AAbatement: Reducing the degree or intensity of,        S lo i gi m: Vi c làm gi m m c ñ , cư ngor eliminating, pollution....
or fog. The dry forms are acidic gases orparticulates.Acid Mine Drainage: Drainage of water from             Nư c th i axí...
secondary waste treatment.                            t i công ño n x lý nư c th i th c p.Activator: A chemical added to a...
liquid to prevent the release of particulates.         các vi h t.Administered Dose: In exposure assessment, the         L...
Adulterated: 1. Any pesticide whose strength or       Có t p ch t: 1. Thu c tr sâu có ñ m nh vàpurity falls below the qual...
Aerobic Treatment: Process by which microbes          X lý hi u khí: Quá trình vi khu n phân gi idecompose complex organic...
Agricultural Pollution: Farming wastes,                Ô nhi m nông nghi p: Các ch t th i nôngincluding runoff and leachin...
from another water system in a treatment plant or     c p nư c u ng c n ñư c b o v kh i m t hother location. The open gap ...
pollutants, or by reaction with normal                ban ñ u hay do ph n ng v i các thành ph natmospheric constituents, w...
Air Stripping: A treatment system that removes         Tách khí: H th ng x lý lo i b nh ng h pvolatile organic compounds (...
by lowering the dissolved oxygen in the water.        b t l i ñ n ch t lư ng nư c do làm gi m lư ngThey are food for fish ...
Alternative Fuels: Substitutes for traditional       Nhiên li u thay th : Nh ng ch t thay th ch tliquid, oil-derived motor...
an oxygen-free environment.                             ph n hóa h c c a ch t h u cơ.Animal Dander: Tiny scales of animal ...
pure water at a reference temperature.              nhi t ñ tham chi u.Aquifer: An underground geological formation,      ...
inhaled. EPA has banned or severely restricted      ung thư, b nh ph i do hít ph i. EPA ñã c m vàits use in manufacturing ...
Assimilative Capacity: The capacity of a natural     Kh năng ñ ng hóa: Kh năng ti p nh n nư cbody of water to receive wast...
projects buy back rates are based on avoided         rác ñ u ñư c d a trên chi phí tránh ñư c.costs.AC Scale Sound Level: ...
BACT – Best Available Control Techonology:             Công ngh qu n lý s n có t t nh t: Gi i h nAn emission limitation ba...
Baling: Compacting solid waste into blocks to       Tát nén: Nén các ch t th i r n thành kh i ñreduce volume and simplify ...
mà có.Bench-scale Tests: Laboratory testing of             Ki m tra phân ño n: Vi c ki m tra công nghpotential cleanup tec...
Best Management Practice (BMP): Methods                 ng d ng th c t qu n lý t t nh t (BMP):that have been determined to...
genes.                                                 và các lo i gen khác nhau.Biological Contaminants: Living organisms...
Biological Oxygen Demand (BOD): An indirect            Nhu c u oxi sinh h c (BOD): Phương phápmeasure of the concentration...
Biosensor: Analytical device comprising a             B c m ng sinh h c: Thi t b phân tích baobiological recognition eleme...
pollution, especially when pollutants accelerate      nhi m, ñ c bi t khi ch t ô nhi m ñ y nhanh t cgrowth.               ...
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Tu dien mt
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Tu dien mt

5,017 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
5,017
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
22
Actions
Shares
0
Downloads
114
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Tu dien mt

  1. 1. AAbatement: Reducing the degree or intensity of, S lo i gi m: Vi c làm gi m m c ñ , cư ngor eliminating, pollution. ñ ho c lo i tr s ô nhi m.Abatement Debris: Waste from remediation M nh v n lo i gi m: Ch t th i t các ho tactivities. ñ ng tr li u.Absorbed Dose: In exposure assessment, the Li u h p th : Trong ñánh giá phơi nhi m, làamount of a substance that penetrates an exposed lư ng ch t thâm nh p vào các rào c n h p thorganisms absorption barriers (e.g.,, skin, lung c a cơ th (như da, mô ph i, ñư ng ru t) b itissue, gastrointestinal tract) through physical or các quá trình sinh lý. Thu t ng này ñ ngbiological processes. The term is synonymous nghĩa v i li u bên trong.with internal dose.Absorption Barrier: Any of the exchange sites Rào c n h p th : B t c v trí trao ñ i ch tof the body that permit uptake of various nào c a cơ th cho phép h p th các ch t khácsubstances at different rates (e.g., skin, lung nhau nh ng t l khác nhau (như da, ph i,tissue, and gastrointestinal-tract wall). thành ru t).Absorption: The uptake of water, other fluids, S h p th : S h p th nư c, các lo i ch tor dissolved chemicals by a cell or an organism l ng khác, hóa ch t hòa tan c a m t t bào hay(as tree roots absorb dissolved nutrients in soil.) m t cơ quan (như r cây h p th các dư ng ch t hòa tan trong ñ t).Accident Site: The location of an unexpected V trí tai bi n: Ch x y ra nh ng s c ngoàioccurrence, failure or loss, either at a plant or mong ñ i, h ng hóc hay th t thoát t i m t nhàalong a transportation route, resulting in a release máy ho c m t ñư ng v n chuy n gây ra phóngof hazardous materials. th i các ch t nguy h i.Acclimatization: The physiological and S thích nghi môi trư ng: Thích nghi mangbehavioral adjustments of an organism to tính sinh lí ho c hành vi c a m t sinh v t ñ ichanges in its environment. v i nh ng bi n ñ i c a môi trư ng.Acid Aerosol: Acidic liquid or solid particles Sol khí axít: Ch t l ng axít hay nh ng vi h tsmall enough to become airborne. High r n lơ l ng trong không khí. n ng ñ cao cóconcentrations can irritate the lungs and have th gây sưng ph i và liên quan ñ n nh ng b nhbeen associated with respiratory diseases like ñư ng hô h p như hen suy n.asthma.Acid Deposition: A complex chemical and S l ng t axít: M t hi n tư ng khí-hoá ph catmospheric phenomenon that occurs when t p x y ra khi các h p ch t lưu huỳnh, nitơ vàemissions of sulfur and nitrogen compounds and các ch t khác b bi n ñ i b i các quá trình hóaother substances are transformed by chemical h c trong khí quy n, thư ng cách xa ngu nprocesses in the atmosphere, often far from the th i, r i ñ ng l i trên ñ t tr ng thái ư t ho coriginal sources, and then deposited on earth in khô. D ng ư t thư ng ñư c g i là “mưa axit”,either wet or dry form. The wet forms, popularly rơi xu ng ñ t dư i d ng mưa, tuy t hay sươngcalled "acid rain," can fall to earth as rain, snow, mù. D ng khô là các khí hay vi h t có tính axit. 1
  2. 2. or fog. The dry forms are acidic gases orparticulates.Acid Mine Drainage: Drainage of water from Nư c th i axít t khu m : Nư c thoát ra tareas that have been mined for coal or other nh ng khu khai thác than hay qu ng khoáng,mineral ores. The water has a low pH because of có ñ pH th p do ti p xúc v i khoáng ch tits contact with sulfur-bearing material and is ch a lưu huỳnh và có h i cho các sinh v t th yharmful to aquatic organisms. sinh.Acid Neutralizing Capacity: Measure of ability Kh năng trung hòa axít: S ño kh năngof a base (e.g., water or soil) to resist changes in ch ng l i s thay ñ i ñ pH c a m t bazơ (nhưpH. nư c hay ñ t).Acid Rain: (See: acid deposition) Mưa axit: (Xem: S l ng t axit)Acidic: The condition of water or soil that Có tính axit: Tr ng thái nư c hay ñ t ch acontains a sufficient amount of acid substances m t lư ng v a ñ các ch t axit có th làmto lower the pH below 7.0. gi m ñ pH xu ng dư i 7,0.Action Levels: 1. Regulatory levels Các m c ho t ñ ng: 1. M c ñ ñi u ch nh dorecommended by EPA for enforcement by FDA EPA ñưa ra tuân theo ð o lu t FDA và USDAand USDA when pesticide residues occur in food khi th c ph m có dư lư ng thu c tr sâuor feed commodities for reasons other than the không ph i do phun tr c ti p thu c tr sâu lên.direct application of the pesticide. As opposed to Trái v i “dung sai” ñư c s d ng trong trư ng"tolerances" which are established for residues h p có dư lư ng khi s d ng ñúng cách, m coccurring as a direct result of proper usage, hành ñ ng ñư c l p ra cho dư lư ng vô ý gâyaction levels are set for inadvertent residues ra do vi c s d ng theo lu t trư c ñó ho c sresulting from previous legal use or accidental nhi m b n ng u nhiên. 2. Trong chương trìnhcontamination. 2. In the Superfund program, the Super-fund, là s t n t i c a n ng ñ ch t gâyexistence of a contaminant concentration in the ô nhi m trong môi trư ng ñ cao cho phépenvironment high enough to warrant action or th c hi n hành ñ ng hay b t ñ u ph n ng d atrigger a response under SARA and the National trên ð o lu t SARA và K ho ch d phòngOil and Hazardous Substances Contingency qu c gia v d u và các ch t nguy h i. Thu tPlan. The term is also used in other regulatory ng này cũng ñư c dùng trong các chươngprograms. (See: tolerances.) trình ñi u ti t khác. (Xem: dung sai).Activated Carbon: A highly adsorbent form of Cacbon ho t hoá: D ng cacbon có kh năngcarbon used to remove odors and toxic h p th cao ñư c dùng ñ kh mùi và các ch tsubstances from liquid or gaseous emissions. In ñ c h i có trong ch t th i d ng l ng hay khí.waste treatment, it is used to remove dissolved Trong x lý ch t th i, nó ñư c dùng ñ táchorganic matter from waste drinking water. It is các ch t h u cơ hoà tan kh i nư c th i. D ngalso used in motor vehicle evaporative control cacbon này cũng ñư c s d ng trong h th ngsystems. t n nhi t c a xe có ñ ng cơ.Activated Sludge: Product that results when Bùn ho t hóa: Bùn t o ra khi dòng th i chínhprimary effluent is mixed with bacteria-laden hòa l n v i bùn ñ c có ch a vi khu n, sau ñósludge and then agitated and aerated to promote ñư c khu y m nh và thông hơi ñ tăng khbiological treatment, speeding the breakdown of năng x lý sinh h c, làm cho vi c phân h yorganic matter in raw sewage undergoing ch t h u cơ trong nư c th i x y ra nhanh hơn 2
  3. 3. secondary waste treatment. t i công ño n x lý nư c th i th c p.Activator: A chemical added to a pesticide to Ho t ch t: Hóa ch t tăng ho t tính cho thu cincrease its activity. tr sâu.Active Ingredient: In any pesticide product, the Ho t t : Thành ph n trong thu c tr sâu có thcomponent that kills, or otherwise controls, tiêu di t, ki m soát ho c nh m vào sâu b .target pests. Pesticides are regulated primarily on Thu c tr sâu ñư c ñi u ti t d a trên các ho tthe basis of active ingredients. t .Activity Plans: Written procedures in a schools Sơ ñ ho t tính: Sơ ñ qu n lí amiăng trongasbestos-management plan that detail the steps a trư ng h c chi ti t hóa các bư c mà Cơ quanLocal Education Agency (LEA) will follow in giáo d c ñ a phương (LEA) s áp d ng choperforming the initial and additional cleaning, vi c làm s ch ban ñ u và b sung, th c hi noperation and maintenance-program tasks; chương trình ho t ñ ng và b o dư ng, giám sátperiodic surveillance; and reinspection required ñ nh kỳ, và tái ki m tra theo ð o lu t ñ i phóby the Asbestos Hazard Emergency Response kh n c p nguy h i do amiăng (AHERA).Act (AHERA).Acute Exposure: A single exposure to a toxic Phơi nhi m c p tính: M t ti p xúc ñơn nh tsubstance which may result in severe biological v i ch t ñ c có th gây ra tác h i sinh h c ho charm or death. Acute exposures are usually t vong. Các trư ng h p phơi nhi m c p tínhcharacterized as lasting no longer than a day, as thư ng kéo dài không quá m t ngày n u so v icompared to longer, continuing exposure over a phơi nhi m ti p di n dài hơn trong m t kho ngperiod of time. th i gian.Acute Toxicity: The ability of a substance to ð c c p tính: Kh năng m t ch t gây ra nh ngcause severe biological harm or death soon after tác h i sinh h c nghiêm tr ng ho c t vonga single exposure or dose. Also, any poisonous không bao lâu sau khi nhi m ho c dùng m teffect resulting from a single short-term li u ñơn nh t. Cũng là hi u ng ng ñ c doexposure to a toxic substance. (See: chronic ti p xúc v i ñ c ch t trong th i gian ng n.toxicity, toxicity.) (Xem: ñ c mãn tính, ñ ñ c)Adaptation: Changes in an organisms S thích nghi: Nh ng thay ñ i v c u trúcphysiological structure or function or habits that ho c ch c năng sinh lý hay các thói quen c aallow it to survive in new surroundings. m t cơ th cho phép cơ th này có th s ng trong môi trư ng m i.Add-on Control Device: An air pollution Thi t b ki m soát b tr : M t công c ki mcontrol device such as carbon absorber or soát ô nhi m không khí như máy h p thincinerator that reduces the pollution in an cacbon hay máy ñ t rác, có công d ng làmexhaust gas. The control device usually does not gi m ô nhi m khí th i. Thi t b ki m soát nàyaffect the process being controlled and thus is thư ng không nh hư ng ñ n quy trình ñang"add-on" technology, as opposed to a scheme to ñư c ki m soát và vì v y ch là công ngh “ñ pcontrol pollution through altering the basic thêm”, trái v i k ho ch là nh m ki m soát ôprocess itself. nhi m thông qua vi c thay ñ i c quy trình cơ b n.Adequately Wet: Asbestos containing material m v a: Amiăng ñư c tr n ho c th m v i m tthat is sufficiently mixed or penetrated with lư ng ch t l ng v a ñ ñ ngăn s th t thoát 3
  4. 4. liquid to prevent the release of particulates. các vi h t.Administered Dose: In exposure assessment, the Li u quy ñ nh: Trong ñánh giá phơi nhi m, làamount of a substance given to a test subject lư ng ch t dùng cho ñ i tư ng th nghi m(human or animal) to determine dose-response (ngư i ho c ñ ng v t) ñ xác ñ nh m i liên hrelationships. Since exposure to chemicals is gi a li u lư ng và ph n ng. Vi c ti p xúc v iusually inadvertent, this quantity is often called các hóa ch t thư ng là do sơ xu t nên li u nàypotential dose. còn ñư c g i là li u ti m tàng.Administrative Order: A legal document L nh qu n lí: Văn b n pháp lý do EPA bansigned by EPA directing an individual, business, hành hư ng d n cá nhân, doanh nghi p, ho cor other entity to take corrective action or refrain ñ i tư ng khác th c hi n hành ñ ng hi u ch nhfrom an activity. It describes the violations and ho c ki m ch ho t ñ ng c a mình. Lu t mô tactions to be taken, and can be enforced in court. các vi ph m và nh ng hành ñ ng ñư c ti nSuch orders may be issued, for example, as a hành và có th bu c ph i tuân th t i toà.result of an administrative complaint whereby Nh ng l nh như th có th ñư c ban hành khithe respondent is ordered to pay a penalty for có ñơn kêu hành chính và b cáo b bu c ph iviolations of a statute. n p ph t do vi ph m lu t.Administrative Order On Consent: A legal L nh qu n lí thông qua th a thu n: M tagreement signed by EPA and an individual, th a thu n pháp lý do EPA và m t cá nhân,business, or other entity through which the doanh nghi p ho c ñ i tư ng khác ký. Thôngviolator agrees to pay for correction of qua th a thu n này ngư i vi ph m ñ ng ý n pviolations, take the required corrective or ph t, làm s ch l i môi trư ng, gi m b t phátcleanup actions, or refrain from an activity. It th i. ð o lu t này còn cho bi t các hành ñ ngdescribes the actions to be taken, may be subject mang tính dân s , có th là ch ñ c n l y ýto a comment period, applies to civil actions, and ki n công chúng, có th bu c ph i tuân th t ican be enforced in court. tòa.Administrative Procedures Act: A law that ð o lu t qu n lí hành chính: ð o lu t nêu rõspells out procedures and requirements related to các th t c và yêu c u có liên quan ñ n vi cthe promulgation of regulations. công b các lu t l .Administrative Record: All documents which H sơ qu n lí: T t c các tài li u do EPA xemEPA considered or relied on in selecting the xét trong vi c sàng l c các hành ñ ng ph nresponse action at a Superfund site, culminating ng, mà trong ñó ñáng chú ý nh t là h sơ vin the record of decision for remedial action or, quy t ñ nh tr li u hay b n ghi nh vi c tr l ian action memorandum for removal actions. nguyên tr ng môi trư ng.Adsorption: Removal of a pollutant from air or S h p thu: S lo i b m t ch t gây ô nhi mwater by collecting the pollutant on the surface kh i không khí hay nư c b ng cách thu ch t ôof a solid material; e.g., an advanced method of nhi m trên b m t c a m t v t li u r n, ví dtreating waste in which activated carbon removes như phương pháp x lý nư c th i cao c p trongorganic matter from waste-water. ñó cacbon ho t hoá lo i b ch t h u cơ kh i nư c th i.Adulterants: Chemical impurities or substances T p ch t: Các ch t ho c t p ch t hóa h c, theothat by law do not belong in a food, or pesticide. lu t, không có trong th c ph m ho c thu c tr sâu. 4
  5. 5. Adulterated: 1. Any pesticide whose strength or Có t p ch t: 1. Thu c tr sâu có ñ m nh vàpurity falls below the quality stated on its label. ñ tinh khi t th p hơn so v i ghi trên nhãn. 2.2. A food, feed, or product that contains illegal Th c ph m cho ngư i, ñ ng v t ho c s n ph mpesticide residues. có ch a dư lư ng thu c tr sâu không cho phép.Advanced Treatment: A level of wastewater Phương pháp x lý cao c p: M c ñ x lýtreatment more stringent than secondary nư c th i ch t ch hơn x lý th c p, ñòi h itreatment; requires an 85-percent reduction in ph i gi m ñư c 85% n ng ñ các ch t ô nhi mconventional pollutant concentration or a thông thư ng hay gi m thi u ñáng k nh ngsignificant reduction in non- conventional ch t ô nhi m ñ c bi t. Phương pháp này ñôipollutants. Sometimes called tertiary treatment. khi ñư c g i là giai ño n x lý tam c p.Advanced Wastewater Treatment: Any Phương pháp x lý nư c th i cao c p: M itreatment of sewage that goes beyond the quy trình x lý nư c th i di n ra sau giai ño nsecondary or biological water treatment stage x lý th c p hay x lý sinh h c ch t th i baoand includes the removal of nutrients such as g m vi c lo i b các dư ng ch t như ph t pho,phosphorus and nitrogen and a high percentage nitơ và m t t l l n các ch t r n lơ l ng.of suspended solids. (See: Primary, Secondary (Xem: x lý sơ c p, th c p.)Treatment.)Adverse Effects Data: FIFRA requires a D li u tác h i: FIFRA yêu c u ngư i ñăng kýpesticide registrant to submit data to EPA on any thu c tr sâu cung c p d li u cho EPA v b tstudies or other information regarding kỳ nghiên c u ho c thông tin có liên quan ñ nunreasonable adverse effects of a pesticide at any các tác h i c a thu c b t kỳ lúc nào sau khitime after its registration. ñăng ký.Advisory: A non-regulatory document that Thông tin ch d n: M t tài li u không ñi ucommunicates risk information to those who ch nh cho bi t các thông tin r i ro cho nh ng aimay have to make risk management decisions. th c hi n công tác qu n lí r i ro.Aerated Lagoon: A holding and/or treatment Phá s c khí: M t h ch a hay x lý dùng ñpond that speeds up the natural process of ñ y nhanh quá trình phân hu sinh h c tbiological decomposition of organic waste by nhiên các ch t th i h u cơ b ng cách kích thíchstimulating the growth and activity of bacteria ñ tăng trư ng và ho t tính c a vi khu n phânthat degrade organic waste. hu ch t th i h u cơ.Aeration: A process which promotes biological S s c khí: Quá trình thúc ñ y s phân h ydegradation of organic matter in water. The sinh h c c a nh ng ch t h u cơ trong nư c.process may be passive (as when waste is Quá trình này có th mang tính b ñ ng (nhưexposed to air), or active (as when a mixing or khi ch t th i ti p xúc v i không khí) ho cbubbling device introduces the air). mang tính ch ñ ng (khi m t thi t b tr n ho c th i b t ñưa không khí vào nư c.)Aeration Tank: A chamber used to inject air B s c khí: Khoang dùng ñ bơm không khíinto water. vào trong nư c.Aerobic: Life or processes that require, or are Tính hi u khí: S s ng ho c quá trình c n,not destroyed by, the presence of oxygen. (See: hay không b nh hư ng b i s có m t c aAnaerobic.) oxy. ( Xem: k khí.) 5
  6. 6. Aerobic Treatment: Process by which microbes X lý hi u khí: Quá trình vi khu n phân gi idecompose complex organic compounds in the nh ng h p ch t h u cơ ph c t p v i s có m tpresence of oxygen and use the liberated energy c a oxy và nh năng lư ng gi i phóng ñ táifor reproduction and growth. (Such processes sinh và phát tri n. (Nh ng quá trình như v yinclude extended aeration, trickling filtration, g m vi c s c khí kéo dài, l c nh gi t, và dùngand rotating biological contactors.) b ti p xúc sinh h c rotor quay)Aerosol: (1). Small droplets or particles Sol khí: (1). Nh ng gi t li ti hay nh ng h t lơsuspended in the atmosphere, typically l ng trong khí quy n, thư ng có ch a lưucontaining sulfur. They are usually emitted huỳnh, ñư c phát ra t nhiên (vd: khi núi l anaturally (e.g., in volcanic eruptions) and as the phun) và là k t qu nh ng ho t ñ ng c a conresult of anthropogenic (human) activities such ngư i như vi c ñ t nhiên li u hoá th ch. (2)as burning fossil fuels. (2) The pressurized gas Khí nén dùng ñ ñ y các h p ch t ra kh i bìnhused to propel substances out of a container. (3) ch a. (3) M t ch t b chia nh lơ l ng trongA finely divided material suspended in air or không khí hay môi trư ng khí khác.other gaseous environment.Affected Landfill: Under the Clean Air Act, Bãi rác b ô nhi m: Theo ð o lu t không khílandfills that meet criteria for capacity, age, and s ch, là các bãi rác ñã quá t i, quá th i h n semissions rates set by the EPA. They are d ng và t l khí th i vư t quá m c qui ñ nhrequired to collect and combust their gas c a EPA. Khí th i ra ph i ñư c gom ñ t.emissions.Affected Public: 1.The people who live and/or Vùng dân cư b ô nhi m: 1. Dân cư s ng ho cwork near a hazardous waste site. 2. The human làm vi c g n khu v c ch t th i nguy hi m. 2.population adversely impacted following Dân cư b nh hư ng sau khi ti p xúc v i ch texposure to a toxic pollutant in food, water, air, ô nhi m ñ c có trong th c ph m, nư c, khôngor soil. khí ho c ñ t.Afterburner: In incinerator technology, a burner B ph n ñ t sau: Trong k thu t lò ñ t, m tlocated so that the combustion gases are made to bu ng ñ t ñư c b trí sao cho khí ñ t ph i ñipass through its flame in order to remove smoke qua ng n l a ñ kh khói và mùi. Bu ng ñ tand odors. It may be attached to or be separated này có th g n li n hay tách r i kh i lò ñ t.from the incinerator.Age Tank: A tank used to store a chemical H th i v : H dùng ñ ch a dung d ch hóasolution of known concentration for feed to a h c có n ng ñ nh t ñ nh ñ cho ch y qua hchemical feeder. Also called a day tank. cung c p hóa ch t. Còn g i là h s d ng trong ngày.Agent: Any physical, chemical, or biological Tác nhân: M t th c th v t lý, hay hóa h c,entity that can be harmful to an organism. sinh h c b t kỳ có th có h i cho sinh v t.Agent Orange: A toxic herbicide and defoliant Ch t ñ c màu da cam: Thu c di t c và thu cused in the Vietnam conflict, containing 2,4,5- phát quang dùng trong chi n tranh Vi t Nam,trichlorophen- oxyacetic acid (2,4,5-T) and 2-4 ch a axít triclorophen- ôxiacêtic (2,4,5-T) vàdichlorophen-oxyacetic acid (2,4-D) with trace axít ñiclorôphen- ôxiacêtic (2,4-D) v i lư ngamounts of dioxin. nh dioxin. 6
  7. 7. Agricultural Pollution: Farming wastes, Ô nhi m nông nghi p: Các ch t th i nôngincluding runoff and leaching of pesticides and nghi p g m có dòng ch y ra và s rò r thu cfertilizers; erosion and dust from plowing; tr sâu, phân bón; s xói mòn và b i do càyimproper disposal of animal manure and x i; vi c v t b xác và ch t th i ñ ng v tcarcasses; crop residues, and debris. không ñúng cách; l p ñ t sau v mùa và rác ru ng.Agroecosystem: Land used for crops, pasture, H sinh thái nông nghi p: ð t dùng cho tr ngand livestock; the adjacent uncultivated land that tr t, chăn nuôi; ñ t chưa khai phá k bên cungsupports other vegetation and wildlife; and the c p dinh dư ng cho các th c v t và ñ ng v tassociated atmosphere, the underlying soils, hoang dã; b u không khí, các l p ñ t bên dư i,groundwater, and drainage networks. nư c ng m và m ng lư i thoát nư c.AHERA Designated Person (ADP): A person Ngư i b nhi m theo AHERA (ADP): Ngư idesignated by a Local Education Agency to do Cơ quan Giáo d c ð a phương b nhi m ñensure that the AHERA requirements for ñ m b o các yêu c u c a AHERA v qu n lí vàasbestos management and abatement are gi m th i amiăng.properly implemented.Air Binding: Situation where air enters the filter ði m ngh t khí: V trí không khí ñi vào môimedia and harms both the filtration and trư ng l c, gây h i cho c quá trình l c l n quábackwash processes. trình r a ngư c.Air Changes Per Hour (ACH): The movement ð thay ñ i không khí m i gi (ACH): Sof a volume of air in a given period of time; if a chuy n ñ ng c a m t kh i không khí tronghouse has one air change per hour, it means that m t th i gian cho trư c. N u m t ngôi nhà cóthe air in the house will be replaced in a one- AHC=1, ñi u ñó có nghĩa là không khí tronghour period. nhà s ñư c thay th theo chu kỳ m i gi m t l n.Air Cleaning: Indoor-air quality-control strategy Làm s ch không khí: Phương pháp ki m soátto remove various airborne particulates and/or ch t lư ng không khí trong nhà ñ lo i bgases from the air. Most common methods are nh ng vi h t lơ l ng ho c các khí có trongparticulate filtration, electrostatic precipitation, không khí. Các phương pháp ph bi n nh t làand gas adsorption. l c h t, làm k t t a tĩnh ñi n hay h p thu khí.Air Contaminant: Any particulate matter, gas, Ch t nhi m b n không khí: B t c lo i h t,or combination thereof, other than water vapor. khí, hay ch t k t h p nào, ngo i tr hơi nư c.(See: air pollutant.) (Xem: ch t ô nhi m không khí)Air Curtain: A method of containing oil spills. Màn khí: M t phương pháp ch a d u loang.Air bubbling through a perforated pipe causes an Không khí th i qua ng b ñ c l t o m t dòngupward water flow that slows the spread of oil. It ch y hư ng lên làm ch m s lan t a d u.can also be used to stop fish from entering Phương pháp này cũng ñư c dùng ñ ngănpolluted water. không cho cá vào vùng nư c b ô nhi m.Air Exchange Rate: The rate at which outside T c ñ trao ñ i khí: T c ñ không khí bênair replaces indoor air in a given space. ngoài thay th không khí bên trong.Air Gap: Open vertical gap or empty space that L h ng không khí: L h ng th ng m r ngseparates drinking water supply to be protected hay kho ng không ngăn cách h th ng cung 7
  8. 8. from another water system in a treatment plant or c p nư c u ng c n ñư c b o v kh i m t hother location. The open gap protects the th ng nư c khác trong m t nhà máy x lý haydrinking water from contamination by backflow các nơi khác. L h ng này b o v nư c u ngor back siphonage. kh i s nhi m b n do dòng ch y ngư c.Air Handling Unit: Equipment that includes a Thi t b x lý không khí: Thi t b bao g mfan or blower, heating and/or cooling coils, qu t hay ng th i, cu n sư i hay cu n làmregulator controls, condensate drain pans, and air l nh, b ph n ñi u ti t, ñĩa tiêu ngưng t và bfilters. l c khí.Air Mass: A large volume of air with certain Kh i khí: M t lư ng không khí l n v i nh ngmeteorological or polluted characteristics; e.g., a ñ c tính khí tư ng hay ô nhi m; ví d , sheat inversion or smogginess while in one ngh ch chuy n nhi t hay sương mù m t ñ alocation. The characteristics can change as the ñi m. Nh ng ñ c tính này có th thay ñ i khiair mass moves away. kh i khí di chuy n.Air Monitoring: (See: monitoring) Giám sát khí: (Xem: s giám sát)Air/Oil Table: The surface between the vadose Gương d u/khí: B m t gi a t ng nư c c n vàzone and ambient oil; the pressure of oil in the t ng d u bao; áp su t d u trong trung gian x pporous medium is equal to atmospheric pressure. này b ng v i áp su t không khí.Air Padding: Pumping dry air into a container to Làm ñ m khí: Vi c bơm khí khô vào bìnhassist with the withdrawal of liquid or to force a ch a ñ hút m ho c ép khí hóa l ng, ch ngliquefied gas such as chlorine out of the h n như ñ y khí clo ra kh i bình ch a.container.Air Permeability: Permeability of soil with Th m th u khí: Tính th m khí c a ñ t. Quanrespect to air. Important to the design of soil-gas tr ng ñ i v i b n kh o sát khí-ñ t. ðư c ñosurveys. Measured in darcys or centimeters-per- b ng darcy hay cm/giây.second.Air Plenum: Any space used to convey air in a Kho ng thông khí: B t kỳ kho ng không nàobuilding, furnace, or structure. The space above a dùng ñ d n không khí vào trong nhà, lò sư isuspended ceiling is often used as an air plenum. hay m t công trình. Kho ng không phía trên tr n treo thư ng ñư c s d ng làm kho ng thông khí.Air Pollutant: Any substance in air that could, Ch t ô nhi m không khí: M t ch t b t kìin high enough concentration, harm man, other trong không khí có kh năng làm h i conanimals, vegetation, or material. Pollutants may ngư i, ñ ng th c v t hay v t ch t khi n nginclude almost any natural or artificial ñ cao. Nh ng ch t ô nhi m bao g m h u nhưcomposition of airborne matter capable of being m i h n h p, t nhiên hay nhân t o, các ch t lơairborne. They may be in the form of solid l ng trong không khí. Chúng có th d ng h tparticles, liquid droplets, gases, or in r n, gi t li ti hay c hai. Thông thư ng thu ccombination thereof. Generally, they fall into hai nhóm chính: (1) nh ng ch t ñư c th i ratwo main groups: (1) those emitted directly from tr c ti p t nh ng ngu n có th xác ñ nh ñư cidentifiable sources and (2) those produced in the và (2) nh ng ch t ñư c t o ra trong không khíair by interaction between two or more primary do s tương tác c a hai hay nhi u ch t ô nhi m 8
  9. 9. pollutants, or by reaction with normal ban ñ u hay do ph n ng v i các thành ph natmospheric constituents, with or without thông thư ng có trong khí quy n, có hay khôngphotoactivation. Exclusive of pollen, fog, and có s kích ho t ánh sáng. Tr ph n hoa, sươngdust, which are of natural origin, about 100 mù và b i do có ngu n g c t t nhiên, ngư icontaminants have been identified. Air pollutants ta ñã xác ñ nh ñư c kho ng 100 ch t gây ôare often grouped in categories for ease in nhi m. Các ch t ô nhi m không khí thư ngclassification; some of the categories are: solids, ñư c x p vào các nhóm ñ ti n cho vi c phânsulfur compounds, volatile organic chemicals, lo i. M t s nhóm như: ch t r n, h p ch t lưuparticulate matter, nitrogen compounds, oxygen huỳnh, hóa ch t h u cơ d bay hơi, h p ch tcompounds, halogen compounds, radioactive nitơ, h p ch t oxi, h p ch t halogen, h p ch tcompound, and odors. phóng x và ch t gây mùi.Air Pollution: The presence of contaminants or S ô nhi m không khí: S hi n di n c a cácpollutant substances in the air that interfere with ch t gây ô nhi m trong không khí tác ñ ng ñ nhuman health or welfare, or produce other s c kh e và l i ích c a con ngư i, hay gây raharmful environmental effects. nh ng tác ñ ng có h i cho môi trư ng.Air Pollution Control Device: Mechanism or Thi t b ki m soát ô nhi m không khí: Cơequipment that cleans emissions generated by a ch hay thi t b làm s ch khí th i t m t ngu nsource (e.g., an incinerator, industrial nào ñó (vd: lò thiêu, ng khói công nghi p haysmokestack, or an automobile exhaust system) h th ng th i khí c a ñ ng cơ) b ng cách lo iby removing pollutants that would otherwise be b các ch t ô nhi m có th th i vào khí quy n.released to the atmosphere.Air Pollution Episode: A period of abnormally H i ño n ô nhi m không khí: Th i kỳ n nghigh concentration of air pollutants, often due to ñ các ch t gây ô nhi m không khí cao b tlow winds and temperature inversion, that can thư ng gây ra b nh t t có th d n ñ n t vong.cause illness and death. (See: pollution.) Thông thư ng, hi n tư ng này x y ra do gió y u và nhi t ñ xu ng th p. (Xem: s ô nhi m.)Air Quality Control Region: Defined area used Vùng ki m soát ch t lư ng khí: Vùng ñư cto control the level of air pollutants. gi i h n ñ ki m soát m c ñ ch t gây ô nhi m không khí.Air Quality Standards: The level of air M c chu n ch t lư ng không khí: M c ñpollutants prescribed by regulations that are not các ch t ô nhi m không khí theo lu t ñ nhbe exceeded during a given time in a defined không ñư c phép vư t quá gi i h n trong m tarea. th i gian và không gian xác ñ nh.Air Quality Criteria: The levels of pollution Chu n ch t lư ng không khí: M c ñ ôand lengths of exposure above which adverse nhi m và th i gian ti p xúc mà khi vư t qua shealth and welfare effects may occur. gây tác h i ñ n s c kh e và l i ích.Air Sparging: Injecting air or oxygen into an R y khí: Bơm không khí hay oxi vào t ngaquifer to strip or flush volatile contaminants as ng m nư c ñ tách hay r a b các ch t ôair bubbles up through the ground water and is nhi m d bay hơi vì khí s i b t qua nư c ng mcaptured by a vapor extraction system. b gi l i b ng m t h th ng chi t hơi nư c. 9
  10. 10. Air Stripping: A treatment system that removes Tách khí: H th ng x lý lo i b nh ng h pvolatile organic compounds (VOCs) from ch t h u cơ d bay hơi ra kh i ngu n nư ccontaminated ground water or surface water by ng m hay nư c m t b ô nhi m b ng cách épforcing an airstream through the water and lu ng không khí ñi qua nư c làm các h p ch tcausing the compounds to evaporate. y bay hơi.Air Toxics: Any air pollutant for which a Ch t ñ c khí: B t kỳ ch t ô nhi m không khínational ambient air quality standard (NAAQS) nào n m ngoài chu n qu c gia v ch t lư ngdoes not exist (i.e., excluding ozone, carbon không khí bao quanh (NAAQS) (ngo i trmonoxide, PM-10, sulfur dioxide, nitrogen ôzôn, CO, PM-10, SO2, NO2) có th gây ungoxide) that may reasonably be anticipated to thư, b nh hô h p, b nh tim m ch, ho c táccause cancer; respiratory, cardiovascular, or ñ ng lên s phát tri n; gây r i lo n sinh s n,developmental effects; reproductive r i lo n th n kinh, ñ t bi n gen di truy n, haydysfunctions, neurological disorders, heritable nh ng nh hư ng nghiêm tr ng, mãn tính, c pgene mutations, or other serious or irreversible tính ñ i v i s c kho c a con ngư i.chronic or acute health effects in humans.Airborne Particulates: Total suspended H t bay : Toàn b nh ng phân t c c nh lơparticulate matter found in the atmosphere as l ng trong không khí d ng h t r n hay gi tsolid particles or liquid droplets. Chemical nh li ti. Thành ph n hóa h c c a các h t nàycomposition of particulates varies widely, r t khác nhau tùy thu c vào ñ a ñi m và th idepending on location and time of year. Sources gian trong năm. Ngu n h t bay g m có: b i,of airborne particulates include: dust, emissions khí th i t nh ng nhà máy công nghi p, s nfrom industrial processes, combustion products ph m ñ t t than và g , s n ph m ñ t có liênfrom the burning of wood and coal, combustion quan ñ n khí th i ñ ng cơ xe và các ñ ng cơproducts associated with motor vehicle or non- khác không dùng trong giao thông ñư ng b ,road engine exhausts, and reactions to gases in và các ph n ng v i khí có trong khí quy n.the atmosphere.Airborne Release: Release of any pollutant into Phóng th i bay: S phóng th i ch t ô nhi mthe air. vào không khí.Alachlor: A herbicide, marketed under the trade Clo Ala: M t lo i thu c di t c , ñư c bán trênname Lasso, used mainly to control weeds in th trư ng v i thương hi u Lasso, s d ng chcorn and soy- bean fields. y u ñ ki m soát c d i các cánh ñ ng tr ng b p và ñ u nành.Alar: Trade name for daminozide, a pesticide Alar: Tên thương hi u dành cho daminozide,that makes apples redder, firmer, and less likely m t lo i thu c tr sâu làm cho táo ñ hơn, giònto drop off trees before growers are ready to pick hơn và ít b r ng trư c khi thu ho ch. Thu cthem. It is also used to a lesser extent on peanuts, cũng ñư c s d ng cho ñ u ph ng, anh ñàotart cherries, concord grapes, and other fruits. chát, nho và các lo i trái cây khác.Aldicarb: An insecticide sold under the trade Aldicarb: M t lo i thu c tr sâu ñư c bán v iname Temik. It is made from ethyl isocyanate. tên thương hi u Temik, ch t o t izoxianat êtylic.Algae: Simple rootless plants that grow in sunlit T o: Th c v t ñơn gi n không có r , phát tri nwaters in proportion to the amount of available t l v i lư ng ch t dinh dư ng có s n trongnutrients. They can affect water quality adversely vùng nư c ng p n ng. T o có th nh hư ng 10
  11. 11. by lowering the dissolved oxygen in the water. b t l i ñ n ch t lư ng nư c do làm gi m lư ngThey are food for fish and small aquatic animals. oxi hòa tan trong nư c. T o là th c ăn cho cá và ñ ng v t th y sinh.Algal Blooms: Sudden spurts of algal growth, S bùng n rong t o: S phát tri n tăng v twhich can affect water quality adversely and ñ t ng t c a t o, có th nh hư ng b t l i ñ nindicate potentially hazardous changes in local ch t lư ng nư c và cho th y nh ng thay ñ i cówater chemistry. h i ti m tàng trong thành ph n hóa h c c a nư c trong khu v c.Algicide: Substance or chemical used Thu c di t t o: H p ch t hay hóa ch t chuyênspecifically to kill or control algae. dùng ñ di t hay ki m soát t o.Aliquot: A measured portion of a sample taken Ph n phân ư c: M t ph n m u th ñư c ñ nhfor analysis. One or more aliquots make up a lư ng dùng cho vi c phân tích. M t hay nhi usample. ph n phân ư c t o thành m t m u th .Alkaline: The condition of water or soil which Có tính ki m: Tr ng thái nư c hay ñ t có ch acontains a sufficient amount of alkali substance m t lư ng ki m ñ làm tăng ñ pH lên trên 7.to raise the pH above 7.0.Alkalinity: The capacity of bases to neutralize ð ki m: Kh năng trung hòa axit c a cácacids. An example is lime added to lakes to bazơ. Ví d như vôi ñư c cho vào h ñ làmdecrease acidity. gi m ñ axit.Allergen: A substance that causes an allergic Ch t gây d ng: M t ch t gây ra ph n ng dreaction in individuals sensitive to it. ng cho nh ng cá th nh y c m v i nó.Alluvial: Relating to and/or sand deposited by Phù sa: Cát và/ho c các ch t l ng ñ ng l i b iflowing water. nư c ch y.Alternate Method: Any method of sampling Phương pháp thay th : B t kỳ phương phápand analyzing for an air or water pollutant that is l y m u và phân tích ch t gây ô nhi m khôngnot a reference or equivalent method but that has khí hay nư c nào, mà không ph i là phươngbeen demonstrated in specific cases-to EPAs pháp tham chi u hay tương ñương, nhưng ñãsatisfaction-to produce results adequate for ñư c ch ng minh trong nh ng trư ng h p ccompliance monitoring. th – ñáp ng yêu c u c a EPA – nh m ñưa ra k t qu phù h p v i s giám sát tuân th .Alternative Compliance: A policy that allows Tuân th thay th : M t chính sách cho phépfacilities to choose among methods for achieving các cơ s l a ch n trong s các phương phápemission-reduction or risk-reduction instead of gi m b t phát th i ho c gi m b t r i ro thaycommand-and-control regulations that specify cho các quy ñ nh ki m sát có ñ nh rõ tiêustandards and how to meet them. Use of a chu n và cách th c ñ phù h p v i nh ng tiêutheoretical emissions bubble over a facility to chu n ñó. Là dùng s s i tăm mang tính lýcap the amount of pollution emitted while thuy t ñ gi i h n lư ng ô nhi m t a ra trongallowing the company to choose where and how khi v n cho phép cơ s ch n l a nơi ch n và(within the facility) it complies. (See: bubble, cách th c tuân th (bên trong cơ s ñó). (Xem:emissions trading.) s s i tăm, mua bán phát th i) 11
  12. 12. Alternative Fuels: Substitutes for traditional Nhiên li u thay th : Nh ng ch t thay th ch tliquid, oil-derived motor vehicle fuels like l ng truy n th ng, nhiên li u chuy n hoá tgasoline and diesel. Includes mixtures of d u dùng cho ñ ng cơ xe như xăng và d ualcohol-based fuels with gasoline, methanol, ñiêzen. G m các h n h p nhiên li u c n v iethanol, compressed natural gas, and others. xăng, rư u mêtylic, rư u êtylic, khí nén t nhiên và các ch t khác.Alternative Remedial Contract Strategy Th u khoán chi n lư c cho h p ñ ng tr li uContractors: Government contractors who thay th : Các nhà th u khoán c a chính phprovide project management and technical cung c p nh ng d ch v k thu t và qu n lý dservices to support remedial response activities án ñ giúp các ho t ñ ng tr li u thay th t iat National Priorities List sites. các ñ a ñi m trong Danh sách ưu tiên qu c gia.Ambient Air Quality Standards: (See: Criteria Tiêu chu n ch t lư ng không khí baoPollutants and National Ambient Air Quality quanh: (Xem: các ch t ô nhi m tiêu chu n vàStandards.) nh ng tiêu chu n qu c gia v ch t lư ng không khí bao quanh).Ambient Air: Any unconfined portion of the Không khí bao quanh: Ph n khí quy n b t kỳatmosphere: open air, surrounding air. không b gi i h n: không khí ngoài tr i, không khí xung quanh.Ambient Measurement: A measurement of the S ño lư ng bao quanh: Vi c ño lư ng n ngconcentration of a substance or pollutant within ñ m t ch t hay m t tác nhân gây ô nhi mthe immediate environs of an organism; taken to trong vùng c n trung gian bao quanh sinh v t.relate it to the amount of possible exposure. ðư c ti n hành ñ liên h v i lư ng phơi nhi m có th x y ra.Ambient Medium: Material surrounding or Trung gian bao quanh: Nh ng ch t baocontacting an organism (e.g., outdoor air, indoor quanh ho c ti p xúc v i m t sinh v t (ví dair, water, or soil), through which chemicals or như không khí ngoài tr i, không khí trong nhà,pollutants can reach the organism. (See: nư c và ñ t), thông qua các môi trư ng ñó cácBiological Medium, Environmental Medium.) hóa ch t và ch t ô nhi m có th ti p c n sinh v t. (Xem: trung gian sinh h c, trung gian môi trư ng).Ambient Temperature: Temperature of the Nhi t ñ bao quanh: Nhi t ñ c a không khísurrounding air or other medium. hay c a các môi trư ng trung gian khác.Amprometric Titration: A way of measuring Phương pháp chu n ñ Amprometric: Cáchconcentrations of certain substances in water ño n ng ñ các ch t có trong nư c b ng cáchusing an electric current that flows during a cho dòng ñi n ch y qua khi có ph n ng hóachemical reaction. h c x y ra.Anaerobic: A life or process that occurs in, or is K khí: S s ng hay quá trình x y ra, khôngnot destroyed by, the absence of oxygen. nh hư ng b i s thi u khí ôxy.Anaerobic Decomposition: Reduction of the net S phân hu k khí: Quá trình x y ra khi cácenergy level and change in chemical composition vi sinh v t trong môi trư ng không có oxy làmof organic matter caused by microorganisms in gi m m c năng lư ng th c và thay ñ i thành 12
  13. 13. an oxygen-free environment. ph n hóa h c c a ch t h u cơ.Animal Dander: Tiny scales of animal skin, a L p s ng ñ ng v t: V y nh trên da ñ ng v t,common indoor air pollutant. m t tác nhân ph bi n gây ô nhi m không khí trong nhà .Animal Studies: Investigations using animals as Nghiên c u ñ ng v t: Các cu c ñi u tra ssurrogates for humans with the expectation that d ng ñ ng v t thay th cho con ngư i v ithe results are pertinent to humans. mong mu n có ñư c k t qu thích h p v i con ngư i.Anisotropy: In hydrology, the conditions under B t ñ ng hư ng: Trong th y h c, là tr ng tháiwhich one or more hydraulic properties of an mà t i ñó m t hay nhi u th y tính c a t ngaquifer vary from a reference point. ng m nư c bi n ñ i so v i ñi m tham chi u.Annular Space, Annulus: The space between Kho ng cách hình vòng, vòng n : Kho ngtwo concentric tubes or casings, or between the cách gi a hai ng ñ ng tâm ho c 2 v b c,casing and the borehole wall. ho c gi a v b c ñ n thành l khoang trong lòng ñ t.Antagonism: Interference or inhibition of the S ñ i kháng: S va ch m ho c c ch hi ueffect of one chemical by the action of another. ng c a m t ch t hoá h c do s tác ñ ng c a m t ch t khác.Antarctic "Ozone Hole": Refers to the seasonal L th ng t ng ôzôn Nam c c: Ch s suydepletion of ozone in the upper atmosphere gi m theo mùa c a t ng ozone thu c t ng caoabove a large area of Antarctica. (See: Ozone khí quy n trên m t vùng r ng l n Nam c c.Hole.) (Xem: l th ng t ng ôzôn)Anti-Degradation Clause: Part of federal air ði u kho n ch ng suy thoái: M t ph n nh ngquality and water quality requirements yêu c u liên bang v ch t lư ng nư c và khôngprohibiting deterioration where pollution levels khí, ngăn ch n s x u ñi do m c ô nhi m vư tare above the legal limit. quá gi i h n h p pháp.Anti-Microbial: An agent that kills microbes. Ch t ch ng khu n: Nh ng tác nhân có kh năng tiêu di t vi khu n.Applicable or Relevant and Appropriate Nh ng yêu c u thích h p có th ng d ngRequirements (ARARs): Any state or federal hay c n thi t (ARARs): Là b t kỳ ñ o lu tstatute that pertains to protection of human life c a ti u bang ho c liên bang có g n li n v iand the environment in addressing specific vi c b o v con ngư i và môi trư ng trongconditions or use of a particular cleanup nh ng ñi u ki n riêng bi t ho c s d ng ktechnology at a Superfund site. thu t d n s ch c th t i m t ñ a ñi m Superfund.Applied Dose: In exposure assessment, the Li u lư ng ng d ng: Trong ñánh giá phơiamount of a substance in contact with the nhi m, là lư ng ch t ti p xúc ranh gi i th mprimary absorption boundaries of an organism hút chính c a m t cơ quan (như da, mô ph i,(e.g., skin, lung tissue, gastrointestinal track) and rãnh d dày- ru t) và s n sàng th m hút.available for absorption.Aqueous Solubility: The maximum Tính tan trong nư c: Hàm lư ng t i ña c aconcentration of a chemical that will dissolve in m t hóa ch t hòa tan trong nư c tinh khi t t i 13
  14. 14. pure water at a reference temperature. nhi t ñ tham chi u.Aquifer: An underground geological formation, T ng ng m nư c: M t hay m t nhóm cácor group of formations, containing water. Are thành h ñ a ch t dư i ñ t có ch a nư c. T ngsources of groundwater for wells and springs. ng m nư c là ngu n nư c ng m c a gi ng, su i.Aquifer Test: A test to determine hydraulic Ki m tra t ng ng m nư c: M t lo i xétproperties of an aquifer. nghi m nh m xác ñ nh th y tính c a m t t ng ng m nư c.Aquitard: Geological formation that may L p ch a nư c: Thành h ñ a ch t có ch acontain groundwater but is not capable of nư c ng m nhưng không có kh năng chuy ntransmitting significant quantities of it under nh ng lư ng nư c ñáng k dư i d c th y l cnormal hydraulic gradients. May function as bình thư ng. Cũng có ch c năng như l p gi iconfining bed. h n.Architectural Coatings: Coverings such as L p ph ki n trúc: L p ph ngoài như sơn vàpaint and roof tar that are used on exteriors of h c ín, ñư c s d ng cho m t ngoài c a các tòabuildings. nhà.Area of Review: In the UIC program, the area Khu v c theo dõi: Theo chương trình UIC, làsurrounding an injection well that is reviewed khu v c bao quanh gi ng n i x ñư c theo dõiduring the permitting process to determine if trong su t quá trình cho phép ñ xác ñ nh xemflow between aquifers will be induced by the dòng ch y gi a các t ng ng m nư c có ph i tinjection operation. ho t ñ ng n i x .Area Source: Any source of air pollution that is Ngu n khu v c: B t kỳ ngu n ô nhi m khôngreleased over a relatively small area but which khí th i ra trong m t khu v c khá nh , nhưngcannot be classified as a point source. Such không th phân lo i thành m t ngu n ñi m.sources may include vehicles and other small Nh ng ngu n như th có th bao g m xe c ,engines, small businesses and household các ñ ng cơ nh khác, ho t ñ ng kinh doanhactivities, or biogenic sources such as a forest nh và sinh ho t gia ñình, ho c nh ng ngu nthat releases hydrocarbons. gen sinh h c như m t khu r ng th i ra khí hydrocacbon.Aromatics: A type of hydrocarbon, such as Ch t thơm: M t lo i hydrocacbon, nhưbenzene or toluene, with a specific type of ring benzen ho c toluen, v i m t c u trúc chu i ñ cstructure. Aromatics are sometimes added to bi t. Ch t thơm ñôi khi ñư c thêm vào xăng ñgasoline in order to increase octane. Some làm tăng lư ng octan. M t s ch t thơm r taromatics are toxic. ñ c h i.Arsenicals: Pesticides containing arsenic. Ch t có th ch tín: Nh ng lo i thu c tr sâu có ch a asen.Artesian (Aquifer or Well): Water held under Nư c ng m (T ng ng m nư c hay gi ngpressure in porous rock or soil confined by phun): Nư c b gi dư i áp l c trong l p ñáimpermeable geological formations. x p hay l p ñ t b gi i h n b i các thành ñ a không th m nư c.Asbestos: A mineral fiber that can pollute air or Amiăng: Khoáng ch t hình s i có th làm ôwater and cause cancer or asbestosis when nhi m ngu n nư c ho c không khí và gây b nh 14
  15. 15. inhaled. EPA has banned or severely restricted ung thư, b nh ph i do hít ph i. EPA ñã c m vàits use in manufacturing and construction. h n ch kh t khe vi c s d ng amiăng trong s n xu t và xây d ng.Asbestos Abatement: Procedures to control S lo i gi m amiăng: Chu i ho t ñ ng ki mfiber release from asbestos-containing materials soát s tách s i t các nguyên li u ch ain a building or to remove them entirely, amiăng trong m t tòa nhà ho c lo i b chúngincluding removal, encapsulation, repair, hoàn toàn, bao g m s lo i b , thu g n, s aenclosure, encasement, and operations and ch a, rào, b c và các chương trình ho t ñ ngmaintenance programs. b o dư ng.Asbestos Assessment: In the asbestos-in-schools ðánh giá amiăng: Trong chương trình amiăngprogram, the evaluation of the physical condition trư ng h c, là s ñánh giá v ñi u ki n v tand potential for damage of all friable asbestos ch t và kh năng phá h y t t c lo i v t li u vàcontaining materials and thermal insulation h th ng cách nhi t có ch a amiăng b .systems.Asbestos Program Manager: A building owner Giám ñ c chương trình amiăng: M t chor designated representative who supervises all xây d ng ho c ñ i di n ñư c ch ñ nh giám sátaspects of the facility asbestos management and m i m t c a chương trình ki m soát và qu n lýcontrol program. amiăng.Asbestos-Containing Waste Materials Ch t th i ch a amiăng (ACWM): Qu ng(ACWM): Mill tailings or any waste that cu i nhà máy ho c b t c ch t th i nào cócontains commercial asbestos and is generated ch a amiăng thương m i và sinh ra t m tby a source covered by the Clean Air Act ngu n ñư c nêu trong Chu n NESHAPS vAsbestos NESHAPS. Amiăng thu c ð o lu t không khí s ch.Asbestosis: A disease associated with inhalation B nh b i ph i: B nh ph i phát sinh do hítof asbestos fibers. The disease makes breathing ph i các h t amiăng, gây khó th có th d nprogressively more difficult and can be fatal. ñ n t vong.Ash: The mineral content of a product remaining Tro: Thành ph n khoáng ch t còn l i c a m tafter complete combustion. s n ph m sau khi b ñ t cháy hoàn toàn.Assay: A test for a specific chemical, microbe, Xét nghi m: M t xét nghi m hóa ch t, vior effect. khu n hay hi u ng.Assessment Endpoint: In ecological risk Quy ñi m ñánh giá: Trong vi c ñánh giá cácassessment, an explicit statement of the nguy cơ sinh thái, là m t báo cáo v giá tr môienvironmental value to be protected; includes trư ng c n ñư c b o v ; bao g m m t th c thboth an ecological entity and specific attributed sinh thái và th c th ñ c trưng c th (ví d , cáthereof entity (e.g., salmon are a valued h i là m t th c th sinh thái có giá tr ; vi c táiecological entity; reproduction and population sinh s n và b o toàn s lư ng cá h i là th c thmaintenance – the attribute – form an assessment ñ c trưng t o nên quy ñi m ñánh giá.)endpoint.)Assimilation: The ability of a body of water to S ñ ng hóa: Kh năng t làm s ch nh ngpurify itself of pollutants. ch t gây ô nhi m c a m t th nư c. 15
  16. 16. Assimilative Capacity: The capacity of a natural Kh năng ñ ng hóa: Kh năng ti p nh n nư cbody of water to receive wastewaters or toxic th i ho c các ch t ñ c h i c a m t th nư c tmaterials without deleterious effects and without nhiên mà không gây ra tác h i và t n thươngdamage to aquatic life or humans who consume cho sinh v t s ng dư i nư c ho c ngư i dùngthe water. nư c.Association of Boards of Certification: An Hi p h i các ban ch ng nh n: M t t ch cinternational organization representing boards qu c t ñ i di n các ban ngành ñ m b o ngư iwhich certify the operators of waterworks and ñi u hành công trình nư c và nư c th i.wastewater facilities.Attainment Area: An area considered to have Khu v c ñ t: Khu v c ñư c xem là nơi cóair quality as good as or better than the national ch t lư ng không khí ñ t chu n ho c t t hơnambient air quality standards as defined in the chu n không khí qu c gia ñư c qui ñ nh trongClean Air Act. An area may be an attainment ð o lu t không khí s ch. M t khu v c có tharea for one pollutant and a non-attainment area ñ t chu n ñ i v i m t ch t ô nhi m này nhưngfor others. không ñ t chu n ñ i v i nh ng ch t ô nhi m khác.Attenuation: The process by which a compound S suy gi m: Quá trình qua ñó m t h p ch t bis reduced in concentration over time, through gi m d n hàm lư ng theo th i gian thông quaabsorption, adsorption, degradation, dilution, s th m th u, h p th , phân rã, pha loãng,and/or transform-ation. And also be the decrease và/ho c bi n ñ i. ðó cũng là s suy gi m t mwith distance of sight caused by attenuation of nhìn do ánh sáng b làm y u ñi do ô nhi m vilight by particulate pollution. h t.Attractant: A chemical or agent that lures Ch t h p d n: M t lo i ch t hóa h c ho c tácinsects or other pests by stimulating their sense nhân nh côn trùng ho c loài v t gây h i b ngof smell. cách kích thích kh u giác c a chúng.Attrition: Wearing or grinding down of a S mài mòn: S làm mòn và nghi n nát m tsubstance by friction. Dust from such processes ch t do ma sát. B i t nh ng quá trình như v ycontributes to air pollution. góp ph n gây ô nhi m không khí.Availability Session: Informal meeting at a Bu i h p th c t : M t cu c h p thân m t t ipublic location where interested citizens can talk ñ a ñi m công c ng, nơi ngư i dân quan tâmwith EPA and state officials on a one-to-one có th trò chuy n v i viên ch c EPA và ti ubasis. bang trên n n t ng ñ i tho i tr c ti p m t ñ i m t.Available Chlorine: A measure of the amount Lư ng Clo th c t : S ño lư ng Clo có s nof chlorine available in chlorinated lime, trong ñá vôi clo hoá, h n h p hypoclorit, vàhypochlorite compounds, and other materials các v t li u khác ñư c dùng như ngu n cungused as a source of chlorine when compared with c p clo khi so sánh v i lư ng clo có trong clothat of liquid or gaseous chlorines. l ng và khí.Avoided Cost: The cost a utility would incur to Chi phí tránh ñư c: Chi phí dùng ñ tái t ogenerate the next increment of electric capacity lư ng ñi n b ng cách s d ng chính ngu n cóusing its own resources; many landfill gas s n; m c ñ mua l i c a nhi u d án khí bãi 16
  17. 17. projects buy back rates are based on avoided rác ñ u ñư c d a trên chi phí tránh ñư c.costs.AC Scale Sound Level: A measurement of M c thang âm AC: M c ñ âm thanh v a ñsound approximating the sensitivity of the ñ ño ñ nh y c m c a tai, dùng ñ ch cư nghuman ear, used to note the intensity or ñ hay m c n c a âm thanh.annoyance level of sounds.BBack Pressure: A pressure that can cause water Áp l c ngư c: Áp su t làm nư c ch y ngư cto backflow into the water supply when a users v ngu n cung c p nư c khi h th ng nư cwaste water system is at a higher pressure than th i c a ngư i s d ng có áp su t cao hơn hthe public system. th ng nư c công c ng.Backflow/Back Siphonage: A reverse flow Dòng ch y ngư c/ Xi-phông ngư c: Tìnhcondition created by a difference in water tr ng dòng ch y ngư c gây ra do s chênh l chpressures that causes water to flow back into the v áp su t nư c. Tình tr ng này làm cho nư cdistribution pipes of a drinking water supply t ngu n b t kỳ khác v i ngu n ñã ñ nh ch yfrom any source other than the intended one. ngư c v các ng phân ph i cung c p nư c u ng.Background Level: 1. The concentration of a M c n n: 1. N ng ñ m t ch t trong m t trungsubstance in an environmental media (air, water, gian môi trư ng (không khí, nư c ho c ñ t)or soil) that occurs naturally or is not the result xu t hi n t nhiên ho c không ph i do các ho tof human activities; 2. In exposure assessment ñ ng c a con ngư i; 2. Trong ñánh giá phơithe concentration of a substance in a defined nhi m, là n ng ñ m t ch t trong m t khu v ccontrol area, during a fixed period of time xác ñ nh, trong kho ng th i gian c ñ nh,before, during, or after a data-gathering trư c, trong, ho c sau khi ti n hành thu th p doperation. li u.Backwashing: Reversing the flow of water back S r a ngư c: Vi c ñ o chi u dòng ch y chothrough the filter media to remove entrapped nư c ch y ngư c l i qua thi t b l c ñ lo i bsolids. các ch t r n b gi l i.Backyard Composting: Diversion of organic Quá trình phân sau nhà: S bi n ñ i ch tfood waste and yard trimmings from the th i th c ph m h u cơ và rác vư n t dòngmunicipal waste stream by composting them in ch t th i ñô th b ng phương pháp phân trongone’s yard through controlled decompostion of vư n nhà thông qua s phân h y có ki m soátorganic matter by bacteria and fungi into a các ch t h u cơ do vi khu n và n m m c gâyhumus-like product. It is considered source nên, bi n các ch t này thành ch t gi ng nhưreduction, not recycling, because the composted mùn. Vi c này ñư c xem là làm gi m ngu nmaterials never enter the municipal waste stream. th i, không ph i tái ch , vì các s n ph m t o ra b i quá trình phân không bao gi ñi vào dòng ch t th i ñô th .Barrel Sampler: Open-ended steel tube used to Tang thu m u ñ t: Thanh thép m t ñ u mcollect soil samples. dùng ñ thu m u ñ t. 17
  18. 18. BACT – Best Available Control Techonology: Công ngh qu n lý s n có t t nh t: Gi i h nAn emission limitation based on the maximum phóng th i d a trên ñ c t gi m ch t th i t i ñadegree of emission reduction (considering (xét tác ñ ng c a n n kinh t , môi trư ng, cácenergy, enviromental, and economic impacts) ngu n năng lư ng). S gi m thi u này có thachievable through application of production ñ t ñư c nh áp d ng các quá trình s n xu t vàprocesses and available methods, systems, and các phương pháp, h th ng, công ngh s n có.techniques. BACT does not permit emissions in Công ngh qu n lý s n có t t nh t không choexcess of those allowed under any applicable phép phóng th i vư t quá m c cho phép c aClean Air Act provisions. Use of the BACT ð o lu t không khí s ch. Khái ni m BACTconcept is allowable on a case by case basis for ñư c phép dùng áp d ng cho t ng trư ng h pmajor new or modified emissions sources in ñ i v i ngu n phóng th i m i và b sung trongattainment areas and applies to each regulated khu v c ñ t chu n và t ng ch t ô nhi m n mpollutant. trong quy ñ nh.Bacteria: (Singular: bacterium) Microscopic Vi khu n: Nh ng cơ th s ng kích thư c hi nliving organisms that can aid in pollution control vi có th h tr vi c ki m soát ô nhi m b ngby metabolizing organic matter in sewage, oil cách chuy n hoá các thành ph n h u cơ trongspills or other pollutants. However, bacteria in nư c th i, d u tràn và nh ng ch t ô nhi msoil, water or air can also cause human, animal khác. Tuy nhiên, vi khu n trong ñ t, nư c ho cand plant health problems. không khí cũng có th gây ra các v n ñ v s c kh e cho con ngư i và ñ ng th c v t.Baffle: A flat board or plate, deflector, guide, or Báp: M t t m hay diã ph ng, b làm l ch, thi tsimilar device constructed or placed in flowing b ch nh hư ng ho c tương t ñư c g n hay ñ twater or slurry systems to cause more uniform trong các h th ng dòng ch y c a nư c ho cflow velocities to absorb energy and to divert, bùn than ñ làm t c ñ dòng ch y ñ ng nh tguide, or agitate liquids. hơn, nh m h p th năng lư ng và chuy n hư ng ho c ñ nh hư ng ch t l ng.Baffle Chamber: In incinerator design, a Khoang báp: Trong b n thi t k lò ñ t, m tchamber designed to promote the settling of fly khoang ñư c thi t k nh m ñ y m nh s l ngash and coarse particulate matter by changing the t c a tro bay và h t thô b ng cách thay ñ idirection and/or reducing the velocity of the hư ng hay gi m t c ñ các khí t o ra do vi cgases produced by the combustion of the refuse ñ t rác hay bùn.or sludge.Baghouse Filter: Large fabric bag, usually made Túi l c: Túi l n, thư ng b ng s i th y tinh,of glass fibers, used to eliminate intermediate dùng ñ l c các h t trung bình và l n (cóand large (greater than 20 PM in diameter) ñư ng kính l n hơn 20 PM). Thi t b này ho tparticles. This device operates like the bag of an ñ ng như túi c a máy hút b i chân không dùngelectric vacuum cleaner, passing the air and ñi n, cho không khí và các h t nh hơn ñi quasmaller particles while entrapping the larger trong khi gi l i nh ng h t l n hơn.ones.Bailer: 1. A pipe with a valve at the lower end, ng tát: 1. ng có van ñ u dư i, dùng ñused to remove slurry from the bottom or side of hút b bùn ñáy hay thành gi ng trong khia well as it is being drilled, or to collect ground- khoan, hay dùng ñ l y m u nư c ng m twater samples from wells or open boreholes; 2.A gi ng hay t các l khoan l thiên; 2. M t lo itube of varying length. ng có nhi u ñ dài khác nhau. 18
  19. 19. Baling: Compacting solid waste into blocks to Tát nén: Nén các ch t th i r n thành kh i ñreduce volume and simplify handling. gi m th tích rác và d x lý.Ballistic Separator: A machine that sorts Máy phân lo i ñ n ñ o: M t lo i máy dùngorganic from inorganic matter for composting. ñ phân lo i ch t vô cơ và h u cơ trong rác th i ñ ti n vi c phân.Band Application: The spreading of chemicals ng d ng phun theo d i: Dùng hoá ch t trên,over, or next to, each row of plants in a field. hay g n các lu ng th c v t trên cánh ñ ng.Banking: A system for recording qualified air Gi v n: H th ng ghi nh n vi c gi m th i ñ temission reductions for later use in bubble, yêu c u ñ dùng trong các giao d ch s i tăm,offset, or netting transactions. (See: emissions bù l , m ng lư i sau này. (Xem: mua bán ch ttrading.) th i).Bar Screen: In wastewater treatment, a device Song ch n: M t thi t b dùng ñ lo i b nh ngused to remove large solids. h t r n l n trong x lý nư c th i.Barrier Coating(s): A layer of a material that L p v b o v b m t: M t l p v t li u ngănobstructs or prevents passage of something ng a s xâm nh p c a m t ch t nào ñó qua bthrough a surface that is to be protected; e.g., m t ñã ñư c b o v , ví d các ch t như v a xigrout, caulk, or various sealing compounds; măng, h c ín, ho c nhi u h n h p trét khác;sometimes used with polyurethane membranes to ñôi khi ñư c dùng v i màng l c polyurethaneprevent corrosion or oxidation of metal surfaces, ñ ngăn s ăn mòn và ôxi hoá trên b m t kimchemical impacts on various materials, or, for lo i ho c ngăn tác h i c a hoá ch t ñ i v i cácexample, to prevent radon infiltration through ch t khác ho c, vd như, ñ ngăn khí phóng xwalls, cracks, or joints in a house. radon xuyên qua nh ng b c tư ng, v t r n n t hay k h trong nhà.Basal Application: In pesticides, the application ng d ng phun vào g c: Khi di t tr các lo iof a chemical on plant stems or tree trunks just côn trùng có h i, là vi c s d ng hoá ch t phunabove the soil line. vào g c ho c thân th c v t v trí sát trên b m t lu ng cày.Basalt: Consistent year-round energy use of a Bazan: Năng lư ng ñ s d ng m t thi t bfacility; also refers to the minimum amount of trong m t năm; cũng là lư ng ñi n năng t ielectricity supplied continually to a facility. thi u cung c p liên t c cho m t thi t b .Bean Sheet: Common term for a pesticide data B ng Bean: Thu t ng thông d ng v b n ghipackage record. nh n toàn b thông tin liên quan ñ n m t lo i thu c tr sâu.Bed Load: Sediment particles resting on or near T i tr ng ñáy: Nh ng h t tr m tích n m ñáythe channel bottom that are pushed or rolled ho c g n ñáy kênh và b ñ y ho c b cu n theoalong by the flow of water. dòng nư c ch y.BEN: EPAs computer model for analyzing a BEN: M t m u máy tính thông d ng c a EPAviolators economic gain from not complying dùng ñ phân tích l i nhu n kinh t c a bênwith the law. làm trái do vi ph m các qui ñ nh c a pháp lu t 19
  20. 20. mà có.Bench-scale Tests: Laboratory testing of Ki m tra phân ño n: Vi c ki m tra công nghpotential cleanup technologies (See: treatability làm s ch có ti m năng s d ng trong phòng thístudies.) nghi m. (Xem: nghiên c u kh năng x lý).Benefit-Cost Analysis: An economic method for Phân tích chi phí-l i nhu n: M t phươngassessing the benefits and costs of achieving pháp kinh t ñánh giá l i nhu n thu vào và chialternative health-based standards at given levels phí b ra nh m ñ t ñư c tiêu chu n s c kh eof health protection. thay th t i nh ng m c b o v s c kh e cho trư c.Bentonite: A colloidal clay, expansible when Sét Bentonít: L ai ñ t sét keo có th n ra khimoist, commonly used to provide a tight seal m ư t, bình thư ng ñư c s d ng ñ b t kínaround a well casing. xung quanh thành gi ng.Beryllium: An metal hazardous to human health Beri (Be): Kim lo i nguy hi m ñ i v i s cwhen inhaled as an airborne pollutant. It is kh e con ngư i khi hít ph i như m t ch t ôdischarged by machine shops, ceramic and nhi m bay. Nó th i ra t các xư ng máy, nhàpropellant plants, and foundries. máy g m, nhà máy ch t ñ y và lò ñúc.Best Available Control Measures (BACM): A Bi n pháp ki m soát s n có t t nh tterm used to refer to the most effective measures (BACM): Thu t ng dùng ñ ch các phương(according to EPA guidance) for controlling pháp hi u qu nh t (theo hư ng d n c a EPA)small or dispersed particulates and other ñ ki m soát các phân t nh tán s c và cácemissions from sources such as roadway dust, ch t th i khác t b i ñư ng ph , b hóng, b isoot and ash from woodstoves and open burning tro t lò than và t vi c ñ t cói, g , c , rác rư iof rush, timber, grasslands, or trash. ngoài tr i.Best Available Control Technology (BACT): Công ngh ki m soát s n có t t nh tFor any specific source, the currently available (BACT): ð i v i ngu n tài nguyên c th thìtechnology producing the greatest reduction of các k thu t s n có hi n nay có th t o ra s c tair pollutant emissions, taking into account gi m t i ña các ch t th i gây ô nhi m khôngenergy, environmental, economic, and other khí, tính ñ n c năng lư ng, chi phí môicosts. trư ng, kinh t và các chi phí khác.Best Available Control Technology (BACT): Công ngh ki m soát s n có t t nh tThe most stringent technology available for (BACT): K thu t nghiêm ng t nh t có s n ñcontrolling emissions; major sources are required ki m soát khí th i; nhi u ngu n tài nguyênto use BACT, unless it can be demonstrated that chính c n áp d ng công ngh này tr phi có thit is not feasible for energy, environmental, or ch ng minh r ng công ngh này b t kh thi vìeconomic reasons. lý do năng lư ng, môi trư ng hay kinh t .Best Demonstrated Available Technology Công ngh s n có rõ nh t (BDAT): Theo(BDAT): As identified by EPA, the most EPA, ñây là phương ti n hi u qu nh t v m teffective commercially available means of thương m i nh m x lý nh ng ch t th i nguytreating specific types of hazardous waste. The hi m nh t ñ nh. Công ngh s n có rõ nh t cóBDATs may change with advances in treatment th thay ñ i theo nh ng ti n b trong côngtechnologies. ngh x lý. 20
  21. 21. Best Management Practice (BMP): Methods ng d ng th c t qu n lý t t nh t (BMP):that have been determined to be the most Nh ng phương pháp ñư c xem là phương ti neffective, practical means of preventing or hi u qu th c t nh t trong vi c ngăn ng a vàreducing pollution from non-point sources. gi m b t ô nhi m t nh ng ngu n không ph i ngu n ñi m.Bimetal: Beverage containers with steel bodies Lon kim lo i kép: Các lon ñ u ng b ng thépand aluminum tops; handled differently from có tráng nhôm trên ñ nh, ñư c x lí tái chpure aluminum in recycling. khác v i nhôm nguyên ch t.Bioaccumulants: Substances that increase in Ch t tích sinh h c: Các ch t tăng n ng ñconcentration in living organisms as they take in trong sinh th khi chúng h p th không khí,contaminated air, water, or food because the nư c ho c th c ăn nhi m b n, vì các ch t nàysubstances are very slowly metabolized or ñư c chuy n hóa ho c bài ti t r t ch m. (Xem:excreted. (See: Biological magnification.) lan truy n sinh h c)Bioassay: A test to determine the relative Th sinh h c: Th nghi m xác ñ nh s c b nstrength of a substance by comparing its effect tương ñ i c a m t ch t b ng cách so sánh hi uon a test organism with that of a standard qu c a nó trên sinh th làm thí nghi m và sinhpeparation. th chu n.Bioavailabiliity: Degree of ability to be Kh năng sinh h c: Kh năng h p th và s nabsorbed and ready to interact in organism sàng tương tác trong quá trình trao ñ i ch t c ametabolism. cơ th s ng.Biochemical Oxygen Demand (BOD): A Nhu c u oxi sinh hoá (BOD): Lư ng oxi tiêumeasure of the amount of oxygen consumed in th trong các quá trình sinh h c ñ phá v cácthe biological processes that break down organic ch t h u cơ trong nư c. Lư ng BOD càng l nmatter in water. The greater the BOD, the greater thì m c ñ ô nhi m càng cao.the degree of pollution.Bioconcentration: The accumulation of a N ng ñ sinh h c: S tích t m t ch t hóa h cchemical in tissues of a fish or other organism to trong mô cá hay trong các cơ th s ng kháclevels greater than in the surrounding medium. m c ñ l n hơn m c ñ trong môi trư ng xung quanh.Biodegradable: Capable of decomposing under Có kh năng phân h y sinh h c: Có th phânnatural conditions. h y dư i nh ng ñi u ki n t nhiên.Biodiversity: Refers to the variety and ða d ng sinh h c: Ch s ña d ng và bi nvariability among living organisms and the thiên gi a cơ th s ng và ph c h p sinh tháiecological complexes in which they occur. mà chúng t n t i. S ña d ng có th ñư c ñ nhDiversity can be defined as the number of nghĩa như s ch ng lo i khác nhau và t n sdifferent items and their relative frequencies. For dao ñ ng tương ñ i c a chúng. ð i v i s ñabiological diversity, these items are organized at d ng sinh h c, nh ng ch ng lo i này ñư c tmany levels, ranging from complete ecosystems ch c nhi u c p ñ khác nhau, t h sinh tháito the biochemical structures that are the ph c t p ñ n c u trúc hoá sinh là cơ b n phânmolecular basis of heredity. Thus, the term t c a di truy n.Vì v y, thu t ng này bao g mencompasses different ecosystems, species, and v m t ý nghĩa nhi u h sinh thái, ch ng loài 21
  22. 22. genes. và các lo i gen khác nhau.Biological Contaminants: Living organisms or Ch t ô nhi m sinh h c: Các cơ th s ng hayderivates (e.g., viruses, bacteria, fungi, and các vi sinh v t (như vi khu n, vi trùng, t o,mammal and bird antigens) that can cause ch t kháng nguyên c a ñ ng v t h u nhũ vàharmful health effects when inhaled, swallowed, chim) có th gây ra tác h i x u ñ n s c kh eor otherwise taken into the body. khi hít, nu t ph i hay ñem vào cơ th .Biological Control: In pest control, the use of Kh ng ch sinh h c: ð ki m soát sâu b pháanimals and organisms that eat or otherwise kill ho i, có th s d ng ñ ng v t hay các loài sinhor out-compete pests. v t ăn, gi t ch t ho c c nh tranh hoàn toàn v i côn trùng gây h i.Biological Integrity: The ability to support and B o toàn sinh h c: Kh năng tác ñ ng và duymaintain balanced, integrated functionality in the trì tr ng thái cân b ng, h p nh t v ch c năngnatural habitat of a given region. Concept is trong m t môi trư ng s ng t nhiên thu c m tapplied primarily in drinking water management. vùng cho trư c. Khái ni m này ñư c áp d ng trư c tiên trong công tác qu n lí ngu n nư c u ng.Biological Magnification: Refers to the process S lan truy n sinh h c: Dùng ñ ch quá trìnhwhereby certain substances such as pesticides or mà nh ñó các ch t như thu c tr sâu ho cheavy metals move up the food chain, work their nh ng kim lo i n ng theo chu i th c ăn raway into rivers or lakes, and are eaten by aquatic sông h và ñư c sinh v t th y sinh như cá tiêuorganisms such as fish, which in turn are eaten th ñ ñ n lư t chúng b các loài chim, thú l nby large birds, animals or humans. The hơn ho c con ngư i ăn. Nh ng ch t này tích tsubstances become concentrated in tissues or bên trong các mô ho c các cơ quan n i t nginternal organs as they move up the chain. (See: khi chúng ñi theo chu i th c ăn (Xem: ch tbioaccumulants.) tích sinh h c).Biological Measurement: A measure-ment ðo lư ng sinh h c: S ño lư ng di n ra trongtaken in a biological medium. For exposure m t trung gian sinh h c. ð i v i ñánh giá phơiassessment, it is related to the measurement is nhi m, liên quan ñ n vi c tính toán li u bêntaken to related it to the established internal dose trong c a m t h p ch t.of a compound.Biological Medium: One of the major Trung gian sinh h c: M t trong nh ng thànhcomponent of an organism; e.g., blood, fatty ph n chính c a cơ th s ng, vd như: máu, môtissue, lymph nodes or breath, in which m , u b ch huy t, hơi th , trong ñó các ch tchemicals can be stored or transformed. (See: hoá h c có th ñư c t n tr và chuy n hóa.ambient medium, environmental medium.) (Xem: trung gian bao quanh và trung gian môi trư ng)Biological Oxidation: Decomposition of Oxi hóa sinh h c: S phân h y các ch t h ucomplex organic materials by micro-organisms. cơ ph c t p b i các vi sinh v t. S oxi hóa sinhOccurs in self-purification of water bodies and in h c x y ra trong quá trình t thanh l c c a cácactivated sludge wastewater treatment. th nư c và trong x lý nư c th i b ng bùn ho t hóa. 22
  23. 23. Biological Oxygen Demand (BOD): An indirect Nhu c u oxi sinh h c (BOD): Phương phápmeasure of the concentration of biologically ño gián ti p n ng ñ các ch t có kh năng bdegradable material present in organic wastes. It phân h y sinh h c trong ch t th i h u cơ. Cáchusually reflects the amount of oxygen consumed ño này thư ng ph n ánh lư ng oxi dùng trongin five days by biological processes breaking 5 ngày b ng các quá trình sinh h c phân h ydown organic waste. ch t th i h u cơ.Biological Stressors: Organisms accidently or Tác nhân ng su t sinh h c: Các sinh v t vôintentionally dropped into habitats in which they tình hay c ý ñ n và trú l i trong môi trư ng ldo not evolve naturally; e.g. gypsy moths, Dutch mà trư c ñây chúng chưa h sinh s ng , ví d :elm disease, certain types of algae, and bacteria. bư m ñêm, n m Ceratocystis gây b nh cháy lá, m t vài lo i t o và vi trùng nh t ñ nh.Biological Treatment: A treatment technology X lý sinh h c: K thu t x lý dùng vi khu nthat uses bacteria to consume organic waste. tiêu th ch t th i h u cơ.Biologically Effective Dose: The amount of a Li u hi u qu sinh h c: Lư ng h p ch t h pdeposited or absorbed compound reaching the thu và l ng ñ ng ti p c n ñ n t bào hay cáccells or target sites where adverse effect occur, or m c tiêu ñ nh s n nơi mà các tác h i x y rawhere the chemical interacts with a membrane. ho c nơi có s trao ñ i ch t v i màng.Biologicals: Vaccines, cultures and other Sinh ch t: V cxin phòng b nh, các vi khu npreparations made from living organisms and ñư c c y ñ nghiên c u, các ch ph m kháctheir products, intended for use in diagnosing, ñư c t o ra t sinh v t s ng và s n ph m c aimmunizing, or treating humans or animals, or in chúng nh m ph c v cho vi c ch n ñoán, mi nrelated research. d ch, ch a tr ngư i và ñ ng v t, hay các nghiên c u có liên quan.Biomass: All of the living material in a given Sinh kh i: T t c v t ch t có s s ng trongarea; often refers to vegetation. m t vùng xác ñ nh, thư ng ñ ch th c v t.Biome: Entire community of living organisms in Qu n xã: Toàn b qu n th sinh v t s ng tronga single major ecological area. (See: biotic m t khu v c sinh thái chính ñơn nh t. (Xem:community.) qu n th sinh v t).Biomonitoring: 1. The use of living organisms Quan tr c sinh h c: 1. Vi c dùng sinh v tto test the suitability of effluents for discharge s ng ñ ki m tra các ch t th i có phù h p ñ rainto receiving waters and to test the quality of dòng ti p nh n không và ñ ki m tra ch tsuch waters downstream from the discharge; 2. lư ng nư c dòng th i; 2. S phân tích máu,Analysis of blood, urine, tissues, etc., to measure nư c ti u, mô…ñ ño lư ng m c ti p xúc v ichemical exposure in humans. hóa ch t c a con ngư i.Bioremediation: Use of living organisms to Tr li u sinh h c: Vi c s d ng các sinh v tclean up oil spills or remove other pollutants s ng ñ làm s ch d u tràn hay lo i b các ch tfrom soil, water, or wastewater; use of organisms ô nhi m kh i ñ t, nư c, nư c th i; vi c ssuch as non-harmful insects to remove d ng các sinh v t như côn trùng có ích ñ tiêuagricultural pests or counteract diseases of trees, di t các côn trùng có h i cho nông nghi p hayplants, and garden soil. ch ng l i b nh t t cho cây c i, ñ t tr ng. 23
  24. 24. Biosensor: Analytical device comprising a B c m ng sinh h c: Thi t b phân tích baobiological recognition element (e.g., enzyme, g m các b ph n nh n bi t sinh h c (nhưreceptor, DNA, antibody, or microorganism) in enzim, cơ quan nh n c m, ADN, kháng th hayintimate contact with an electrochemical, optical, vi sinh v t) liên h m t thi t v i m t máy bi nthermal, or acoustic signal transducer that ñ i tín hi u ñi n hóa h c, quang h c, nhi t h ctogether permit analyses of chemical properties hay âm thanh cho phép ti n hành các phân tíchor quantities. Shows potential development in thành ph n hay hàm lư ng hóa ch t. Thi t bsome areas, including environmental monitoring. này có ti m năng phát tri n m t s lĩnh v c, bao g m quan tr c môi trư ng.Biosphere: The portion of Earth and its Sinh quy n: Ph n Trái ñ t và b u khí quy n cóatmosphere that can support life. th nuôi dư ng s s ng.Biostabilizer: A machine that converts solid Máy n ñ nh sinh h c: Máy bi n ch t th i r nwaste into compost by grinding and aeration. thành phân b ng cách nghi n và bơm khí.Biota: The animal and plant life of a given H sinh v t: Các loài ñ ng th c v t trong m tregion. khu v c nh t ñ nh.Biotechnology: Techniques that use living Công ngh sinh h c: Các phương pháp korganisms or parts of organisms to produce a thu t dùng sinh v t s ng hay các b ph n c avariety of products (from medicines to industrial sinh v t ñ t o ra nhi u s n ph m (t thu c choenzymes) to improve plants or animals or to ñ n enzim dùng trong công nghi p) ñ c i t odevelop microorganisms to remove toxics from ñ ng th c v t ho c phát tri n các vi sinh v tbodies of water, or act as pesticides. nh m lo i b ch t ñ c ra kh i th nư c, ho c dùng làm thu c tr sâu.Biotic Community: A naturally occurring Qu n th sinh v t: M t nhóm ñ ng th c v tassemblage of plants and animals that live in the phát sinh m t cách t nhiên, cùng s ng trongsame environment and are mutually sustaining m t môi trư ng, có tác ñ ng qua l i và phand interdependent. (See: biome.) thu c l n nhau. (Xem: qu n xã)Biotransformation: Conversion of a substance Chuy n hóa sinh h c: S chuy n hóa m tinto other compounds by organisms; includes ch t thành nh ng h p ch t khác do các sinh v tbiodegredation. t o nên; bao g m s phân h y sinh h c.Blackwater: Water that contains animal, human, Nư c ñen: Nư c ch a ch t th i c a ñ ng v t,or food waste. con ngư i ho c ch t th i th c ph m.Blood Products: Any product derived from S n ph m t máu: B t kỳ s n ph m nào ñư chuman blood, including but not limited to blood chi t xu t t máu ngư i, bao g m (nhưngplasma, platelets, red or white corpuscles, and không gi i h n) huy t tương, ti u huy t c u,derived licensed products such as interferon. h ng c u, b ch c u và các s n ph m chuy n hóa ñư c ch ng nh n khác như interferon (ch t protein ngăn ch n s phát tri n c a vi rút trong t bào).Bloom: A proliferation of algae and/or higher S n r : S gia tăng c a t o và các th c v taquatic plants in a body of water; often related to th y sinh cao c p trong th nư c, thư ng do ô 24
  25. 25. pollution, especially when pollutants accelerate nhi m, ñ c bi t khi ch t ô nhi m ñ y nhanh t cgrowth. ñ phát tri n.BOD5: The amount of dissolved oxygen BOD5: Lư ng oxy hòa tan mà các quá trìnhconsumed in five days by biological processes sinh h c phân h y ch t h u cơ s d ng trong 5breaking down organic matter. ngày.Body Burden: The amount of a chemical stored Lư ng t n trong cơ th : Lư ng hóa ch t t nin the body at a given time, especially a potential tr trong cơ th m t th i ñi m nh t ñ nh, ñ ctoxin in the body as the result of exposure. bi t là ch t ñ c ti m năng trong cơ th tích t do quá trình ti p xúc.Bog: A type of wetland that accumulates Vũng l y: M t lo i ñ t ư t tích lũy m t lư ngappreciable peat deposits. Bogs depend primarily ñáng k than bùn. Ngu n nư c c a nh ng vũngon precipitation for their water source, and are l y này ch y u d a vào lư ng mưa cung c p,usually acidic and rich in plant residue with a thư ng có tính axit và giàu mùn v i m t l pconspicuous mat of living green moss. th m rêu xanh d th y.Boiler: A vessel designed to transfer heat N i hơi: Lo i n i ñư c thi t k ñ truy n nhi tproduced by combustion or electric resistance to b ng cách ñ t nhiên li u hay b ng ñi n tr chowater. Boilers may provide hot water or steam. nư c. N i hơi có th cung c p nư c nóng hay hơi nư c.Boom: 1. A floating device used to contain oil Thi t b Boom: M t thi t b n i lên trên m ton a body of water. 2. A piece of equipment used nư c ñư c dùng ñ ch a d u; 2. M t m nhto apply pesticides from a tractor or truck. d ng c dùng ñ ch a thu c tr sâu trên máy kéo.Borehole: Hole made with drilling equipment. L khoan: L h ng ñư c t o nên do m t thi t b khoan.Botanical Pesticide: A pesticide whose active Thu c tr sâu th c v t: Lo i thu c tr sâu cóingredient is a plant-produced chemical such as thành ph n ho t hoá là m t hóa ch t t ng h pnicotine or strychnine. Also called a plant- t th c v t như ch t nicotin hay strychnin. Cònderived pesticide. ñư c g i là thu c tr sâu chi t xu t t th c v t.Bottle Bill: Proposed or enacted legislation D lu t v chai l : Lu t ñư c ñưa ra ho c banwhich requires a returnable deposit on beer or hành yêu c u m t kho n ti n ñ t c c có thsoda containers and provides for retail store or hoàn tr ñ i v i v chai bia ho c soda và dànhother redemption. Such legislation is designed to cho các c a hàng bán l ho c các ñi m thu muadiscourage use of throw-away containers. l i. Lu t này ñư c ñ t ra nh m ngăn vi c dùng các chai l m t l n r i v t b .Bottom Ash: The non-airborne combustion Tro c n: Ch t c n l ng l i sau khi ñ t cháyresidue from burning pulverized coal in a boiler; b t than trong n i hơi, ch t này l ng xu ng ñáythe material which falls to the bottom of the n i hơi và ñư c lo i b cơ h c; là m t h n h pboiler and is removed mechanically; a cô ñ c c a v t li u không b t l a, có th có ñ cconcentration of non-combustible materials, ch t.which may include toxics. 25

×