Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

خاندانهاي حکومتگر

544 views

Published on

  • You are welcome to visit our brilliant writing company in order to get rid of your academic writing problems once and for all! HelpWriting.net
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

خاندانهاي حکومتگر

  1. 1. ‫حکومتگر‬ ‫خاندانهاي‬ ‫افخمي‬ ‫و‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫خاندان‬ ‫عاقلي‬ ‫باقر‬ ‫دکتر‬ ‫ايـران‬ ‫تـاريخ‬ ‫بـانفوذ‬ ‫خاندانـهاي‬ ‫شناخت‬٬‫از‬ ‫کـه‬ ‫مـعاصر‬ ‫مـقطع‬ ‫در‬ ‫ويـژه‬ ‫بـه‬ ‫است‬ ‫ايـرانزمـين‬ ‫تـاريخي‬ ‫دورههـاي‬ ‫فرودترين‬ ‫و‬ ‫پرفراز‬ ‫و‬ ‫غامضترين‬٬‫اهـميت‬ .‫دارد‬ ‫تاريخي‬ ‫مطالعات‬ ‫در‬ ‫فراواني‬‫ايـن‬ ‫تـنگاتنگ‬ ‫و‬ ‫پـيچيده‬ ‫پـيوندهاي‬ ‫بر‬ ‫آگاهي‬ ‫بـاستاني‬ ‫و‬ ‫دور‬ ‫گـذشته‬ ‫بـه‬ ‫آنان‬ ‫از‬ ‫برخي‬ ‫تاريخي‬ ‫خاستگاه‬ ‫و‬ ‫ريشه‬ ‫گاه‬ ‫که‬ ‫خاندانها‬ ‫بازميگردد‬٬‫شد‬ ‫منتهي‬ ‫آنان‬ ‫فزونتر‬ ‫هرچه‬ ‫زراندوزي‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫ايران‬ ‫در‬ ‫قدرت‬ ‫ساخت‬ ‫با‬ ‫تاريخي‬ ‫تحقيقات‬ ‫در‬٬‫کـه‬ ‫امـري‬ .‫است‬ ‫اجتنابناپذير‬ ‫ضرورتي‬‫نگـاه‬ ‫از‬ ‫مـتأسفانه‬ ‫بـدون‬ ‫بـيشک‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫مـانده‬ ‫مـغفول‬ ‫پـژوهشگران‬ ‫از‬ ‫شماري‬ ‫نکتهسنج‬ ‫و‬ ‫تيزبين‬ ‫تاريخي‬ ‫مهم‬ ‫وقايع‬ ‫و‬ ‫رخدادها‬ ‫از‬ ‫بسياري‬ ‫فهم‬ ‫حکومتگر‬ ‫خاندانهاي‬ ‫اين‬ ‫با‬ ‫آشنايي‬٬ ‫سياسي‬٬‫اجتماعي‬٬.‫است‬ ‫ناممکن‬ ‫و‬ ‫دشوار‬ ‫فرهنگي‬ ‫حتي‬ ‫و‬ ‫اقتصادي‬ ‫شم‬ ‫روي‬ ‫پيش‬ ‫که‬ ‫نوشتاري‬ ‫در‬‫افخمي‬ ‫و‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫خاندان‬ ‫دو‬ ‫معرفي‬ ‫به‬ ‫است‬ ‫فرصت‬ .‫نيست‬ ‫پوشيده‬ ‫ايران‬ ‫معاصر‬ ‫تاريخ‬ ‫در‬ ‫آنان‬ ‫نقش‬ ‫البته‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫پرداخته‬ ‫مقا‬ ‫و‬ ‫آثار‬ ‫ارسال‬ ‫با‬ ‫دارد‬ ‫تقاضا‬ ‫محققان‬ ‫تمامي‬ ‫از‬ ‫شمرده‬ ‫مغتنم‬ ‫را‬‫باب‬ ‫در‬ ‫خود‬ ‫لت‬ ‫تتبعات‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫رسانند‬ ‫ياري‬ ‫ايران‬ ‫در‬ ‫حکومتگر‬ ‫خاندانهاي‬ ‫نقش‬‫غـنا‬ ‫عـرصه‬ ‫اين‬ ‫در‬ .‫بخشند‬ ‫اع‬ ‫جد‬‫در‬ ‫هدايت‬ ‫خان‬ ‫رضاقلي‬ ‫که‬ ‫بوده‬ ‫خمسهاي‬ ‫افشار‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫خاندان‬ ‫اين‬ ‫لي‬ ‫سال‬ ‫وقايع‬ ‫در‬ ‫ناصري‬ ‫روضهالصفاي‬ ‫تاريخ‬١١١١:‫مينويسد‬ ‫او‬ ‫درباره‬ ‫قمري‬ ‫هجري‬ ‫وا‬ ‫بود‬ ‫دليري‬ ‫که‬ ‫افشار‬ ‫ذوالفقارخان‬‫زند‬ ‫کريمخان‬ ‫مراجعت‬ ‫هنگام‬ ‫در‬ ‫لمقدار‬‫سفر‬ ‫از‬ ‫درآن‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫مفتخر‬ ‫زنجان‬ ‫خمسه‬ ‫حکومت‬ ‫به‬ ‫استعداد‬ ‫و‬ ‫قابليت‬ ‫حسب‬ ‫به‬ ‫آذربايجان‬ ‫استق‬ ‫ملک‬.‫گرديد‬ ‫خواص‬ ‫و‬ ‫عوام‬ ‫مقبول‬ ‫حضرتش‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫حاصل‬ ‫تمام‬ ‫لل‬١
  2. 2. ١‫روضهالصفا‬ ‫تاريخ‬ .٬‫ج‬٬٬‫ص‬٨١. ‫و‬ ‫رتق‬ ‫مشغول‬ ‫و‬ ‫گرفت‬ ‫دست‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫حکومتي‬ ‫امور‬ ‫کامل‬ ‫قدرت‬ ‫با‬ ‫ذوالفقارخان‬‫فـتق‬ ‫بـه‬ ‫کـرد‬ ‫پـيدا‬ ‫مخالفاني‬ ‫خود‬ ‫حکومتي‬ ‫امور‬ ‫اداره‬ ‫در‬ ‫عمل‬ ‫شدت‬ ‫نتيجه‬ ‫در‬ .‫گرديد‬ ‫امور‬ ‫داعـيه‬ ‫داشتن‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫پرداخته‬ ‫او‬ ‫از‬ ‫سعايت‬ ‫به‬ ‫زند‬ ‫کريمخان‬ ‫نزد‬ ‫در‬ ‫رفتهرفته‬ ‫که‬ ‫طوري‬ ‫م‬ ‫به‬ ‫او‬ ‫ولي‬ ‫نمود‬ ‫احضار‬ ‫شيراز‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫کريمخان‬ .‫نمودند‬ ‫متهم‬ ‫سلطنت‬‫عـذر‬ ‫لحظاتي‬ ‫را‬ ‫خـود‬ ‫مـادر‬ ‫سرانجام‬ ‫تا‬ ‫ميکرد‬ ‫دفعالوقت‬ ‫و‬ ‫آورد‬ ‫مي‬٬‫و‬ ‫زبـانآور‬ ‫و‬ ‫فـهميده‬ ‫زنـي‬ ‫کـه‬ ‫د‬ ‫و‬ ‫عقلپسند‬ ‫معاذير‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫روانه‬ ‫کريمخان‬ ‫نزد‬ ‫عذرخواهي‬ ‫به‬ ‫بود‬ ‫نکتهدان‬‫مقنع‬ ‫لئل‬ ‫و‬ ‫نـمود‬ ‫قـبول‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫پـوزشخواهـي‬ ‫کريمخان‬ .‫نمود‬ ‫محول‬ ‫ديگر‬ ‫وقت‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫احضار‬ ‫به‬ ‫مادرش‬‫چندي‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫بازگشت‬ ‫خمسه‬٬‫در‬ ‫و‬ ‫کردند‬ ‫بدگمان‬ ‫وي‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫کريمخان‬ ‫دوباره‬ ‫مجدد‬ ‫الرعايا‬ ‫وکيل‬ .‫شد‬ ‫گفته‬ ‫سخنها‬ ‫او‬ ‫استبداد‬ ‫و‬ ‫خودسري‬ ‫باب‬‫را‬ ‫او‬ ‫احـضار‬ ‫دستور‬ ‫ا‬ ‫نيز‬ ‫بار‬ ‫اين‬ ‫او‬ .‫کرد‬ ‫صادر‬٬‫مؤثر‬ ‫مادر‬ ‫شفاعت‬ ‫نيز‬ ‫بار‬ ‫اين‬ .‫فرستاد‬ ‫شيراز‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫مادر‬ ‫تدر‬ ‫ولي‬ ‫شد‬ ‫واقع‬‫يج‬‫اقتدار‬ ‫با‬ ‫سردار‬ ‫دو‬ ‫کريمخان‬ ‫و‬ .‫شد‬ ‫آشکار‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫داعيه‬ ‫آثار‬ ‫ا‬ ‫مرادخان‬ ‫علي‬ ‫و‬ ‫محمدخان‬ ‫علي‬ ‫سردار‬ ‫دو‬ ‫اين‬ .‫فرستاد‬ ‫خمسه‬ ‫به‬ ‫سوار‬ ‫و‬ ‫پياده‬ ‫جمعي‬ ‫و‬ .‫رسيد‬ ‫مقصد‬ ‫به‬ ‫زودتر‬ ‫عليمحمدخان‬ .‫کردند‬ ‫وي‬ ‫قصد‬ ‫مختلف‬ ‫طرق‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫بودند‬ ‫ذوالفقارخان‬٬‫اط‬ ‫از‬ ‫پس‬‫لع‬٬‫جن‬ ‫آماده‬‫و‬ ‫کـريمخان‬ ‫قـواي‬ ‫بـين‬ ‫و‬ ‫شـد‬ ‫بـرخـورد‬ ‫و‬ ‫گ‬ ‫عدهزيادي‬ ‫طرف‬ ‫دو‬ ‫از‬ .‫درگرفت‬ ‫شديدي‬ ‫جنگ‬ ‫ابهر‬ ‫و‬ ‫خرمدره‬ ‫حوالي‬ ‫در‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫و‬ ‫اقوام‬ ‫و‬ ‫فرزند‬ ‫و‬ ‫زن‬ ‫با‬ ‫را‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫آمد‬ ‫فائق‬ ‫کريمخان‬ ‫قواي‬ ‫سرانجام‬ ‫ولي‬ ‫شدند‬ ‫کشته‬ ‫که‬ ‫زند‬ ‫کريمخان‬ .‫بردند‬ ‫شيراز‬ ‫به‬ ‫نقد‬ ‫وجوه‬ ‫و‬ ‫اموال‬‫وي‬ ‫به‬ ‫بود‬ ‫فتوت‬ ‫و‬ ‫مروت‬ ‫با‬ ‫پادشاهي‬ .‫نـمود‬ ‫نـصيحتها‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫و‬ ‫نشست‬ ‫سـخن‬ ‫به‬ ‫او‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫داد‬ ‫منزل‬ ‫خانهاي‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫ترحم‬ ‫مجدد‬ ‫کريمخان‬ ‫و‬ ‫نکشيد‬ ‫طول‬ ‫بيش‬ ‫دوسهماهي‬ ‫شيراز‬ ‫در‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫توقف‬‫به‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫ا‬ ‫مجدد‬ ‫را‬ ‫حکومت‬ ‫مقام‬ ‫و‬ ‫بازگردانيد‬ ‫خمسه‬‫ک‬ ‫واگذار‬ ‫او‬ ‫به‬ ‫ا‬‫را‬ ‫سابق‬ ‫رويه‬ ‫همان‬ ‫نيز‬ ‫او‬ ‫و‬ ‫رد‬ .‫يافت‬ ‫فزوني‬ ‫او‬ ‫مخيله‬ ‫در‬ ‫پادشاهي‬ ‫داعيه‬ ‫و‬ ‫قرارداد‬ ‫خود‬ ‫شعار‬ ‫در‬ ‫زند‬ ‫کريمخان‬٨٬١١‫ذوالفقارخان‬ .‫درگذشت‬٬‫خبر‬ ‫اين‬ ‫شنيدن‬ ‫محض‬ ‫به‬٬‫را‬ ‫خود‬ ‫کرد‬ ‫حرکت‬ ‫قزوين‬ ‫سمت‬ ‫به‬ ‫آراسته‬ ‫لشکري‬ ‫با‬ ‫نموده‬ ‫وکيل‬ ‫بازماندگان‬ ‫با‬ ‫مقابله‬ ‫به‬ ‫مصمم‬ ‫شهر‬ ‫آن‬ ‫و‬‫بازستاند‬ ‫او‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫قزوين‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫مقابله‬ ‫وي‬ ‫با‬ ‫زند‬ ‫عليمرادخان‬ .‫نمود‬ ‫تصرف‬ ‫را‬٬‫به‬
  3. 3. ‫از‬ ‫پس‬ ‫خمسهاي‬ ‫افشار‬ ‫ذوالفقارخان‬ .‫شد‬ ‫اصفهان‬ ‫وارد‬ ‫سپس‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫عزيمت‬ ‫تهران‬ ‫سمت‬ ‫اصفهان‬ ‫به‬ ‫عليمرادخان‬ ‫رفتن‬٬‫حرکت‬ ‫تهران‬ ‫سمت‬ ‫به‬ ‫قزوين‬ ‫و‬ ‫زنجان‬ ‫از‬ ‫عظيم‬ ‫سپاهي‬ ‫با‬ ‫قش‬ ‫در‬ .‫نمود‬‫لق‬‫نـتيجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫کـرد‬ ‫اسـتقبال‬ ‫ذوالفـقارخـان‬ ‫سـپاه‬ ‫از‬ ‫سـپهدار‬ ‫خسروخان‬ ‫گـي‬ ‫تسخير‬ ‫به‬ ‫عظيم‬ ‫نيرويي‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫بازگشت‬ ‫زنجان‬ ‫به‬ ‫ذوالفقارخان‬‫گـي‬ .‫پـرداخت‬ ‫لن‬‫را‬ ‫لن‬ ‫استي‬ ‫نيز‬ ‫ترکمان‬ ‫عليشکربهارلوي‬ ‫قلمرو‬ ‫بر‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫متصرف‬‫از‬ ‫پس‬ ‫خان‬ ‫عليمردان‬ .‫يافت‬ ‫ل‬ ‫اط‬‫قيام‬ ‫از‬ ‫لع‬‫گي‬ ‫تسخير‬ ‫و‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫مجدد‬‫به‬ ‫عظيم‬ ‫قوايي‬ ‫با‬ ‫وي‬ ‫سرکوبي‬ ‫عزم‬ ‫به‬ ‫لن‬ ‫نـتيجه‬ ‫در‬ .‫درگـرفت‬ ‫دو‬ ‫آن‬ ‫بـين‬ ‫سـخت‬ ‫جـنگي‬ ‫و‬ ‫کـرد‬ ‫حـرکت‬ ‫زنـجان‬ ‫ســمت‬٬‫سـپاه‬ ‫وي‬ ‫تعاقب‬ ‫در‬ ‫دشمن‬ ‫چون‬ ‫بازگشت؛‬ ‫زنجان‬ ‫به‬ ‫او‬ ‫و‬ ‫خورد‬ ‫فاحشي‬ ‫شکست‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫فخرالمل‬ ‫اتفاق‬ ‫به‬ ‫دوم‬ ‫ذوالفقارخان‬‫ارد‬ ‫ک‬‫زنجان‬ ‫حاکم‬ ‫لن‬ ‫بود‬٬‫و‬ ‫دادنـد‬ ‫عليمرادخان‬ ‫تحويل‬ ‫و‬ ‫گرفته‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫عدهاي‬ ‫آنجا‬ ‫در‬ ‫ولي‬ ‫گريخت‬ ‫خلخال‬ ‫به‬ .‫رسانيدند‬ ‫قتل‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫سرانجام‬ ‫اميراصـ‬ :‫شد‬ ‫پسر‬ ‫دو‬ ‫داراي‬ ‫که‬ ‫خان‬ ‫محمدعلي‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫داشته‬ ‫پسري‬ ‫ذوالفقارخان‬‫لن‬ .(‫)اول‬ ‫حسينقليخان‬ ‫و‬ ‫خان‬ ‫سفينةالمحمود‬ ‫کتاب‬ ‫در‬ ‫قاجار‬ ‫محمودميرزا‬٬‫سال‬ ‫در‬ ‫که‬١٢٤١‫در‬ ‫است‬ ‫نموده‬ ‫تأليف‬ ‫کلمه‬ ‫ذيل‬»‫شفق‬«:‫مينويسد‬ ‫خان‬ ‫حسينقلي‬ ‫اسمش‬٬‫او‬ ‫از‬ ‫اصلش‬‫و‬ ‫احرار‬ ‫و‬ ‫لزادگان‬‫مشاراليه‬ .‫است‬ ‫خمسه‬ ‫ليت‬ ‫سابق‬ ‫که‬ ‫خمسهاي‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫احفاد‬ ‫از‬‫رسـانيده‬ ‫هـم‬ ‫بـه‬ ‫مـايه‬ ‫و‬ ‫پايه‬ ‫کارش‬ ‫ا‬‫بـود‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫ملکي‬ ‫دعوي‬ ‫چنانکه‬‫زبـان‬ ‫شـيرين‬ ‫جوان‬ ‫اين‬ ‫بالجمله‬ ‫ميزد‬ ‫پادشاهي‬ ‫لف‬ ‫م‬ ‫به‬ ‫شباب‬ ‫عهد‬ ‫در‬ ‫ارجمند‬ ‫طالع‬ ‫مساعدت‬ ‫از‬ ‫نکتهدان‬‫نايبالسلطنه‬ ‫حضرت‬ ‫لزمت‬ ‫داشت‬ ‫شعري‬ ‫طبع‬ ‫و‬ ‫رسيد‬ ‫حضوري‬ ‫واقف‬ ‫منصب‬ ‫به‬ ‫عباسميرزا‬٬‫سروده‬ ‫اشعاري‬ .‫است‬ ‫مينموده‬٤‫د‬ ‫و‬ ‫است‬‫تخلص‬ ‫چاکر‬ ‫شعر‬ ‫ر‬ ‫دارا‬ ‫نگارستان‬ ‫کتاب‬ ‫در‬ ‫دنبلي‬ ‫نجفقلي‬ ‫عبدالرزاق‬٬‫سال‬ ‫در‬ ‫که‬١٢٤١‫است‬ ‫کرده‬ ‫تأليف‬٬ ‫در‬»‫نگارخانه‬‫لم‬«‫عنوان‬ ‫ذيل‬»‫چاکر‬«:‫مينويسد‬ ‫است‬ ‫جـوانـي‬ ‫خمسه‬ ‫سابق‬ ‫حاکم‬ ‫افشار‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫نبيره‬ ‫خان‬ ‫حسينقلي‬ ‫اسمش‬
  4. 4. ‫گفتار‬ ‫حسن‬ ‫به‬ ‫معروف‬ ‫باوقار‬ ‫و‬ ‫باوفا‬‫و‬ ‫آرام‬ ‫جوانـي‬ ‫در‬ ‫رفتار‬ ‫لطف‬ ‫به‬ ‫موصوف‬ ‫و‬ ‫کام‬ ‫مقال‬ ‫حسن‬ ‫نکتهداني‬ ‫در‬ .‫دارد‬ ‫پيران‬ ‫تجربهاندوز‬‫نمکينش‬ ‫است‬ ‫افروز‬ ‫محفل‬ ‫لن‬ ‫در‬ ‫استعداد‬ ‫و‬ ‫سرمايه‬ ‫قابليت‬ .‫است‬ ‫آيين‬ ‫سنجيدهاش‬ ‫سلوک‬ ‫و‬ ‫پسنديده‬ ‫طرز‬ ‫نمکين‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫آگاه‬ ‫جوان‬ ‫آن‬ ‫شاهنشاه‬ ‫حضرت‬ ‫جواني‬ ‫عنفوان‬ ‫در‬ .‫دارد‬ ‫مايه‬ ‫هر‬‫نواب‬ ‫چاکري‬ ‫را‬ ‫خويش‬ ‫مخلص‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫دانست؛‬ ‫سزاوار‬ ‫وليعهد‬»‫چاکري‬«.‫کرده‬ ‫نـام‬ ‫بـه‬ ‫او‬ ‫از‬ ‫مـا‬ ‫و‬ ‫ذوالفـقارخـان‬ ‫نـام‬ ‫بـه‬ ‫است‬ ‫داشـته‬ ‫پسـري‬ ‫خـان‬ ‫حسـينقلي‬ ‫حـاج‬ ‫سال‬ ‫وقايع‬ ‫در‬ .‫ميکنيم‬ ‫ياد‬ ‫دوم‬ ‫ذوالفقارخان‬٤١٤١٬٨١٤١‫جنگ‬ ‫در‬ ‫خان‬ ‫ذوالفقار‬ ‫قمري‬ ‫هرات‬٬‫سوارا‬ ‫با‬‫خود‬ ‫زبده‬ ‫ن‬٬‫پياده‬ ‫و‬ ‫سواره‬ ‫از‬ ‫اعم‬٬‫از‬ ‫پيروزي‬ ‫و‬ ‫فتح‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫کارزار‬ ‫وارد‬ ‫لقب‬ ‫و‬ ‫شـد‬ ‫داده‬ ‫سـرتيپي‬ ‫درجـه‬ ‫او‬ ‫بـه‬ ‫و‬ ‫گـرفت‬ ‫قـرار‬ ‫تـقدير‬ ‫مـورد‬ ‫و‬ ‫بـرگشت‬ ‫جــنگ‬ ‫خمسه‬ ‫آبادي‬ ‫و‬ ‫عمران‬ ‫در‬ ‫وي‬ .‫گرديد‬ ‫منصوب‬ ‫زنجان‬ ‫حکومت‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫پيدا‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫بر‬ .‫شد‬ ‫متحمل‬ ‫زيادي‬ ‫زحمات‬‫سـردار‬ ‫پـل‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫ساخت‬ ‫پلي‬ ‫زنجانرود‬ ‫رودخانه‬ ‫روي‬ .‫است‬ ‫معروف‬ ‫و‬ ‫اعـظامالسـلطنه‬ ‫عـليقليخان‬ ‫از‬ ‫عـبارتند‬ ‫کـه‬ ‫است‬ ‫داشـته‬ ‫پسـر‬ ‫دو‬ ‫ذوالفــقارخــان‬ .‫گرفت‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫لقب‬ ‫پدر‬ ‫فوت‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫که‬ ‫منيعالدوله‬ ‫حسينقليخان‬ ‫دختر‬ ‫منورالدوله‬ ‫با‬ ‫اعظامالسلطنه‬ ‫خان‬ ‫عليقلي‬‫جواني‬ ‫در‬ ‫ولي‬ ‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫وزيرافخم‬ ‫عليقليخان‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫که‬ ‫زاييد‬ ‫پسري‬ ‫بود‬ ‫حامله‬ ‫شوهرش‬ ‫فوت‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫منورالدوله‬ .‫شد‬ ‫فوت‬ ‫مجلس‬ ‫نمايندگي‬ ‫مقامات‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫ماست‬ ‫عصر‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمد‬ ‫همان‬ ‫که‬ ‫نهادند‬ ‫نام‬ ‫محمد‬٬ ‫مجلس‬ ‫رئيسي‬ ‫نايب‬٬.‫گرديد‬ ‫منصوب‬ ‫سفارت‬ ‫و‬ ‫استانداري‬ ‫حسينقليخان‬‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫بـزرگ‬ ‫مـتنفذان‬ ‫و‬ ‫مـالکان‬ ‫از‬ ‫اول‬ ‫اسـعدالدوله‬ ‫بـه‬ ‫ملقب‬ ‫سرتيپ‬ ‫ذوالفقارخان‬ ‫فرزند‬ ‫ام‬ ‫خمسه‬ ‫و‬ ‫زنجان‬‫ام‬ ‫تمام‬ ‫کفايت‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫برده‬ ‫ارث‬ ‫به‬ ‫خود‬ ‫اجداد‬ ‫از‬ ‫وسيعي‬ ‫لک‬‫لک‬ ‫گاهي‬ ‫و‬ ‫ميشد‬ ‫سپرده‬ ‫وي‬ ‫به‬ ‫زنجان‬ ‫مستقل‬ ‫حکومت‬ ‫گاهي‬ .‫ميکرد‬ ‫اداره‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫وسيع‬ ‫اسـتقرار‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫مـينمود‬ ‫نـايبالحکـومه‬ ‫خـود‬ ‫طـرف‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫اميرافشار‬ ‫خان‬ ‫جهانشاه‬ ‫رضاشاه‬ ‫حکومت‬٬‫خـوان‬ ‫از‬ ‫چـون‬ ‫دولت‬ ‫مأمـوران‬ ‫ولي‬ ‫شد‬ ‫خارج‬ ‫آنها‬ ‫دست‬ ‫از‬ ‫اقتدار‬
  5. 5. ٤‫سفينةالمحمود‬ .٬‫تبريز‬ ‫ادبيات‬ ‫دانشکده‬ ‫نشريه‬ ‫از‬ ‫نقل‬ ‫)به‬ ‫خيامپور‬ ‫اکبر‬ ‫از‬ ‫تحشيه‬ ‫و‬ ‫تصحيح‬٬‫ش‬١٬ ‫ص‬١١٨(. ‫اسعدالدوله‬ ‫فرزندان‬ ‫از‬ ‫عدهاي‬ ‫شورش‬ ‫در‬ .‫ميکردند‬ ‫رفتار‬ ‫مريز‬ ‫و‬ ‫کجدار‬ ‫و‬ ‫مدارا‬ ‫به‬ ‫وي‬ ‫با‬ ‫ميشدند‬ ‫بهرهمند‬ ‫او‬ ‫گسترده‬ ‫دمکراتها‬ ‫حکومت‬ ‫و‬ ‫پيشهوري‬٬‫غـ‬ ‫و‬ ‫شـد‬ ‫اشغال‬ ‫دمکراتها‬ ‫طرف‬ ‫از‬ ‫خمسه‬ ‫و‬ ‫زنجان‬‫لم‬ ‫منصوب‬ ‫آنجا‬ ‫حکومت‬ ‫به‬ ‫دانشيان‬ ‫ژنرال‬ ‫به‬ ‫معروف‬ ‫يحيي‬‫ايـن‬ ‫ذوالفقاريها‬ ‫ولي‬ ‫گرديد؛‬ ‫بـيرون‬ ‫زنـجان‬ ‫از‬ ‫شب‬ ‫نـيمه‬ ‫در‬ .‫آمدند‬ ‫بر‬ ‫مبارزه‬ ‫مقام‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫نپذيرفتند‬ ‫را‬ ‫تصرف‬ ‫و‬ ‫حمله‬ ‫آمدند‬٬‫در‬ ‫سرانجام‬ .‫نمودند‬ ‫تعرض‬ ‫به‬ ‫شروع‬ ‫آنجا‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫گرفتند‬ ‫پيش‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫کندي‬ ‫خاتون‬ ‫راه‬ ‫غ‬ ‫درگرفت‬ ‫ذوالفقاريها‬ ‫و‬ ‫دموکراتها‬ ‫قواي‬ ‫بين‬ ‫که‬ ‫نبردي‬‫ي‬ ‫لم‬‫خورده‬ ‫سختي‬ ‫شکست‬ ‫حيي‬ .‫درآمد‬ ‫دولت‬ ‫تصرف‬ ‫به‬ ‫زنجان‬ ‫و‬ ‫بازگشت‬ ‫تبريز‬ ‫به‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫اسعدالدوله‬١٤٨١‫نـابينا‬ ‫چشم‬ ‫دو‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫حالي‬ ‫در‬ ‫جراحي‬ ‫عمل‬ ‫يک‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫درگذشت‬ ‫بود‬ ‫شده‬٨‫دو‬ ‫و‬ ‫پسر‬ ‫سه‬ ‫خود‬ ‫اول‬ ‫همسر‬ ‫از‬ .‫گرفت‬ ‫زن‬ ‫چهار‬ ‫خود‬ ‫عمر‬ ‫در‬ ‫او‬ ‫منور‬ ‫خانم‬ ‫که‬ ‫او‬ ‫دوم‬ ‫همسر‬ .‫آورد‬ ‫دختر‬‫از‬ .‫آورد‬ ‫فـرزند‬ ‫پنج‬ ‫بود‬ ‫وزيرافخم‬ ‫دختر‬ ‫الدوله‬ ‫شش‬ ‫بـود‬ ‫وزيـرافـخم‬ ‫عـليخان‬ ‫ميرزا‬ ‫دختر‬ ‫هم‬ ‫او‬ ‫که‬ ‫بدرالدوله‬ ‫خانم‬ ‫خود‬ ‫سوم‬ ‫همسر‬ ‫به‬ ‫شد‬ ‫دختر‬ ‫شش‬ ‫و‬ ‫پسر‬ ‫يازده‬ ‫صاحب‬ ‫خود‬ ‫همسر‬ ‫چهار‬ ‫از‬ ‫اسعدالدوله‬ .‫کرد‬ ‫پيدا‬ ‫فرزند‬ :‫نامهاي‬ ١‫مـنيعالدوله‬ ‫احـمدخان‬ .٬٤‫مـحمودخان‬ .٬٨.‫خـان‬ ‫مـصطفي‬٬٢‫خـان‬ ‫نـاصرقلي‬ .٬ ٥‫خان‬ ‫اميرحسن‬ .٬١‫حميدخان‬ .٬١‫ذوالفقارخـان‬ .٬١‫رضـاخان‬ .٬٬‫خـان‬ ‫هـدايتاللـه‬ .٬ ١١‫خان‬ ‫مرتضي‬ .٬‫و‬١١‫ايـن‬ ‫از‬ ‫اسـعدالدوله‬ ‫سـردار‬ ‫دخـتران‬ ‫نـامهاي‬ .‫خان‬ ‫اميرحسين‬ . :‫قرارند‬ ‫خانم‬ ‫اکرم‬٬‫خانم‬ ‫اشرف‬٬‫خانم‬ ‫بتول‬٬‫ف‬ ‫و‬ ‫خانم‬ ‫پروانه‬‫مـعرفي‬ ‫از‬ ‫قبل‬ .‫خانم‬ ‫خرايران‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫فرزندان‬‫مـالک‬ ‫اوليـن‬ ‫اميرافشـار‬ ‫خان‬ ‫جهانشاه‬ ‫زندگينامه‬ ‫درباره‬ ‫است‬ ‫لزم‬ :‫بپردازيم‬ ‫داشته‬ ‫مداخله‬ ‫منطقه‬ ‫اين‬ ‫اداره‬ ‫موارد‬ ‫تمام‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫خمسه‬ ‫و‬ ‫زنجان‬ ‫افشار‬ ‫امير‬ ‫خان‬ ‫جهانشاه‬ ‫و‬ ‫مقتدر‬ ‫مالکان‬ ‫از‬ ‫اميرافشار‬ ‫خان‬ ‫جهانشاه‬‫امـ‬ .‫بـود‬ ‫زنـجان‬ ‫بـزرگ‬ ‫زمينداران‬‫او‬ ‫لک‬
  6. 6. ‫ام‬ ‫از‬ ‫بيشتر‬‫ام‬ ‫آن‬ ‫حدود‬ .‫داشت‬ ‫وسعت‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫لک‬‫به‬ ‫گذشته‬ ‫خمسه‬ ‫از‬ ‫لک‬ ‫اوقـات‬ ‫غـالب‬ .‫بـود‬ ‫بـاهوش‬ ‫و‬ ‫عـاقل‬ ‫مـردي‬ ‫وي‬ .‫بـود‬ ‫رسـيده‬ ‫ميانه‬ ‫و‬ ‫گروس‬ ‫و‬ ‫همدان‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫حکومت‬ ‫او‬ ‫و‬ ‫ميشد‬ ‫محول‬ ‫وي‬ ‫به‬ ‫زنجان‬ ‫حکومت‬.‫مينمود‬ ‫تفويض‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫به‬ ‫نزديک‬ ‫شاهزادگان‬ ‫از‬ ‫يکي‬ ‫که‬ ‫زنجان‬ ‫حاکم‬ ‫با‬ ‫وي‬ ‫شاه‬ ‫ناصرالدين‬ ‫سلطنت‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫کلي‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫حاکم‬ ‫خان‬ ‫جهانشاه‬ .‫کشيد‬ ‫جنگ‬ ‫به‬ ‫کار‬ ‫که‬ ‫کرد‬ ‫پيدا‬ ‫طرفيت‬ ‫بود‬ ‫شاه‬ ‫شخص‬ .‫کرد‬ ‫فرار‬ ‫روسيه‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫ترسيد‬ ‫شاه‬ ‫ناصرالدين‬ ‫غضب‬ ‫از‬ ‫ولي‬ ‫نمود‬ ‫منکوب‬ ‫و‬ ‫مغلوب‬‫مدتي‬ .‫شد‬ ‫پناهنده‬ ‫تبريز‬ ‫معروف‬ ‫مجتهد‬ ‫جواد‬ ‫ميرزا‬ ‫حاج‬ ‫مرحوم‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫آمد‬ ‫تبريز‬ ‫به‬ ‫تا‬ ‫بود‬ ‫آنجا‬ ‫مجتهد‬ ‫وساطت‬ ‫اثر‬ ‫در‬٬.‫بازگردد‬ ‫زنجان‬ ‫به‬ ‫داد‬ ‫اجازه‬ ‫و‬ ‫پوشيد‬ ‫چشم‬ ‫او‬ ‫تقصيرات‬ ‫از‬ ‫شاه‬ ‫سال‬ ‫در‬١٨٨١‫شجاعالدوله‬ ‫ق‬ . ‫ه‬٬‫روسها‬ ‫مساعدت‬ ‫با‬٬‫و‬ ‫مـيکرد‬ ‫حکومت‬ ‫تبريز‬ ‫در‬ ‫سرد‬ ‫برادرش‬‫به‬ ‫قطع‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫زنجان‬ ‫ميخواست‬ ‫شجاعالدوله‬ .‫بود‬ ‫زنجان‬ ‫حاکم‬ ‫مؤيد‬ ‫ار‬ ‫شجاعالدوله‬ ‫و‬ ‫او‬ ‫بين‬ ‫زدوخوردهايي‬ .‫نمود‬ ‫مقاومت‬ ‫خان‬ ‫جهانشاه‬ .‫کند‬ ‫الحاق‬ ‫آذربايجان‬ ‫سرانجام‬ .‫پيوست‬ ‫وقوع‬ ‫به‬٬‫مداخ‬ ‫اثر‬ ‫در‬‫شجاعالدوله‬ ‫تجاوزات‬ ‫از‬ ‫مرکزي‬ ‫حکومت‬ ‫لت‬ .‫آمد‬ ‫عمل‬ ‫به‬ ‫جلوگيري‬ ٨.‫اطباء‬ .‫مينمود‬ ‫اردهنده‬ ‫آز‬ ‫و‬ ‫دردناک‬ ‫بسيار‬ ‫که‬ ‫بود‬ ‫شده‬ ‫پديدار‬ ‫وي‬ ‫بزرگ‬ ‫روده‬ ‫در‬ ‫غدهاي‬ ‫عمر‬ ‫اواخر‬ ‫در‬ ‫محلي‬ ‫اطباء‬ ‫ولي‬ ‫شد‬ ‫خواهد‬ ‫کوري‬ ‫موجب‬ ‫غده‬ ‫اين‬ ‫جراحي‬ ‫عمل‬ ‫که‬ ‫بودند‬ ‫معتقد‬ ‫زنجان‬ ‫حکيمهاي‬ ‫و‬ ‫تحصيلکرده‬ ‫عمل‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫سردار‬ ‫و‬ ‫دادند‬ ‫جراحي‬ ‫دستور‬ ‫و‬ ‫نمودند‬ ‫تمسخر‬ ‫را‬ ‫حکيمباشيها‬.‫شد‬ ‫کور‬ ‫کرماني‬ ‫ناظرزاده‬ ‫دکتر‬ :‫چپ‬ ‫از‬ ‫اول‬ ‫رديف‬٬‫بهادري‬ ‫احمد‬٬‫ذوالفقاري‬ ‫محمد‬٬‫کاشاني‬ ‫آيتاهلل‬٬‫مهندس‬ ‫رضوي‬ ‫احمد‬٬:‫راست‬ ‫از‬ ‫دوم‬ ‫رديف‬ ‫و‬ ‫دماوندي‬ ‫مکارم‬ ‫ميراشرافي‬ ‫مهدي‬٬‫قناتآبادي‬ ‫شمس‬٬‫حميديه‬ ‫و‬ ‫کاشاني‬ ‫مصطفي‬ ‫مـ‬ ‫آخـوند‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫اميرافشار‬‫اعـ‬ ‫زنـجاني‬ ‫لقربانعلي‬‫از‬ ‫پس‬ ‫را‬ ‫او‬ .‫داشت‬ ‫تـام‬ ‫تقادي‬ ‫به‬ ‫خود‬ ‫حمايت‬ ‫و‬ ‫حراست‬ ‫تحت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫داد‬ ‫قرار‬ ‫خود‬ ‫حمايت‬ ‫تحت‬ ‫محمدعليشاه‬ ‫سقوط‬ .‫ساخت‬ ‫روانهاش‬ ‫عراق‬ ‫حوت‬ ‫سوم‬ ‫کودتاي‬ ‫از‬ ‫پس‬٬٬٤١‫او‬ ‫نفوذ‬ ‫جلوي‬ ‫خواست‬ ‫طباطبايي‬ ‫سيدضياءالدين‬ ‫رو‬ ‫اين‬ ‫از‬ .‫بگيرد‬ ‫را‬٬‫سا‬‫آنجا‬ ‫حکومت‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫قزويني‬ ‫منصور‬ ‫لر‬‫سا‬ .‫فرستاد‬‫با‬ ‫منصور‬ ‫لر‬ ‫شد‬ ‫مغلوب‬ ‫جهانشاهخان‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫زنجان‬ ‫به‬ ‫مجهز‬ ‫قشوني‬٬‫در‬ ‫همانجا‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫عراق‬ ‫به‬ ‫سن‬١٬‫سردار‬ ‫خان‬ ‫محمدعلي‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫داشت‬ ‫فرزندي‬ ‫خان‬ ‫جهانشاه‬ .‫درگذشت‬ ‫سالگي‬
  7. 7. ‫پيشهوري‬ ‫ايام‬ ‫در‬ ‫او‬ ‫فرزند‬ ‫اميرافشاري‬ ‫محمدحسن‬ .‫بود‬ ‫زنجان‬ ‫عمده‬ ‫مالکان‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫فاتح‬‫با‬ ‫درجـه‬ ‫و‬ ‫نشـان‬ ‫پـهلوي‬ ‫محمدرضا‬ ‫طرف‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫مبارزه‬ ‫دمکراتها‬ ‫با‬ ‫ذوالفقاريها‬ ‫کمک‬ ‫مـلي‬ ‫شـوراي‬ ‫مـجلس‬ ‫وکالت‬ ‫به‬ ‫زنجان‬ ‫از‬ ‫شانزدهم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ .‫گرفت‬ ‫سرگردي‬ ‫افتخاري‬ ‫کرسي‬ ‫گرفت‬ ‫انجام‬ ‫مصدق‬ ‫دکتر‬ ‫دوران‬ ‫در‬ ‫آن‬ ‫انتخابات‬ ‫که‬ ‫هفدهم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫برگزيده‬ ‫حفظ‬ ‫را‬ ‫وکالت‬.‫کرد‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمد‬ ‫مـيرزاعـليخان‬ ‫دخـتر‬ ‫مـنورالدوله‬ ‫خـانم‬ ‫بـطن‬ ‫از‬ ‫اعـظامالسـلطنه‬ ‫عليقليخان‬ ‫فرزند‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫وزيرافخم‬١١٤١‫درگـذشت‬ ‫جـوانـي‬ ‫در‬ ‫پـدرش‬ ‫او‬ ‫تـولد‬ ‫از‬ ‫قـبل‬ .‫شـد‬ ‫مـتولد‬٬ ‫بـه‬ ‫را‬ ‫مـنورالدوله‬ ‫و‬ ‫شـد‬ ‫عـهدهدار‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫عمويش‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫سرپرستي‬‫و‬ ‫عـقد‬ ‫تحصي‬ ‫پايان‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫محمدخان‬ .‫درآورد‬ ‫خود‬ ‫ازدواج‬‫اروپا‬ ‫به‬ ‫خود‬ ‫متوسطه‬ ‫و‬ ‫مقدماتي‬ ‫لت‬ ‫ام‬ ‫در‬ .‫بازگشت‬ ‫ايران‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫فارغالتحصيل‬ ‫پاريس‬ ‫در‬ ‫کشاورزي‬ ‫رشته‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫رفت‬‫لک‬ ‫اص‬ ‫به‬ ‫پدرش‬‫جـديد‬ ‫اصـول‬ ‫بـا‬ ‫را‬ ‫زنـجان‬ ‫کشـاورزي‬ ‫و‬ ‫پـرداخت‬ ‫کشـاورزي‬ ‫باغات‬ ‫لح‬ ‫پي‬.‫کرد‬ ‫ريزي‬ ‫خـانوادههـاي‬ ‫و‬ ‫مـالکين‬ ‫مـوريس‬ ‫جـزيره‬ ‫بـه‬ ‫وي‬ ‫تـبعيد‬ ‫و‬ ‫رضاشاه‬ ‫استعفاي‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫مجدد‬ ‫حکومتگر‬‫از‬ ‫عدهاي‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫آوردند‬ ‫روي‬ ‫دولتي‬ ‫مشاغل‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫گرفتند‬ ‫تازه‬ ‫جاني‬ ‫ا‬ ‫حسـينقلي‬ ‫فرزند‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمد‬ ‫آنان‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫شدند‬ ‫مجلس‬ ‫نمايندگي‬ ‫داوطلب‬ ‫آنها‬ ‫سردار‬‫در‬ .‫رسـيد‬ ‫وکالت‬ ‫به‬ ‫زنجان‬ ‫از‬ ‫چهاردهم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫بود‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫گرفت‬ ‫انجام‬ ‫ايران‬ ‫دمکرات‬ ‫حزب‬ ‫و‬ ‫قوامالسلطنه‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫آن‬ ‫انتخابات‬ ‫که‬ ‫پانزدهم‬ ‫دوره‬ ‫مجدد‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمد‬‫شانزدهم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ .‫گرديد‬ ‫ملي‬ ‫شوراي‬ ‫مجلس‬ ‫راهي‬ ‫زنجان‬ ‫از‬ ‫ا‬ ‫مجل‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫سمت‬ ‫نيز‬‫دکتر‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫آن‬ ‫انتخابات‬ ‫که‬ ‫هفدهم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ .‫کرد‬ ‫حفظ‬ ‫س‬ ‫انـتخابات‬ .‫کـرد‬ ‫حفظ‬ ‫را‬ ‫مجلس‬ ‫کرسي‬ ‫چهارم‬ ‫بار‬ ‫براي‬ ‫ذوالفقاري‬ .‫گرفت‬ ‫انجام‬ ‫مصدق‬ ‫فقط‬ ‫نگرفت؛‬ ‫انجام‬ ‫حوزهها‬ ‫از‬ ‫بعضي‬ ‫در‬ ‫هفدهم‬ ‫دوره‬٤١.‫يافتند‬ ‫راه‬ ‫مجلس‬ ‫به‬ ‫نماينده‬ ‫اما‬ ‫و‬ ‫دانشگاه‬ ‫استاد‬ ‫امامي‬ ‫سيدحسن‬ ‫دکتر‬ ‫ابتدا‬‫انتخاب‬ ‫مجلس‬ ‫رياست‬ ‫به‬ ‫تهران‬ ‫جمعه‬ ‫م‬ ‫در‬ ‫امامي‬ ‫دکتر‬ ‫برضد‬ ‫تندي‬ ‫نطقهاي‬ ‫و‬ ‫برخاست‬ ‫مبارزه‬ ‫به‬ ‫انتخاب‬ ‫اين‬ ‫با‬ ‫ملي‬ ‫جبهه‬ .‫گرديد‬ ‫مجدد‬ ‫مصدق‬ .‫ميگرفت‬ ‫انجام‬ ‫مجلس‬‫و‬ ‫شد‬ ‫دولت‬ ‫رياست‬ ‫کانديداي‬ ‫مجلس‬ ‫طرف‬ ‫از‬ ‫ا‬ ‫دهد‬ ‫تشکيل‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫کابينه‬ ‫شد‬ ‫قرار‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫صادر‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫فرمان‬ ‫نيز‬ ‫شاه‬‫معرفي‬ ‫در‬ ‫مصدق‬ .
  8. 8. ‫و‬ ‫برآمـد‬ ‫مخالفت‬ ‫مقام‬ ‫در‬ ‫پهلوي‬ ‫محمدرضا‬ ‫ولي‬ ‫شد‬ ‫هم‬ ‫جنگ‬ ‫وزارت‬ ‫خواستار‬ ‫کابينه‬ ‫نتيجه‬ ‫در‬ .‫نرفت‬ ‫زيربار‬٬‫رئيس‬ ‫تعيين‬ ‫خواستار‬ ‫نيمبند‬ ‫مجلس‬ ‫از‬ ‫شاه‬ .‫کرد‬ ‫استعفا‬ ‫مصدق‬ ‫قريب‬ ‫که‬ ‫نمايندگان‬ ‫از‬ ‫عدهاي‬ ‫سرانجام‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫دولت‬١٢‫زمـامداري‬ ‫بـه‬ ‫رأي‬ ‫بـودند‬ ‫نفر‬ ‫بـا‬ ‫مـخالفت‬ ‫در‬ ‫ايـران‬ ‫مـردم‬ ‫تـمام‬ ‫مرتبه‬ ‫يک‬ ‫ولي‬ ‫شد؛‬ ‫صادر‬ ‫فرمان‬ ‫و‬ ‫دادند‬ ‫قوام‬ ‫احمد‬ ‫در‬ ‫کشـور‬ ‫سـرتاسر‬ ‫در‬ ‫بزرگي‬ ‫اجتماعات‬ ‫و‬ ‫آمدند‬ ‫در‬ ‫مبارزه‬ ‫مقام‬ ‫در‬ ‫قوام‬ ‫احمد‬ ‫انتخاب‬ ‫سـيدابـوالقـاسم‬ ‫آيتاللـه‬ ‫نـقش‬ ‫زمـان‬ ‫از‬ ‫برهه‬ ‫دراين‬ ‫افتاد‬ ‫راه‬ ‫به‬ ‫تصميم‬ ‫اين‬ ‫با‬ ‫مخالفت‬ ‫کاشاني‬‫اع‬ ‫ًا‬ ‫رسم‬ ‫کاشاني‬ .‫بود‬ ‫سازنده‬ ‫و‬ ‫مهم‬ ‫بسيار‬‫عدم‬ ‫صورت‬ ‫در‬ ‫شد‬ ‫متذکر‬ ‫لميهاي‬ ‫در‬ ‫نيز‬ ‫مردم‬ ‫و‬ ‫کنم‬ ‫دربار‬ ‫متوجه‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫حمله‬ ‫ناچارم‬ ‫من‬ ‫قدرت‬ ‫به‬ ‫مصدق‬ ‫دکتر‬ ‫بازگشت‬ ‫سرانجام‬ .‫دادند‬ ‫قرار‬ ‫حمله‬ ‫مورد‬ ‫را‬ ‫پهلوي‬ ‫دربار‬ ‫کشور‬ ‫سرتاسر‬ ‫در‬ ‫خود‬ ‫اجتماعات‬٬‫در‬ ‫تيرماه‬ ‫سي‬١٨٨١‫قيام‬‫تسليم‬ ‫شاه‬ ‫و‬ ‫رسيد‬ ‫نتيجه‬ ‫به‬ ‫قوام‬ ‫احمد‬ ‫و‬ ‫مجلس‬ ‫و‬ ‫شاه‬ ‫عليه‬ ‫مردم‬ ‫ريـاست‬ ‫از‬ ‫امـامي‬ ‫سـيدحسن‬ .‫شـد‬ ‫وزيرجنگ‬ ‫و‬ ‫نخستوزير‬ ‫مصدق‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫قوام‬ .‫شد‬ ‫شد‬ ‫انتخاب‬ ‫مجلس‬ ‫رياست‬ ‫به‬ ‫کاشاني‬ ‫سيدابوالقاسم‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫اروپا‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫داد‬ ‫استعفا‬ ‫مجلس‬ ‫جل‬ ‫و‬ ‫نکند‬ ‫شرکت‬ ‫مجلس‬ ‫جلسات‬ ‫در‬ ‫براينکه‬ ‫مشروط‬‫در‬ .‫کنند‬ ‫اداره‬ ‫رئيس‬ ‫نواب‬ ‫را‬ ‫سات‬ ‫مـحمد‬ ‫نـتيجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫کـرد‬ ‫رايگـيري‬ ‫و‬ ‫تشکـيل‬ ‫مجلس‬ ‫جديد‬ ‫نواب‬ ‫انتخاب‬ ‫براي‬ ‫نتيجه‬ ‫نـايب‬ ‫آراء‬ ‫اکثريت‬ ‫به‬ ‫رضوي‬ ‫احمد‬ ‫مهندس‬ ‫و‬ ‫اول‬ ‫رئيس‬ ‫نايب‬ ‫آراء‬ ‫اتفاق‬ ‫به‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ر‬ ‫مـيانجي‬ ‫نـقش‬ ‫بـود‬ ‫آرام‬ ‫و‬ ‫افتاده‬ ‫مردي‬ ‫که‬ ‫ذوالفقاري‬ .‫شد‬ ‫دوم‬ ‫رئيس‬‫و‬ ‫مـصدق‬ ‫بـين‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫ولي‬ ‫شد‬ ‫عهدهدار‬ ‫کاشاني‬‫بيشتر‬ ‫کاشاني‬ ‫و‬ ‫مصدق‬ ‫ميان‬ ‫شکاف‬ ‫و‬ ‫نرسيد‬ ‫ثمر‬ ‫به‬ ‫او‬ ‫لش‬ ‫عم‬ ‫ملي‬ ‫جبهه‬ .‫شد‬‫مت‬ ‫ل‬‫بقائي‬ .‫شد‬ ‫لشي‬٬‫مکي‬ ‫حسين‬٬‫حائريزاده‬٬‫بـا‬ ‫آزاد‬ ‫عبدالقدير‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫ظهور‬ ‫برسد‬ ‫ظهور‬ ‫به‬ ‫نبايستي‬ ‫آنچه‬ ‫و‬ ‫خاستند‬ ‫بر‬ ‫مخالفت‬ ‫به‬ ‫مصدق‬ ‫دکتر‬‫کودتاي‬ ١٤‫مرداد‬٤٨٨١‫و‬ ‫شد‬ ‫صادر‬ ‫هجدهم‬ ‫دوره‬ ‫انتخابات‬ ‫فرمان‬ .‫داد‬ ‫خاتمه‬ ‫تشنجات‬ ‫تمام‬ ‫به‬ ‫دو‬ ‫بـه‬ ‫را‬ ‫زنـجان‬ ‫کـرسيهاي‬ ‫ولي‬ ‫شدند‬ ‫انتخاب‬ ‫رضاشاهي‬ ‫انتخابات‬ ‫شيوه‬ ‫به‬ ‫نمايندگان‬ .‫رفت‬ ‫کنار‬ ‫سياسي‬ ‫صحنه‬ ‫از‬ ‫او‬ ‫و‬ ‫کردند‬ ‫واگذار‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمد‬ ‫ديگر‬ ‫برادر‬ ‫د‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمد‬‫پيوند‬ ‫نظامالدوله‬ ‫به‬ ‫معروف‬ ‫ديبا‬ ‫خان‬ ‫ميرزايحيي‬ ‫دختر‬ ‫با‬ ‫جواني‬ ‫ر‬ ‫مـحمدرضا‬ ‫بـا‬ ‫ديـبا‬ ‫فرح‬ ‫ازدواج‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫شد‬ ‫متعددي‬ ‫فرزندان‬ ‫صاحب‬ .‫بست‬ ‫زناشويي‬ ‫مـحمد‬ ‫جـمله‬ ‫از‬ ‫آوردنـد‬ ‫روي‬ ‫پـهلوي‬ ‫دربـار‬ ‫بـه‬ ‫ديـبا‬ ‫خانواده‬ ‫خويشهاي‬ ‫و‬ ‫قوم‬ ‫پهلوي‬ ‫شد‬ ‫وارد‬ ‫سياست‬ ‫صحنه‬ ‫به‬ ‫هم‬ ‫ذوالفقاري‬‫بـه‬ ‫سـپس‬ ‫و‬ ‫مـازندران‬ ‫اسـتانداري‬ ‫بـه‬ ‫ابتدا‬ . ‫رشـته‬ ‫در‬ ‫دراروپـا‬ ‫ذوالفـقاري‬ ‫مـحمد‬ ‫که‬ ‫زماني‬ ‫در‬ .‫گرديد‬ ‫منصوب‬ ‫اصفهان‬ ‫استانداري‬
  9. 9. ‫وليعهد‬ ‫ظاهرشاه‬ ‫محمد‬ ‫او‬ ‫همشاگرديهاي‬ ‫از‬ ‫يکي‬ ‫داشت‬ ‫اشتغال‬ ‫تحصيل‬ ‫به‬ ‫کشاورزي‬ ‫شاه‬ ‫محمدظاهر‬ ‫و‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫بين‬ ‫روابط‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫افغانستان‬.‫بود‬ ‫ريشهدار‬ ‫و‬ ‫صميمانه‬ ‫بسيار‬ ‫م‬ ‫از‬ ‫يکي‬ ‫در‬‫مـحمد‬ ‫که‬ ‫گرديد‬ ‫براين‬ ‫قرار‬ ‫پهلوي‬ ‫محمدرضا‬ ‫و‬ ‫شاه‬ ‫محمدظاهر‬ ‫لقاتهاي‬ ‫اين‬ ‫و‬ ‫برود‬ ‫افغانستان‬ ‫به‬ ‫سفيرکبير‬ ‫سمت‬ ‫به‬ ‫شاه‬ ‫محمدظاهر‬ ‫نزديک‬ ‫دوست‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫کابل‬ ‫در‬ ‫ايران‬ ‫سفيرکبير‬ ‫چهارسال‬ ‫قريب‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫و‬ ‫گرفت‬ ‫انجام‬ ‫برنامه‬‫غالب‬ ‫و‬ ‫بود‬‫در‬ ‫ا‬ ‫تـهران‬ ‫به‬ ‫مأموريت‬ ‫اين‬ ‫پايان‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫مينمود‬ ‫همکاري‬ ‫شاه‬ ‫محمدظاهر‬ ‫با‬ ‫حضر‬ ‫و‬ ‫سفر‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫بازگشت‬١٢٨١‫سنا‬ ‫مجلس‬ ‫پنجم‬ ‫دوره‬ ‫انتخابات‬ ‫در‬٬‫تـبريز‬ ‫انـتصابي‬ ‫سناتور‬ ‫تاريخ‬ ‫در‬ ‫سرانجام‬ ‫و‬ .‫کرد‬ ‫حفظ‬ ‫را‬ ‫سمت‬ ‫آن‬ ‫نيز‬ ‫هفتم‬ ‫و‬ ‫ششم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ .‫شد‬٨٤‫ماه‬ ‫دي‬ ٥٥٨١‫سن‬ ‫در‬٥١‫مهديقلي‬ ‫و‬ ‫خان‬ ‫عليقلي‬ ‫نامهاي‬ ‫به‬ ‫ذکور‬ ‫فرزند‬ ‫دو‬ .‫درگذشت‬ ‫سالگي‬ ‫خان‬ ‫اميرعلي‬ :‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫خان‬ ‫مهديقلي‬ ‫فرزندان‬ ‫ماند‬ ‫باقي‬ ‫او‬ ‫از‬ ‫خان‬٬‫قليخان‬ ‫محمد‬٬ .‫خان‬ ‫عليقلي‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمودخان‬ ‫اسـعدالدوله‬ ‫سـردار‬ ‫ارشـد‬ ‫و‬ ‫ذکـور‬ ‫فـرزند‬ ‫ذوالفـقاري‬ ‫مـحمودخان‬‫خـانم‬ ‫بـطن‬ ‫از‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫وزيرافخم‬ ‫عليخان‬ ‫سلطان‬ ‫دختر‬ ‫منورالدوله‬١١٤١‫وجود‬ ‫عرصه‬ ‫پابه‬ ‫زنجان‬ ‫در‬ ‫تحصي‬ ‫کودکي‬ ‫دوران‬ ‫طي‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫نهاد‬‫و‬ ‫اگرفت‬ ‫فر‬ ‫را‬ ‫فرانسه‬ ‫زبان‬ .‫نمود‬ ‫آغاز‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫لت‬ ‫و‬ .‫گـرفت‬ ‫دانشنامه‬ ‫اقتصاد‬ ‫رشته‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫فرانسه‬ ‫عازم‬ ‫تحصيل‬ ‫ادامه‬ ‫براي‬ ‫سرانجام‬‫بـه‬ ‫ام‬ ‫اداره‬ ‫در‬ ‫خود‬ ‫پدر‬ ‫معاون‬ ‫و‬ ‫بازگشت‬ ‫ايران‬‫شد‬ ‫زنجان‬ ‫وسيع‬ ‫لک‬٬‫مدت‬ ‫در‬ ‫محمودخان‬ ‫فرد‬ ‫به‬ ‫منحصر‬ ‫سواري‬ ‫اسب‬ ‫و‬ ‫شکار‬ ‫و‬ ‫تيراندازي‬ ‫در‬ .‫گرديد‬ ‫خانواده‬ ‫سرسبد‬ ‫گل‬ ‫کوتاهي‬ ‫که‬ ‫سردار‬ ‫رقبات‬ ‫امور‬ ‫اداره‬ ‫سنگين‬ ‫بار‬ ‫حقيقت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬٥١١‫بـود‬ ‫قريه‬٬‫مـحول‬ ‫او‬ ‫بـه‬ ‫و‬ ‫گرديد‬‫هم‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫شهريور‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫بود‬ ‫پدر‬ ‫مشار‬ ‫و‬ ‫مشير‬ ‫ميشد‬ ‫محول‬ ‫او‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫امري‬ ‫در‬ ‫او‬ ‫مشک‬ ‫روستاها‬ ‫در‬ ‫آنها‬ ‫نفوذ‬ ‫و‬ ‫توده‬ ‫حزب‬ ‫ظهور‬ ‫و‬ ‫کشور‬ ‫احوال‬ ‫و‬ ‫اوضاع‬ ‫ريختن‬‫براي‬ ‫لتي‬ ‫مخصوص‬ ‫آمد‬ ‫وجود‬ ‫به‬ ‫مالکان‬‫و‬ ‫هرج‬ ‫دچار‬ ‫نقاط‬ ‫ساير‬ ‫از‬ ‫بيش‬ ‫خمسه‬ ‫و‬ ‫زنجان‬ ‫منطقه‬ ‫ا‬ ‫محم‬ ‫ولي‬ ‫گرديد؛‬ ‫مرج‬.‫دهد‬ ‫آرامش‬ ‫منطقه‬ ‫به‬ ‫توانست‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ودخان‬ ‫محمودخان‬ ‫سلطان‬ ‫شدند‬ ‫مسلط‬ ‫زنجان‬ ‫منطقه‬ ‫به‬ ‫آذربايجان‬ ‫دموکراتهاي‬ ‫آنکه‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫پـيش‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫کـندي‬ ‫خـاتون‬ ‫راه‬ ‫و‬ ‫آمد‬ ‫بيرون‬ ‫شب‬ ‫نيمه‬ ‫زنجان‬ ‫از‬ ‫خود‬ ‫کسان‬ ‫با‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ي‬ ‫با‬ .‫نمود‬ ‫دموکراتها‬ ‫برضد‬ ‫تعرض‬ ‫به‬ ‫شروع‬ ‫آنجا‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫گرفت‬‫افشار‬ ‫لشکرخان‬ ‫مين‬٬‫او‬ ‫که‬
  10. 10. ‫ميکرد‬ ‫نبرد‬ ‫دموکراتها‬ ‫با‬ ‫نيز‬٬‫ژنـرال‬ ‫فرماندهي‬ ‫به‬ ‫چندبار‬ ‫دموکرات‬ ‫قواي‬ .‫يافت‬ ‫ارتباط‬ ‫غ‬‫سلطان‬ ‫کار‬ ‫رفتهرفته‬ .‫نشدند‬ ‫موفق‬ ‫که‬ ‫نمودند‬ ‫حمله‬ ‫کندي‬ ‫خاتون‬ ‫به‬ ‫دانشيان‬ ‫يحيي‬ ‫لم‬ ‫با‬ ‫محمودخان‬‫مـقاومت‬ ‫بودن‬ ‫جدي‬ ‫به‬ ‫دموکراتها‬ ‫خود‬ .‫گرفت‬ ‫ل‬‫و‬ ‫پـيبردند‬ ‫ذوالفـقاري‬ ‫را‬ ‫کندي‬ ‫خاتون‬»‫با‬‫الستالينگراد‬«‫يعني‬»‫کوچک‬ ‫استالينگراد‬«‫گرمرود‬ ‫خانهاي‬ .‫نهادند‬ ‫نام‬ ‫دموکرات‬ ‫حزب‬ ‫ارکان‬ .‫پيوستند‬ ‫او‬ ‫صفوف‬ ‫به‬ ‫ميکردند‬ ‫مبارزه‬ ‫مملکت‬ ‫نفع‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫آنها‬ ‫و‬ ‫مجلس‬ ‫نمايندگان‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ناصر‬ ‫و‬ ‫محمد‬ ‫با‬ ‫مذاکره‬ ‫هنگام‬ ‫مصدق‬ ‫دکتر‬ ‫به‬ ‫شخصي‬ ‫لباس‬ ‫با‬ ‫افسران‬ .‫کرد‬ ‫تقويت‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫صاحبمنصب‬ ‫و‬ ‫اسلحه‬ ‫وسيله‬ ‫به‬ ‫هم‬ ‫ايران‬ ‫بـود‬ ‫بـختيار‬ ‫تـيمور‬ ‫سـرگرد‬ ‫هـم‬ ‫يکي‬ ‫افسران‬ ‫آن‬ ‫جمله‬ ‫از‬ .‫ميرفتند‬ ‫ذوالفقاريها‬ ‫اردوگاه‬ ‫با‬‫قوئي‬ ‫نبرد‬ ‫به‬ ‫معروف‬ ‫که‬ ‫را‬ ‫نبردي‬ .‫کنند‬ ‫يکسره‬ ‫را‬ ‫کار‬ ‫که‬ ‫شدند‬ ‫برآن‬ ‫دموکراتها‬ ‫لخره‬ ‫مقاومت‬ ‫دهنده‬ ‫نشان‬ ‫و‬ ‫مهم‬ ‫رويدادهاي‬ ‫از‬ ‫نبرد‬ ‫اين‬ .‫کردند‬ ‫شروع‬ ‫خوانين‬ ‫ضد‬ ‫بر‬ ‫است‬ .‫است‬ ‫ذوالفقاريها‬ ‫ژنرال‬ .‫داشتند‬ ‫سنگري‬ ‫زنجان‬ ‫قراء‬ ‫از‬ ‫قوئي‬ ‫قريه‬ ‫در‬ ‫گرمرود‬ ‫خانهاي‬ ‫آنکه‬ ‫امر‬ ‫تفصيل‬ ‫غ‬‫سـلطان‬ ‫بـه‬ ‫خـبر‬ .‫درميآورد‬ ‫محاصره‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خانها‬ ‫و‬ ‫ميآورد‬ ‫هجوم‬ ‫آنجا‬ ‫به‬ ‫يحيي‬ ‫لم‬ ‫در‬ .‫ميشود‬ ‫شروع‬ ‫شديدي‬ ‫زدوخورد‬ ‫ميشتابد‬ ‫خانها‬ ‫ياري‬ ‫به‬ ‫وي‬ .‫ميرسد‬ ‫محمودخان‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫دموکراتها‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫ميبارد‬ ‫شديدي‬ ‫باران‬ ‫بود‬ ‫اسد‬ ‫برج‬ ‫در‬ ‫آفتاب‬ ‫که‬ ‫حالي‬ ‫در‬ ‫نبرد‬ ‫اثناي‬ ‫و‬ ‫مـيشوند‬ ‫سـرازيـر‬ ‫ارتـفاعات‬ ‫از‬ ‫ذوالفـقاري‬ ‫سـرداران‬ .‫ميرساند‬ ‫صدمه‬ ‫بودند‬ ‫پايين‬ ‫را‬ ‫دموکراتها‬‫نـام‬ ‫بـه‬ ‫رودخـانهاي‬ ‫کـه‬ ‫مـيبينند‬ ‫مـراجـعت‬ ‫در‬ ‫دموکراتـها‬ .‫ميکنند‬ ‫تعقيب‬ ‫است‬ ‫نبوده‬ ‫سيل‬ ‫و‬ ‫آب‬ ‫سابقه‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫طرف‬ ‫اين‬ ‫به‬ ‫سال‬ ‫پنجاه‬ ‫از‬ ‫که‬ (‫)رودخشک‬ ‫قوريچاي‬ ‫و‬ ‫ميزنند‬ ‫سيل‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫ناچار‬ .‫است‬ ‫مسدود‬ ‫کلي‬ ‫به‬ ‫عقبنشيني‬ ‫راه‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫سيل‬ ‫از‬ ‫پر‬ ‫خبر‬ .‫ميدهند‬ ‫فراوان‬ ‫تلفات‬.‫نماند‬ ‫مکتوم‬ ‫آذربايجان‬ ‫در‬ ‫شکست‬ ‫اين‬ ‫کودتاي‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫محمودخان‬١٤‫مرداد‬٤٨٨١‫وکالت‬ ‫به‬ ‫خود‬ ‫برادر‬ ‫جاي‬ ‫به‬ ‫زنجان‬ ‫از‬ ‫دور‬ ‫انتخابات‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫حفظ‬ ‫را‬ ‫وکالت‬ ‫کرسي‬ ‫نيز‬ ‫نوزدهم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫انتخاب‬ ‫مجلس‬ .‫شد‬ ‫وکيل‬ ‫نيز‬ ‫بيستم‬ ‫اصـ‬ ‫قـانون‬ ‫اجراي‬ ‫با‬‫ا‬ ‫تـقسيم‬ ‫و‬ ‫ارضـي‬ ‫لحات‬‫کشـاورزان‬ ‫بـين‬ ‫راضـي‬٬‫و‬ ‫زمـينداران‬ ‫تدريج‬ ‫کشاورزان‬‫فـرزندان‬ .‫ريـخت‬ ‫فرو‬ ‫داشتند‬ ‫که‬ ‫کبکبهاي‬ ‫و‬ ‫دبدبه‬ ‫آن‬ ‫و‬ ‫کردند‬ ‫افول‬ ‫ا‬
  11. 11. ‫عليرضاخان‬ :‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫محمودخان‬٬‫عـلوم‬ ‫دانشکده‬ ‫از‬ ‫)که‬ ‫يوسفخان‬ ‫و‬ ‫منوچهرخان‬ .(‫گرفت‬ ‫ليسانس‬ ‫ملي‬ ‫دانشگاه‬ ‫سياسي‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ناصر‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫فرزند‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ناصر‬٨٬٤١‫رسيدن‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫شد‬ ‫متولد‬ ‫تحصي‬ ‫رشد‬ ‫سن‬ ‫به‬‫سپاهيگري‬ ‫آيين‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫آغاز‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫لت‬٬‫به‬ ‫را‬ ‫تيراندازي‬ ‫و‬ ‫سواري‬ ‫و‬ ‫حـقوق‬ ‫دانشکده‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫تهران‬ ‫به‬ ‫تحصيل‬ ‫ادامه‬ ‫براي‬ ‫آنگاه‬ .‫گرفت‬ ‫ياد‬ ‫احسن‬ ‫نحو‬ ‫تحصي‬ ‫سياسي‬ ‫علوم‬‫لت‬‫فرانسه‬ ‫به‬ ‫هم‬ ‫سري‬ ‫سپس‬ ‫و‬ .‫گرفت‬ ‫ليسانس‬ ‫و‬ ‫داد‬ ‫ادامه‬ ‫را‬ ‫خود‬ .‫پرداخت‬ ‫تحصيل‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫زد‬ ‫امورخارجه‬ ‫وزارت‬ ‫در‬ ‫استخدام‬ ‫به‬ ‫بعد‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫کار‬ ‫مشغول‬ ‫کشاورزي‬ ‫وزارت‬ ‫در‬ ‫ابتدا‬ ‫از‬ ‫پـانزدهم‬ ‫دوره‬ ‫انـتخابات‬ ‫در‬ ‫تا‬ ‫بود‬ ‫مشغول‬ ‫امورخارجه‬ ‫وزارت‬ ‫در‬ ‫سالي‬ ‫چند‬ .‫درآمد‬ ‫وکالت‬ ‫به‬ ‫زنجان‬‫ارسـنجاني‬ ‫حسن‬ ‫دکتر‬ ‫اعتبارنامه‬ ‫طرح‬ ‫هنگام‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫انتخاب‬ ‫مجلس‬ ‫وکيل‬‫ايـن‬ ‫عـلت‬ .‫نـدانست‬ ‫وکـالت‬ ‫بـراي‬ ‫شايسته‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫و‬ ‫برخاست‬ ‫مخالفت‬ ‫به‬ ‫لهيجان‬ ‫کـه‬ ‫داريـا‬ ‫روزنامه‬ ‫در‬ ‫ارسنجاني‬ ‫چون‬ ‫بود؛‬ ‫آذربايجان‬ ‫سران‬ ‫از‬ ‫عدهاي‬ ‫خواسته‬ ‫مخالفت‬ ‫حم‬ ‫آنها‬ ‫به‬ ‫ميکرد‬ ‫منتشر‬‫لت‬‫هرحال‬ ‫به‬ .‫بود‬ ‫نموده‬ ‫سختي‬٬‫ارسنجاني‬ ‫درباره‬ ‫گفتوگو‬ .‫شد‬ ‫رد‬ ‫او‬ ‫اعتبارنامه‬ ‫نتيجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫بسيار‬ ‫مجلس‬ ‫در‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫کـرد‬ ‫حـفظ‬ ‫را‬ ‫وکـالت‬ ‫کرسي‬ ‫نيز‬ ‫هفدهم‬ ‫و‬ ‫شانزدهم‬ ‫ادوار‬ ‫در‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫باعث‬ ‫امر‬ ‫همين‬ .‫ميکرد‬ ‫حمايت‬ ‫مصدق‬ ‫دکتر‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫ملي‬ ‫جبهه‬ ‫اکسيون‬ ‫فر‬ ‫در‬ ‫هفدهم‬ ‫کودتاي‬ ‫از‬ ‫بعد‬ ‫که‬ ‫شد‬١٤‫پـيدا‬ ‫راه‬ ‫مـجلس‬ ‫به‬ ‫ديگر‬ ‫و‬ ‫بگيرد‬ ‫قرار‬ ‫بيمهري‬ ‫مورد‬ ‫مرداد‬ ‫در‬ ‫ايـنکه‬ ‫تـا‬ ‫داشت‬ ‫مشـاور‬ ‫سمت‬ ‫امورخارجه‬ ‫وزارت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫بيکار‬ ‫سالي‬ ‫چند‬ .‫نکند‬ ‫خرداد‬٢٨٨١‫ع‬ ‫حسين‬ ‫کابينه‬ ‫در‬‫را‬ ‫سمت‬ ‫اين‬ .‫شد‬ ‫منصوب‬ ‫نخستوزيري‬ ‫معاونت‬ ‫به‬ ‫لء‬ ‫دکتر‬ ‫کابينه‬ ‫در‬.‫شد‬ ‫انتخاب‬ ‫تهران‬ ‫شهرداري‬ ‫به‬ ‫چندي‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫و‬ ‫نمود‬ ‫حفظ‬ ‫اقبال‬ ‫منوچهر‬ ‫راضي‬ ‫او‬ ‫از‬ ‫مردم‬ ‫و‬ ‫داد‬ ‫سروصورتي‬ ‫تهران‬ ‫شهر‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫کار‬ ‫خوب‬ ‫خيلي‬ ‫سمت‬ ‫اين‬ ‫در‬ ‫ضمن‬ .‫بودند‬‫اميني‬ ‫علي‬ ‫دکتر‬ ‫کابينه‬ ‫در‬ .‫کرد‬ ‫پيدا‬ ‫کبيري‬ ‫سفير‬ ‫مقام‬ ‫امورخارجه‬ ‫وزارت‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫به‬ ‫مشاور‬ ‫وزير‬ ‫عنوان‬ ‫به‬.‫شد‬ ‫برگزيده‬ ‫تبليغات‬ ‫و‬ ‫انتشارات‬ ‫ياست‬ ‫سفيرکبير‬ ‫عنوان‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫بازگشت‬ ‫خارجه‬ ‫امور‬ ‫وزارت‬ ‫به‬ ‫اميني‬ ‫دکتر‬ ‫کابينه‬ ‫سقوط‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫عـهدهدار‬ ‫را‬ ‫امورخـارجـه‬ ‫وزارت‬ ‫سياسي‬ ‫شوراي‬ ‫عضويت‬ ‫هم‬ ‫چندي‬ ‫سفارتخانه‬ ‫بدون‬
  12. 12. ‫مصطفيخان‬ :‫راست‬ ‫از‬ ‫نشسته‬ ‫اول‬ ‫رديف‬ ‫ذوالفقاري؛‬ ‫برادران‬٬‫محمودخان‬٬‫محمدخان‬٬‫احمدخان‬٬ ‫خان‬ ‫ناصر‬٬‫حسنخان‬ ‫امير‬٬‫حسينخان‬ ‫امير‬ :‫راست‬ ‫از‬ ‫ايستاده‬٬‫مرتضيخان‬٬‫بيوکخان‬ ‫شهريور‬ ‫در‬ ‫اينکه‬ ‫تا‬ .‫بود‬٢٥٨١.‫شد‬ ‫بازنشسته‬ ‫خود‬ ‫تقاضاي‬ ‫به‬ ‫خانم‬ ‫شکوه‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫عدل‬ ‫منصورالسلطنه‬ ‫دختران‬ ‫از‬ ‫يکي‬ ‫با‬ ‫جواني‬ ‫در‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ناصر‬ ‫ص‬ ‫و‬ ‫بست‬ ‫زناشويي‬ ‫پيوند‬‫زنـدگي‬ ‫آمـريکا‬ ‫در‬ ‫اکـنون‬ ‫هـم‬ ‫وي‬ .‫گرديد‬ ‫فرزند‬ ‫چند‬ ‫احب‬ ‫فرزندان‬ ‫از‬ ‫يکي‬ .‫گرديد‬ ‫انتخاب‬ ‫نفت‬ ‫کميسيون‬ ‫عضويت‬ ‫به‬ ‫شانزدهم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫وي‬ .‫ميکند‬ .‫بود‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫خان‬ ‫حسينقلي‬ ‫او‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫مصطفي‬ ‫سال‬ ‫در‬٢٬٤١‫پـرداخ‬ ‫تـحصيل‬ ‫بـه‬ ‫زمان‬ ‫آن‬ ‫عرف‬ ‫شيوه‬ ‫به‬ .‫شد‬ ‫متولد‬ ‫زنجان‬ ‫در‬.‫ت‬ ‫ام‬ ‫اداره‬ ‫در‬ ‫اگرفت‬ ‫فر‬ ‫خوبي‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫تيراندازي‬ ‫و‬ ‫سواري‬ ‫سپس‬‫برادران‬ ‫با‬ ‫خانواده‬ ‫وسيع‬ ‫لک‬ ‫غـ‬ ‫سـرکردگي‬ ‫بـه‬ ‫آذربايجان‬ ‫دمکراتهاي‬ ‫بين‬ ‫جنگهاي‬ ‫در‬ .‫پرداخت‬ ‫همراهي‬ ‫به‬ ‫خود‬‫لم‬ ‫دليـل‬ ‫هـمين‬ ‫به‬ .‫داشت‬ ‫فعال‬ ‫مشارکت‬ ‫يحيي‬٬‫غـائله‬ ‫خـتم‬ ‫و‬ ‫پـيشهوري‬ ‫شکست‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫آذربايجان‬٬‫دوره‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫داده‬ ‫افتخاري‬ ‫سرواني‬ ‫درجه‬ ‫او‬ ‫به‬ ‫پهلوي‬ ‫محمدرضا‬ ‫طرف‬ ‫از‬ ‫بيجار‬ ‫از‬ ‫بيستم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫گرديد‬ ‫انتخاب‬ ‫زنجان‬ ‫وکالت‬ ‫به‬ ‫ملي‬ ‫شوراي‬ ‫مجلس‬ ‫هيجدهم‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫مجلس‬ ‫وکيل‬١١٨١.‫درگذشت‬ ‫کشور‬ ‫از‬ ‫خارج‬ ‫در‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫هدايتاهلل‬ ‫سر‬ ‫فرزند‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫هدايتاهلل‬‫به‬ ‫ملقب‬ ‫خانم‬ ‫بدرالملوک‬ ‫مادرش‬ ‫و‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫دار‬ ‫در‬ ‫هدايت‬ .‫بود‬ ‫ايران‬ ‫بزرگ‬ ‫رجال‬ ‫از‬ (‫افخم‬ ‫وزير‬ ‫عليخان‬ ‫ميرزا‬ ‫)دختر‬ ‫بدرالدوله‬١١٨١ ‫تحصي‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫متولد‬‫ادامـه‬ ‫بـراي‬ ‫سـپس‬ ‫و‬ ‫رسـانيد‬ ‫پايان‬ ‫به‬ ‫ايران‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫ابتدائي‬ ‫لت‬ ‫ر‬ ‫مـتوسطه‬ ‫اول‬ ‫سـيکل‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫سويس‬ ‫عازم‬ ‫تحصيل‬‫ادامـه‬ ‫بـراي‬ ‫و‬ ‫کـرد‬ ‫تـمام‬ ‫لوزان‬ ‫در‬ ‫ا‬ ‫علوم‬ ‫ليسانس‬ ‫دانشنامه‬ ‫و‬ ‫داد‬ ‫تحصيل‬ ‫ادامه‬ ‫کاليفرنيا‬ ‫و‬ ‫ونتورا‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫آمريکا‬ ‫به‬ ‫تحصيل‬ ‫ايران‬ ‫به‬ ‫بازگشت‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫کرد‬ ‫دريافت‬ ‫سياسي‬٬‫سال‬ ‫در‬١٢٨١‫امور‬ ‫وزارت‬ ‫استخدام‬ ‫به‬ ‫تدريج‬ ‫و‬ ‫درآمد‬ ‫خارجه‬‫وزارتخان‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫ترقي‬ ‫مراحل‬ ‫ا‬‫آجوداني‬ ‫سمت‬ ‫به‬ ‫آنگاه‬ .‫پيمود‬ ‫ه‬ .‫يافت‬ ‫انتقال‬ ‫پهلوي‬ ‫دربار‬ ‫به‬
  13. 13. ‫مـورد‬ ‫را‬ ‫خانواده‬ ‫اين‬ ‫افراد‬ ‫داشت‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫خانواده‬ ‫با‬ ‫که‬ ‫قرابتي‬ ‫علت‬ ‫به‬ ‫ديبا‬ ‫فرح‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫ديبا‬ ‫فرح‬ ‫توجه‬ ‫مورد‬ ‫پهلوي‬ ‫دربار‬ ‫در‬ ‫هدايتاهلل‬ .‫ميداد‬ ‫قرار‬ ‫خود‬ ‫کمک‬ ‫و‬ ‫محبت‬ ‫همراهي‬ ‫را‬ ‫او‬ ‫حضر‬ ‫و‬ ‫سفر‬ ‫در‬‫دربار‬ ‫تشريفات‬ ‫رئيس‬ ‫چندي‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫هللا‬ ‫هدايت‬ .‫ميکرد‬ ‫زبانهاي‬ ‫به‬ ‫وي‬ .‫شد‬ ‫منصوب‬ ‫سلطنتي‬ ‫تشريفات‬ ‫کل‬ ‫معاونت‬ ‫به‬ ‫سرانجام‬ ‫و‬ ‫گرديد‬ ‫پهلوي‬ .‫داشت‬ ‫کامل‬ ‫تسلط‬ ‫ترکي‬ ‫و‬ ‫انگليسي‬ ‫و‬ ‫فرانسه‬ ‫متولد‬ ‫حريري‬ ‫مرسدس‬ ‫با‬ ‫خان‬ ‫هدايتاهلل‬١١٨١‫کـرمانشاهي‬ ‫حريري‬ ‫جواد‬ ‫دختر‬ ‫نام‬ .‫کرد‬ ‫ازدواج‬‫مرجان‬ :‫قرارند‬ ‫اين‬ ‫از‬ ‫وي‬ ‫فرزندان‬ ‫هاي‬٬‫ياسمين‬٬‫همسر‬ ‫ياسمين‬ .‫کاميار‬ ‫و‬ .‫ميکنند‬ ‫زندگي‬ ‫کشور‬ ‫از‬ ‫خارج‬ ‫در‬ ‫هماکنون‬ ‫خانواده‬ ‫اين‬ .‫ادجوست‬ ‫ر‬ ‫کيومرث‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫قليخان‬ ‫مرتضي‬ ‫تحصي‬ ‫وي‬‫رسانيد‬ ‫اتمام‬ ‫به‬ ‫آمريکا‬ ‫و‬ ‫ايران‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫عالي‬ ‫لت‬٬‫وزارت‬ ‫استخدام‬ ‫به‬ ‫درآ‬ ‫نيرو‬‫عـزتافـخمي‬ ‫خـانم‬ ‫بـا‬ .‫شـد‬ ‫عـهدهدار‬ ‫وزارتخانه‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫مهمي‬ ‫مشاغل‬ ‫و‬ ‫مد‬ ‫خان‬ ‫محمدعلي‬ :‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫فرزندانش‬ .‫کرد‬ ‫ازدواج‬٬‫خانم‬ ‫مستوره‬٬.‫خانم‬ ‫فاطمه‬ ‫و‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫احمدخان‬ ‫خانم‬ ‫قمرتاج‬ ‫بطن‬ ‫از‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫ذکور‬ ‫فرزند‬ ‫بزرگترين‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫احمدخان‬ ‫مظفري‬‫پـدري‬ ‫اموال‬ ‫تمام‬ ‫وارث‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫خان‬ ‫رضاقلي‬ ‫دختر‬ ‫حجابالسلطنه‬ ‫به‬ ‫ملقب‬ ‫خود‬ ‫پدر‬ ‫اول‬ ‫لقب‬ ‫بود‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫ذکور‬ ‫فرزند‬ ‫اولين‬ ‫حقيقت‬ ‫در‬ ‫احمدخان‬ .‫گرديد‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫نکرد‬ ‫قبول‬ ‫دولتي‬ ‫شغل‬ ‫منيعالدوله‬ ‫احمدخان‬ .‫کردند‬ ‫واگذار‬ ‫او‬ ‫به‬ ‫بود‬ ‫منيعالدوله‬ ‫که‬ ‫را‬ ‫ک‬ ‫ثروت‬‫از‬ ‫که‬ ‫لني‬‫در‬ ‫جواني‬ ‫در‬ ‫وي‬ .‫داشت‬ ‫مرفهي‬ ‫بسيار‬ ‫زندگي‬ ‫بود‬ ‫رسيده‬ ‫او‬ ‫به‬ ‫مادرش‬ ‫مـوضوع‬ ‫ايـن‬ ‫بـه‬ ‫خـود‬ ‫خـاطرات‬ ‫در‬ ‫احتشامالسـلطنه‬ .‫بود‬ ‫خمسه‬ ‫دوم‬ ‫فوج‬ ‫در‬ ‫پدر‬ ‫کنار‬ ‫از‬ ‫فرزندانش‬ .‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫مافي‬ ‫تاجالملوک‬ ‫حاجيه‬ ‫با‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫احمدخان‬ .‫دارد‬ ‫اشاراتي‬ ‫مهن‬ :‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫خانم‬ ‫اين‬ ‫بطن‬‫کودکي‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ليلي‬ ‫خانم‬ ‫و‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫تقي‬ ‫دس‬ ‫بابک‬ :‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫تقي‬ ‫فرزندان‬ .‫کرد‬ ‫فوت‬٬‫نکاح‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫بهاره‬ ‫خانم‬ .‫درآمد‬ ‫عامري‬ ‫علي‬ ‫آقاي‬ .‫بود‬ ‫افخمي‬ ‫اميراشرف‬ ‫دختر‬ ‫افخمي‬ ‫خانم‬ ‫ملکتاج‬ ‫منيعالدوله‬ ‫احمدخان‬ ‫دوم‬ ‫همسر‬ ‫سلط‬ ‫فرزند‬ ‫اشرف‬ ‫امير‬‫يک‬ ‫و‬ ‫مجلس‬ ‫نمايندگي‬ ‫دوره‬ ‫يازده‬ ‫بود‬ ‫افخم‬ ‫وزير‬ ‫خان‬ ‫علي‬ ‫ان‬
  14. 14. ‫شـيرين‬ ‫خـانم‬ ‫از‬ ‫عـبارتند‬ ‫وي‬ ‫فـرزندان‬ ‫و‬ .‫داشت‬ ‫را‬ ‫زنـجان‬ ‫و‬ ‫قــزوين‬ ‫ســناتوري‬ ‫دوره‬ ‫مـجيد‬ ‫دکتر‬ ‫با‬ ‫که‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫شهره‬ ‫خانم‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫قاسملو‬ ‫افشار‬ ‫علي‬ ‫همسر‬ ‫که‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫ايش‬ ‫فرزندان‬ .‫بست‬ ‫زناشويي‬ ‫پيوند‬ ‫نواب‬‫شهرام‬ :‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫ان‬٬.‫شهرزاد‬ ‫و‬ ‫شهريار‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫حميدخان‬ ‫حجابالسلطنه‬ ‫خانم‬ ‫بطن‬ ‫از‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫ذکور‬ ‫فرزند‬ ‫دومين‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫حميد‬ ‫نماينده‬ ‫دوره‬ ‫نه‬ ‫که‬ ‫ضيائي‬ ‫مجد‬ ‫دختر‬ ‫خانم‬ ‫رباب‬ ‫با‬ ‫حميدخان‬ .‫داشت‬ ‫دولتي‬ ‫شغل‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫صاحب‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫بود‬ ‫زنجان‬ ‫از‬ ‫مجلس‬:‫قرار‬ ‫اين‬ ‫از‬ ‫شد‬ ‫خود‬ ‫همسر‬ ‫از‬ ‫فرزند‬ ‫نه‬ ‫مجيدخان‬٬‫خان‬ ‫فرخ‬٬‫فروزان‬ ‫خانم‬٬‫مسـتوره‬ ‫خـانم‬ ‫بـطن‬ ‫از‬ ‫سلمي‬ ‫خانم‬٬‫خـانم‬ ‫زهـرا‬٬ ‫حيدرقلي‬٬‫رضاقلي‬٬‫غ‬‫لمعلي‬٬.‫خانم‬ ‫حميده‬ ‫و‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫خان‬ ‫اميرحسن‬ ‫ند‬ ‫ديگري‬ ‫شغل‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫زنجان‬ ‫شهر‬ ‫انجمن‬ ‫رئيس‬ ‫که‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫خان‬ ‫اميرحسن‬‫با‬ ‫اشت‬ ‫خـان‬ ‫ابـوالقـاسم‬ ‫از‬ ‫عـبارتند‬ ‫آنـها‬ ‫فرزندان‬ .‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫ابراهيمي‬ ‫افخم‬ ‫همايونتاج‬ ‫خانم‬ ‫و‬ ‫ذوالفـقاري‬ ‫خـان‬ ‫مـحمدحسن‬ ‫ايشـان‬ ‫فـرزند‬ ‫کــه‬ ‫ذوالفــقاري‬ ‫عــيسي‬ ‫و‬ ‫ذوالفــقاري‬ .‫ميباشند‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمدرضاخان‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫فتحاهلل‬ ‫و‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫مهرداد‬١٥٨١.‫شدند‬ ‫کشته‬ ‫اتومبيل‬ ‫حادثه‬ ‫در‬ ‫کـاوه‬ ‫نـام‬ ‫بـه‬ ‫دارد‬ ‫فـرزندي‬ ‫و‬ ‫مـيباشد‬ ‫وکـيلي‬ ‫حسـن‬ ‫هـمسر‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫رؤيا‬ ‫خانم‬ .‫ذوالفقاري‬ .‫بـود‬ ‫ايـران‬ ‫چـوگان‬ ‫تيم‬ ‫عضو‬ ‫ضمن‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫مول‬ ّ‫ت‬‫م‬ ‫افراد‬ ‫از‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫خان‬ ‫اميرحسين‬ ‫خانم‬ ‫او‬ ‫همسر‬ .‫ذوالفقاري‬ ‫نادر‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫دارد‬ ‫فرزندي‬.‫بود‬ ‫خلجي‬ ‫شيرين‬ ‫تـحصي‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫ذوالفـقاري‬ ‫رضاخان‬‫دوره‬ ‫در‬ ‫نـپذيرفت‬ ‫دولتـي‬ ‫شـغل‬ ‫خـود‬ ‫لت‬٨٤ ‫عليا‬ ‫طارم‬ ‫نماينده‬ ‫بيستوچهارم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫خدابنده‬ ‫شهر‬ ‫از‬ ‫ملي‬ ‫شوراي‬ ‫مجلس‬ ‫نماينده‬ ‫شهردار‬ ‫مشيرهمايون‬ ‫استاد‬ ‫دختر‬ ‫شهردار‬ ‫شهدخت‬ ‫با‬ ‫رضاخان‬ .‫شد‬٬‫ازدواج‬ ‫پيانو‬ ‫استاد‬ ‫ک‬.‫شدند‬ ‫ترانه‬ ‫و‬ ‫شراره‬ ‫نامهاي‬ ‫به‬ ‫دختر‬ ‫دو‬ ‫صاحب‬ ‫آنها‬ .‫رد‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫دختران‬ ‫خانم‬ ‫اکرم‬
  15. 15. ١‫مافي‬ ‫اله‬ ‫فتح‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫فرزندي‬ ‫داراي‬ ‫آنها‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫مافي‬ ‫خان‬ ‫ابوالقاسم‬ ‫همسر‬ ‫خانم‬ ‫اکرم‬ . ‫در‬ ‫مافي‬ ‫فتحاهلل‬ .‫شدند‬١٬٤١‫تحصي‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫شد‬ ‫متولد‬‫لبنان‬ ‫به‬ ‫ايران‬ ‫در‬ ‫مقدماتي‬ ‫لت‬‫و‬ ‫تحصي‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫عزيمت‬ ‫سويس‬ ‫و‬ ‫فرانسه‬‫پـايان‬ ‫بـه‬ ‫سـياسي‬ ‫حـقوق‬ ‫رشته‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫لت‬ ‫در‬ ‫ايران‬ ‫به‬ ‫بازگشت‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫رساند‬٤٤٨١‫تدريج‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫استخدام‬ ‫امورخارجه‬ ‫وزارت‬ ‫در‬‫ا‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ماهنشان‬ ‫نماينده‬ ‫ملي‬ ‫شوراي‬ ‫مجلس‬ ‫بيستويکم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ .‫پيمود‬ ‫را‬ ‫اداري‬ ‫مراحل‬ ‫ادوار‬‫بـا‬ ‫وي‬ .‫بود‬ ‫مجلس‬ ‫وکيل‬ ‫همچنان‬ ‫چهارم‬ ‫و‬ ‫بيست‬ ‫و‬ ‫سوم‬ ‫و‬ ‫بيست‬ ‫و‬ ‫دوم‬ ‫و‬ ‫بيست‬ ‫بست‬ ‫زناشويي‬ ‫پيوند‬ ‫کاظمي‬ ‫مشفق‬ ‫مرتضي‬ ‫دختر‬٬‫خانم‬ ‫اکرم‬ .‫شدند‬ ‫جدا‬ ‫هم‬ ‫از‬ ‫بعد‬ ‫اما‬ ‫ذوالفـقاري‬ ‫مـصطفيخان‬ ‫مـنزل‬ ‫در‬ ‫عمر‬ ‫آخر‬ ‫تا‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫جدا‬ ‫خود‬ ‫همسر‬ ‫از‬ ‫بعد‬ ‫کمي‬ ‫نيز‬ .‫ميکرد‬ ‫زندگي‬ ٤‫ذ‬ ‫اشرف‬ ‫خانم‬ .‫ديبا‬ ‫طباطبايي‬ ‫خسرو‬ ‫با‬ ‫والفقاري‬٬‫دارايي‬ ‫وزارت‬ ‫کل‬ ‫مديران‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫بود‬٬‫تعيين‬ ‫ملي‬ ‫بانک‬ ‫در‬ ‫اسکناس‬ ‫براندوخته‬ ‫نظارت‬ ‫هيئت‬ ‫عضويت‬ ‫به‬ ‫بعد‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫خود‬ ‫خاله‬ ‫دختر‬ ‫با‬ ‫ديبا‬ ‫طباطبايي‬ ‫پرويز‬ ‫ايشان‬ ‫فرزند‬ .‫بود‬ ‫سمت‬ ‫همان‬ ‫داراي‬ ‫سالها‬ ‫او‬ .‫شد‬ ‫ازدواج‬ ‫امامي‬ ‫سيد‬ ‫خانم‬ ‫طناز‬.‫هستند‬ ‫ديبا‬ ‫طباطبايي‬ ‫خدايار‬ ‫و‬ ‫خداداد‬ ‫آنها‬ ‫فرزندان‬ .‫کرد‬ ٨‫سيدامامي‬ ‫احمد‬ ‫دکتر‬ .‫درآمد‬ ‫سيدامامي‬ ‫احمد‬ ‫دکتر‬ ‫همسري‬ ‫به‬ ‫خانم‬ ‫ايران‬ ‫فخر‬ . ‫مـ‬ ‫و‬ ‫روحـاني‬ ‫جـمعه‬ ‫امـام‬ ‫سـيدکاظم‬ ‫حـاج‬ ‫مـرحـوم‬ ‫فرزند‬‫در‬ ‫لک‬١١٤١.‫شـد‬ ‫مـتولد‬ ‫تحصي‬‫رشته‬ ‫در‬ ‫اروپا‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫عالي‬ ‫لت‬‫درمـان‬ ‫او‬ ‫تخصص‬ ‫و‬ ‫رساند‬ ‫پايان‬ ‫به‬ ‫پزشکي‬ ‫تحصي‬ ‫اتمام‬ ‫و‬ ‫تهران‬ ‫به‬ ‫ورود‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫وي‬ .‫بود‬ ‫پوستي‬ ‫امراض‬‫شد‬ ‫تهران‬ ‫دانشگاه‬ ‫وارد‬ ‫لت‬ ‫مربوط‬ ‫آن‬ ‫مطالب‬ ‫تمام‬ ‫که‬ ‫کرد‬ ‫دائر‬ ‫تندرست‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫نيز‬ ‫مجلهاي‬ ‫و‬ .‫رسيد‬ ‫استادي‬ ‫مقام‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫ع‬ ‫استقبال‬ ‫مورد‬ ‫مجله‬ ‫اين‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫پزشکي‬ ‫به‬.‫گرفت‬ ‫قرار‬ ‫پزشکان‬ ‫ويژه‬ ‫به‬ ‫لقهمندان‬ ‫ادوار‬ ‫در‬ ‫وي‬ .‫بـود‬ ‫عـهدهدار‬ ‫را‬ ‫بـهداري‬ ‫وزارت‬ ‫معاونت‬ ‫هم‬ ‫چندي‬ ‫سيدامامي‬ ‫دکتر‬ ‫ششم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫گرديد‬ ‫تبريز‬ ‫از‬ ‫ملي‬ ‫شوراي‬ ‫مجلس‬ ‫وکيل‬ ‫نوزدهم‬ ‫و‬ ‫هجدهم‬ ‫و‬ ‫شانزدهم‬ ‫دکتر‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫وي‬ ‫فرزندان‬ ‫از‬ ‫يکي‬ .‫شد‬ ‫منصوب‬ ‫آذربايجان‬ ‫سناتوري‬ ‫به‬ ‫هم‬‫سال‬ ‫در‬ ‫کاووس‬ ٥٨٨١‫تحصي‬ ‫شد‬ ‫متولد‬‫پايان‬ ‫به‬ ‫آمريکا‬ ‫در‬ ‫سياسي‬ ‫شناسي‬ ‫جامعه‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫عاليه‬ ‫لت‬ ‫اسـتخدام‬ ‫استاديار‬ ‫سمت‬ ‫با‬ (‫صادق)ع‬ ‫امام‬ ‫دانشگاه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫گرفت‬ ‫دکتري‬ ‫درجه‬ ‫و‬ ‫رساند‬ ‫از‬ ‫عـبارتند‬ ‫فـرزندان‬ ‫ديگـر‬ .‫است‬ ‫کرده‬ ‫ترجمه‬ ‫يا‬ ‫و‬ ‫تأليف‬ ‫کتاب‬ ‫چند‬ ‫تاکنون‬ ‫او‬ .‫گرديد‬ .‫خانم‬ ‫طناز‬ ‫و‬ ‫خان‬ ‫کامران‬ ‫و‬ ‫کاظمخان‬ ٢‫فـرزند‬ ‫وثـوق‬ ‫عـلي‬ ‫همسري‬ ‫به‬ ‫ابتدا‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫دختر‬ ‫کوچکترين‬ ‫خانم‬ ‫پروانه‬ .
  16. 16. ‫طو‬ ‫آنها‬ ‫زندگاني‬ ‫شوهر‬ ‫ندانمکاريهاي‬ ‫علت‬ ‫به‬ ‫ولي‬ ‫درآمد‬ ‫وثوقالدوله‬‫هم‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫نشد‬ ‫لني‬ ‫فربود‬ .‫درآمد‬ ‫فربود‬ ‫همايون‬ ‫دکتر‬ ‫همسري‬ ‫به‬ ‫پروانه‬ ‫و‬ ‫شدند‬ ‫جدا‬‫و‬ ‫يکم‬ ‫و‬ ‫بيست‬ ‫ادوار‬ ‫در‬ ‫افخم‬ ‫وزير‬ ‫خان‬ ‫سلطانعلي‬ ‫هـمسري‬ ‫به‬ ‫نيلوفر‬ .‫بودند‬ ‫نيلوفر‬ ‫و‬ ‫کاوه‬ ‫آنها‬ ‫فرزندان‬ .‫بود‬ ‫مجلس‬ ‫نماينده‬ ‫دوم‬ ‫و‬ ‫بيست‬ ‫وي‬ ‫شـغل‬ ‫و‬ ‫درآمـد‬ ‫نـظامالسـلطنه‬ ‫خان‬ ‫محمدعلي‬ ‫فرزند‬ ‫نظاممافي‬ ‫خان‬ ‫رضاقلي‬ ‫دکتر‬ ‫دو‬ .‫درگـذشت‬ ‫جـوانـي‬ ‫در‬ ‫بود‬ ‫دانشگاه‬ ‫استادي‬‫نـامهاي‬ ‫بـه‬ ‫مـاند‬ ‫بـاقي‬ ‫آنـها‬ ‫از‬ ‫فـرزند‬ .‫نظاممافي‬ ‫شهربانو‬ ‫و‬ ‫محمدعلي‬ ‫در‬ ‫وي‬ .‫بود‬ ‫بزرگ‬ ‫مالکان‬ ‫از‬ ‫خان‬ ‫ابراهيم‬ ‫ميرزا‬ ‫فرزند‬ ‫فربود‬ ‫همايون‬ ‫دکتر‬١١٨١‫متولد‬ ‫تحصي‬ ‫و‬ ‫شد‬‫تحصي‬ ‫ادامه‬ ‫براي‬ ‫و‬ ‫رسانيد‬ ‫اتمام‬ ‫به‬ ‫ايران‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫متوسطه‬ ‫و‬ ‫ابتدائي‬ ‫لت‬‫لت‬ ‫اروپ‬ ‫به‬ ‫عالي‬‫نمود‬ ‫دريافت‬ ‫سياسي‬ ‫علوم‬ ‫و‬ ‫حقوق‬ ‫دکتري‬ ‫درجه‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫ا‬٬‫بازگشت‬ ‫ايران‬ ‫به‬ ‫ام‬ ‫اداره‬ ‫به‬ ‫و‬‫پرداخت‬ ‫پدرش‬ ‫وسيع‬ ‫لک‬٬‫به‬ ‫شيراز‬ ‫از‬ ‫دوم‬ ‫و‬ ‫بيست‬ ‫و‬ ‫يکم‬ ‫و‬ ‫بيست‬ ‫ادوار‬ ‫در‬ ‫بود‬ ‫بيسروصدايي‬ ‫وکيل‬ ‫او‬ .‫شد‬ ‫انتخاب‬ ‫مجلس‬ ‫نمايندگي‬٬‫سال‬ ‫در‬ ‫و‬٬١٨١‫تـهران‬ ‫در‬ .‫درگذشت‬ ‫اسعدالدو‬ ‫سردار‬‫نـامهاي‬ ‫به‬ ‫کرد‬ ‫پيدا‬ ‫دختر‬ ‫دو‬ ‫خود‬ ‫چهارم‬ ‫همسر‬ ‫خانم‬ ‫سکينه‬ ‫از‬ ‫له‬ ‫هـمسر‬ ‫خـانم‬ ‫بـتول‬ .‫نـمود‬ ‫فـوت‬ ‫کـودکي‬ ‫در‬ ‫کــه‬ ‫خــانم‬ ‫نــصرت‬ ‫و‬ ‫ذوالفــقاري‬ ‫بــتول‬ ‫فـرزندان‬ .‫است‬ ‫امـيرافشـار‬ ‫خـان‬ ‫جـهانشاه‬ ‫فـرزند‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫شد‬ ‫اميرافشار‬ ‫محمدحسنخان‬ :‫قرارند‬ ‫اين‬ ‫از‬ ‫نيز‬ ‫نامبرده‬‫شهريار‬٬‫اميرافشـار‬ ‫شهرزاد‬ ‫خانم‬ ‫و‬ ‫جمشيد‬ ‫ملک‬ ‫و‬ ‫شهرام‬٬‫و‬ ‫پورزند‬ ‫داريوش‬ ‫دکتر‬ ‫آقاي‬ ‫همسر‬ ‫پورزند‬ ‫جهاندخت‬ ‫خانم‬٬‫نام‬ ‫به‬ ‫شدند‬ ‫فرزندي‬ ‫داراي‬ ‫و‬ .‫پورزند‬ ‫بابک‬ (‫)افخمي‬ ‫افخم‬ ‫وزير‬ ‫خاندان‬ ‫عـل‬ ‫بـه‬ ‫وزيـرافـخم‬ ‫خـاندان‬ ‫نام‬ ‫ميآيد‬ ‫ميان‬ ‫به‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫خانواده‬ ‫از‬ ‫سخن‬ ‫وقتي‬‫ت‬ ‫ايـن‬ ‫ازدواج‬ ‫اوليـن‬ ‫در‬ ‫زيـرا‬ ‫مـيگردد؛‬ ‫ذهـن‬ ‫بـه‬ ‫متبادر‬ ‫آنها‬ ‫فيمابين‬ ‫مختلف‬ ‫ازدواجهاي‬ ‫بدرالدوله‬ ‫و‬ ‫منورالدوله‬ ‫به‬ ‫ملقب‬ ‫افخم‬ ‫وزيراعظم‬ ‫دختران‬ ‫از‬ ‫دوتن‬ ‫خانواده‬٬‫از‬ ‫پس‬ ‫يکي‬ ‫آمدند‬ ‫در‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫همسري‬ ‫به‬ ‫ديگري‬٬‫مجموع‬ ‫و‬‫اسعدالدوله‬ ‫فرزند‬ ‫يازده‬ ‫ا‬
  17. 17. .‫بودند‬ ‫وزيرافخم‬ ‫دختري‬ ‫نوادههاي‬ ‫از‬ ‫خاندان‬ ‫اين‬ ‫درباره‬ ‫توضيح‬ ‫از‬ ‫قبل‬‫و‬ ‫خـانواده‬ ‫ايـن‬ ‫درباره‬ ‫مختصري‬ ‫شرح‬ ‫است‬ ‫لزم‬ :‫شود‬ ‫آورده‬ ‫آنها‬ ‫ونسب‬ ‫اصل‬ ‫سـا‬ ‫مـحمدخان‬ ‫فـرزند‬ (‫وزيـرافـخم‬ ‫ـ‬ ‫بـقايا‬ ‫)وزيـر‬ ‫عـليخان‬ ‫سلطان‬‫پسـر‬ ‫لرالمـلک‬ ‫محمدتقيخان‬ ‫پسر‬ ‫عبدالرضاخان‬‫قـاجار‬ ‫ظـهيرالدوله‬ ‫خان‬ ‫ابراهيم‬ ‫دختري‬ ‫نواده‬ ‫يزدي‬ .‫کردهاند‬ ‫ذکر‬ ‫شيرازي‬ ‫را‬ ‫خانواده‬ ‫اين‬ ‫اصل‬ ‫مورخان‬ ‫از‬ ‫برخي‬ .‫ميباشد‬ ‫الدينشاه‬ ‫مظفر‬ ‫دربار‬ ‫وارد‬ ‫جواني‬ ‫در‬ ‫عليخان‬ ‫سلطان‬٬‫بـود‬ ‫وليـعهد‬ ‫زمـان‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫که‬٬ ‫در‬ ‫وليعهد‬ ‫خلوت‬ ‫عمله‬ ‫جزو‬ ‫ابتدا‬ .‫کرد‬ ‫طي‬ ‫را‬ ‫مراحل‬ ‫تمام‬ ‫و‬ ‫گرديد‬‫شد‬ ‫تبريز‬٬‫جزو‬ ‫بعد‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫درآمد‬ ‫وليعهد‬ ‫پيشخدمتان‬‫آنکه‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫شد‬ ‫مالياتي‬ ‫اجراي‬ ‫و‬ ‫وصول‬ ‫کل‬ ‫رئيس‬ ‫لخره‬ ‫و‬ ‫مـحاسبات‬ ‫محصل‬ ‫و‬ ‫استيفا‬ ‫مبارکه‬ ‫دفترخانه‬ ‫مدير‬ ‫رسيد‬ ‫سلطنت‬ ‫به‬ ‫ميرزا‬ ‫مظفرالدين‬ ‫سال‬ ‫در‬ .‫گرفت‬ ‫بقايا‬ ‫وزير‬ ‫عنوان‬ ‫و‬ ‫گرديد‬ ‫دولتي‬ ‫بقاياي‬٬١٨١‫افخ‬ ‫وزير‬ ‫لقب‬ ‫ق‬ . ‫ه‬‫او‬ ‫به‬ ‫م‬ ‫آن‬ ‫داراي‬ ‫مشـروطيت‬ ‫آغـاز‬ ‫تـا‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫سپرده‬ ‫او‬ ‫به‬ ‫اعظم‬ ‫دربار‬ ‫مجلس‬ ‫مديريت‬ ‫و‬ ‫دادند‬ ‫ميرزا‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫صادر‬ ‫مشروطيت‬ ‫فرمان‬ ‫وقتي‬ .‫داشت‬ ‫او‬ ‫به‬ ‫خاصي‬ ‫توجه‬ ‫شاه‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫سمت‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫داد‬ ‫تشکيل‬ ‫کابينهاي‬ ‫شد‬ ‫مشروطه‬ ‫الوزراء‬ ‫رئيس‬ ‫اولين‬ ‫مشيرالدوله‬ ‫خان‬ ‫نصرهللا‬ ‫وزي‬ ‫کابينه‬‫گرديد‬ ‫منصوب‬ ‫داخله‬ ‫وزارت‬ ‫به‬ ‫رافخم‬٬‫نکرد‬ ‫دوام‬ ‫بيشتر‬ ‫ماهي‬ ‫چند‬ ‫کابينه‬ ‫اين‬ ‫احضار‬ ‫اروپا‬ ‫از‬ ‫رئيسالوزرائي‬ ‫براي‬ ‫را‬ ‫اعظم‬ ‫اتابک‬ ‫اصغرخان‬ ‫علي‬ ‫ميرزا‬ ‫محمدعليشاه‬ ‫و‬ ‫تـقاضاي‬ ‫و‬ ‫کـرد‬ ‫کـنارهگـيري‬ ‫کـار‬ ‫از‬ ‫مشـيرالدوله‬ ‫خـان‬ ‫نـصراللـه‬ ‫ميرزا‬ ‫نتيجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫نمود‬ ‫در‬ ‫محمدعليشاه‬‫سلطان‬ ‫شاه‬ ‫محمدعلي‬ ‫نتيجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫نپذيرفت‬ ‫اتابک‬ ‫ورود‬ ‫تا‬ ‫را‬ ‫وي‬ ‫ابقاي‬ ‫سـرپرستي‬ ‫بـه‬ ‫اسـفند‬ ‫اواخـر‬ ‫تاريخ‬ ‫در‬ ‫بود‬ ‫کابينه‬ ‫وزيران‬ ‫ارشد‬ ‫که‬ ‫را‬ ‫وزيرافخم‬ ‫عليخان‬ ‫وزيران‬ ‫هيئت‬٬‫بودند‬ ‫نفر‬ ‫هفت‬ ‫که‬٬‫رئيس‬ ‫اولين‬ ‫را‬ ‫وزيرافخم‬ ‫مورخان‬ ‫از‬ ‫بعضي‬ .‫کرد‬ ‫تعيين‬ ‫کرده‬ ‫ثبت‬ ‫مشروطه‬ ‫الوزراي‬‫و‬ ‫بود‬ ‫کابينه‬ ‫موقت‬ ‫سرپرست‬ ‫او‬ ‫زيرا‬ ‫نيست؛‬ ‫درست‬ ‫اين‬ ‫و‬ ‫اند‬ ‫مجموع‬‫و‬ ‫رفت‬ ‫کنار‬ ‫کابينه‬ ‫از‬ ‫اتابک‬ ‫ورود‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫داشت‬ ‫را‬ ‫سمت‬ ‫اين‬ ‫روز‬ ‫چهلوچهار‬ ‫ا‬ .‫درگذشت‬ ‫سيزدهم‬ ‫قرن‬ ‫آخر‬ ‫دهه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫گرديد‬ ‫منصوب‬ ‫دربار‬ ‫وزارت‬ ‫به‬ ‫چندي‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫م‬ ‫دربار‬ ‫در‬ ‫زمانيکه‬ ‫در‬ ‫افخم‬ ‫وزير‬ ‫عليخان‬ ‫سلطان‬‫اقـامت‬ ‫تـبريز‬ ‫در‬ ‫ـظفرالديـنميرزا‬ ‫ام‬ ‫داشت‬‫ملک‬ ‫رقبه‬ ‫چندين‬ ‫خمسه‬ ‫و‬ ‫زنجان‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫فروخت‬ ‫فارس‬ ‫و‬ ‫يزد‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫لک‬ ‫ام‬ ‫البته‬ .‫درآمد‬ ‫منطقه‬ ‫آن‬ ‫عمده‬ ‫مالکان‬ ‫جزو‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫خريداري‬ ‫مرغوب‬‫ام‬ ‫به‬ ‫وي‬ ‫لک‬‫لک‬ ‫حال‬ ‫اين‬ ‫با‬ ‫ولي‬ ‫نميرسيد؛‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫سردار‬ ‫و‬ ‫خان‬ ‫جهانشاه‬٬‫جز‬.‫بود‬ ‫آنجا‬ ‫مالکان‬ ‫و‬
  18. 18. ‫ده‬ ‫صاحب‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫انتخاب‬ ‫همسر‬ ‫پنج‬ ‫خود‬ ‫حيات‬ ‫طول‬ ‫در‬ ‫وزيرافخم‬ ‫خان‬ ‫سلطانعلي‬ .‫شد‬ ‫دختر‬ ‫چهار‬ ‫و‬ ‫پسر‬ ١‫قب‬ ‫آن‬ ‫شرخ‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫پيدا‬ ‫خود‬ ‫اول‬ ‫همسر‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫الملک‬ ‫امين‬ ‫خان‬ ‫محمدحسن‬ ..‫آمد‬ ‫ل‬ ٤‫منيرافخم‬ ‫نامهاي‬ ‫به‬ ‫دختر‬ ‫پنج‬ ‫صاحب‬ :‫بقايا‬ ‫امين‬ ‫خان‬ ‫قلي‬ ‫امام‬ .٬‫نيرافخم‬٬‫قدسي‬ ‫افخم‬٬‫فروغافخم‬٬‫افـخم‬ (‫)امـيرمنصور‬ ‫سـپهبد‬ ‫نـامهاي‬ ‫بـه‬ ‫شـد‬ ‫پسر‬ ‫سه‬ ‫و‬ ‫تاج‬ ‫همايون‬ ‫اهيمي‬ ‫ابر‬٬(‫شهرباني‬ ‫)افسر‬ ‫افخمي‬ ‫حميد‬ ‫سرتيپ‬٬‫ارس‬ ‫مهندس‬‫اثـر‬ ‫در‬ ‫کـه‬ ‫افخمي‬ ‫لن‬ ‫تصادف‬٬.‫افتاد‬ ‫دريا‬ ‫به‬ ‫مازندران‬ ‫جاده‬ ‫در‬ ‫وي‬ ‫اتومبيل‬ ‫احمدخ‬ ‫همسري‬ ‫به‬ ‫منيرافخم‬‫او‬ ‫ولي‬ ‫درآمـد‬ ‫خـود‬ ‫عموي‬ ‫پسر‬ ‫افخمي‬ ‫ان‬‫پـيدا‬ ‫لدي‬ .‫کرد‬ ‫پيدا‬ ‫پسر‬ ‫سه‬ ‫و‬ ‫بست‬ ‫زناشويي‬ ‫پيوند‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫محمودخان‬ ‫با‬ ‫اعظم‬ ‫قدسي‬ .‫نکرد‬ .‫شد‬ ‫معروف‬ ‫موسيقيدان‬ ‫شهردار‬ ‫مشيرهمايون‬ ‫همسر‬ ‫فروغافخم‬ .‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫ذوالفقاري‬ ‫اميرحسن‬ ‫با‬ ‫همايونتاج‬ ٨‫اط‬ ‫که‬ ‫خسروخان‬ .‫ا‬ ‫لعي‬.‫نيامد‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫او‬ ‫ز‬ ٢‫افـخم‬ ‫مهدي‬ ‫سرتيپ‬ :‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫فرزندانش‬ ‫اهيمي؛‬ ‫ابر‬ ‫افخم‬ ‫عبدالرضا‬ ‫سرلشکر‬ . ‫اهيمي‬ ‫ابر‬٬‫اهيمي‬ ‫ابر‬ ‫افخم‬ ‫هوشنگ‬ ‫دريادار‬٬‫اهيمي‬ ‫ابر‬ ‫افخم‬ ‫اميرقاسم‬٬‫افـخم‬ ‫جـهانگير‬ ‫اهيمي‬ ‫ابر‬٬‫اهيمي‬ ‫ابر‬ ‫افخم‬ ‫بخش‬ ‫جهان‬٬(‫شد‬ ‫افخمي‬ ‫ايرج‬ ‫همسر‬ ‫)که‬ ‫اشرف‬ ‫فخر‬٬‫پوران‬ (‫آمد‬ ‫در‬ ‫ديبا‬ ‫طباطبايي‬ ‫فريدون‬ ‫دکتر‬ ‫همسري‬ ‫به‬ ‫)که‬ ‫خانم‬٬‫سپهبد‬ ‫با‬ ‫)که‬ ‫خانم‬ ‫زمان‬ ‫ملک‬ (‫بست‬ ‫زناشويي‬ ‫پيوند‬ ‫وثوق‬ ‫احمد‬٬.(‫کرد‬ ‫عروسي‬ ‫اعتضادي‬ ‫با‬ ‫)که‬ ‫خانم‬ ‫فرحبخش‬ ٥‫منيعالدوله‬ ‫احمدخان‬ ‫همسر‬ ‫او‬ ‫دختر‬ ‫اشرف‬ ‫ملک‬ ‫اشرف(؛‬ ‫)امير‬ ‫افخمي‬ ‫ابراهيم‬ . ‫با‬ ‫ايرج‬ ‫دکتر‬ .‫شد‬.‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫فخراشرف‬ ١‫اسعد‬ :‫داشت‬ ‫پسر‬ ‫سه‬ ‫خان‬ ‫عزيزهللا‬ .٬‫سلطانعلي‬٬‫به‬ ‫کرد‬ ‫پيدا‬ ‫نيز‬ ‫دختر‬ ‫دو‬ ‫سعدي؛‬ ‫خان‬ ‫عزيزهللا‬ ‫همسر‬ .‫صفيه‬ ‫و‬ ‫صفوري‬ ‫نامهاي‬٬‫در‬ ‫کـه‬ ‫بـود‬ ‫ابراهيمي‬ ‫افخم‬ ‫زهرا‬٥١٤١ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫متولد‬١٥٨١.‫درگذشت‬ ١‫غ‬ ‫سپهبد‬ .‫نـصرت‬ ‫دخـتر‬ ‫با‬ ‫ابتدا‬ ‫افخمي‬ ‫لمحسين‬‫کـه‬ ‫مـظفرالديـنشاه‬ ‫نـوه‬ ‫اقـدس‬ ‫او‬ ‫دوم‬ ‫هـمسر‬ .‫شـدند‬ ‫جـدا‬ ‫هـم‬ ‫از‬ ‫زود‬ ‫خـيلي‬ ‫ولي‬ ‫کـرد‬ ‫ازدواج‬ ‫داشت‬ ‫نـام‬ ‫فــيروزتاج‬ ‫غـ‬ ‫دکـتر‬ :‫از‬ ‫بـودند‬ ‫عبارت‬ ‫فرزندانش‬ ‫بود‬ ‫ابراهيمي‬ ‫فروغاشرف‬‫اسـتاد‬ ‫افـخمي‬ ‫لمرضا‬ ‫پيو‬ ‫افخمي‬ ‫مهناز‬ ‫خانم‬ ‫با‬ ‫که‬ ‫کشور‬ ‫وزارت‬ ‫معاون‬ ‫و‬ ‫ملي‬ ‫دانشگاه‬‫مهناز‬ .‫بست‬ ‫زناشويي‬ ‫ند‬ ‫هـم‬ ‫آمـوزگار‬ ‫جـمشيد‬ ‫کابينه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫زنان‬ ‫امور‬ ‫در‬ ‫مشاور‬ ‫وزير‬ ‫هويدا‬ ‫کابينه‬ ‫اواخر‬ ‫در‬
  19. 19. .‫ميباشد‬ ‫خانم‬ ‫معصومه‬ ‫و‬ ‫علي‬ ‫مهندس‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫فرزند‬ ‫دو‬ ‫داراي‬ ‫و‬ .‫کرد‬ ‫حفظ‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫سمت‬ ١‫و‬ ‫عباسه‬ ‫و‬ ‫عزت‬ :‫دخترانش‬ ‫و‬ ‫اسفنديار‬ ‫و‬ ‫بهمن‬ :‫او‬ ‫پسران‬ ‫خان؛‬ ‫عباسقلي‬ .‫دختر‬ ‫دو‬ .‫ميمي‬ ‫و‬ ‫ليلي‬ ‫نامهاي‬ ‫به‬ ‫ديگر‬ ٬‫خان‬ ‫عليقلي‬ . ١١‫خان‬ ‫علينقي‬ . :‫از‬ ‫بودند‬ ‫عبارت‬ ‫افخم‬ ‫وزير‬ ‫دختران‬ ١.‫درآمد‬ ‫ابراهيمي‬ ‫امير‬ ‫ديوان‬ ‫اعتضاد‬ ‫همسري‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫مسرتالسلطنه‬ ‫خانم‬ . ٤‫او‬ ‫بدون‬ ‫زندگي‬ ‫راه‬ ‫ميانه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫جنگ‬ ‫بااميربهادر‬ ‫شمسالسلطنه‬ ‫خانم‬ .‫لد‬ .‫درگذشت‬ ٨‫بـه‬ ‫او‬ ‫مـرگ‬ ‫از‬ ‫بـعد‬ ‫و‬ ‫بـود‬ ‫خان‬ ‫عليقلي‬ ‫همسر‬ ‫ابتدا‬ ‫که‬ ‫منورالسلطنه‬ ‫خانم‬ ‫سکينه‬ . .‫درآمد‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫خان‬ ‫حسينقلي‬ ‫همسري‬ ٢‫به‬ ‫خود‬ ‫خواهر‬ ‫منورالدوله‬ ‫فوت‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫که‬ ‫بدرالدوله‬ ‫به‬ ‫معروف‬ ‫خانم‬ ‫بدرالملوک‬ . ‫يک‬ ‫و‬ ‫پسر‬ ‫چهار‬ ‫و‬ ‫درآمد‬ ‫اسعدالدوله‬ ‫همسري‬.‫آورد‬ ‫دختر‬ ‫افخمي‬ ‫احمد‬ :‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫امينالملک‬ ‫فرزندان‬٬.‫افخمي‬ ‫مهرارفع‬ ‫و‬ ‫افخمي‬ ‫مهرانور‬ ‫در‬ ‫امينالملک‬١١٤١‫سـن‬ ‫در‬ ‫شـده‬ ‫تطميع‬ ‫مجاهدين‬ ‫از‬ ‫يکي‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫شمسي‬١٨ ‫ايـرانالمـلوک‬ ‫بـه‬ ‫دسـتيابي‬ ‫بـراي‬ ‫او‬ ‫رقـباي‬ ‫تـحريک‬ ‫بـه‬ ‫قـتل‬ ‫اين‬ .‫رسيد‬ ‫قتل‬ ‫به‬ ‫سالگي‬ ‫در‬ ‫قاجار‬ ‫رجال‬ ‫فرهنگ‬ ‫کتاب‬ ‫در‬ ‫پي.چرچيل‬ ‫جرج‬ .‫بود‬ ‫شاه‬ ‫ناصرالدين‬ ‫دختر‬ ‫افتخارالسلطنه‬ ‫صفحه‬٢٢‫ناصرالدين‬ ‫دختر‬ ‫افتخارالسلطنه‬ ‫ايرانالملوک‬ ‫و‬ ‫خان‬ ‫محمدحسن‬ :‫مينويسد‬ ‫م‬ ‫يکديگر‬ ‫با‬ ‫شاه‬.‫ميکنند‬ ‫خصوصي‬ ‫لقاتهاي‬ ‫حدود‬ ‫در‬ ‫امينالملک‬ ‫خان‬ ‫محمدحسن‬ ‫فرزند‬ ‫افخمي‬ ‫احمد‬٨١٤١‫شد‬ ‫متولد‬ ‫شمسي‬ ‫تحصي‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫و‬‫را‬ ‫مهمي‬ ‫مقامات‬ .‫درآمد‬ ‫کشور‬ ‫وزارت‬ ‫استخدام‬ ‫به‬ ‫عالي‬ ‫و‬ ‫متوسطه‬ ‫لت‬ ‫کودتاي‬ ‫از‬ ‫بعد‬ .‫داشت‬ ‫مديرکلي‬ ‫مقام‬ ‫مدتها‬ ‫و‬ .‫کرد‬ ‫طي‬ ‫وزارتخانه‬ ‫آن‬ ‫در‬١٤‫مرداد‬٤٨٨١ ‫بيست‬ ‫و‬ ‫نوزده‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫رسيد‬ ‫وکالت‬ ‫به‬ ‫زنجان‬ ‫از‬ ‫ملي‬ ‫شوراي‬ ‫مجلس‬ ‫هجدهم‬ ‫دوره‬ ‫در‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫بود‬ ‫مجلس‬ ‫وکيل‬ ‫همچنان‬ ‫نيز‬١٢٨١‫شد‬ ‫بازنشسته‬٬‫تـوزيع‬ ‫تعاوني‬ ‫بانک‬ ‫در‬ ‫و‬ .‫پرداخت‬ ‫کار‬ ‫به‬ ‫رشيديان‬ ‫برادران‬ ‫يک‬ ‫و‬ ‫دختر‬ ‫يک‬ ‫صاحب‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫مقدم‬ ‫علوي‬ ‫مهديقلي‬ ‫سپهبد‬ ‫با‬ ‫خانم‬ ‫مهرانور‬ ‫تحصي‬ ‫مقدم‬ ‫علوي‬ .‫شد‬ ‫پسر‬‫و‬ ‫رسـانيد‬ ‫اتـمام‬ ‫به‬ ‫فرانسه‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫عالي‬ ‫لت‬‫در‬٢٤٨١
  20. 20. ‫اص‬ ‫اداره‬ ‫رئيس‬ ‫مدتي‬ .‫شد‬ ‫سرتيپ‬‫مـعاونت‬ ‫و‬ ‫ژانـدارمـري‬ ‫رياست‬ .‫بود‬ ‫اسب‬ ‫نژاد‬ ‫لح‬ ‫در‬ .‫بود‬ ‫او‬ ‫مشاغل‬ ‫ديگر‬ ‫از‬ ‫جنگ‬ ‫وزارت‬١٨٨١‫در‬ ‫و‬ ‫سـرلشکري‬ ‫درجـه‬١٨٨١‫درجـه‬ ‫کودتاي‬ ‫از‬ ‫بعد‬ .‫گرفت‬ ‫سپهبدي‬١٤‫و‬ ‫شد‬ ‫برگزيده‬ ‫کشور‬ ‫کل‬ ‫شهرباني‬ ‫رياست‬ ‫به‬ ‫مرداد‬ ‫فوقالعاد‬ ‫قدرت‬‫تيمور‬ ‫سپهبد‬ ‫با‬ ‫خود‬ ‫شهرباني‬ ‫رياست‬ ‫مدت‬ ‫تمام‬ ‫در‬ .‫آورد‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫هاي‬ ‫شريفامامي‬ ‫جعفر‬ ‫کابينه‬ ‫در‬ .‫بود‬ ‫جدال‬ ‫و‬ ‫جنگ‬ ‫و‬ ‫مبارزه‬ ‫در‬ ‫ساواک‬ ‫رئيس‬ ‫بختيار‬٬‫در‬ ‫که‬ ‫ماه‬ ‫شهريور‬ ‫نهم‬٬٨٨١‫گرديد‬ ‫معرفي‬٬‫زمستاني‬ ‫انتخابات‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫معرفي‬ ‫کشور‬ ‫وزارت‬ ‫به‬ ‫اسفند‬ ‫در‬ .‫داد‬ ‫انجام‬ ‫را‬ ‫بيستم‬ ‫دور‬‫ماه‬٬٨٨١‫امير‬ ‫سپهبد‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫جاي‬ ‫کابينه‬ ‫ترميم‬ ‫در‬ ‫قريب‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫بازداشت‬ ‫نظامي‬ ‫حکومت‬ ‫پنج‬ ‫ماده‬ ‫طبق‬ ‫اميني‬ ‫دکتر‬ ‫حکومت‬ ‫در‬ .‫داد‬ ‫عزيزي‬ ‫ارجاع‬ ‫او‬ ‫به‬ ‫کاري‬ ‫ديگر‬ ‫ولي‬ ‫شد‬ ‫آزاد‬ ‫زندان‬ ‫از‬ ‫محاکمه‬ ‫بدون‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫زندان‬ ‫در‬ ‫سال‬ ‫يک‬ ‫کا‬ ‫به‬ ‫رشيديان‬ ‫توزيع‬ ‫و‬ ‫تعاوني‬ ‫بانک‬ ‫در‬ ‫فقط‬ ‫نشد؛‬‫در‬ ‫سـرانـجام‬ .‫پـرداخت‬ ‫ر‬٬٥٨١‫در‬ .‫درگذشت‬ ‫تهران‬ .‫کرد‬ ‫ازدواج‬ ‫روشن‬ ‫محمدعلي‬ ‫با‬ ‫خانم‬ ‫ارفع‬ ‫مهر‬ ‫در‬ ‫وزيـرافـخم‬ ‫خـان‬ ‫علي‬ ‫سلطان‬ ‫فرزند‬ ‫اميراشرف‬ ‫به‬ ‫ملقب‬ ‫افخمي‬ ‫ابراهيم‬ ‫سلطان‬ ١١٤١‫تحصي‬ .‫شد‬ ‫متولد‬ ‫شمسي‬‫علوم‬ ‫مدرسه‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫رسانيد‬ ‫اتمام‬ ‫به‬ ‫تهران‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫لت‬ ‫مـلي‬ ‫شوراي‬ ‫مجلس‬ ‫پنجم‬ ‫دوره‬ ‫درانتخابات‬ .‫شد‬ ‫فارغالتحصيل‬ ‫سياسي‬٬‫در‬ ‫کـه‬٤١٨١ ‫گرفت‬ ‫انجام‬ ‫شمسي‬٬‫ششم‬ ‫دورههاي‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫زنجان‬ ‫وکيل‬٬‫هفتم‬٬‫هشتم‬٬‫نهم‬٬‫دهم‬٬ ‫يازدهم‬٬‫دوازدهم‬٬‫سيزدهم‬٬‫در‬ .‫بود‬ ‫مجلس‬ ‫بيسروصداي‬ ‫نماينده‬ ‫پانزدهم‬ ‫و‬ ‫چهاردهم‬ ‫سنا‬ ‫مجلس‬ ‫اول‬ ‫دوره‬ ‫انتخابات‬٬‫سن‬‫قزوين‬ ‫انتصابي‬ ‫اتور‬٬‫زنـجان‬٬‫مـح‬‫در‬ ‫و‬ ‫گـرديد‬ ‫لت‬ ‫در‬ ‫سرانجام‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫انتخابي‬ ‫سناتور‬ ‫همچنان‬ ‫نيز‬ ‫سنا‬ ‫دوم‬ ‫دوره‬ ‫انتخابات‬١٨٨١.‫درگذشت‬ ‫در‬ ‫وزيـرافـخم‬ ‫خـان‬ ‫سـلطانعلي‬ ‫فـرزند‬ ‫ابراهيمي‬ ‫افخم‬ ‫عبدالرضا‬ ‫سرلشگر‬١١٤١ ‫در‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫اروپا‬ ‫به‬ ‫ايران‬ ‫در‬ ‫تحصيل‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫شد‬ ‫متولد‬‫و‬ ‫پرداخت‬ ‫نظامي‬ ‫تحصيل‬ ‫به‬ ‫اتريش‬ ‫در‬ ‫سـروانـي‬ ‫درجـه‬ ‫بـا‬ ‫ايـران‬ ‫بـه‬ ‫بـازگشت‬ ‫از‬ ‫پس‬ .‫برد‬ ‫سر‬ ‫به‬ ‫آنجا‬ ‫در‬ ‫سال‬ ‫شش‬ ‫قريب‬ ‫بـه‬ ‫دومـي‬ ‫سـرهنگ‬ ‫درجـه‬ ‫بـا‬ ‫متحدالشکل‬ ‫قشون‬ ‫تشکيل‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫استخدام‬ ‫اندارمري‬ ‫ژ‬ ‫تا‬ ‫بود‬ ‫مأموريت‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫سال‬ ‫يک‬ .‫شد‬ ‫منصوب‬ ‫آذربايجان‬ ‫لشکر‬ ‫ستاد‬ ‫رياست‬‫تـهران‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫مرکز‬ ‫لشکر‬ ‫ستاد‬ ‫رياست‬ ‫و‬ ‫يافت‬ ‫انتقال‬٬‫سـپه‬ ‫سـردار‬ ‫مسـتقيم‬ ‫فـرماندهي‬ ‫تـحت‬ ‫که‬ ‫بود‬ ‫رضاخان‬٬.‫گرفت‬ ‫سرتيپي‬ ‫درجه‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫عهدهدار‬ ‫سال‬ ‫در‬٨١٨١‫بـرکناري‬ ‫و‬ ‫دستگيري‬ ‫براي‬ ‫خوزستان‬ ‫به‬ ‫سردارسپه‬ ‫جنگي‬ ‫سفر‬ ‫در‬

×