas gehakt salami paprika Pizza1
Visie 3: Objecten als feature bundles tomaten Pizza 2 ham mozzarella tonijn ui champignons kaas gehakt salami paprika
Visie 3: Objecten als feature bundles tomaten Pizza 3 ham mozzarella tonijn ui champignons kaas gehakt salami paprika
Conclusies uit de pizzeria <ul><li>Werken met feature bundles is prachtig, want met slechts weinig features is een object,...
De ideeën van Plato en Leibniz <ul><li>Plato: </li></ul><ul><ul><li>indentiteit </li></ul></ul><ul><ul><li>verschil </li><...
Deel van het antwoord: de taxonomie! <ul><li>De basisstructuur achter de dialoog is de  controlled vocabulary , meestal in...
De rol van controlled vocabularies Oftewel concreet: wat hebben gemeentes en andere overheden eigenlijk aan een taxonomie?
De wereld zonder taxonomie A A’ indexing engine A ape … . … . … . … . … . … . zilch A’’ document query
De wereld zonder taxonomie paardensport paard indexing engine schaken aap … . … . … . … . paard … . zijwind paard document...
 
 
 
 
 
 
Taxonomie als communicatiemiddel A A’ A A’’ document query a
Project Antwoord! en de rol van de Onderwerpsthesaurus Uitdagingen en oplossingen
Het project Antwoord! <ul><li>Consortium Gemeenteweb – CTP – Irion </li></ul><ul><li>Overall product voor alle informatiem...
Antwoord! en de Onderwerptaxonomie De uitdagingen
Uitdaging 1: verbeter transparantie Gemeente Onderwerp Burger Het is heel simpel: hfjsdl;dsl hdf hehrgh ;h;w;tgruihj %$$#$...
Uitdaging 2: verbeter communicatie Antwoord! De gemeente Telefoon Internet Inzage Balie kantoortijden 24 x 7
Uitdaging 2: verbeter communicatie Antwoord! De gemeente Telefoon Internet Inzage Balie kantoortijden 24 x 7
Het project Antwoord! Demonstraties http://www.enkhuizen.nl/?path=1126 http://demo2.gemeenteweb.nl/?path=1 http://wikihier...
 
 
 
 
 
 
 
 
Problemen bij de onderwerpsthesaurus
1.  De taxonomie als interlingua <ul><li>B urgers spreken een andere taal dan ambtenaren, en de t a xonomie zou een brug m...
Taxonomie: klassiek of modern? classification retrieval
2.  Dekking <ul><li>B urgers komen met allerlei onderwerpen bij een gemeente die niet door de taxonomie gedekt zijn; de ta...
3.  Technische problemen <ul><li>De paspoort-paradox </li></ul><ul><ul><li>burgers gebruiken vaak eenvoudige bewoordingen,...
4. Stiefdochters-probleem <ul><li>E r worden veel dochters bij meerdere moeders aangesloten bijv.zie in de tabel - in de r...
5. Termen lijken op elkaar <ul><li>Soms  lijken moederklassen (uit verschillende oma's) heel erg op elkaar bijv oorbeeld: ...
6. Overige problemen <ul><li>Onderscheid informatie- en transactieproducten niet duidelijk </li></ul><ul><li>Deeplinking (...
Conclusies en aanbevelingen <ul><li>De Onderwerptaxonomie dient herzien te worden met het oog op gebruik in retrievalsyste...
Taal Taal TEI XML
Einde
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

4 Joop Van Gent Irion

1,733 views

Published on

De taxonomie als interlingua tussen burger en ambtenaar faalt

  • Be the first to comment

4 Joop Van Gent Irion

  1. 1. W at is er mis met de Onderwerptaxonomie?
  2. 2. Inhoud <ul><li>Wat is een taxonomie? </li></ul><ul><li>De rol van controlled vocabularies </li></ul><ul><li>Project Antwoord en de rol van de Onderwerpsthesaurus </li></ul><ul><li>Problemen bij de Onderwerpsthesaurus </li></ul>
  3. 3. Wat is een taxonomie?
  4. 4. Taxonomieën <ul><li>Tradition e l e definiti e : </li></ul><ul><ul><li>Een hierarchisch termensysteem, oorspronkelijk gebaseerd op inzichten in de biologie , bedoeld om het dierenrijk in te delen </li></ul></ul><ul><ul><li>De originele relatietypes: kingdom, phylum, class, order, family, genus, and species </li></ul></ul><ul><ul><li>Iedere term komt slechts één keer voor </li></ul></ul><ul><ul><li>De klassen hebben geen overlap </li></ul></ul><ul><li>Thesaurus </li></ul><ul><ul><li>Termen kunnen meer keer voorkomen </li></ul></ul><ul><ul><li>Klassen hebben overlap </li></ul></ul><ul><ul><li>Veel meer relatietypen </li></ul></ul>
  5. 5. Op een dag in het pizza restaurant
  6. 6. Het menu
  7. 7. Visie 1: de taxonomie pizza’s vlees geen vlees venezia calzone vegetarisch vis margherita quattro formaggi al tonno frutti di mare
  8. 8. Visie 2: de tabel
  9. 9. Visie 3: Objecten als feature bundles tomaten ham mozzarella tonijn ui champignons kaas gehakt salami paprika Pizza1
  10. 10. Visie 3: Objecten als feature bundles tomaten Pizza 2 ham mozzarella tonijn ui champignons kaas gehakt salami paprika
  11. 11. Visie 3: Objecten als feature bundles tomaten Pizza 3 ham mozzarella tonijn ui champignons kaas gehakt salami paprika
  12. 12. Conclusies uit de pizzeria <ul><li>Werken met feature bundles is prachtig, want met slechts weinig features is een object, een verzameling objecten, een eigenschap of een relatie snel te duiden. </li></ul><ul><li>Maar communicatie in taal – in tegenstelling tot beeld - is lineair, en vereist daarom dat feature bundles voortdurend worden samengevat om snelle communicatie mogelijk te maken: </li></ul><ul><ul><li>Balkenende voelt zich gepiepeld door de retoriek van Bush. </li></ul></ul><ul><ul><li>Ik ben over naar groene energie. </li></ul></ul><ul><li>Dit is niet alleen het principe van natuurlijke taal, maar tevens het grondbeginsel van de dialoog tussen overheid en burger. </li></ul><ul><li>De taxonomie is dus een prima idee!! </li></ul><ul><li>Maar samenvatten van featurebundels enerzijds en het definiëren van features anderzijds lijken erg op elkaar. Daarom is het maken van taxonomieën vaak zo verwarrend....... </li></ul>
  13. 13. De ideeën van Plato en Leibniz <ul><li>Plato: </li></ul><ul><ul><li>indentiteit </li></ul></ul><ul><ul><li>verschil </li></ul></ul><ul><ul><li>beweging </li></ul></ul><ul><ul><li>stilstand </li></ul></ul><ul><ul><li>zijn </li></ul></ul><ul><li>Leibniz </li></ul><ul><ul><li>0 </li></ul></ul><ul><ul><li>1 </li></ul></ul><ul><li>www.20q.net </li></ul>
  14. 14. Deel van het antwoord: de taxonomie! <ul><li>De basisstructuur achter de dialoog is de controlled vocabulary , meestal in de vorm van een hierarchie (taxonomie of thesaurus). </li></ul><ul><li>Taxonomieën zijn beslist onvoldoende om de rijkheid van taal of de nuances in de werkelijke wereld te beschrijven, maar desondanks een uitstekende basis voor de dialoog: </li></ul><ul><ul><li>Structuur </li></ul></ul><ul><ul><li>allebei weten waar je over praat </li></ul></ul><ul><li>In de praktijk betekent dit altijd kiezen tussen twee uitersten: </li></ul><ul><ul><li>De wereld zo mooi mogelijk proberen te maken (maar de wereld is geen boom) </li></ul></ul><ul><ul><li>Zorgen voor begrijpelijkheid (maar hoe dan?) </li></ul></ul>
  15. 15. De rol van controlled vocabularies Oftewel concreet: wat hebben gemeentes en andere overheden eigenlijk aan een taxonomie?
  16. 16. De wereld zonder taxonomie A A’ indexing engine A ape … . … . … . … . … . … . zilch A’’ document query
  17. 17. De wereld zonder taxonomie paardensport paard indexing engine schaken aap … . … . … . … . paard … . zijwind paard document query
  18. 24. Taxonomie als communicatiemiddel A A’ A A’’ document query a
  19. 25. Project Antwoord! en de rol van de Onderwerpsthesaurus Uitdagingen en oplossingen
  20. 26. Het project Antwoord! <ul><li>Consortium Gemeenteweb – CTP – Irion </li></ul><ul><li>Overall product voor alle informatiemanagement in een gemeente: </li></ul><ul><ul><li>Opvraag van alle informatie, producten en diensten </li></ul></ul><ul><ul><li>Automatische E-mailafhandeling </li></ul></ul><ul><ul><li>Webassistent en Webassistent+ </li></ul></ul><ul><ul><li>FAQ’s </li></ul></ul><ul><ul><li>Automatische postsortering </li></ul></ul><ul><ul><li>Alle koppelingen met backoffice en andere overheidsinstellingen </li></ul></ul><ul><ul><li>Managementinformatie </li></ul></ul><ul><li>Joop van Gent: [email_address] </li></ul>Warning! Commercial Sheet
  21. 27. Antwoord! en de Onderwerptaxonomie De uitdagingen
  22. 28. Uitdaging 1: verbeter transparantie Gemeente Onderwerp Burger Het is heel simpel: hfjsdl;dsl hdf hehrgh ;h;w;tgruihj %$$#$% hhk jdjwdwkdkhhfio jfj; Huh?
  23. 29. Uitdaging 2: verbeter communicatie Antwoord! De gemeente Telefoon Internet Inzage Balie kantoortijden 24 x 7
  24. 30. Uitdaging 2: verbeter communicatie Antwoord! De gemeente Telefoon Internet Inzage Balie kantoortijden 24 x 7
  25. 31. Het project Antwoord! Demonstraties http://www.enkhuizen.nl/?path=1126 http://demo2.gemeenteweb.nl/?path=1 http://wikihier.irion.nl/WikiHier/index.php/Main_ Page
  26. 40. Problemen bij de onderwerpsthesaurus
  27. 41. 1. De taxonomie als interlingua <ul><li>B urgers spreken een andere taal dan ambtenaren, en de t a xonomie zou een brug moeten zijn. Maar het woordgebruik is zodanig, dat burgers het niet snappen , hetzij vanwege de woordkeuze: </li></ul><ul><ul><li>r uimtelijke ordening en infrastructuur </li></ul></ul><ul><ul><li>economische aangelegenheden </li></ul></ul><ul><ul><li>registers administratie en documenten </li></ul></ul><ul><li>hetzij vanwege de wijze van formuleren: </li></ul><ul><ul><li>opleiding werklozen, vergoeding </li></ul></ul><ul><ul><li>volmachtbewijs, omzetten oproepingskaart verkiezingen </li></ul></ul><ul><ul><li>bedrijfsverzamelgebouw, toewijzing en beheer </li></ul></ul><ul><li>De klassenbenamingen zijn verwarrend. Bijvoorbeeld: </li></ul><ul><ul><li>de moeder Geneesmiddelen en medische hulpmiddelen omvat de volgende dochters: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>a. Bedrijfsgezondheidszorg </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>b. Epidemiologie </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>c. Jeugdgezondheidszorg </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>d. Verzorgingstehuis </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>etc. </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>De indruk is dat de klasse gebruikt wordt voor alle zaken rond de zorg en dus hij zal beter gewoon Zorg kunnen heten. </li></ul></ul>
  28. 42. Taxonomie: klassiek of modern? classification retrieval
  29. 43. 2. Dekking <ul><li>B urgers komen met allerlei onderwerpen bij een gemeente die niet door de taxonomie gedekt zijn; de taxonomie moet worden uitgebreid . Voorbeelden: </li></ul><ul><ul><li>WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) </li></ul></ul><ul><ul><li>bouw- en grondverklaring </li></ul></ul><ul><ul><li>bevolkingsonderzoek </li></ul></ul><ul><ul><li>subsidie minderheden </li></ul></ul><ul><ul><li>waardebepaling WOZ (Wet Waardering Onroerende zaken) </li></ul></ul><ul><li>Maar ook hele domeinen ontbreken, bijvoorbeeld: </li></ul><ul><ul><li>dingen m.b.t. religie (zaken rond religie horen in de rijkstaxonomie bij moeders emacipatie en integratie) </li></ul></ul><ul><ul><li>financiele sector </li></ul></ul><ul><li>Soms zijn de rijksklassen te specifiek, bijvoorbeeld de moeders: </li></ul><ul><ul><li>Arbeidsomstandigheden </li></ul></ul><ul><ul><li>Arbeidstijden verlof </li></ul></ul><ul><ul><li>Arbeidsongeschikt </li></ul></ul><ul><li>maar er is geen algemenere klasse voor andere zaken rond werk beschikbaar. </li></ul>
  30. 44. 3. Technische problemen <ul><li>De paspoort-paradox </li></ul><ul><ul><li>burgers gebruiken vaak eenvoudige bewoordingen, die ambigu zijn: als iemand als trefwoord &quot;paspoort&quot; intypt, wil hij/zij waarschijnlijk een paspoort aanvragen, maar er zijn veel meer keuzes die allemaal hetzelfde trefwoord bevatten, zoals: vreemdelingenpaspoort, tweede paspoort, vluchtelingenpaspoort. Voor een burger is het dan hinderlijk dat niet de meest evidente direct kan worden gekozen. </li></ul></ul><ul><li>Codering </li></ul><ul><ul><li>In de handleiding wordt gezegd, dat om verschillende html-coderingen te vermijden “alleen tekst&quot; is toegestaan. Dit is echter niet voldoende, want diacritische tekens, zoals trema's, zijn op verschillende computers ook verschillend gecodeerd. </li></ul></ul><ul><li>Deeplinking </li></ul><ul><ul><li>(dat een burger die &quot;huurtoeslag&quot; invoert bijvoorbeeld naar de Belastingdienst wordt doorgelinkt, in plaats van een link bij de gemeente) is momenteel niet geregeld in implementatie Advies Overheid.nl </li></ul></ul>
  31. 45. 4. Stiefdochters-probleem <ul><li>E r worden veel dochters bij meerdere moeders aangesloten bijv.zie in de tabel - in de rechter kolom de dochter gehandicapten voorzieningen (WVG) en links alle moeders waar de dochter aan bijgesloten is. </li></ul><ul><li>Gemiddeld heeft iedere dochter 4 moeders. </li></ul>Oma Moeder Dochter Familie en gezin senioren gehandicapten voorzieningen (WVG) Gezondheid en zorg ziektekosten gehandicapten voorzieningen (WVG) Gezondheid en zorg handicap of lichamelijke beperkingen gehandicapten voorzieningen (WVG) Werk en inkomen arbeidsongeschikt arbeidsgehandicapt gehandicapten voorzieningen (WVG) Werk en inkomen werkloos gehandicapten voorzieningen (WVG) Werk en inkomen pensioen gehandicapten voorzieningen (WVG) Wonen (ver)bouwen en slopen gehandicapten voorzieningen (WVG) Wonen koophuizen gehandicapten voorzieningen (WVG) Wonen huren of verhuren gehandicapten voorzieningen (WVG)
  32. 46. 5. Termen lijken op elkaar <ul><li>Soms lijken moederklassen (uit verschillende oma's) heel erg op elkaar bijv oorbeeld: </li></ul><ul><ul><li>oma Gezon d heid en zorg , moeder: Calamiteiten en incidenten </li></ul></ul><ul><ul><li>oma: Openbare orde en recht : moeder: Branden calamiteiten en rampen </li></ul></ul><ul><li>Maar ook de lagere klassen hebben dit probleem: </li></ul><ul><ul><li>Wat is het verschil tussen “Nederlands paspoort&quot; en &quot;paspoort aanvragen&quot;, wellicht voor een gemeente evident, maar voor de burger niet </li></ul></ul><ul><li>Bovendien ontbreekt een beschrijving (scope node) van wat bij de Rijksthesaurusklassen hoort . Wat is bijv oorbeeld het verschil tussen de twee bovengenoemde moeders ? </li></ul>
  33. 47. 6. Overige problemen <ul><li>Onderscheid informatie- en transactieproducten niet duidelijk </li></ul><ul><li>Deeplinking (bv voor huurtoeslag naar Belastingdienst) niet geregeld in implementatie Advies Overheid.nl </li></ul><ul><li>De knopen in de taxonomie zijn nu termen (rigide), maar het zou veel handiger zijn om ze nummer te geven, en de gemeentes zelf te laten kiezen welke precieze naam ze willen gebruiken </li></ul>
  34. 48. Conclusies en aanbevelingen <ul><li>De Onderwerptaxonomie dient herzien te worden met het oog op gebruik in retrievalsystemen </li></ul><ul><li>Daarbij moeten de klassieke bibliotheekconcepten gedeeltelijk worden verlaten: </li></ul><ul><ul><li>de wereld niet aan de achterkant mooi maken </li></ul></ul><ul><ul><li>maar aan de voorkant begrijpelijk </li></ul></ul><ul><li>Aanbevelingen: </li></ul><ul><ul><li>De gebruiker moet niet vermoeid worden met de structuur </li></ul></ul><ul><ul><li>Coderingen in plaats van termen, zodat de gemeentes vrij zijn in de keuze van termen </li></ul></ul><ul><ul><li>In plaats van stiefdochters werken met feature bundels, waardoor het hele systeem veel eenvoudiger wordt en veel gemakkelijker aan te passen aan nieuwe inzichten </li></ul></ul><ul><ul><li>Verplichten of verleiden? Faciliteren! </li></ul></ul><ul><ul><li>Tip: burgerpanels betrekken bij de ontwikkeling </li></ul></ul>
  35. 49. Taal Taal TEI XML
  36. 50. Einde

×