Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Anafilaksi(fazlası için www.tipfakultesi.org)

  • Login to see the comments

Anafilaksi(fazlası için www.tipfakultesi.org)

  1. 1. ANAFİLAKSİ FADIL ÖZTÜRK Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji Bilim Dalı
  2. 2. Tanım Hızlı gelişen, yaşamı tehdit eden, şiddetli, yaygın veya sistemik hipersensitivite reaksiyonu Anafilaksi tanısı için şok ve hipotansiyonun varlığı mutlak gerekli değildir Anafilaktoid reaksiyon Psödoanafilaksi 
  3. 3. Klinik Tanı Kriterleri Akut başlangıç (dakikalar veya 1-2 saat içinde), deri ve/veya mukoza tutulumu yaygın ürtiker, kaşıntı, kızarma; dudaklar-dil-uvulada şişlik Bunlardan en az biri a) Respiratuar sorunlar dispne, hışıltı, stridor,hipoksi, PEF b) KB  veya hipotoni, senkop, inkontinans + 
  4. 4. Klinik Tanı Kriterleri  Hastanın olasılıkla duyarlı olduğu bir alerjenle temasından sonra (aşağıdakilerden en az ikisi) a) Deri-mukoza tutulumu b) Solunum sorunları c) Hipotansiyon veya eşlik eden uç-organ disfonksiyonu d) Persistan gastrointestinal semptomlar (kramp tarzında karın ağrısı, kusma)
  5. 5. Klinik Tanı Kriterleri Hastanın duyarlı olduğu bilinen bir alerjenle temasından sonra KB  [Düşük kan basıncı veya %30 dan çok  (sistolik)] HİPOTANSİYON 1-12 ay : < 70 mm Hg 1-10 yaş : < 70 + [2 x yaş] mm Hg 11-17 yaş : < 90 mm Hg
  6. 6. EPİDEMİYOLOJİ İnsidans : 50 - 2000 / 100.000/yıl Yaşam boyu prevalans : %0.05 – 2 Adrenalin reçete oranı : %1 (Kanada, %5 12-17 aylık bebek ) 1990-91 İngiltere 2003-04 7 X En yüksek artış oranı OKUL ÇOCUKLARINDA J Allergy Clin Immunol 2010
  7. 7. 1995-2005 Besinlere bağlı anafilaksi : %350  Besin dışı nedenlere bağlı anafilaksi : %230  Mortalite Tüm nedenler : Önemli fark yok Venom : %88  İlaç : %300  EPİDEMİYOLOJİ: Zamansal Eğilimler J Allergy Clin Immunol 2009
  8. 8. FATAL ANAFİLAKSİ: EPİDEMİYOLOJİ Mortalite hızı: 1-3/1 000 000* • İng. 0.33/1 000 000 • Avst. 0.64/1 000 000 • ABD (tahmin) 5/1 000 000 (1500 ölüm/yıl) Fatal anafilaksi/Total anafilaksi: 0.65-2/100* • 1/1000 Besinlere bağlı anafilaksi • 11/1000 Besin dışı nedenlere bağlı anafilaksi *Allergy 2005:60;443-451
  9. 9. ETYOLOJİ % 56 % 5 % 5 % 34 Nedeni bilinmiyor
  10. 10. RİSK FAKTÖRLERİ  Son anafilaksi epizodunun şiddeti Astım öyküsü (özellikle persistan astım) Daha önce anafilaksi geçirmiş olmak  Allerjen çeşidi, miktarı, alım yolu  Yaş (özellikle adölesanlar)  Atopi öyküsü
  11. 11. Anafilaksi İmmünolojik IgE, FcεRI besinler, venomlar, lateks, ilaçlar, radyokontrast mad. Non-IgE, FcεRI kan ürünleri, dextran, ilaçlar radyokontrast mad. İdyopatik Non-immünolojik Fiziksel egzersiz, soğuk Diğer Etanol, ilaçlar (opiyatlar) MEKANİZMA
  12. 12. Patoloji (1)  Görece az sayıda otopsi çalışması var  Makroskopik patolojik bulgu olmayabilir (~%40) Pumphrey ve Roberts, 56 olgu  Farinks/larinkste ödem: % 41  Mukus tıkacı/AC. de aşırı havalanma: %27 Delage ve Irey, 43 olgu  ÜSY’de ödem %60  Bronşiyal obst. (bronkospasm +submukozal ödem + sekresyon) + AC. de aşırı havalanma: %50
  13. 13. Mosbech, arı sokması sonucu ölen 26 olgu  Kardiyovasküler kollaps  Sağ ventrikül dilatasyonu  Eozinofilik infiltrasyon : Pulmoner damarlar : Lamina propria (GİS) : Dalak sinüzoidleri  Karın içi organlarda konjesyon Patoloji (2)
  14. 14. Anafilaksiden ölüm İlaç/Venom Vazodilatasyon Damar içi sıvı   Şok (gençlerde) (Dikey postür) Disritmi  Şok (yaşlılarda) Besin Bronkospazm ve / veya  Solunumun durması Besin/venom Anjiyoödem  DIC  Aşırı doz epinefrin
  15. 15. KLİNİK Genellikle en erken bulgu En sıkıntılı bulgu Nadir erken bulgu
  16. 16. BİFAZİK REAKSİYON İnsidans: % 6 % 3’ü AĞIR % 90’ı ilk reaksiyondan 4-12 saat sonra En önemli neden: Adrenalin enjeksiyonunda gecikme
  17. 17. AYIRICI TANI (1) • Sık karşılaşılanlar Akut yaygın ürtiker Astım atağı Senkop Panik atak Yabancı cisim aspirasyonu MI, pulmoner emboli Nöbet, inme
  18. 18. • Yemek sonrası sendromları Polen-besin sendromu (oral alerji sendromu) Scombroidosis Monosodyum glutamat (Restoran sendromları) Sülfitler • Endojen histamin düzeyi yüksekliği Mastositosis/klonal mast hücresi hastalıkları Bazofilik lösemi AYIRICI TANI (2)
  19. 19. • “Flush” sendromları Karsinoid Otonomik epilepsi Meduller tiroid karsinomu • Organik olmayan hastalıklar Vokal kord disfonksiyonu Munchausen sendromu • Hipovolemik, kardiyonejik, septik şok AYIRICI TANI (3)
  20. 20. • Diğer hastalıklar Alerjik olmayan anjio-ödem Kırmızı adam sendromu (vankomisin) Ürtikeryal vaskülit Hiper-IgE ürtiker sendromu Feokromositoma Sistemik kapiller sızıntı sendromu AYIRICI TANI (4)
  21. 21. LABORATUAR TESTLERİ (1) Tanıyı doğrulamak için • Plazma histamin (15 dk – 1 st) • 24 saatlik idrarda histamine ve N-metilhistamin • Serum total triptaz (15 dk – 3 st, postmortem serumda ölçülebilir) Ayırıcı tanı için • Serum serotonin, idrar 5 hidroksiindolastik asit, subtans P, VIP, plazma metanefrin, idrar VMA, C4 ve C1 esteraz inhibitör, C4a, C5a,C3a, bradikinin, ……
  22. 22. Nedeni belirlemek (veya doğrulamak) için • Perkutanöz ve intradermal alerjen testleri • Alerjen-spesifik serum IgE düzeyleri • Alerjen provokasyon testleri (besin, ilaç) • Diğer provokasyon testleri – Egzersiz, soğuk, sıcak, güneş ışını LABORATUAR TESTLERİ (2)
  23. 23. ANAFİLAKSİ AKUT EPİZODUN HASTANEDE TEDAVİSİ
  24. 24. ABCDE (Airway, Breathing, Circulation, Disability, Exposure) Solunum yolunu, solunumu, dolaşımı,bilinç durumunu, deriyi değerlendir, mümkünse alerjenle teması kes, yardım iste YÜKSEK AKIM O2 IM ADRENALİN IV SIVI POZİSYON VER İZLE : Kalp hızı : Kan basıncı : Oksijen satürasyonu
  25. 25. ADRENALİN Tek enjeksiyonda maksimum doz: 0.3 mg (çocuk), 0.5 mg (erişkin) Aynı doz 5-10 dakika ara ile tekrarlanabilir 1: 1000 lik adrenalin IM yol  1 mg/1 ml NE ZAMAN IV ADRENALİN İNFÜZYONU DÜŞÜNÜLMELİ? 3 defa IM adrenalin uygulaması, oksijen ve IV sıvı desteğine (> 40 ml / kg) rağmen düzelme yoksa düşün. MUTLAKA MONİTORİZE ET!!! Doz: 0.1µg/ kg / dak 1mg 1:1000 adrenalin 250 cc SF içine konulursa 4 µg / ml
  26. 26. ADRENALİN α1 ADRENERJİK ETKİ Larinks ödemini Dolaşım kollapsını Β2 ADRENERJİK ETKİ Bronkodilatasyon Mediatör salımını  Önler/ iyileştirir Enjeksiyon sonrası geçici çarpıntı, tremor ve solukluk ilacın beklenen farmakolojik etkileridir
  27. 27. SIVI DESTEĞİ SF, 20 ml / kg, 10-20 dak 40 ml / kg gerekiyorsa inotrop destek başlanmalı DOPAMİN: 5 µg / kg / dak ile başla
  28. 28. H1-antihist. H2-antihist. Β2-Agonist Steroid Etki  Kaşıntı  Flushing  Ürtiker  Hapşırma  Rinore Mide asidi sekr. Damar gçrgnliği Hipotansiyon Flushing Baş ağrısı Taşikardi Kronotropik ve inotropik aktivite  Mukus sek.  Bronkodila.  Geç faz alerjik yanıt Pratik önem Kaşıntı ve ürtikeri  Hayat kurtarmaz H1-antihist. İle birlikte uygulandığında küçük aditif etki Hışıltı, öks., nfs darlığını  ÜSY obst. ve hipotansiyona etkisiz Etki geç Bifazik ya da uzamış reaksiyonu önler (mi?) Yan etki Sedasyon, bilişsel Fnk.  Koma, solunum depr. Cimetidine hızlı infüzyon ile verilirse hipotansiyona neden olabilir Tremor, taşikardi, baş dn. Baş ağrısı, hipokalemi 1-3 gün gibi kısa süreli kullanım güvenlidir
  29. 29. Sadece ÜRTİKER ve/veya ANJİOÖDEM Oral antihistamin ASTIMI varsa inhale salbutamol Ve Oral steroid 4 saat gözlemde tut Persistan kusma ve/veya karın ağrısı varsa IM Adrenalin +
  30. 30. Solunum sıkıntısı veya bulgusu olan çocukları 6-8 saat izle Hipotansiyon veya kollapsı olan çocukları 24 saat izle İZLEM SÜRESİ Ürtiker veya anjioödemi olan çocukları 4 saat izle
  31. 31. Ölümcül anafilakside reaksiyonun hızı Besin 25 – 30 dk İlaç 5 dk Venom 12 dk  fatal kollaps
  32. 32. ANAFİLAKSİDEN ÖLÜM • İMMÜNOTERAPİ : 1/2,5 Milyon enjk • ALERJİ DERİ TESTİ : 1 olgu • İDYOPATİK ANAFİLAKSİ : 1/350
  33. 33. FATAL ANAFİLAKSİ: RİSK FAKTÖRLERİ Atopi/Astım “Besin alerjisine yüklenen ölümcül reaksiyonların çoğu günlük astım tedavisi alan hastalarda oluşan temel olarak astmatik reaksiyonlardı” Pumphrey R. 63 besin alerjisine bağlı fatal anafilaksi 54 astım, 8 ? S. Allan Bock J Allergy Clin Immunol 2001 S. Allan Bock J Allergy Clin Immunol 2007
  34. 34. FATAL ANAFİLAKSİ Arı sokması sonucu ölenlerin 2/3’ünde İlaç anafilaksisinden ölenlerin 4/5’nden çoğunda Daha önceden geçirilmiş anafilaksi öyküsü yok Besin alerjisinden ölenlerde genellikle + Richard Pumphrey. Curr Opin Allergy Clin Immunol 2004;4:285-90
  35. 35. ÖLÜMCÜL ANAFİLAKSİ  Ölümcül anafilaktik reaksiyonları çoğu öngörülemez  Uygun bir yönetim planı ölümcül bir yinelemeden koruyabilir – Etkenin saptanması ve etkin eliminasyon – Besin alerjisi + astım varsa astımın tam kontrolü – Venom alerjisi için immünoterapi – Reaksiyonun şiddetini artıran ilaçlardan kaçınma – Kendi kendini tedavi eğitimi
  36. 36. Adrenalin: erken uygulanması yaşam kurtarır ANAFİLAKSİ:SONUÇ
  37. 37. TABURCU OLURKEN DİKKAT EDİLECEKLER  Adrenalin otoenjektör reçete edilmeli  Adrenalin otoenjektör kullanımı öğretilmeli  Adrenalin otoenjektör kullanımı yazılı olarak verilmeli  3 gün süre ile kullanacağı oral antihistamin ve oral steroid (1mg/kg/gün) yazılmalı Allerji ünitesine en kısa zamanda başvuru için konsültasyon
  38. 38. Kime adrenalin otoenjektör yazmalıyız? 1. BESİN, ARI veya LATEKS alerjisi olanlarda reaksiyonlara solunum ve/veya kardiovasküler sistemle ilgili belirti/bulgular eşlik ediyorsa 2. Egzersizle indüklenen anafilaksi 3. İdiopatik anafilaksi 4. Persistan astımı + besine bağlı anafilaksi KESİN ENDİKASYONLARRÖLATİF ENDİKASYONLAR 1. Çok az miktarda (buharına maruz kalma veya deri ile temas) besin ile herhangi bir şiddette anafilaksi tanımlanmışsa 2. Yer fıstığı veya fındık, ceviz gibi kabuklu yemişlerle hafif anafilaksi 3. Adölesanlarda besine bağlı anafilaksi 4. Bir sağlık merkezine uzakta oturma
  39. 39. Kime adrenalin otoenjektör YAZMAMALIYIZ? ÇOCUKLARDA ADRENALİN İÇİN KESİN KONTRAENDİKSYON YOKTUR HİPERTROFİK KARDİOMYOPATİ varlığında fayda-zarar oranına bakılmalı
  40. 40. Kime İKİLİ ADRENALİN OTOENJEKTÖR yazmalıyız?  Medikal bir merkeze uzak bir yerde oturma  Büyük çocuk ( VA >45 kg)  İlk doz adrenaline yanıtsızlık düşünülüyorsa  Yanlış kullanma ihtimali varlığında
  41. 41. Adrenalin otoenjektör DOZU ne olmalı? VA > 7.5 kg 0.15 mg (EPİPEN Junior) VA: < 30 kg 0.15 mg (EPİPEN Junior) VA > 30 kg 0.3 mg (EPİPEN)
  42. 42. ADRENALİN OTOENJEKTÖR
  43. 43. ANAFİLAKSİ KORUNMA
  44. 44. KORUNMA
  45. 45. IM ADRENALİN 0.01 mg/kg 1:1.000 lik adrenalin IM Hipotansiyon veya kollaps Stridor Vizing Yüksek akım O2 SF yükle 20 ml/kg/10-20 dk IV IM / IV / IO antihistamin IV steroid 5-10 dk içinde cevap yoksa Adrenalin ve sıvı tedavisini tekrarla Yüksek akım O2 Nebulize adrenalin 5-10 dak içinde cevap yoksa IM adrenalin, nebulize steroid Damar yolu aç 5-10 dak içinde cevap yoksa Nebulize adrenalin, IM adrenalin, IV / IM / IO steroid ve antihistamin Yüksek akım O2 Nebulize salbutamol 5-10 dak içinde cevap yoksa IM adrenalin, damar yolu aç 5-10 dak içinde cevap yoksa Nebulize salbutamol, IM adrenalin, IV / IM / IO steroid ve antihistam

×