Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Solüsyonlar (fazlası için www.tipfakultesi.org )

31,979 views

Published on

  • Be the first to comment

Solüsyonlar (fazlası için www.tipfakultesi.org )

  1. 1. Su ve Elektrolit Dengesi Bozukluğunda Kullanılan Solüsyonlar Dr. Hasan Basri Ulusoy
  2. 2. • Mol: madde miktarı/molekül ağırlığı – 58.5 gr NaCl : 1mol NaCl• Molarite: mol/litre – 58.5 gr NaCl 1 litrede çözünürse 1 mol/litre yani 1 M olur• Eküvalan (Eq): mol . maddenin değerliği – 1 mmol Na+: 1 mEq Na+ – 1 mmol Ca++: 2 mEq Ca++• % 1 lik Solüsyon: 1 litre solusyonda 10 gram madde demektir
  3. 3. % 0.9 luk sodyum klorür solüsyonu– 1 litre de 9 g NaCl icerir– NaCl nin molekul agirligi 58.5 g dir– 9 g / 58.5 g = 0.154 mol– 0.154 mol = 0.154 Eq– 0.154 Eq = 154 mEq– 154 mEq/L sodyum ve 154 mEq/L klorür içerir
  4. 4. DehidratasyonDurumlarında Kullanılan Sıvılar
  5. 5. % 0.9 luk sodyum klorür solüsyonu• 154 mEq/L sodyum ve 154 mEq/L klorür içerir• İzoosmotik bir sıvıdır
  6. 6. % 0.9 luk sodyum klorür solüsyonu• Fizyolojik serum veya salin diye adlandırılır• Ama, gerçekte fizyolojik bir sıvı değildir• Na ve Cl içeriği plazmanın epey üstündedir – Plazma yaklaşık 140 mEq Na ve 100 mEq Cl içerir – Fazla miktarda ve uzun süre fizyolojik salin verilirse hiperkloremi ve buna bağlı asidoz gelişir
  7. 7. % 0.9 luk sodyum klorür solüsyonuİzotonik dehidratasyon hallerinin tedavisiiçin tercih edilir, Özellikle:– Ca+ ve K+ gibi spesifik iyonların eksikliği yoksa– Asid-baz dengesi bozukluğu olmayan durumlarda
  8. 8. % 0.9 luk sodyum klorür solüsyonu• Klor oranı yüksek olduğu için metabolik alkaloz tedavisinde de kullanılır – Metabolik alkaloz çoğu zaman vucutta klor kaybına ve hipovolemiye bağlıdır – Hipervolemi varsa verilmez
  9. 9. % 5 lik dekstroz solüsyonu• Hipertonik dehidratasyon hallerinde• Dekstroz metabolize olur, serbest kalan su ekstraselüler ve intraselüler sıvı kompartmanındaki eksikliği tamamlar
  10. 10. Dekstroz ve Sodyum klorür Solüsyonu• %5 dekstroz ve % 0.9 sodyum klorür içerir• İzotonik değildir• Fakat dekstroz metabolize olunca izotonik olur• Dekstrozdan dolayı besleyici değeri vardır
  11. 11. %3 lük veya 5 lik sodyum klorür solüsyonu• Hipertonik solüsyondur• Hipotonik dehidratasyonda kullanılır
  12. 12. Dengeli Solüsyonlar• Vucut sıvılarının elektrolit bileşimini taklit edecek şekilde NaCl e ilave olarak diğer elektrolitleri de içeren solüsyonlardır: – Ringer – Laktatlı Ringer – İsolyte ve benzerleri
  13. 13. Ringer Solüsyonu• NaCl’e ek olarak fizyolojik konsantrasyonda K ve Ca içerir• Bir litrede: – 8.6 g sodyum klorür: 145 mEq Na ve Cl – 0.3 g potasyum klorür: 4 mEq K ve Cl – 0.33 g kalsiyum klorür: 6 mEq Ca ve Cl• Klor oranı yüksek olduğu için hafif asitleştirici etkisi vardır
  14. 14. Laktatlı Ringer Solüsyonu• Ringer solüsyonuna, asidleştirici etkisini düzeltmek için sodyum laktat eklenmiştir.• Bir litrede: – 6 g sodyum klorür: 103 mEq Na ve Cl – 0.3 g potasyum klorür: 4 mEq K ve Cl – 0.2 g kalsiyum klorür: 6 mEq Ca ve Cl – 3.1 g sodyum laktat :27.7 mEq Na ve laktat
  15. 15. Laktatlı Ringer Solüsyonu• Piyasadaki ürünlere %5 dektroz katılmıştır• Asidoz ve hipokalemi ile birlikte olan durumlarda (bazı şiddetli diyare olguları gibi) tercih edilir – Ama tek başına asidoz ve hipokalemiyi düzeltemez
  16. 16. İsolyte ve benzerleri• Magnezyum klorür ve kalevileştirici olarak sodyum sitrat ile sodyum asetat içeren modifiye ringer solüsyonudur. Bir litrede: – 5 g sodyum klorür: 85 mEq Na ve Cl – 0.75 g potasyum klorür: 10 mEq K ve Cl – 0.2 g kalsiyum klorür: 5 mEq Ca ve Cl – 0.31 g magnezyum klorür: 3mEq Mg ve Cl – 6.4 g sodyum asetat: 47 mEq Na ve asetat – 0.75 g sodyum sitrat: 8 mEq Na ve sitrat
  17. 17. Oral Rehidratasyon Sıvısı• Bebeklerde akut diyareye bağlı dehidratasyon halinde kullanılmak üzere çıkarılmış dengeli solüsyondur: – NaCl: 3.5 g/litre – NaHCO3: 2.5 g/litre – KCl: 1.5 g/litre – Glukoz: 20 g/litre
  18. 18. Potasyum EksikliğindeKullanılan Solüsyonlar
  19. 19. Hipokalemi• Hipokalemide iskelet kası, kalp kası ve düz kaslar gibi uyarılabilir hücrelerin çalışması bozulur• Aritmi, çizgili kaslarda güçsüzlük, paralitik ileus gibi önemli sonuçlara neden olabilir
  20. 20. • Hipokalemi ye hemen hemen daima intraselüler potasyum deposundaki eksiklik eşlik eder• Bundan dolayı nisbeten fazla miktarda potasyuma ihtiyaç vardır• Ancak, uygulanan potasyum hücre içine yavaş girer• Bu yüzden hızlı uygulama hiperpotasemiye neden olur
  21. 21. • İnfüzyon hızı 10 mEq/saati geçmemelidir – Hızlı infüzyon ayrıca infüzyon yerinde ağrıya ve flebite neden olabilir• EKG ve serum potasyum düzeyi takib edilmeli• Oral yolla bir defada 20 mEq den gün boyu 60 mEq den fazla verilmemelidir – Kusma ve diğer GI tahriş belirtileri sık olarak ortaya çıkar
  22. 22. • Hipokalemi tedavisinde ilk önlem mümkünse primer durumun düzeltilmesidir.• Daha sonra potasyum solüsyonları ile tedaviye geçilir• Diyareye bağlı hipokalemi oral rehidratasyon sıvıları ile önlenebilir.
  23. 23. Potasyum Klorür Solüsyonları• Kadalex: litrede 2 gr KCl (27 mEg), 50 g dextroz• Kadeks-40: %5 lik dekstroz, % 0.45 NaCl, % 0.3 KCl• %7.5 ve 22.5 oranında KCl içeren ampüller – 1 litrelik başka solüsyonlara eklenerek kullanılır
  24. 24. Darrow Solüsyonu - 4 g sodyum klorür: 60 mEq Na ve Cl – 2.7 g potasyum klorür: 35 mEq K ve Cl – 5.9 g sodyum laktat: 53 mEq Na ve laktat• Potasyum kaybı ile metabolik asidozun bir arada bulunduğu bebeklerin diyaresinde tercih edilir
  25. 25. • Ringer ve laktatlı ringer solüsyonları litrede ancak 4 mEq potasyum içerdiğinden hipokalemi tedavisinde kullanılmazlar
  26. 26. Oral Potasyum• Potasyum klorür ve glukonat• Tabletler erozyona, ülsere ve onun nedbeleşmesi sonucu stenoza neden olabilir• Solüsyon halinde kullanılmaları tavsiye edilir• Potasyum sitrat ve bikarbonat içeren efervesan tabletler de vardır• Fazla potasyum alınması sonucu karın krampı ve diyare oluşabilir• Bazı meyvelerde yüksek oranda potasyum vardır – Domates, portakal, muz
  27. 27. Hiperkalemi• Aritmiler ve diyastolde kalp durması• Kaslarda güçsüzlük, parasteziler• Gastrointestinal hipermotilite
  28. 28. Hiperkalemi Tedavisi• Kalsiyum Solüsyonu• Hipertonik Glukoz Solüsyonu + İnsulin• Sodyum bikarbonat solüsyonu• Diyaliz
  29. 29. Kalsiyum Solüsyonu• Hiperkaleminin kalp üzerindeki toksik etkilerini antagonize eder• %10 luk kalsiyum glukonat solüsyonundan 10 ml i.v verilir• EKG ve serum kalsiyum düzeyi takibi gerekir• Hasta dijitallenmişse i.v. Kalsiyum verilmesi kontrendikedir
  30. 30. Hipertonik Glukoz Solüsyonu ve İnsulin• İnsülin potasyumun hücre içine girmesini sağlar• Glukoz hem insülin salgılanmasını artırır hem de insülinin hipoglisemi yapmasını önler• %20 lik solüsyon halinde yavaş olarak (en az bir saat te) 60-100 gram glukoz verilir• 2-3 gram glukoz için 1 ünite reguler insulin s.c. ya da i.v. verilir
  31. 31. Sodyum Bikarbonat Solüsyonu• Kan PH sının yükselmesi potasyum duzeyini düşürür• Aşırı sodyum yüklenmesi ve metabolik alkaloz açısından dikkatli olunmalı
  32. 32. Periton Diyalizi ve Hemodiyaliz• Potasyum iyonunu vücuttan uzaklaştırmak için son çare olarak yapılabilir
  33. 33. Kalsiyum İyonu Eksikliğinde Kullanılan İlaçlar• Kalsiyum Glukonat – Oral, İ.M., i.v. Verilebilir – İ.M. İnjeksiyon ağrı oluşturur – İnjeksiyonluk solüsyonu %10 luktur
  34. 34. Kalsiyum Glukonat• Hızlı injeksiyon kalbin sistolde durmasına neden olabilir• EKG ve serum kalsiyum düzeyi takibi gerekir• %10 luk solüsyondan 30 ml, 1000ml lik diğer bir sıvı içinde yavaş infüzyonla da verilebilir• Hasta dijitallenmişse i.v. Kalsiyum verilmesi kontrendikedir
  35. 35. Oral Kalsiyum Preperatları• Kalsiyum glukonat, kalsiyum glukonolaktat, kalsiyum karbonat, kalsiyum glubiyonat, kalsiyum karbonat• Bu preperatlara kalsiyum absorbsiyonunu artırmak için D Vitamini de eklenebilir• Bir antasid olan kalsiyum karbonatın da kalsemiyi yükseltici etkisi vardır.
  36. 36. Hiperkalsemi Tedavisi• Furosemid + Sıvı Tedavisi• Bifosfonatlar• Glukokortikoidler• Kalsitonin• Disodyum hidrojen fosfat ve potasyum dihidrojen fosfat karışımı• Disodyum EDTA
  37. 37. Furosemid + Sıvı Tedavisi• Furosemid kalsiyum itrahını artırır• Acil tedavide kullanılır• Bu indikasyonda diüretik ve natriüretik etki yan etki sayılır, dehidratasyon ve elektrolit kaybı önlenmelidir – İzotonik sodyum klorür ile beraber verilir, bu solüsyon dehidratasyonu ve elektrolit denge bozukluğunu önler• Ototoksisite oluşmaması için infüzyon hızı 4 mg/dakikayı geçmemelidir
  38. 38. Bifosfonatlar• Tümörle ilişkili hiperkalsemi durumlarında tercih edilirler• En fazla klodronat ve pamidronat tercih edilir• İnfüzyon ile uygulanırlar• Etkileri 2-3 günden sonra ortaya çıkar
  39. 39. Glukokortikoidler• D Vitamininin barsakta etkisini antagonize ederler• Malin tümörlere bağlı hiperkalsemide indirekt etkileriyle kemikten kalsiyum rezorbsiyonunu azaltırlar• Malin tümörlere, D Hipervitaminozuna, sarkoidozise ve adrenal yetmezliğe bağlı hiperkalsemi tedavisinde yüksek dozda kullanılabilirler
  40. 40. Kalsitonin• Kemik rezorbsiyonunun arttığı hiperkalsemilerde etkilidir
  41. 41. Diyaliz• Böbrek yetmezliği bulunan hiperkalsemi durumlarında acil tedavi için hemodiyalize başvurulur
  42. 42. Hipomagnezemi de Kullanılan Solüsyonlar• Hipomagnezemi genellikle hipokalemi,hipokalsemi ve hipofosfatemi ile beraber meydana gelir• Bulantı-kusma, aritmi, konfüzyon, vertigo, ataksi, konvulziyonlar oluşabilir
  43. 43. Hipomagnezemi de Kullanılan Solüsyonlar• Magnezyum sülfat solüsyonları• i.v. infüzyon ya da İ.M. İnjeksiyon şeklinde uygulanır.• İ.M. İnjeksiyon ağrılıdır• Böbrek yetmezliğinde doz azaltılmalıdır.
  44. 44. Magnezyum Sülfat• Magnezyum Sülfat injeksiyonu eklampsi, lokal beyin ödemi ve tetanus gibi nedenlere bağlı konvülziyon durumlarında da uygulanabilir• Bronşiyal astma nöbetlerinde de faydalıdır
  45. 45. Magnezyum Sülfat• Antiaritmik olarak da kullanılır – Diğer ilaçlara cevap vermeyen tekrarlayıcı ventriküler fibrillasyonda – Torsade de Pointes aritmisinde – Dioksin zehirlenmesindeki aritmilerde (magnezyum eksikliği varsa)
  46. 46. Oral Magnezyum• Eksikliğin yeniden ortaya çıkmasını önlemek için ya da hipomagnezemi ağır değilse oral yolla magnezyum verilebilir• Fazla miktarda oral magnezyum verilirse diyare gelişir.
  47. 47. Asid-Baz DengesiBozukluklarında Kullanılan İlaçlar
  48. 48. Asidoz Durumlarının Tedavisinde Kullanılan Solüsyonlar• Sodyum Bikarbonat Solüsyonu• Sodyum Laktat Solüsyonları• Trometamin Solüsyonu
  49. 49. Sodyum Bikarbonat Solüsyonu• İzotonik sodyum bikarbonat solüsyonu %1.3 lüktür• Daha fazla bikarbonat içeren solüsyonların diğer solüsyonların içinde seyreltilerek kullanılması gerekir – Çökelme olabileceğinden kalsiyum ve magnezyum içeren solüsyonlarla karıştırılmamalıdır
  50. 50. Sodyum Bikarbonat Solüsyonu• Asidozun bikarbonat solüsyonu ile çok çabuk düzeltilmesinden sakınmak gerekir – Kanda asidoz hızla düzelirken SSS deki asidoz daha yavaş düzelir – Bu durum bilinç kaybı, konvülziyonlar, koma hatta ölüme neden olabilir
  51. 51. Sodyum Bikarbonat Solüsyonu• Bikarbonat veya benzeri solüsyonlar uygulanırken plazma K düzeyi takib edilmelidir – Plazma PH sının yükselmesi potasyumu hücre içine kaydırır – PH nın hızla yükseltilmesi ağır hipokalemiye neden olabilir
  52. 52. İzotonik Sodyum Laktat Solüsyonu• Laktat karaciğerde önce CO2 ye sonra da bikarbonata dönüşür• Saatte 300 ml den daha hızlı verilmemelidir• KC yetmezliğinde bikarbonata dönüşemez, asidoz daha da artabilir• Laktik asidoz durumlarında kullanılmamalıdır
  53. 53. Trometamin Solüsyonu• Tris-Buffer ya da THAM adıyla da bilinir• Hidrojen iyonunu bağlar• Daha çok respiratuvar asidoz olgularında tercih edilir• Oluşturduğu alkaloz nedeniyle beyin damarlarında kasılma yapar, asidoz sonucu artan kafa içi basıncını düşürür
  54. 54. Trometamin Solüsyonu• Solunumu deprese ettiğinden mekanik solunum olanaklarının olduğu koşullarda kullanılmalıdır• İnjekte edildiği vende spazm ve tromboflebit yapabilir• Böbrek yetmezliğinde kontrendikedir
  55. 55. Alkaloz Durumlarında Kullanılan Solüsyonlar• İzotonik NaCl Solüsyonu• Amonyum Klorür Solüsyonu• Arginin Hidroklorür Solüsyonu
  56. 56. İzotonik NaCl Solüsyonu• Metabolik alkaloz çoğu zaman vucutta klor kaybına ve hipovolemiye bağlıdır• Bu durumda klor içeriği ektraselüler sıvıya göre çok fazla olan izotonik NaCl solüsyonu uygulanır• Hipervolemi varsa verilmez
  57. 57. Hipokalemi ve Alkaloz• Hipokalemi sonucu alkaloz gelişebilir• Buradaki alkaloz izotonik NaCl ile düzeltilemez• Bu durum altta yatan neden düzeltilerek ya da potasyum replasmanı yapılarak düzeltilebilir
  58. 58. Amonyum Klorür’ün İzotonik Solüsyonu• Karaciğerde metabolize edilerek hidrojen oluşturur• Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde kullanılmamalıdır• Belirgin klor kaybı olan ağır alkaloz durumlarında verilir• Aşırı dozda konvülziyonlar oluşabilir
  59. 59. Amonyum Klorür• Fazla ağır olmayan durumlarda enterik- kaplı tabletler şeklinde oral yolla verilir• Bu tabletler idrar yolları infeksiyonlarının tedavisinde idrarı asitleştirmek amacıyla da kullanılabilir
  60. 60. Arginin Hidroklorür• Karaciğerde metabolize olması sonucu hidrojen iyonu oluşur• Karaciğer yetmezliğinde kullanılmamalıdır – Karaciğer koması gelişimini kolaylaştırır
  61. 61. Solüsyonlara ilaç eklenmesi• Solüsyonun bileşenleri ile ilaç arasında etkileşim olabilir (geçimsizlik)• ilaç etkisi azalabilir• Toksik etki artabilir, diğer istenmeyen etkiler oluşabilir• Enfeksiyon riski artar
  62. 62. Solüsyonlara ilaç eklenmesi• Geçimsizlik durumunda solüsyonlarda bulanıklaşma ya da çökelti meydana gelebilirse de pek çok durumda görsel bir bulgu oluşmaz
  63. 63. Solüsyonlara ilaç eklenmesi• Yalnızca sabit plazma konsantrasyonu gerekli olduğunda ya da konsantre ilaç solusyonu uygulamanın zararlı olduğu durumlarda yapılmalıdır• Bir infüzyon solüsyonuna yalnız tek bir ilaç eklenmelidir
  64. 64. Solüsyonlara ilaç eklenmesi• Kan ürünlerine, mannitol ve sodyum bikarbonat solusyonlarına normal olarak ilaç eklenmemelidir• Solüsyonlar iyice çalkalanmalı, içinde parçacık bulunmamasına dikkat edilmelidir• İnfüzyon sırasında bulanıklaşma, çökelme, kristalizasyon a dikkat edilmelidir
  65. 65. Solüsyonlara ilaç eklenmesi• Alerjen konjugatlar oluşabileceginden penisilin ve sefalosporinler gibi beta laktam antibiyotikler proteinli maddelerle karıştırılmamalıdır• Asepsiye dikkat edilmeli, infuzyon seti 24 saatten fazla kullanılmamalıdır

×