Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Arka hipofiz hormonlari(fazlası için www.tipfakultesi.org )

  • Login to see the comments

Arka hipofiz hormonlari(fazlası için www.tipfakultesi.org )

  1. 1. ARKA HİPOFİZ (NÖROHİPOFİZ) HORMONLARI Prof.Dr.Meral AŞÇIOĞLU
  2. 2. Arka hipofiz hormonları
  3. 3. Hipotalamo-hipofizer sistem
  4. 4. Hipotalamusta bulunan sekretuar nöronlar iki gurup oluştururlar1. Parvaselüller nörosekretuar sistem2. Magnoselüller nörosekretuar sistem Her iki sistemde de nöronların aktivitesi biyojenik aminlerle kontrol edilir.
  5. 5. Vazopressin=arjinin vazopressin(AVP)ve oksitosin(OTC) hipotalamusunmagnoselüler nörosekretuarsistemindeki peptiderjik nöronlardasentezlenip arka hipofizde sonlanansinir uçlarından salgılanan 9aminoasitli hormonlardır.
  6. 6. • Vazopressin magnosellüler nörosekretuar sistemin öncelikle supraoptik nükleus bölgesindeki nöronlarında sentezlenir.• Oksitosin magnosellüler sistemin öncelikle paraventriküler nükleus bölgesindeki nöronlarında sentezlenir.
  7. 7. Gerek vazopressinin, gerek oksitosinin yaklaşık 1/6 kadarı da sentezi gerçekleştiren asıl nöron gurubunda değil diğer nöron gurubunda sentezlenir :• Vazopressinin 1/6’ i paraventriküler nükleustaki nöronlarda sentezlenir.• Oksitosinin 1/6’ i supraoptik nukleustaki nöronlarda sentezlenir.
  8. 8. Hipofizin hipotalamik kontrolü
  9. 9. Arka hipofizin hipotalamik kontrolü
  10. 10. Vazopressin ve oksitosin nöronsomasında öncül moleküller olaraksentezlenip Herring cisimcikleri içindeaksoplazma ile akson ucuna taşınır veuçtaki vezüküllerde depolanırlar.Vazopressinin öncülü=prepropressofizin; nörofizin-II, ilgilihormon,bir işaret peptidi ve birglikopeptid parçasını içerir.Oksitosinin öncülü=preprooksifizin;nörofizin-I, ilgili hormon ve bir işaretpeptidini içerir.
  11. 11. Somada sentezlenen vazopressinve oksitosin öncül moleküllerininakson ucuna taşınma işlemi birkaçgünlük bir süreyi gerektirir.Bu taşınma işlemi sırasında damolekülden kopmalar olur.Aksonucundaki depo tanecikleri hormonve ilgili nörofizini bulundurur.
  12. 12. Dinlenim durumunda bazaldüzeyde vazopressin ve oksitosinsalgılanması vardır.Salgılanma sekretuar nöronlarınuyarılması ve oluşandepolarizasyon dalgasının aksonucuna ulaşmasıyla artar.
  13. 13. Vazopressin ve oksitosinin sinirucundan salgılanması Ca++’ abağımlı olarak ve ekzositoz ilegerçekleşir.Ekzositozda hormonla birliktenörofizinlerde salgılanır.
  14. 14. VAZOPRESSİN (Antidiüretik hormon=ADH) Memelilerin çoğunda arka hipofizden arjinin vazopressin (AVP) formu şeklinde salgılanır.• Salgılanma; ozmolaritedeki artma kan hacmindeki azalma, arteriyel basınçtaki azalma ile uyarılır.
  15. 15. ADH salgılanmasının düzenlenmesi- I Ozmolarite değişikliğinin ADH salgılanmasına etkisi• ADH salgılanmasını artıran en güçlü etken plazma ozmolaritesinin yükselmesidir.• Plazma ozmolaritesindeki %1’lik bir artış bile çok hızlı bir şekilde (dakikalar içinde) plazma ADH düzeyini birkaç katına kadar artırır.
  16. 16. Ozmolarite değişikliği öncelikli olarak ozmoreseptörler’i (=ozmosodyum almaçları) uyarır Ozmosodyum almaçların yerleşim bölgeleri2. Ön hipotalamusun supraoptik nukleusuna komşu bölgeler,3. 3. ventrikülün anteroventral bölgesi (=AV3V bölgesi)
  17. 17. Vazopressin (ADH) salgılanmasınındüzenlenmesi
  18. 18. • Susamayı uyaran osmosodyum almaçlar ADH salgılanmasını sağlayanlardan farklıdırlar ve hipotalamusun farklı bölgelerinde konumlanmışlardır.
  19. 19. ADH salgılanmasınındüzenlenmesinde etkili olan ozmoalmaçlar; öncelikli olarak Na+, çokazda K+, glikoz derişimindeki artışlauyarılıp ADH salgılayan nöronlarıuyarır ve hormon salgılatırlar.
  20. 20. Na+ derişimindeki ˜ 2 mEq’lık,genel derişimdeki ˜ 4 mEq’lik artışsusamanın uyarılması ve ADHsalgılanmasındaki uyarılma için eşikdeğerlerdir.
  21. 21. ADH salgılanmasının düzenlenmesi-II Kan hacmi ve arteriyel basınç değişikliklerinin ADH salgılanmasına etkisi:• Kan hacminin azalması ADH salgılanması için güçlü bir uyarandır, %10’luk azalma etki için eşiktir.• Kan hacmi %15-25 azaldığında salgılanma hızı normalin 50 katına kadar çıkabilir.Hacimdeki aşırı azalma düzeltilmesi gerektiği özel durumlarda ozmolaritedeki dengenin korunması sağlanamıyabilir.
  22. 22. Kan hacmi ve/veya arteriyelbasınç değişikliklerikardiyovasküler refleksleraracılığıyla ADH salgılanmasınıdüzenler, bu etkide özellikledüşük basınç bölgelerindeki gerimalmaçları aracılık ederlerler.
  23. 23. • Hipovolemide gerim almaçlarının uyarılma düzeylerindeki düşüş bunların kaudal ventrolateral (CVLM) medullaya gönderdikleri inhibitör sinyallerin azalmasına neden olur,medulladan hipotalamusun supraoptik nükles bölgesindeki nöronlara doğrudan gelen uyarıcı yolun etkinliği artar ayrıca ara yollarla gelen baskılayıcı adrenerjik sinyaller de azaltılır sonuçta da ADH salgısı artar.Düşük basınç bölgelerindeki almaçlar bu açıdan daha etkindirler.
  24. 24. Kan hacmindeki artmanınözelliklede sağ atriyum düşükbasınç almaçlarını uyararak ADHsalgılanmasını azaltması GauerHenry refleksi olarak bilinir.
  25. 25. • Kan hacmindeki azalma doğrudan beyindeki ilgili yapılarda renin – anjiotensin-II oluşmasını uyarır.• Bölgesel olarak oluşan anjiotensin-II de ADH salgılanmasını artırır ve susamayı uyarır. Benzer etki jukstaglomerüler yapıdaki gerim almaçlarının uyarılması ilede oluşur.
  26. 26. ADH salgılanmasının düzenlenmesi-IIIAğrı, bulantı,kusma, cerrahistres,heyecan,hareketsiz ayakta durma,bazı emosyonel değişiklikler, hipoksi veazalmış merkezi kan hacmi ADHsalgılanmasını artıran nedenlerdendir.ANP ve BNP’ler,alkol ADH salgılanmasınıbaskılar.
  27. 27. ADH’nın etki kalıbı ve etkileri (I)ADH’nin farklı dokulardaki etkilerinearacılık eden en az 3 tip almacı vardır.V1A vazokonstrüktör etkiye aracılıkeder (IP3 üzerinden etkili olur.)V1B= V3 ACTH salgısını artırıcı etkiyearacılık eder (IP3 üzerinden etkili olur.)V2 Antidiüretik etkiye aracılık eder(Gs,cAMP üzerinden etkili olur).
  28. 28. Hücre dışı sıvıların ozmolaritesi, hacmi, ve kan basıncının düzenlenmesinde diürezi engelleyici etkisi aracılığı ile baskın rol alır. ADH’nin diürezi engelleyici etkisine cAMP üzerinden hücre içi Ca++ artışı aracılık eder.• Diürezi engelleyici etkisini; toplayıcı tübüler hücrelerin lümene bakan zarlarına akuaporin-2 moleküllerini yerleştirip suya geçirgenliği artırarak gerçekleştirir.
  29. 29. ADH’nın etkileri (II)• Karaciğerde glikojenolize neden olur.• ACTH salgılanmasını artırır.• ADH’ nın beyinde nörotrasimitter olarak görev yaptığı bölgeler vardır.• ADH’nın ozmolariteyi düzenleyici etkisi aldosterondan daha güçlüdür. Bu etkisini su geri emilimi üzerinden Na+ derişimini düzenleyerek gerçekleştirir.
  30. 30. Plazma sodyum konsantrasyonunundüzenlenmesinde ADH’ nın rolü
  31. 31. ADH’nın etkileri (III)• ADH’nın vazopressör etkisi arteriyoller için geçerlidir ancak ADH’nin fizyolojik plazma düzeylerinde oluşmaz.• ADH yetmezliği diabetes insipidusa neden olur,poliüri ve polidipsi gelişir . Ancak böbreklerin ADH’ya cevap vermemesi de aynı bulguları oluşturur.
  32. 32. OKSİTOSİNSüt bezlerindeki miyoepitelyalhücreler ve uterus düz kasındakasılmalara neden olur. Etkisinihücre içi Ca++ u artırarakoluşturur.
  33. 33. Oksitosinin uterus üzerindeki etkisi :• Oksitosinin plazma düzeyi hamilelik süresince bazal seviyededir.• Hamilelik döneminde östrojenler uterusta oksitosin almaçlarının sayısını artırarak uterusun oksitosine duyarlılığını artırırlar.• Hamileliğin son döneminde oksitosine duyarlılığın artması uterus düz kasında kasılmalara neden olur.
  34. 34. • Oksitosin erkeklerde vazdeferens düz kaslarında kasılmayı artırarak spermlerin ilerletilmesini sağlar.• Ejekülasyonu destekler,• Seminal sıvının etkinliğini sağlar• Her iki cinste de cinsel işlev sırasında oksitosinin plazma düzeyi yükselir.
  35. 35. Oksitosin salgılanmasında artıgeribildirim etki:• Uterus kasılmaları doğumu başlatır,• Doğum sırasında bebeğin uterus ve servikste yaptığı gerim plazma oksitosin düzeyini artırır.• Plazma düzeyi artan oksitosinin uterus düz kasında kasılmayı artırıcı etkisi + geribildirim işlergeyi başlatır ve + geribildirim doğum tamamlanana kadar devam eder.
  36. 36. Oksitosinin süt bezlerindeki etkisi:Bebeğin emmesi sırasında oluşantemas uyarıları medullaspinalis vehipotalamus üzerinden oksitosinsalgılanmasını artırır.Oksitosin, süt bezi miyoepitelyalhücrelerini kasarak sütün alveollerdenkanallara ve dışarıya akışını; sütejeksiyonunu sağlar.
  37. 37. Oksitosin salgılanmasını artıran uyarılar:• Uterus kasılmaları,• Genital bölgenin uyarılması,• Bebeğin emmesi ile oluşan temas,• Bebeğin ağlaması, bebeğin sesinin duyulması.
  38. 38. Oksitosin salgılanmasını azaltan uyarılar:• Stres, ani korku vb. psişik durumlar,• Hipotalamusta adrenerjik liflerin aktivasyonu.• Alkol (miyometriyal kasılmayı azaltarak),• Enkefalinler.

×