Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Döküntülü hastalıklar(fazlası için www.tipfakultesi.org)

  • Login to see the comments

Döküntülü hastalıklar(fazlası için www.tipfakultesi.org)

  1. 1. 1 Döküntülü Hastalıklar Yard. Doç. Dr. Selim ÖNCEL
  2. 2. 2 KIZAMIK
  3. 3. Kızamık • Yüksek derecede bulaşıcı akut bir viral enfeksiyon • Birinci hastalık • İlk kez 7. yy.’da tarif edilmiş. • Aşı çağından önce neredeyse bütün çocuklar kızamık geçirmekteydi. • Ekonomik yönden gelişmekte olan ülkelerde yaygın ve sıklıkla ölümcül
  4. 4. Kızamık Virüsü • Bir paramiksovirüs (RNA), genus Morbillivirus • Hemaglütinin  Önemli yüzey antijeni • Tek antijenik tipi var. • Isı ve ışık ile hemen tahrip olur. • Havada veya eşyanın yüzeyinde iki saatten az bir süre canlı kalabilir.
  5. 5. Patojenez • Virüs solunum salgıları ile bulaşır. • Nazofarenkste ve bölgesel lenf düğümlerinde çoğalır. • Hasta ile temastan 2-3 gün sonra primer viremi ile retiküloendotelyal sisteme (RES) gidiş • RES’te çoğalma • Hasta ile temastan 5-7 gün sonra sekonder viremi ve dokulara yayılım
  6. 6. Klinik Özellikler • Kuluçka süresi: 10-12 gün • Prodrom − 2-4 gün sürer − Basamaklı olarak yükselen ateş (40,5 °C) − Öksürük, burun akıntısı, konjonktivit − Koplik lekeleri • Bir çeşit enantem • Döküntüden 1-2 gün önce – 1-2 gün sonra • Kızamık için patognomonik
  7. 7. Klinik Özellikler • Döküntü − Prodrom başlangıcından 2-4, hastayla temastan 14 gün sonra − Beş-altı gün devam eder. − Saç çizgisinden başlayıp yüze boyuna geçer, daha sonra aşağıya ve dışa doğru yayılarak ellere ve ayaklara ulaşır − Makülopapül, zamanla birleşirler. − “Geldikleri gibi giderler”
  8. 8. Komplikasyonlar • Komplikasyon oranı: %30 • Beş yaşından küçüklerde, 20 yaşından büyüklerde komplikasyonlar daha sık Komplikasyon Bildirilme Oranı İshal 8 Otitis medya 7 Pnömoni 6 Ansefalit 0,1 Konvülsiyon 0.6-0.7 Ölüm 0.2 Yüzde Pnömoni Hastanede tedavi Yaş grubu (yıl)
  9. 9. Komplikasyonlar • En sık komplikasyon: İshal • En sık ölüme yol açan komplikasyon: Pnömoni
  10. 10. Komplikasyonlar • Akut ansefalit − Döküntünün başlangıcından 6 (1-15) gün sonra − Ateş, baş ağrısı, kusma, ense sertliği, menenks iritasyon bulguları, uyuklama, konvülsiyon, koma − Beyin-omurilik sıvısında (BOS) pleositoz, yüksek protein − Vaka fatalite oranı: %15 − Nörolojik sekel oranı: %25 • Ölüm − Tüm hastalarda en sık nedeni (%60) pnömoni − Çocuklarda pnömoni, erişkinlerde akut ansefalit
  11. 11. Komplikasyonlar • Subakut sklerozan panansefalit (SSPA) − Beyinde persistan kızamık virüsü enfeksiyonu − Kızamıktan 7 yıl (1 ay – 27 yıl) sonra − Oran: 5-10/1 000 000 − Sinsi başlangıç  davranışsal ve bilişsel işlevlerin azalması  ataksi  myoklonik nöbetler  ölüm • Gebelerde kızamık − Prematür eylem − Spontan abortus − Düşük doğum ağırlıklı bebekler
  12. 12. Komplikasyonlar • Atipik kızamık − İnaktive (“ölü”) aşı olanlarda görülür. − İnaktive aşı koruyucu değildir, sadece aşılananı virüs antijenlerine duyarlı kılar. − Kızamık enfeksiyonu ile birlikte aşırıduyarlık poliseroziti gelişir (ateş, pnömoni, plevral efüzyon, ödem) − Makülopapüler, peteşiyal, ürtikaryal, purpurik, veziküler döküntü − Önce el ve ayak bileklerinde başlar. − Canlı aşı ile önlenebilir. Canlı aşıyı takiben vahşi virüs enfeksiyonu ile oluşandan daha hafif bir klinik tablo görülebilir.
  13. 13. Komplikasyonlar • Modifiye kızamık − Hatalıkla karşılaşma sonrasında profilaktik İg alanlarda ve annesinden kendisine az da olsa antikor geçişi gerçekleşmiş küçük bebeklerde ve aşılı bireylerde − Enkübasyon dönemi uzun − Prodrom hafif − Döküntüler seyrek ve kısa sürede iyileşir
  14. 14. Komplikasyonlar • Hemorajik kızamık − Yüksek ateş (41 °C) − Konvülsiyon − Deliriyum − Solunum sıkıntısı − Deri ve mukoza kanamaları • Bağışıklık yetmezliği olan kişide kızamık − Daha şiddetli − Daha uzun − Lösemi, lenfoma, EBYS − Hastalar virüsü haftalarca çıkarabilirler.
  15. 15. Komplikasyonlar • Ekonomik yönden gelişmekte olan ülkelerde kızamık − Bir yaşın altında çok sık − Malnütisyonlu, özellikle A vitamini eksikliği olan çocuklarda daha şiddetli − Komplikasyon olarak ishal, dehidratasyon, stomatit, beslenememe ve bakteriyel enfeksiyonlar − Vaka fatalite oranı: ~%25 − Afrika’da önde gelen körlük nedenlerinden biri
  16. 16. Kızamığın Laboratuar Tanısı • Virüs izolasyonu rutin olarak önerilmez. • Nazofarenks sürüntüsü, idrar • İgM, döküntünün başlangıcından 72 saat sonrasından en az 28 gün sonrasına kadar saptanabilir (tek numune). • On-30 gün arayla alınan iki numunede anlamlı İgG artışı
  17. 17. Kızamık Epidemiyolojisi • Rezervuar  İnsan • Asemptomatik taşıyıcı yok. • Geçiş  Hava yolu ile • En sık kışın ve ilkbaharda • Bulaşıcılık  Döküntülerin başlamasından 4 gün önce – 4 gün sonra • Bulaşıcılık oranı  Duyarlı kişilerde %90
  18. 18. Kızamık Aşısı • 1954 John Enders tarafından virüsün keşfi. • 1963 Ölü ve atenüe aşılar • 1965 Schwarz suşu • 1967 Atenüe aşı piyasadan çekildi. • 1968 Edmonton-Enders suşu • 1989 İki dozlu şema Kızamık – ABD, 1950-2004 Yıllar Aşının Lisans Alması • Canlı virüs • Etkililik: %95 (%90-%98) • Bağışıklık: Vahşi virüsten daha düşük, ama yaşam boyu • Şema: İki doz (%99 etkililik oranı, ilk doz bir yaşından önce verilirse) • Mümkünse KKK veya KKKV olarak verilmeli
  19. 19. Neden İkinci Doz? • Tek doz aşıya yanıtsızlık  %2-%5 • Neden: Mevcut antikor, bozuk aşı, yanlış kayıtlar • Yanıtsızların çoğu ikinci doz aşıya yanıt verirler. İkinci doz, bazı kişilerin antikor titrelerini yükseltebilir.
  20. 20. Kızamık (KKK) Aşısı ve Kullanımı • On iki ayı geçen tüm çocuklar • Duyarlı bütün erişkinler • İlk doz ilk doğum gününde veya sonrasında yapılmalı • İlk doğum gününden önce yapılmış aşılar yapılmamış sayılmalı • İkinci doz ilk dozdan >4 hafta sonra veya 4-6 yaşında yapılmalı • Aşıla(n)mak için antikor bakmaya gerek yok.
  21. 21. Kızamık (KKK) Aşısı ve Kullanımı • Kızamık için risk altındaki yetişkinler: − Üniversite öğrencileri − Sağlık çalışanları − Uluslararası seyahat edenler • Bir sağlık kuruluşunda çalışan herkes kızamığa ve kızamıkçığa bağışık olmalıdır. • Kimlere ikinci aşı yapılmalı? − İlk aşısını ilk doğum gününden önce olanlar − Ölü aşı ile aşılananlar − Ölü aşı olup 4 aydan kısa bir süre sonra canlı aşı olanlar − 1968’den önce bilinmeyen bir aşıyla aşılananlar
  22. 22. Profilaksi • KKK aşısı − Hasta ile temasından sonraki 72 saat içinde yapılırsa duyarlı kişileri korur. • İg − İmmünosüprese hastalar ve bir yaşından küçük bebekler için önerilir. − Hasta ile temastan sonraki 6 gün içinde yapılmalı (immünokompetanlar için 0,25 mL/kg, immünosüpreseler için 0,5 mL/kg) (maksimum 15 mL). − Aşı yapılması için İg yapılmasından sonra 5 ay geçmeli.
  23. 23. KKK Aşısının Yan Etkileri • Yan etkiler -alerjik reaksiyonlar hariç-, hafif bir kızamık enfeksiyonunun parçalarıdır. • Aşılamadan 5-12 gün sonra ortaya çıkarlar. • Aşılanmış veya hastalığı geçirmiş kişide görülmezler. • Yan etkiler arasında otizm yoktur. • Ateş  %5-%15 (en sık) − 7-12 gün sonra − 39,5 ºC − 1-2 gün sürer • Döküntü  %5 − 7-10 gün sonra • Eklem yakınmaları  %25 − Kızamıkçık aşısına bağlı, kadınlarda • Trombositopeni  <1/30 000 doz − İki ay içinde − Gerçek enfeksiyonda risk daha fazla • Parotit  Nadir − Kabakulak aşısına bağlı • Sağırlık  Nadir • Ansefalopati  <1/1 000 000
  24. 24. KKK Aşısı Kontrendikasyonları • Aşı bileşenlerinden birine karşı veya KKK aşılamasından sonra gelişmiş şiddetli reaksiyon • Gebelik − Aşılandıktan 4 hafta sonrasına kadar gebe kalınmamalı • Bağışıklık yetmezliği • Orta veya ağır şiddetli hastalık • Yakın zamanda kan ürünü verilmesi
  25. 25. KKK Aşısı Kontrendikasyonları • Yumurta alerjisi − Kızamık ve kabakulak aşıları tavuk embryosu fibroblast kültüründe hazırlanır. − Bunlara karşı oluşan alerjik reaksiyonlar yumurta antijenlerine karşı değil, jelatine karşıdır. − Yumurta alerjisi olanlara önceden deri testi yapmadan – prediktif değil- güvenle aşı yapılabilir. • Asemptomatik veya hafifçe semptomatik “HIV” enfeksiyonu kontrendikasyon değildir. • Lösemi tedavisinin bitiminden 3 ay sonra aşı yapılabilir. • Emzirme, bir kontrendikasyon değildir.
  26. 26. KKK Aşısı Kontrendikasyonları • PPD ve KKK aşısı − PPD ile KKK aynı anda yapılabilir. − PPD önce yapılmışsa KKK aşısı, PPD’nin okunduğu gün yapılabilir. − KKK aşısı önce yapılmışsa PPD >4 hafta ertelenmelidir. • Steroid tedavisi ve KKK aşısı − Steroid dozajı <2 mg/kg/gün veya <20 mg/kg/gün prednizon − Süre <14 gün − Fizyolojik dozajda idame tedavisi − Günaşırı tedavi − Topikal, aerosol, intraartiküler, intrabursal, intratendonal enjeksiyonlar KKK AŞISI YAPILABİLİR!
  27. 27. Aşının Saklanması ve Nakli • KKK aşısı 2-8 ºC’de saklanmalıdır. • Aşı dondurulabilir. • Çözücü buzdolabında veya oda sıcaklığında saklanabilir. • Karıştırılmasından sonra 8 saat içinde kullanılmalıdır. • KKKV aşısı <-15 ºC’de saklanmalıdır. • Karıştırılmasından sonra 30’ içinde kullanılmalıdır.
  28. 28. 28 KIZAMIKÇIK
  29. 29. Kızamıkçık • Rubella (Lat.)= Küçük kırmızı, kırmızıcık • Üçüncü hastalık • Kızamığın bir çeşidi olarak düşünülüyordu. • 1814’te ayrı bir hastalık olarak tarif edildi  “Alman kızamığı” • Avusturyalı göz hekimi Gregg, 1941’de konjenital rubella sendromunu tanımladı.
  30. 30. Rubella Virüsü • 1962 Parkman ve Weller • Bir togavirüs (RNA), genus Rubivirus • Tek antijenik tip • Kimyasallarla, UV ışıkla, ısıyla ve düşük pH’da ve amantadinler hızla tahrip olur.
  31. 31. Patojenez • Solunum yolu salgıları ile bulaşır. • Nazofarenkste ve bölgesel lenf düğümlerinde çoğalma • Virüsün vücuda girişinden 5-7 gün sonra viremi • Fötüs, bu viremi sırasında enfekte olur. • Hem hücre harabiyeti olur hem de mitoz bölünme durur.
  32. 32. Klinik Özellikler • Edinilmiş rubella − Enkübasyon dönemi: 14 (12-23) gün − Enfeksiyonların yarısı subklinik veya asemptomatiktir. − Çocuklarda prodrom görülmesi nadirdir. − Büyük çocuklarda ve erişkinlerde 1-5 gün süren ve düşük ateş, halsizlik, lenfadenopati ve ÜSYE bulguları ile giden bir prodrom − Virüsün alınmasından 14-17 gün sonra makülopapüler döküntü
  33. 33. Klinik Özellikler • Döküntüler baştan başlar, kızamık döküntüsü gibi yayılır. • Kızamık döküntüsünden daha soluktur ve birleşmez. • Yaklaşık üç gün sürer, kaşıntılıdır, sıcak banyodan ya da duştan sonra belirginleşir. • Lenfadenopati ikinci haftada başlayıp haftalar sürebilir. • Posterior servikal, suboksipital • Artralji, artrit erişkinlerde çok sık • Konjonktivit, testalji, orşit • Yumuşak damakta Forschheimer lekeleri  Diyagnostik değil
  34. 34. Rubella Komplikasyonları • Sık değil, erişkinlerde daha sık • Artrit/artralji − El parmakları, el bileği, diz − Döküntü ile hemen hemen aynı zamanda − Bir aya kadar sürebilir. • Ansefalit − Erişkinlerde, özellikle kadınlarda − Mortalite: 0-%50 − Progresif panansefalit  Nadir • Hemorajik komplikasyonlar − Çocuklarda daha sık − Trombositopeniye ve damar harabiyetine bağlı − Genellikle trombositopenik purpura şeklinde − MSS, GİS, intrarenal kanamalar − Aylar sürebilir. − Hastaların çoğu, iyileşir. Artralji/artrit Erişkin kadın Çocuk %70 Nadir Trombositopenik purpura 1/3 000 Ansefalit 1/6 000 Nörit Nadir Orşit Nadir
  35. 35. Konjenital Rubella Sendromu • Fötal enfeksiyon tüm gebelik boyunca olabilir. • İlk trimestrde enfekte olan fötüslerin %85’i hastalıktan etkilenirler. • Son trimestrde defekt riski normal bir gebeliktekiyle aynıdır. • Bütün organları etkileyebilir. • Fötüsü öldürebilir veya prematür eyleme yol açabilir. • Fötüste yaptığı hasarın derecesi jestasyon yaşı ile ilişkilidir. • Hemaglütinasyon inhibisyon titreleri düşük, nötralizan antikor titreleri yüksektir. • Reenfeksiyon mümkündür. • Bazı çocuklarda hücresel bağışıklık azalır.
  36. 36. Konjenital Rubella Sendromu • Sağırlık − Özellikle dördüncü aydan sonra tek bulgu olabilir. • Göz defektleri − Katarakt − Glokom − Retinopati − Mikroftalmi • Kalp defektleri − PDA − VSD − Pulmoner stenoz − Aort koarktasyonu • Nörolojik anomaliler − Mikrosefali − Mental retardasyon − Progresif ansefalopati • DM − Fötal enfeksiyondan iki-dört yıl sonra • Sağırlık • Katarakt • Kalp defektleri • Mikrosefali • Mental retardasyon • Kemik değişiklikleri • Karaciğer ve dalak hasarı
  37. 37. Laboratuar Tanısı • Burundan, kandan, boğazdan, idrardan ve BOS’tan virüs izole edilebilir. • Rubella-İgM antikoru pozitifliği • Rubella-İgG antikorunun anlamlı artışı
  38. 38. Epidemiyoloji • Rezervuar: İnsan • Kronik taşıyıcılık yok. • Geçiş: Damlacık bulaşı • En sık kışın ve ilkbaharda • Orta derecede bulaşkan • Döküntünün çıkmasından 7 gün önce – 5-7 gün sonra • Konjenital rubella sendromlu bebekler, virüsü bir yıl kadar çevrelerine yayabilirler.
  39. 39. Rubella Aşısı • Canlı aşı • İnsan embryosu fibroblast kültürü kökenlidir; yumurta proteini içermez. • Aşı virüsü, emzirme dışında bir yolla bulaşmaz. • Tek rubella içeren aşı yerine KKK aşısı tercih edilmelidir. • Etkililik oranı: %95 (%90-%97) • Bağışıklık süresi: Yaşam boyu • Kızamıkçık ve kabakulak aşıları için ikinci dozun gerekli olup olmadığı bilinmiyor. • Endikasyonları ve şema (KKK) kızamık aşısı ile aynı; doğurganlık çağındaki kadınlara özel önem verilmeli. • Bazen aşılananlarda rubella İgG negatif bulunur. Bu kişilere bir doz KKK aşısı yapır. Seroloji kontrolüne gerek yoktur. • Ne rubella aşısı ne de İg profilakside etkilidir; ama virüsle karşılaştıktan sonra aşılanmanın bir zararı olmaz!
  40. 40. Rubella (KKK) Aşısının Yan Etkileri •En sık  Ateş, lenfadenopati, artralji •Yan etkiler sadece duyarlı kişilerde -daha çok kadınlarda- görülür. •Rubella aşısı artropatisi −Erişkin kadınların %25’inde −Yüzde 10’unda artrit benzeri semptomlar −Aşılamadan 1-3 hafta sonra ortaya çıkar, 1 gün – 3 hafta sürer. •Ateş  %5-%15 •Döküntü  %5 •Eklem bulguları  %25 •Trombositopeni  <1/30 000 •Parotit  Nadir •Sağırlık  Nadir •Ansefalopati  1/1 000 000
  41. 41. Kontrendikasyonlar • Emzirme kontrendikasyon değildir. • Dört hafta içinde gebe kalmaya niyeti olan kadınlar aşılanmaz. • Aşı virüsünün konjenital rubella ile ilişkili olduğu saptanmamıştır. • 1971-1989 yıllarında yanlışlıkla aşılanan 321 gebeden doğan 324 bebekte %1-%2 subklinik rubella saptandı; hiçbirinde konjenital rubella sendromu yoktu. • Gebelikte rubella aşısı, gebeliği sonlandırmak için bir neden olmamalıdır. • İdeal olarak tüm hastane personeli, rubellaya bağışık olmalıdır.
  42. 42. 42 KIZIL
  43. 43. Kızıl • Eski metinlerde “scarlatina” olarak geçer. • A grubu ß-hemolitik streptokokun (AGBHS) meydana getirdiği eksotoksin aracılı hastalıklardan (büllöz impetigo, streptokoksik toksik şok sendromu gibi) biri
  44. 44. Fizyopatoloji • AGBHS Genellikle tonsillerde ve farenkste yerleşir; ancak deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarından, cerrahi yaralardan (cerrahi kızıl) ve uterus yerleşimli enfeksiyonlardan (puerperal kızıl) sonra da kızıl gelişebilir. • Neden: Eritrojenik toksin
  45. 45. Sıklık • “Beta” farenjitlerinin %10’undan azında • Bulaşma hastalardan veya taşıyıcılardan damlacık enfeksiyonu ile • Kalabalık ortamlarda sıklık artar.
  46. 46. Morbidite - Mortalite • Genellikle selim bir seyir izler. • Morbidite veya mortalite süpüratif (peritonsiller apse, sinüzit, bronkopnömoni, menenjit vd.) ve immün aracılı (romatizmal ateş, akut glomerülonefrit) komplikasyonlar nedeniyle meydana gelir. • Akut bir streptokok enfeksiyonu tedavi edilmezse akut romatizmal ateş gelişme olasılığı epidemilerde %3, endemilerde  % 0,3 • Enfeksiyona neden olan AGBHS’nin nefritojenik bir suşuysa glomerülonefrit gelişme olasılığı  %10-15
  47. 47. Cinsiyet ve Yaş • Erkek = Kız • En sık görüldüğü yaşlar: 4-8 • On yaşındaki çocukların %80’i streptokokların pirojenik eksotoksinlerine karşı bağışık • Kızıl iki yaşından önce nadir  Maternal antieksotoksin antikorları nedeniyle
  48. 48. Anamnez • Kuluçka süresi: 1-4 gün • Hastalık ateş, baş ağrısı, boğaz ağrısı, karın ağrısı, kas ağrısı, bulantı, kusma ve bitkinlik ile aniden ortaya çıkar. • Döküntü, ateşin başlamasından 12-48 saat sonra ortaya çıkar. • Hasta tedavi edilmezse ateş ikinci günde zirve yapıp 5- 7 günde düşer. • Hasta tedavi edilirse ateş 12-48 saat sonra azalır.
  49. 49. Fizik Muayane • Eksudatif tonsillit • Yumuşak ve sert damakta peteşiler • Birinci-ikinci günlerde dilin üstünü beyaz bir “pas” kaplar, bunun altından hiperemik papillar çıkar ve dile beyaz çilek görünümü verir. • 4-5. günlerde pas kaybolur  Kırmızı çilek dili
  50. 50. Fizik Muayene • Döküntü eritemli yamalar şeklinde kulak altından, göğüsten ve aksilladan başlar • Yirmi dört saatte gövdeye ve ekstremitelere yayılır. • Yaygın eritemli taban üzerinde kırmızı maküller (haşlanmış ıstakoz görüntüsü) • Zamanla döküntü yaygınlaşarak güneş yanığı kaz derisi görünümünü alır. • Palpasyonda deri, iri taneli zımpara kağıdı gibidir.
  51. 51. Fizik Muayene • Derinin katlantı yaptığı yerlerde lezyonlar daha belirgin • Buralarda frajil kapillerlerin rüptürü ile peşpeşe sıralanmış peteşilerden oluşan çizgiler meydana gelir  Pastia çizgileri • Pastia çizgileri döküntü kaybolduktan sonra 1-2 gün daha kalır. • Sirkumoral pallor • Şiddetli hastalıkta karında ellerde ve ayaklarda küçük veziküller oluşur  Miliyer sudamina • Eksantemin şiddeti bir hafta içinde azalır. • Döküntünün kayboluşundan 7-10 gün sonra başlayıp altı hafta kadar sürebilen deskuamasyon meydana gelir  Kızıl için karakteristik • Soyulma aksillada, kasıkta ve parmak uçlarında daha belirgin; şiddeti döküntünün şiddetiyle orantılı
  52. 52. Laboratuar Tetkikleri • Boğaz kültürü − Duyarlık: %90 − Taşıyıcılık oranı %10-15 olduğundan pozitif boğaz kültürü, tanıyı kanıtlamaz. • Hızlı antijen testleri − Duyarlık: %78-100 − Özgüllük: %44-100 • ASO bakma endikasyonu yoktur. • Beyaz küre − 12,000-16,000/mm3 − İkinci haftada eozinofili görülebilir.
  53. 53. Tedavi • Amaçlar − Akut romatizmal ateşi önlemek − Enfeksiyonun yayılmasını önlemek − Süpüratif komplikasyonları önlemek − Hastalığın süresini kısaltmak • Penisilin − Bulaşıcılık tedavinin başlangıcından 24 saat sonra biter • Odinofaji şiddetliyse hastanede tedavi gerekebilir.
  54. 54. Komplikasyonlar • Servikal lenfadenit • Otitis medya • Peritonsiler apse • Sinuzit • Bronkopnömoni • Menenjit • Beyin absesi • Intrakraniyal venöz sinüs trombozu • Septisemia • Nadiren myokardit ve toksik şok benzeri sendrom • Akut romatizmal ateş • Poststreptokoksik glomerülonefrit • Haftalar-aylar sonra tırnaklarda enine oluklar (Beau çizgileri) ve saç dökülmesi (telojen efluvium)
  55. 55. 55 “ERYTHEMA INFECTIOSUM”
  56. 56. Giriş • Etken: Parvovirus B19 (PV-B19) • Prodromsuz, üç dönemli, döküntülü bir hastalık
  57. 57. Fizyopatoloji • PV-B19’a karşı Th-1+ özgül İgM yanıtı • Yakınmalar ve bulgular, kanda dolaşan virüse değil, deride ve eklemlerde depolanan immün komplekslere bağlı
  58. 58. Sıklık • Kışın sonu, ilkbaharın başında daha sık • 4-7 yılda bir sıklığı zirveye çıkar. • Yirmi yaşa kadar insanların %60’ı PV-B19 ile karşılaşmış olurlar.
  59. 59. Morbidite - Mortalite • Bağışıklık sistemi normal olan kişilerde komplikasyonlara ya da hastalık nedeniyle ölüme rastlanmaz.
  60. 60. Cinsiyet • Erkek = Kadın • Artropati, kadınlarda daha sıktır. • Gebelikte komplikasyonlar meydana gelebilir.
  61. 61. Yaş • Üç-15 yaşlarındaki çocukların hastalığıdır; ama her yaşta görülebilir. • Erişkinlerde PV-B19 enfeksiyonu, genellikle döküntüsüz akut artropati şeklinde görülür. • Klasik “erythema infectiosum” şeklinde de ortaya çıkabilir.
  62. 62. Anamnez • Kuluçka süresi: 4-14 gün • Geçiş: Damlacık enfeksiyonu • Kan ürünleri ve transplasental geçiş de mümkün • Prodrom farkedilmeyecek kadar hafif geçebilir. • İmmünokompetan kişiler virüsü ancak kuluçka döneminde yayabilirler. • Subklinik veya asemptomatik geçebilir.
  63. 63. Fizik Muayene • Eklem ve deri bulguları vardır. • Birinci evre − Tokatlanmış yanak ile başlar. − Aniden beliren parlak kırmızı, ödemli, güneş yanığı gibi bir eritem − Burunda, ağız çevresinde ve göz çevresinde yok. − İki-dört günde solar.
  64. 64. Fizik Muayene • İkinci evre − “Tokatlanmış yanak”tan 1-4 gün sonra daha çok ekstremitelerde ortaya çıkan maküler-morbiliform döküntüler − Ekstansor yüzeyleri sever. − Kaşıntı yoktur. • Üçüncü evre − Birkaç gün sonra bu döküntü de solarak dantelvari, ağsı (retiküler) bir döküntü meydana gelir. Beşinci hastalık için asıl karakteristik olan döküntü, budur. − Retiküler döküntü, hastalığın tek bulgusu olabilir.
  65. 65. Fizik Muayene • Erişkinler − Genellikle simetrik eklem ağrılarıyla başlar. − Artropati, daha çok, kadınlarda görülür; günler-aylar sürebilir. − En sık el parmakları, el bileği, diz, ayak bilekleri − RA’nın aksine, artralji gün ilerledikçe artar ve eklem harabiyeti olmaz. − Sinoviyal sıvıda hücre ya da virüs bulunmaz.
  66. 66. 66 “ROSEOLA INFANTUM” (“EXANTEM SUBITUM”)
  67. 67. Giriş • Altıncı hastalık • Üç günlük prodrom • Kuluçka dönemi 9 (5-15 gün) • İnsan herpes virüsü tip 6 (HHV-6B) ve olasılıkla HHV-7 • A suşu daha virülan, B suşu daha sık • Hepatite, ansefalite, hemofagositik sendroma ve erişkinde mononükleoz benzeri sendroma da neden olabilir.
  68. 68. Fizyopatoloji • Damlacık enfeksiyonuyla bulaşır. • En çok febril ve viremik dönemde bulaşır.
  69. 69. Sıklık • Bir yaşındaki çocukların %86’sı, dört yaşındaki çocukların tamamı seropozitif • Sıklık ülkeden ülkeye çok değişken
  70. 70. Mortalite - Morbidite • Kendi kendine sekelsiz iyileşen bir hastalık • En sık komplikasyon  Konvülsiyon (%6- 15) (febril dönemde) • Ansefalit, fulminan hepatit, hemofagositik sendrom çok nadir.
  71. 71. Cinsiyet • Erkek = Kız
  72. 72. Yaş • İlk iki yıl içinde en sık • Zirve 9-21. aylarda
  73. 73. Anamnez • Tipik öykü: Yüksek ateş (40 ºC)  Yüksek ateşin aniden düşmesi ile beliren döküntü • Döküntü 2 saat – 2 gün sürer • Makülopapüler veya maküler (eritematöz) • Gövdede başlar, boyuna ve ekstremitelere yayılabilir.
  74. 74. Anamnez • Pruritik değil • Basmakla solar. • Konvülsiyonlar (%6-15) • Diyare (%68) • Prodromda halsizlik, huzursuzluk • Öksürük (%50)
  75. 75. Fizik Muayene • Genel durum iyi • Ateş (%98) • Döküntü (%98) − İki-beş milimetre çapında pembe renkli maküller veya makülopapüller − Döküntüler birbirinden ayrı, çok nadiren birleşir, basmakla solar − Tipik yerleşim gövdededir (göğüs, sırt). − Bazı lezyonların çevresinde soluk bir hale vardır.
  76. 76. Fizik Muayene • Kabarık ön fontanel (%26) • Nagayama lekeleri (yumuşak damak ve uvulada eritemli papüller) (%65) • Periorbital (%30) veya palpebral ödem (daha çok, döküntüden önce) • Servikal, postoriküler, oksipital LAP (%31)
  77. 77. Fizik Muayene • Spelenomegali • Ansefalopati • Konjonktival ödem
  78. 78. Laboratuar Testleri • Rutinde gereksiz • Periferik kandan virüs izolasyonu • Özgül İgA, İgM ve PZR • Lökositoz olabilir.
  79. 79. 79 SUÇİÇEĞİ
  80. 80. Giriş • Etken: Varisella-zoster virüsü (VZV) • Genellikle kendi kendine iyileşen, hafif bir hastalık • Komplikasyon oranı: 1/50 • Çok bulaşıcı; ergenlikten önce hemen hemen bütün çocuklar geçirir. • Evde geçiş oranı: %80-90
  81. 81. Giriş • Evde geçiş oranı, okuldakinden ya da yuvadakinden daha yüksek • Evdeki ikincil vakalar daha şiddetli • Kışın sonu ve ilkbaharda daha sık • İkincil subklinik enfeksiyonlar olabilir; ancak ikincil suçiçeği çok nadir.
  82. 82. Fizyopatoloji • Aynen ... gibi, birincil ve ikincil viremi dönemleri var. • Önce nazofarenkste ve bölgesel lenf düğümlerinde çoğalma  RES’e göç etme  RES’te çoğalma  ikincil viremi ile organlara (karaciğer, MSS) dağılış
  83. 83. Sıklık • Dünyada yılda 80–90 milyon vaka
  84. 84. Morbidite - Mortalite • İmmünokompetan çocuklarda (1-14 yaş) mortalite: 2/100 000 • Ölm nedenleri: Ansefalit, pnömoni, ikincil bakteri enfeksiyonu, Reye sendromu • İmmünosüprese hastalarda mortalite yüksek
  85. 85. Cinsiyet ve Yaş • Erkek = Kadın • En sık 1-6 yaşında • On dört yaşından büyükler tüm vakaların %10’unu oluşturuyorlar.
  86. 86. Anamnez ve Fizik Muayene • Damlacık enfeksiyonu ile bulaşır. • Kuluşka süresi: 10-14 gün, 21 güne uzayabilir. • 1-2 günlük prodrom • Döküntü − Kümeler halinde − Kırmızı makül  Papül  Vezikül  Püstül  Kabuk − Gül yaprağı üstünde çiy tanesi − Lezyonlar değişik yaşlarda − Orofarenkste ve gözde lezyon olabilir. • Ateş vardır.
  87. 87. Konjenital Varisella Sendromu • Birinci-ikinci trimestrde VZV alan gebelerin bebeklerinin %1-2’sinde • İUBG, mikrosefali, kortikal atrofi, ekstremite hipoplazisi, mikroftalmi, katarakt, koryoretinit, deride skarlaşma • Bebekteki hasar annedeki enfeksiyonun şiddetiyle orantılı değil
  88. 88. İnfantil Zoster • Yirminci gebelik haftasından sonra enfekte olan annelerin bebeklerinde • Toraks dermatomlarını tutar.
  89. 89. Neonatal Varisella • Doğumdan 5 gün önce veya 2 gün sonra annede suçiçeği başlamışsa bebek annenin ikincil viremisine maruz kalmış demektir. • Bu süre içinde annede bebeği koruyacak antikor gelişmesine zaman kalmamıştır. • Neonatal varisella çok şiddetli olur ve mortalite %30’dur. • Bu oranı azaltmak için VZV İg ve asiklovir gerekir. • Bu sürenin dışında VZV İg endikasyonu yok; asiklovir verilebilir
  90. 90. Etken • Her herpes virüsü gibi, bir DNA virüsü • Bulaştırıcılık  Döküntüden iki gün önce – tüm lezyonlar kabuklanana kadar
  91. 91. Laboratuar Tetkikleri • Gereksiz • İlk üç gün lökopeni olabilir. • Tzanck testi  Çok çekirdekli dev hücreler • PA akc. gra.’de difüz, bilateral, nodüler enfiltrasyon  primer varisella pnömonisi • Varisella ansefalitinde BOS’ta glükoz normal, protein hafif yüksek hücreler LP’nin yapıldığı zamana göre PNL veya mononükleer
  92. 92. Tedavi • İkincil AGßHS enfeksiyonları, hızla nekrotizan fasiite ve TŞS’ye ilerleyebilir. • Kaşıntı için oral antipruritik
  93. 93. Korunma • Oka suşu içeren aşı • %71-100 koruma sağlar. • 1-12 yaş  Tek doz • 13 yaş <  Çift doz (en az 4 hafta ara ile) • Remisyondaki lösemili hastalara yapılabilir. • Varisella ile karşılaşmadan sonraki 72 saat içinde yapılan aşı koruyucu. • İg yüksek riskli kişilere (96 saate kadar). Üç hafta korur. Üç hafta öncesine kadar İVİG alınmışsa gerek yok. − Gebeler ve tüm bağışıklık yetmezliği olanlara yapılır.
  94. 94. Komplikasyonlar • İkincil bakteriyel enfeksiyonlar • MSS enfeksiyonları  1,77/100 000 − Ansefalit  Mortalite oranı: %5-20 • Reye sendromu • Aseptik menenjit, Guillain-Barré semdromu, poliradikülit • Pnömoni  Daha çok, büyük çocuklarda ve erişkinlerde
  95. 95. Komplikasyonlar • Herpes zoster  Aşı, zoster olasılığını da azaltır. • Otitis medya (%5) • Trombositopeni • Hepatit • Glomerülonefrit • Hemorajik varisella
  96. 96. 96 Mutlu bayramlar... Zevkli çalışmalar... Selim.Oncel@kou.edu.tr

×