Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Kontrast Maddeler           & Allerjik Reaksiyonlar       Dr.Gürsel SAVCIUludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi
İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitler...
İçerik2 İstenmeyen sonuçlar     Toksisite: nefrotoksisite     Ekstravazasyon     DVT     Reaksiyonlar (!): Bilinçli ...
İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitler...
Kontrast madde: tanım “A medical contrast medium is a substance used to enhance the contrast of structures or fluids with...
6/87
7/87
Kontrast madde kullanımı: önemi Bilinçli kullanım     Diagnostik katkı     Maliyet     Morbidite                      ...
İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitler...
Kontrast madde: Aranan özellikler1 Organ fonksiyonu: kalıcı değişiklik oluşturmamalı Toksik olmamalı Antijenik olmamalı...
Kontrast madde: Aranan özellikler2 Vücuttan hızla ve selektif olarak atılmalı Viskozite: düşük olmalı Osmolalite: düşük...
İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitler...
Kontrast madde: Sınıflama Negatif kontrast maddeler: gazlar Pozitif kontrast maddeler     Baryum     İyotlu kontrast m...
Negatif kontrast maddeler Hava CO2: artrografi, anjiografi, gastrointestinal sistem                                     ...
Pozitif kontrast maddeler BaSO4 İyotlu kontrast maddeler                             15/87
BaSO4: kontrendikasyonlar GİS     Perforasyon: serozit, mediastinit     Tam obstrüksiyon     Toksik megakolon         ...
İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitler...
İyotlu Kontrast Maddeler Yağda eriyenler Suda erimeyenler Suda eriyenler                           18/87
İyotlu Kontrast Maddeler Yağda eriyenler     Lipiodol        HSG        Lipiodol-BT        Lenfanjiografi     Pantop...
Yağda Eriyenler İyi tolerasyon (serozal boşluklarda) İntravasküler kullanım: (!)                                        ...
İyotlu Kontrast Maddeler Suda erimeyenler: dionosil Suda eriyenler     İyonik Monomerler     Noniyonik Monomerler    ...
Suda Eriyen İyotlu Kontrast Maddeler İntravasküler kullanım     Ekskretuar ürografi     Bilgisayarlı tomografi     Anj...
İyonik Monomerler Benzoik asit türevlerinin monoasidik tuzları Katyon ve anyondan oluşur     Katyon: Na+ ve methylgluca...
Noniyonik Monomerler Katyon içermezler (osmol: %50 ) Hidroksil (OH) grupları fazla   Nefrogram ve pyelogram: Dens     ...
İyonik Dimerler İki benzen halkası Konjugasyon (Na+ ve meglumin) Viskozite: göreceli olarak fazla 3CO                  ...
Noniyonik Dimerler Solüsyonda çözünmezler Hidroksil grubu sayısı: 12 İzoosmolal               HOCH2-CHOH          HOCH2...
I/Partikül oranı İyonik monomer: 3/2 Noniyonik monomer: 3/1 İyonik dimer: 6/2 Noniyonik dimer: 6/1                    ...
Araştırmalar sürmekte İyot içeriğinin artırılması Yan etkilerin azaltılması Doku spesifik kontrast maddeler     Kan ha...
İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitler...
Osmolalite Katyon ve anyonların katkıları eşit Hiperosmolaliteye bağlı hemodinamik değişiklikler     Vazodilatasyon   ...
Osmolalite                           Osmolarite                           (mOsm/kg)Serum                       290-300İyon...
İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitler...
Atılım Böbrek fonksiyonu: normal   Böbrekler: %98   GİS mukozası ve safra: %1-2 Böbrek fonksiyonu: bozuk     GİS muko...
34/87
İçerik2 İstenmeyen sonuçlar     Toksisite: nefrotoksisite     Ekstravazasyon     DVT     Reaksiyonlar (!): Bilinçli ...
Nefrotoksisite Tanım: Cr artışı (1 mg/dl veya %25-33) Tanı     Klinik: Oligüri sık gözlenmez     Lab: İdrarda tubüler ...
Nefrotoksisite: Predispozisyon Renal yetersizlik İnsüline bağlı diyabet Yaş Multipl miyeloma (?)                      ...
ATN: Risk Faktörleri                                  ATN riski (%)Diabet                                 9Cr yüksek (>4.5...
Nefrotoksisite Maksimum verilebilir kontrast madde dozu                       5 (ml) x ağırlık (kg)               ml=    ...
İçerik2 İstenmeyen sonuçlar     Toksisite: nefrotoksisite     Ekstravazasyon     DVT     Reaksiyonlar (!): Bilinçli ...
Ekstravazasyon HOCM: "kompartman sendromu"     Cilt nekrozu ve ülserasyonlar     Noniyonik < iyonik dimer < iyonik mono...
Ekstravazasyon: Profilaksi El-ayak sırtından enjeksiyon yapılmamalı Aynı damardan sık enjeksiyon denenmemeli Metal yeri...
İçerik2 İstenmeyen sonuçlar     Toksisite: nefrotoksisite     Ekstravazasyon     DVT     Reaksiyonlar (!): Bilinçli ...
Trombotik Etki HOCM: Antitrombotik etki (+) LOCM: Antitrombotik etki (-)  tromboz Tromboz riski     Ioxaglate: %2   ...
Derin Ven Trombozu (DVT) Risk    kontrast madde konsantrasyonu     %60 konsantrasyon: %24     %40 konsantrasyon: %5 K...
İçerik2 İstenmeyen sonuçlar     Toksisite: nefrotoksisite     Ekstravazasyon     DVT     Reaksiyonlar (!): Bilinçli ...
Kontrast Madde Reaksiyonları İdiosenkratik: Laringeal ödem, şok     Hipersensitivite reaksiyonu     Doz ve konsantrasyo...
Kontrast Madde Reaksiyonları Prevalans: ~%5-12 (HOCM: %13, LOCM: %3) Klinik     Çoğu minör     Tedavi gereken: %1-2  ...
Kontrast Madde Reaksiyonları Geç reaksiyon: 1 saat-1 hafta     Bulantı, kusma, baş ağrısı, deri döküntüsü,      kaşıntı,...
Risk Faktörleri1 Genel popülasyonun %20-40`i risk altında Kemotaktik etkiler: düşkün hastalar İdiosenkratik reaksiyonla...
Risk Faktörleri2 Risk faktörleri: çoğunlukla multipl     Yaş: 20-50 yaş ~ sık (infant ve yaşlı!)     Enjeksiyon şekli  ...
Kemotaktik Yan Etkilerin Önlenmesi Kontrast gerektirmeyen yöntem seçilmeli Gerekiyorsa noniyonik kontrast seçilmeli Deh...
İdiosenkratik Yan Etkilerin Önlenmesi Kontrast madde gerektirmeyen yöntem seçilmeli Kortikoterapi: 2 ve 12 saat önce 32 ...
İçerik2 İstenmeyen sonuçlar     Toksisite: nefrotoksisite     Ekstravazasyon     DVT     Reaksiyonlar (!): Bilinçli ...
(!): Feokromasitoma İyotlu kontrast madde kullanılmamalı IV kontrast madde kullanımı: “PO” a, b blokaj IA kontrast madd...
(!): Graves Hastalığı İyotlu kontrast madde: tirotoksikozis? IV veya oral kullanım (!)                                  ...
(!): Trakeoözefagial fistül araştırılması Baryum kullanılmalı                                            57/87
(!): Diabet (metformin tedavisi) Metabolik asidoz (!)     48 saat önce metformin kesilmeli     Tekrar başlamak için Cr ...
(!): Diğer Nefrotoksik ilaçlar Metformin, siklosporin, interleukin, aminoglikozid türü antibiyotikler, sisplatin, NSAID, ...
Kontrast madde riski En iyi tetkiki isteyen hekim tarafından bilinir CR > 1.5 mg/dl (!)     İA tetkik: Cr ölçümü (son h...
İçerik2 İstenmeyen sonuçlar     Toksisite: nefrotoksisite     Ekstravazasyon     DVT     Reaksiyonlar (!): Bilinçli ...
Nefrojenik Sistemik Fibrozis (NSF) NSF: cildin skleroderma benzeri hastalığı “Nephrogenic fibrosing dermopathy” (!) Oto...
Klinik Skleroderma benzeri tablo (yüz tutulmaz)     Cilt tutulumu: Genellikle alt, bazen üst ekstremite     Kontraktürl...
NSF: Epidemiyoloji Erkek/kadın: 1/1 Yaş: 8-87 (~ 46.4) Irk: fark yok                       64/87
NSF: Etyoloji? Uygun koşullar     Gadolinium ekspojuru     Böbrek yetersizliği     Proinflamatuar durumlar           ...
Etyoloji KRY hastasında Gd ekspojuru: %3-5 NSF KRY + proinflamatuar tablolar + Gd ekspojuru Klinik tablo: 2-12 hafta so...
NSF ~ Böbrek hastalığı NSF: tüm hastalarda böbrek hastalığı (+) Ilımlı seyir sırasında ani kötüleşme (Gd) Hastalık ~ di...
NSF ~ Hiperkoagülabilite, DVT Hiperkoagülabilite: (+) Pulmoner emboli, tromboze av fistül, femoral graft trombozu, prote...
NSF ~ Cerrahi Transplantasyon cerrahisi öyküsü: %48 Dializ fistül operasyonu veya CV kateter takılması: %90             ...
NSF ~ Diğer sistemik faktörler HBV, HCV Hepatorenal sendrom Akciğer fibrozisi Metabolik asidoz İlaçlar: ACE inhibitör...
Gd Atılım   Normal böbrek fonk: t 2 saat                        1/2   KRY: t 30-120 saat           1/2 Gd: endojen met...
Gd      Gd-        Gd+ ToplamKRY   200        301 501NSF   0 (%0)   12 (%4) 12 (%2.4)                     0.1 mmol/kg   0....
NSF: Mekanizma           Tetiklenme (CF)          İnflamatuar sinyal           Yara iyileşmesi    Aberan periferal prokall...
Böbrek yetersizliği                +     Proinflamatuar durumlar                +      Gadolinium ekspojuru         Cytoki...
Patoloji İmmünolojik tetikleme     Free Gd+: İntrasellüler depolanma     Aşırı şelasyon (Zn, Cu, I): dokuda metal      ...
Tanı Derin deri biyopsisi                         76/87
Tedavi Native böbrek fonksiyonunun sağlanması (Tx) Uzun süren olgularda tam iyileşme olmayabilir                        ...
Gd: hangisini seçelim?    MR kontrast ajan seçerken en çok dikkat       edilen kriterler neler?                MOLEKÜLER ...
Kimyasal yapılar ~ stabilite                         Termodinamik stabilite                                 Ionik         ...
Diğer riskli durumlar Böbrek hastalığı (soliter böbrek, tx böbrek, böbrek tümörü) Yaş: 60+ Hipertansiyon Şeker Hastalı...
Önlemler1 Yaş>60: Cr kontrolü Böbrek fonksiyonu (!)     GFH<30 ml/dk/1.73 m2     Proinflamatuar tablo + GFH<60 ml/dk/1...
Önlemler2 Riskli hasta   MR yerine alternatif yöntemler denenmeli   Endikasyon kesin        Makrosiklik ve iyonik ajan...
Sonuç1 Makrosiklik ve iyonik ajanlar: daha emin NSF riski ~ Gd dozu Kumulatif etki: KRY hastalarında tekrarlayan küçük ...
Sonuç2 Allerji öyküsü Diabet: metformin tedavisi Grave’s hastalığı Feokromasitoma LOCM kullanımı MR kontrast maddele...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Kontrast maddeler ve_allerjik_reaksiyonlar (fazlası için www.tipfakultesi.org )

1,962 views

Published on

  • Be the first to comment

Kontrast maddeler ve_allerjik_reaksiyonlar (fazlası için www.tipfakultesi.org )

  1. 1. Kontrast Maddeler & Allerjik Reaksiyonlar Dr.Gürsel SAVCIUludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi
  2. 2. İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitleri Osmolalite Atılım 2/87
  3. 3. İçerik2 İstenmeyen sonuçlar  Toksisite: nefrotoksisite  Ekstravazasyon  DVT  Reaksiyonlar (!): Bilinçli olunması gereken durumlar MR: Kontrast Maddeleri  Nefrojenik sistemik fibrozis 3/87
  4. 4. İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitleri Osmolalite Atılım 4/87
  5. 5. Kontrast madde: tanım “A medical contrast medium is a substance used to enhance the contrast of structures or fluids within the body in medical imaging” 5/87
  6. 6. 6/87
  7. 7. 7/87
  8. 8. Kontrast madde kullanımı: önemi Bilinçli kullanım  Diagnostik katkı  Maliyet  Morbidite 8/87
  9. 9. İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitleri Osmolalite Atılım 9/87
  10. 10. Kontrast madde: Aranan özellikler1 Organ fonksiyonu: kalıcı değişiklik oluşturmamalı Toksik olmamalı Antijenik olmamalı Suda çözünmeli Stabil olmalı (ısıya karşı ve kimyasal olarak) 10/87
  11. 11. Kontrast madde: Aranan özellikler2 Vücuttan hızla ve selektif olarak atılmalı Viskozite: düşük olmalı Osmolalite: düşük olmalı Ucuz olmalı 11/87
  12. 12. İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitleri Osmolalite Atılım 12/87
  13. 13. Kontrast madde: Sınıflama Negatif kontrast maddeler: gazlar Pozitif kontrast maddeler  Baryum  İyotlu kontrast maddeler 13/87
  14. 14. Negatif kontrast maddeler Hava CO2: artrografi, anjiografi, gastrointestinal sistem 14/87
  15. 15. Pozitif kontrast maddeler BaSO4 İyotlu kontrast maddeler 15/87
  16. 16. BaSO4: kontrendikasyonlar GİS  Perforasyon: serozit, mediastinit  Tam obstrüksiyon  Toksik megakolon 16/87
  17. 17. İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitleri Osmolalite Atılım 17/87
  18. 18. İyotlu Kontrast Maddeler Yağda eriyenler Suda erimeyenler Suda eriyenler 18/87
  19. 19. İyotlu Kontrast Maddeler Yağda eriyenler  Lipiodol  HSG  Lipiodol-BT  Lenfanjiografi  Pantopaque  Myelografi (!) 19/87
  20. 20. Yağda Eriyenler İyi tolerasyon (serozal boşluklarda) İntravasküler kullanım: (!) 20/87
  21. 21. İyotlu Kontrast Maddeler Suda erimeyenler: dionosil Suda eriyenler  İyonik Monomerler  Noniyonik Monomerler  İyonik Dimerler  Noniyonik Dimerler 21/87
  22. 22. Suda Eriyen İyotlu Kontrast Maddeler İntravasküler kullanım  Ekskretuar ürografi  Bilgisayarlı tomografi  Anjiografi  Diğerleri: sistografi, üretrografi 22/87
  23. 23. İyonik Monomerler Benzoik asit türevlerinin monoasidik tuzları Katyon ve anyondan oluşur  Katyon: Na+ ve methylglucamine COO-Na / Meglumin  Na+: Dens nefrogram I I  Meglumin tuzları: Osmotik diüretik etkisi iyi HN R CO I CH3 23/87
  24. 24. Noniyonik Monomerler Katyon içermezler (osmol: %50 ) Hidroksil (OH) grupları fazla  Nefrogram ve pyelogram: Dens CH2OH  Osmotik diürez: Az CONCH  Toplayıcı sistem distansiyonu: Az I I CH2OH CH2OH CH3CHCOHN CONCH I CH2OH OH 24/87
  25. 25. İyonik Dimerler İki benzen halkası Konjugasyon (Na+ ve meglumin) Viskozite: göreceli olarak fazla 3CO CH CH3 Örnek: Ioxaglate COO-Meglumin N I I I I HOCH2HNO3 NHOCH2NOC CONHCH3 I I 25/87
  26. 26. Noniyonik Dimerler Solüsyonda çözünmezler Hidroksil grubu sayısı: 12 İzoosmolal HOCH2-CHOH HOCH2-CHOH CONHCH-CH2OH CONHCH-CH2OH I I I I HOCH2 CH2OHHOHC-CHNHCO NCOCH2CON CONHCH-CHOH I I CH2OH CH2OH CH2 CH2 26/87
  27. 27. I/Partikül oranı İyonik monomer: 3/2 Noniyonik monomer: 3/1 İyonik dimer: 6/2 Noniyonik dimer: 6/1 27/87
  28. 28. Araştırmalar sürmekte İyot içeriğinin artırılması Yan etkilerin azaltılması Doku spesifik kontrast maddeler  Kan havuzu görüntüleme  Retiküloendotelyal sistem görüntüleme  Hepatobiliyer sistem görüntüleme 28/87
  29. 29. İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitleri Osmolalite Atılım 29/87
  30. 30. Osmolalite Katyon ve anyonların katkıları eşit Hiperosmolaliteye bağlı hemodinamik değişiklikler  Vazodilatasyon  Hemodilüsyon  Endotel hasarı: vazoaktif uyarı  Eritrosit morfoloji değişiklikleri  Kan beyin bariyeri değişiklikleri 30/87
  31. 31. Osmolalite Osmolarite (mOsm/kg)Serum 290-300İyonik monomer (HOCM) 1400-2100Noniyonik monomer (LOCM) 600İyonik dimer (LOCM) 600-796Noniyonik dimer (LOCM) 300 31/87
  32. 32. İçerik1 Kontrast: tanım Kontrast madde: aranan özellikler Kontrast madde: sınıflama İyotlu kontrast maddeler: çeşitleri Osmolalite Atılım 32/87
  33. 33. Atılım Böbrek fonksiyonu: normal  Böbrekler: %98  GİS mukozası ve safra: %1-2 Böbrek fonksiyonu: bozuk  GİS mukozası ve safra: atılımı artar  24-48 saat: safra kesesi opasifikasyonu 33/87
  34. 34. 34/87
  35. 35. İçerik2 İstenmeyen sonuçlar  Toksisite: nefrotoksisite  Ekstravazasyon  DVT  Reaksiyonlar (!): Bilinçli olunması gereken durumlar MR: Kontrast Maddeleri  Nefrojenik sistemik fibrozis 35/87
  36. 36. Nefrotoksisite Tanım: Cr artışı (1 mg/dl veya %25-33) Tanı  Klinik: Oligüri sık gözlenmez  Lab: İdrarda tubüler hücre kökenli enzimler   Cr artışı  Başlangıç (1-2 gün), pik (4-7 gün), düzelme: (10-14 gün)  Radyoloji: Persistan nefrogram 36/87
  37. 37. Nefrotoksisite: Predispozisyon Renal yetersizlik İnsüline bağlı diyabet Yaş Multipl miyeloma (?) 37/87
  38. 38. ATN: Risk Faktörleri ATN riski (%)Diabet 9Cr yüksek (>4.5 mg/dl) 60Diabet + Cr yüksek (>4.5 mg/dl) 100 38/87
  39. 39. Nefrotoksisite Maksimum verilebilir kontrast madde dozu 5 (ml) x ağırlık (kg) ml= Serum Cr (mg/ml) değeri Korunma  N-acetylcysteine (PO: 2 ve 6 saat önce 2x600 mg)  NaHCO3 39/87
  40. 40. İçerik2 İstenmeyen sonuçlar  Toksisite: nefrotoksisite  Ekstravazasyon  DVT  Reaksiyonlar (!): Bilinçli olunması gereken durumlar MR: Kontrast Maddeleri  Nefrojenik sistemik fibrozis 40/87
  41. 41. Ekstravazasyon HOCM: "kompartman sendromu"  Cilt nekrozu ve ülserasyonlar  Noniyonik < iyonik dimer < iyonik monomer  Na+ < meglumin Risk faktörleri  Yaşlı hastalar, kemoterapi  Periferal venöz sistem hastalığı  Diyabet, Raynaud fenomeni, DVT 41/87
  42. 42. Ekstravazasyon: Profilaksi El-ayak sırtından enjeksiyon yapılmamalı Aynı damardan sık enjeksiyon denenmemeli Metal yerine plastik kanüller tercih edilmeli Damar-sinir-tendona yakın damar kullanılmamalı Proksimaldeki turnikeler çözülmeli Enjeksiyon sırasında enjeksiyon yeri kontrolü Ekstravazasyon varsa enjeksiyon durdurulmalı Risk (+): noniyonik tercih edilmeli 42/87
  43. 43. İçerik2 İstenmeyen sonuçlar  Toksisite: nefrotoksisite  Ekstravazasyon  DVT  Reaksiyonlar (!): Bilinçli olunması gereken durumlar MR: Kontrast Maddeleri  Nefrojenik sistemik fibrozis 43/87
  44. 44. Trombotik Etki HOCM: Antitrombotik etki (+) LOCM: Antitrombotik etki (-)  tromboz Tromboz riski  Ioxaglate: %2  Iohexol : %22 44/87
  45. 45. Derin Ven Trombozu (DVT) Risk  kontrast madde konsantrasyonu  %60 konsantrasyon: %24  %40 konsantrasyon: %5 Korunma: Venöz sistemin irrigasyonu 45/87
  46. 46. İçerik2 İstenmeyen sonuçlar  Toksisite: nefrotoksisite  Ekstravazasyon  DVT  Reaksiyonlar (!): Bilinçli olunması gereken durumlar MR: Kontrast Maddeleri  Nefrojenik sistemik fibrozis 46/87
  47. 47. Kontrast Madde Reaksiyonları İdiosenkratik: Laringeal ödem, şok  Hipersensitivite reaksiyonu  Doz ve konsantrasyondan bağımsız Nonidiosenkratik (kemotaktik): Bulantı, kusma, aritmi, pulmoner ödem, şok  Sorumlu: Fizikokimyasal etkiler  Doz ve konsantrasyona bağımlı 47/87
  48. 48. Kontrast Madde Reaksiyonları Prevalans: ~%5-12 (HOCM: %13, LOCM: %3) Klinik  Çoğu minör  Tedavi gereken: %1-2  Ciddi: HOCM~ %0.2, LOCM~ %0.04  Mortalite: 1/10.000 - 1/100.000 48/87
  49. 49. Kontrast Madde Reaksiyonları Geç reaksiyon: 1 saat-1 hafta  Bulantı, kusma, baş ağrısı, deri döküntüsü, kaşıntı, ateş Mekanizma (?)  Hipersensitivite reaksiyonu  Risk faktörleri: allerji öyküsü  Interleukin-2 (IL-2) tedavisinde sık 49/87
  50. 50. Risk Faktörleri1 Genel popülasyonun %20-40`i risk altında Kemotaktik etkiler: düşkün hastalar İdiosenkratik reaksiyonlar: allerji öyküsü  Allerjik bünye (x2), astma (x5), kontrast allerji öyküsü (x3-8)  “Kortikoterapi + noniyonik”: risk 10 kat az 50/87
  51. 51. Risk Faktörleri2 Risk faktörleri: çoğunlukla multipl  Yaş: 20-50 yaş ~ sık (infant ve yaşlı!)  Enjeksiyon şekli  İA < İV  Bolus < drip infüzyon  Diğer: Azotemi, diyabet, orak hücreli anemi, anksiyete, feokromasitoma, dehidratasyon 51/87
  52. 52. Kemotaktik Yan Etkilerin Önlenmesi Kontrast gerektirmeyen yöntem seçilmeli Gerekiyorsa noniyonik kontrast seçilmeli Dehidratasyon önlenmeli Feokromasitoma: a-reseptör blokeri 52/87
  53. 53. İdiosenkratik Yan Etkilerin Önlenmesi Kontrast madde gerektirmeyen yöntem seçilmeli Kortikoterapi: 2 ve 12 saat önce 32 mg prednizolon  Kortikoterapiye ait yan etkiler (!!!) 53/87
  54. 54. İçerik2 İstenmeyen sonuçlar  Toksisite: nefrotoksisite  Ekstravazasyon  DVT  Reaksiyonlar (!): Bilinçli olunması gereken durumlar MR: Kontrast Maddeleri  Nefrojenik sistemik fibrozis 54/87
  55. 55. (!): Feokromasitoma İyotlu kontrast madde kullanılmamalı IV kontrast madde kullanımı: “PO” a, b blokaj IA kontrast madde kullanımı: “IV + PO” a, b blokajı 55/87
  56. 56. (!): Graves Hastalığı İyotlu kontrast madde: tirotoksikozis? IV veya oral kullanım (!) COO- Endokrinolog izlemi I I HN R CO I CH3 56/87
  57. 57. (!): Trakeoözefagial fistül araştırılması Baryum kullanılmalı 57/87
  58. 58. (!): Diabet (metformin tedavisi) Metabolik asidoz (!)  48 saat önce metformin kesilmeli  Tekrar başlamak için Cr ölçümü yapılmalı 58/87
  59. 59. (!): Diğer Nefrotoksik ilaçlar Metformin, siklosporin, interleukin, aminoglikozid türü antibiyotikler, sisplatin, NSAID, hidralazin 59/87
  60. 60. Kontrast madde riski En iyi tetkiki isteyen hekim tarafından bilinir CR > 1.5 mg/dl (!)  İA tetkik: Cr ölçümü (son hafta)  İV tetkik: rutin serum Cr ölçümü gerekmez  Renal hastalık, diabet, proteinüri, renal cerrahi öyküsü, Gut hastalığı, konjestif kalp yetersizliği sorgulanmalı 60/87
  61. 61. İçerik2 İstenmeyen sonuçlar  Toksisite: nefrotoksisite  Ekstravazasyon  DVT  Reaksiyonlar (!): Bilinçli olunması gereken durumlar MR: Kontrast Maddeleri  Nefrojenik sistemik fibrozis 61/87
  62. 62. Nefrojenik Sistemik Fibrozis (NSF) NSF: cildin skleroderma benzeri hastalığı “Nephrogenic fibrosing dermopathy” (!) Otopsi: Sistemik 62/87
  63. 63. Klinik Skleroderma benzeri tablo (yüz tutulmaz)  Cilt tutulumu: Genellikle alt, bazen üst ekstremite  Kontraktürler  Dayanılmaz ağrı  Morbidite, bazen mortalite 63/87
  64. 64. NSF: Epidemiyoloji Erkek/kadın: 1/1 Yaş: 8-87 (~ 46.4) Irk: fark yok 64/87
  65. 65. NSF: Etyoloji? Uygun koşullar  Gadolinium ekspojuru  Böbrek yetersizliği  Proinflamatuar durumlar 65/87
  66. 66. Etyoloji KRY hastasında Gd ekspojuru: %3-5 NSF KRY + proinflamatuar tablolar + Gd ekspojuru Klinik tablo: 2-12 hafta sonra 66/87
  67. 67. NSF ~ Böbrek hastalığı NSF: tüm hastalarda böbrek hastalığı (+) Ilımlı seyir sırasında ani kötüleşme (Gd) Hastalık ~ dializ  %90 dializ hastası (%10 dializ hastası değil)  Bazı hastalar yıllardır dializ almakta  Her dializ hastasında NSF gelişmiyor  Dializ tekniği, ürün: ilişki yok “Native” böbrek fonksiyonu sağlanması (Tx): iyileşme tipik 67/87
  68. 68. NSF ~ Hiperkoagülabilite, DVT Hiperkoagülabilite: (+) Pulmoner emboli, tromboze av fistül, femoral graft trombozu, protein S ve C eksikliği: (+) 68/87
  69. 69. NSF ~ Cerrahi Transplantasyon cerrahisi öyküsü: %48 Dializ fistül operasyonu veya CV kateter takılması: %90 69/87
  70. 70. NSF ~ Diğer sistemik faktörler HBV, HCV Hepatorenal sendrom Akciğer fibrozisi Metabolik asidoz İlaçlar: ACE inhibitörleri, eritropoietin tedavisi 70/87
  71. 71. Gd Atılım  Normal böbrek fonk: t 2 saat 1/2  KRY: t 30-120 saat 1/2 Gd: endojen metal veya asitlerle transmetalleşme sonucu “free Gd+” oluşur 71/87
  72. 72. Gd Gd- Gd+ ToplamKRY 200 301 501NSF 0 (%0) 12 (%4) 12 (%2.4) 0.1 mmol/kg 0.2 mmol/kg 94 207 0 (%0) 12 (%5.8) 72/87
  73. 73. NSF: Mekanizma Tetiklenme (CF) İnflamatuar sinyal Yara iyileşmesi Aberan periferal prokallagen ve matriks depolanması* *uygunsuz ve kontrolsüz 73/87
  74. 74. Böbrek yetersizliği + Proinflamatuar durumlar + Gadolinium ekspojuru Cytokine salınımı CF salınımı Cilt-eklem inflamasyonuCF, GH, neoantijenik faktör salınımı Fibrozis 74/87
  75. 75. Patoloji İmmünolojik tetikleme  Free Gd+: İntrasellüler depolanma  Aşırı şelasyon (Zn, Cu, I): dokuda metal dengesinin bozulması 75/87
  76. 76. Tanı Derin deri biyopsisi 76/87
  77. 77. Tedavi Native böbrek fonksiyonunun sağlanması (Tx) Uzun süren olgularda tam iyileşme olmayabilir 77/87
  78. 78. Gd: hangisini seçelim?  MR kontrast ajan seçerken en çok dikkat edilen kriterler neler? MOLEKÜLER YAPI? IN VITRO TOKSİSİTE?KOMPLEKSİN DAYANIKLILIĞI? GÖRÜNTÜ KALİTESİ? ? FİYATI? KONSANTRASYON? NSF RİSKİ? ŞELATIN CİNSİ? Gd3+ TRANSMETALASYON RİSKİ? RELAKSİVİTE? ATILIŞ YOLU? ONAYLI YAŞ ve ENDİKASYON PROFİLİ? HASTANIN RİSK DURUMU? TANI ETKİNLİĞİ? 78/87
  79. 79. Kimyasal yapılar ~ stabilite Termodinamik stabilite Ionik Gadopentetate Gadobenate Gadoteric acid Gadoxetic acid Kinetik stabiliteLineer Makrosiklik Gadodiamid Gadobutrol Gadoversetamide 79/87 Nonionik
  80. 80. Diğer riskli durumlar Böbrek hastalığı (soliter böbrek, tx böbrek, böbrek tümörü) Yaş: 60+ Hipertansiyon Şeker Hastalığı Ciddi karaciğer hastalığı, tx 80/87
  81. 81. Önlemler1 Yaş>60: Cr kontrolü Böbrek fonksiyonu (!)  GFH<30 ml/dk/1.73 m2  Proinflamatuar tablo + GFH<60 ml/dk/1.73 m2 KRY: “klinisyen” ve hastanın bilgilendirilmesi 81/87
  82. 82. Önlemler2 Riskli hasta  MR yerine alternatif yöntemler denenmeli  Endikasyon kesin  Makrosiklik ve iyonik ajanlar tercih edilmeli  Yoksa Cr kontrolü  Gd dozu: düşük olmalı 82/87
  83. 83. Sonuç1 Makrosiklik ve iyonik ajanlar: daha emin NSF riski ~ Gd dozu Kumulatif etki: KRY hastalarında tekrarlayan küçük doz sonrası NSF gelişimi 83/87
  84. 84. Sonuç2 Allerji öyküsü Diabet: metformin tedavisi Grave’s hastalığı Feokromasitoma LOCM kullanımı MR kontrast maddeleri ve KRY ~ NSF 84/87

×