Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Elementuen taula periodikoa

4,765 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Elementuen taula periodikoa

  1. 1. Taula periodikoaren asmatzailea:Dmitri MendeleievTaula periodikoaren lehenbertsioaren asmatzaileaizan zen.Taul periodikoa elementukimikoak oro har zenbakiatomiko txikienetikhandienera sailkatzendiren diagrama da.
  2. 2. Taula periodikoaTaula horrek 18 zutabe ditueta elementu bakoitzakbere lekua betetzen du Zzenbaki atomikoarenarabera, baina betieregorakako segidan.Metalak eta ez metalakbereizita daude; gasnobleek periodobakoitzaren amaierako zatiabetetzen dute; eta lurarraroak (lantanidoak etaaktinidoak) taulatik kanpodaude, bakoitzak 14elementu dituen bi lerrotan.
  3. 3. H (Hidrogenoa) 1Hidrogenoa elementu bat da, Hikurra eta 1 zenbaki atomikoa ditu.Itxura gardena du. T. VonHohenheim, Parazelsus izenpean ereezaguna, izan zen H2 gasa lehen aldizdeskribatu eta artifizialki sortuzuena, metalak azido indartsuekinnahastean.Hidrogenoa unibertsoko elementurikarruntena dugu unibertsoarenmasaren %75 osatzen duelarik etaunibertsoko atomoen %90ahidrogeno atomoak direlarik.DAVID GARZÓN 1.C
  4. 4. He (Helioa) 2Helioa elementu kimiko bat da,He ikurra eta 2 zenbaki atomikoadituena.Ez du kolore, zapore ezta usainik, ez datoxikoa, eta ia guztiz inertea da. Gasnobleen zerrendan lehena da. Elementuguztien artean irakite- eta urtze-puntutxikienak dituena da, eta gas egoerandago ezohiko hotz eta presiopean ezbada. 1868. urtean Pierre Janssenastronomo frantzesa izan zen helioalehen aldiz detektatu zuena.ANDONI GUTIÉRREZ 1.D
  5. 5. Li (Litioa) 3• Bere zenbaki atomikoa 3 da.• Metal alkalinoen taldean dago.• George Urbainek deskubrituzuen 1907an• Bere dentsitatea 0,53 g/ml –koada.• Bere masa 6,941 g/mol –koa da.• Metal guztietatik litioa arinenada.• Bere pisu arinagatik etaeroankortasunagatik baterietanerabiltzen den osagaia da.• Hain biguna izatean labanabatekin moztu ahal dela esatendute.ANE MERINO 1.D
  6. 6. Be (Berilioa) 4Metal lurralkalinoa da, toxikoa, gris metaliko koloreduna,arina, gogorra eta hauskorra.Aleazioetan erabiltzen da. Berilio hautsa oso kaltegarriaizan liteke osasunarentzat arnasten bada.Berilioa nahiko elementu arraroa da. Beroa osoondo eroaten du , ez da magnetikoa eta ez daherdoiltzen.X-izpi bidezko diagnosi sistemetan berilio xaflatxoakerabiltzen dira espektro ikusgarriko erradiazioa iragazteko.Zirkuito plakak markatzeko erabiltzen den X-izpibidezko litografia-tekniketan ere berilioa erablitzen da.Nicholas Louis Vauquelin-ek aurkitu zuen 1798anNEREA LEDESMA 1.D
  7. 7. B (Boroa) 5Boroak taula periodikoan 5 zenbakia du.Naturan ez da bakarrik agertzen besteelementuekin nahastuta baizik.Propietate eta itxura desberdinekoakizan ahal ditu, hala nola adibidez Boroamorfoa (hauts marroizka) edo Borokristalinoa (beltza eta oso gogorra ).Boroa gehienetan sukaldeko tresnakegiteko erabiltzen da baina medikuntzanBoro likidoa sudurra eta begiaksendatzeko erabiltzen da.Boroa landarentzako elikagaia da.AINHOA CORRAL 1.D
  8. 8. C (Karbonoa) 6Karbonoa elementu kimiko bat da.C ikurra eta 6 zenbakia du.Unibertsoko laugarren elementurikarruntena da masan, hidrogenoa, helioaeta oxigenoaren ondoren.Karbonoa antzinatik ezagutzen denelementua da.Karbonoaren forma guztiak osoegonkorrak dira, eta tenperatura altuabehar dute oxigenoarekinerreakzionatzeko.UXUE FERNÁNDEZ 1.B
  9. 9. N (Nitrogenoa) 7Masa atomikoa 14 ,0067 g/mol da.Bere zenbaki atomikoa7 da.1772 an aurkitu zuenDaniel Ruthrfordizeneko eskoziarbatek .ENDIKA MARTÍN 1.B
  10. 10. O (Oxigenoa) 8Zenbaki atomikoa: 8Masa zenbakia: 15,9994 g/molJoseph Priestley-ek aurkituzuen 1771an.Gehienetan bi atomoz osatutakomolekulak eratzen ditu.IRENE CABRERO 1.B
  11. 11. F (Fluorra) 9• Masa zenbakia: 18,9984032(5) g/mol• Henri Moissan-ek paristarrak isolatu zuen1886an baina, hori baino lehen, Davy-kdeskubritu zuen 1813-an.• Gas horixka hau elementurikelektronegatiboena da eta elektroiakerakartzeko ahalmen handiena du.Gainera, ezagutzen den elementuoxidatzailerik bortitzena da; oxigenoa beraoxida dezake.• Arkeologian, hezur fosilak datatzeko,hortzen osasunerako, esaterako, hortzetakopasta egiteko… da erabilgarria.NURIA SANCHO 1.B
  12. 12. Ne (Neona) 10Neona aurkitu zuten zientzialariek, Sir WilliamRamsay eta Morris W Travers izan ziren.1898an aurkitu zuten, Londresen . Bere izenagrekotik dator, neon hitzak «berria» esannahi du, hain zuzen ere.Neona atmosferan dago, eta ikusteko, likidotubehar dugu.Bere zenbaki atomikoa 10 da.Ez du kolorerik.IRENE SÁNCHEZ 1.D
  13. 13. Na (Sodioa) 11Sodioa elementu kimikoa da, Naikurra (Natrium, latinezko izenatikdatorkio) eta 11 zenbaki atomikoadituena. Metal alkalinoen taldekogai bakuna da.Sodioa elementu bigun, zurizilarkara, eta oso erreaktiboa da.Isotopo egonkor bakarra dauka,sodio-23a.AITOR GALLEGO 1.D.
  14. 14. Mg (Magnesioa) 12.Magnesioa elementukimiko bat da, MgIkurra eta 12 zenbakiatomikoa dituena .Ingeles batek, JosephBlack-ek aurkitu zuen1755ean.ANDER MORENO 1.D
  15. 15. Al (Aluminioa) 13.Aluminioa elementu kimiko batda, Al ikurra eta 13 zenbakiatomikoa dituena. Lurrazalekometalik ugariena da.Korrosioarekiko erresistentziagatik,bere konduktibitate elektrikobikainagatik, fusio puntu baxuaedukitzeagatik eta oso arinaizateagatik ezaguna da.Aplikazio ugari dituenez gero,industrian asko erabiltzen da etamundu mailako ekonomian eragina du.AINIZE DA SILVA 1.D
  16. 16. Si (Silizioa) 14Silizioa elementu kimiko bat da,Si ikurra eta 14 zenbakiatomikoa dituena.Jons Jacob Berzelius –ekSuezian aurkitu zuen 1829an.28,0855 g/ mol-ko masaatomikoa du. Silizioa solidoa da.Kolore grisa eta kristalarentamainarekin handitzen dendistira metalikoa dauka.Hauts lodia bezalakoa da.AINARA TERRAZAS 1.D
  17. 17. P (Fosforoa) 15P da bere ikurra, 15 bere zenbaki atomikoa eta30,973762(2)g/mol bere masa atomikoa.Hennig Brandt-ek deskubritu zuen 1 669. urteanHamburgon.Oso erreaktiboa denez, fosforoa ez da inoizelementu aske modura agertzen naturan.Fosforoz osatutako konposatuak, sarri erabiltzendira lehergailuetan, pospoloetan, su artifizialetan,pestizidetan, eta garbigarrietan.Elementu hau, argi ultramorean nabarmentzen daeta honi esker, kasu kriminal asko ebatzi ahaldiraANGELA BENNETT 1.B
  18. 18. S (Sufrea) 16Sufrea, elementu kimiko batda, S ikurra eta 16 zenbakiatomikoa dituena.32,065(5) g/mol eko pisua du.Historiaurrean ezaguna zenez,ez dakigu nor den aurkitzailea.Sufrea, hori koloreko kristalada. Bizitzarako funtsezkoelementua da eta biaminoazidotan agertzen da,zisteinan eta metioninan.ANE GONZÁLEZ 1.C
  19. 19. Cl (Kloroa) 17Elementu kimiko bat da, Cl ikurra eta17 zenbaki atomikoa dituena.Halogenoen taldekoa da. Gatzarruntean eta konposatu batzuetanageri da.Oso arrunta da naturan eta guretzatoso garrantzitsua da. Cl2 edo“dikloruroa”, airea baino 2,5 aldizdentsoagoa den gas berdea da.Usain nazkagarri eta itogarria dauka,3,5ppm-ko kontzentrazioetannabarmentzen dena; pozoitsua da.MAIDER PÉREZ 1.D
  20. 20. Ar (Argona) 18Bere zenbaki atomikoa 18 da, eta gasnoble arrunta da. Bere dentsitatea 1,664g/l da.1894 Lord Rayileigh-ek aurkitu zuen.Rayleigh-ek nitrogenoa aztertzen ari zeneta nitrogeno garbia atmosferakonitrogenoa baino dentsitate txikiagoazuelaz ohartu zen. Azterketa honi eskerkonturatu zen atmosferan beste gasbatzuk zeudela, haien artean argoia.Argon bonbila fluoreszenteetanerabiltzen da.ANDREA CORNEJO 1.D
  21. 21. K (Potasioa) 191.- Potasioa metal alkalinoa da, zilar-zuri kolorekoaeta naturan ugaria.2.- Dentsitatea: 0.89 g/lUrtze-puntua: 336.53 K (63.38 °C)Irakite-puntua: 1032 K(759 °C )3.- Potasioa airean erraz oxidatzen da eta osoerreaktiboa da.4.- Potasioa 5. metal arinena da. Metal bigun batda, labana batekin erraz ebaki daitekeena.MIKEL IZQUIERDO 1.D
  22. 22. Ca (Kaltzioa) 20Kaltzioa elementu kimiko bat da, Ca ikurra eta 20 zenbakiatomikoa dituena. Haren masa atomikoa 40,078 da. Kaltzioametal lurralkalino gris biguna da. Ezinbestekoa da izakibizidunentzako, batez ere zeluraren fisiologian, eta metalikarruntena da animalia askotan.Kaltzioaren isotoporik arruntenak, 40Ca, 20 protoiz eta 20neutroiz osatutako nukleoa dauka. Elementu guztien artean,protoi eta elektroi kopuru bera duen eta egonkorra denisotoporik astunena da. Supernoben eztandetan, karbonoak etaalfa partikulek (helio-nukleoek) erreakzionatu egiten dute etakaltzioaren isotoporik arruntena sintetizatzen da. Kaltzioazazpigarren elementurik arruntena da, masaz, Lurrekoitsasoetan.Kimikoki, kaltzioa erreaktiboa da eta bigun samarra da metalaizateko. Suak ez du erraz hartzen, bere ahaide hurbila denmagnesioarekin gertatzen den bezala, baina irazekitzen deneanairean erretzen da, intentsitate handiko argi gorri distiratsuasortuz. Kaltzio metalak urarekin erreakzionatzen du, hidrogenogasa ekoiztuz.JON ATXURRA 1.D
  23. 23. Sc (Eskandioa) 21Eskandioa elementu kimiko bat da, Scikurra eta 21 zenbaki atomikoa dituena.Beti konposatuen osagai gisa ageri denmetal zuri zilarkara da. Bakana da,mineral arraroetan agertzen baita;itrioa, lantanidoak eta aktinidoakbezala, elementu arrarotzat hartzenda. Elementu metaliko gogor eta osoiluna da.Lars Frerik Nilson aurkitu zueneskandioa 1879. urtean.ALOIA ARMESTO 1.A
  24. 24. Ti (Titanioa) 22Elementu honen masa atomikoa 47,867(1)uma-koa da eta bere zenbaki atomikoa, 22.William Gregorrek aurkitu zuen 1791n, etaizena Martin Heinrich Klaproth-ek eman zion,mitologia greziarreko titanetatik hartuta.Kolore grisa du, arina, gogorra, distiratsua etakorrosioaren aurrean erresistentea da.Eraikuntzan fatxada-material gisa erabilia izanda inoiz, adibidez, Bilboko Guggenheim museoan.Metal honek oso erabilgarriak diren bi ezaugarridauzka: korrosioarekiko erresistentzia etametal guztien arteko sendotasun/pisu erlazioaltuena. Aleaziorik osatzen ez duenean, titanioazenbait altzairu bezain gogorra da, baina %45arinagoa.ITZIAR ARRANZ 1.B
  25. 25. V (Banadioa) 23Banadioa elementu kimiko bat da, V ikurra eta 23zenbaki atomikoa duena.Zenbait mineralen osagai da eta hainbat aleaziosortzeko erabiltzen da. Izaki bizidun gehienetanaurki daitekeen 26 elementuetako bat da. Bereizenaren jatorria mitologia eskandinabiarrekoVanadis jainkosan dago .Bere masa hau da: 50,9415± 0,0001 uAndrés Manuel del Río -k aurkitu zuen 1801 eaneta Erythronium deitu zuen. Geroago Nils GabrielSefström, berriro aztertu zuen 1831ean etaVanadio deitu zuen.Egiturazko sendotasun ona duenez aplikazionuklearretan erabiltzen da.IRAIDE RODRÍGUEZ 1.B
  26. 26. Cr ( Kromoa) 24Kromoaren zenbakiatomikoa 24 da etaJohann Gottlob Lehman-ek 1761 ean aurkitu zuen.Bere masa zenbakia51,9961(6) g/mol da.Solidoa da.JON ARANDA 1.B
  27. 27. Mn (Manganesoa) 25Manganesoren zenbakiatomikoa 25 da eta bere pisuatomikoa 54, 938045 gutxigora behera.Scheele-ek aurkitu zuenmanganeso XVIII. mendean.Burdinaren antzeko metalgris-zurixka da. Gogorra etaoso distiratsua da, zailtasunezurtzen dena baina errazoxidatzen dena.IKER DE CASTRO 1.A
  28. 28. Fe (Burdina) 26Burdina elementu kimiko batda, Fe ikurra (Ferrum,latinezko izenatik datorkiona)eta 26 zenbakiatomikoa dituena.Trantsizio-metal haulurrazalean dagoen elementuugarienetakoa da.OLATZ PRIETO 1.B
  29. 29. Co (Kobaltoa) 27Kobaltoa elementu kimikobat da, Co ikurra eta 27zenbaki atomikoa dituena.Metal gris zilarkaradistiratsua eta gogorrada. Hainbat meatanagertzen da, eta aleaziomagnetiko erresistenteeta sendoak egitekoerabiltzen da. Berekonposatu kimikoekintintak, margoak etabarnizak egiten dira.JOANA MORENO 1.C
  30. 30. Ni (Nikela) 28·Elementu atomikoa da.·Zenbaki atomikoa: 28·Dentsitatea: 8,908 g/l·Masa atomikoa 58,6934(2)g/mol·Aparatu teknologikoakegiteko erabiltzen daNEREA LÓPEZ 1.B
  31. 31. Cu ( Kobrea) 29• Lehenengo kobre zatia, K.a 7000urtean aurkitu egin zen, Turkian etaIraken.X. eta XII. mendeetan kobre eta platakantitate handiak aurkitu ziren, etahortik kanpaiak, ateak eta estatuak eginziren.• Kobrearen zenbaki atomikoa, 29 da.Masa zenbakia, berriz, 63,546 g/moldira. Gaur egun kableen barruan daudenkabletxoak egiteko erabiltzen dute.HAIZEA GARCÍA 1.B
  32. 32. Zn ( Zinka) 30•Zinka elementu kimiko bat da, Zn ikurra eta30 zenbaki atomikoa dituena.• Zinka, nahiz eta zenbaitetan trantsizio-metal gisa sailkatu den, metala da.•Elementu hau urria da lurrean, baina errazerauzten da.• Bere aplikaziorik garrantzitsuenetako bataltzairuaren galbanizazioa da.• Paracelso-k aurkitu eta izendatu zuenXVI. mendean.JON RODRÍGUEZ 1.D
  33. 33. Ga (Galioa) 31Bere izena latinetik dator(Gallia). Elementu honen ikurraGa da eta zenbaki atomikoa 31.Galioa metal txiro zilarkara da.Solido apurkorra da etalikidotzeko giro tenperatura (hauda, termometro batekin neurdaitekeen tenperaturak) bainoaltuagoak izan behar dira.Lecoq de Boisbaudran-ekaurkitu zuen Pirinioetan 1875ean.MIREN NAVARRO 1.D
  34. 34. Ge ( Germanioa) 32IKURRA: GeZENBAKI ATOMIKOA: 32MASA ZENBAKIA: 72,64(1)g/mol.NORK AURKITU ZUEN? ClemensWinkler alemaniarrak.ZEIN URTETAN? 1886-ean.ALAITZ GARATE 1.C
  35. 35. As (Artsenikoa) 33Alberto Handiak aurkitu zuen1250ean. Metaloide pozoitsua da.Artsenikoa eta bere konposatuak pestizidetan,herbizidetan, intsektizidetan eta aleazioetanerabiltzen dira.Artsenikoen konposatu batzuk aintzinatik ezagunakdira eta nahiz eta artsenikoa toxikoa izan, hainbatbotika egiteko erabiltzen dira.Gehienetan artsenikoa heriotzarekin erlazionatzenda, baina errealitatean, bizitzarako ezinbestekoaden elementua da, eta egunean12 a 15 μg hartubehar ditugu ( okela, arrainak, itsaski etabarazkietatik ateratzen ditugularik).ENEKO BELLO 1.B
  36. 36. Se (Selenioa) 34Selenioa elementu kimikobat da, ez-metala da,sufrearen eta teluroarenantzekoa. Naturan oso arraroada egoera elementaleanaurkitzea; selenioa toxikoada kantitate handietan.Gris kolorea edo beltzakolorea izan ahal du.Bere ohiko egoera solidoa da.JULEN MARTÍNEZ 1.C
  37. 37. Br (Bromoa) 35Bromoak Br ikurra eta 35 zenbaki atomikoaditu. Masa atomikoa 79,904(1) g/mol da.Antoine Jérome Balard, Frantziako kimikaribatek, bromoa aurkitu zuen 1826. urteanMontpellierko paduretan.Estratosferan, ozono-geruza dagoenatmosfera-zatian, bromodun hainbatkonposatu detektatu dituzte. Ozono-geruzakEguzkiaren erradiazio ultramoreetatikbabesten du Lurra, eta zientzialariekdetektatu berri dituzten bromodun molekulekozono-geruzaren molekulak suntsitzendituzte.IZASKUN ARTECHE 1.B
  38. 38. Kr (Kriptona) 36Kriptonaren zenbakia 36 daeta bere ikurra Kr.Kriptona gas noble bat da.Gas hau ez da ikusten,airean dagoenean, bainasolido egoeran gas zuribihurtzen da.Gas noble hau aurkitu zuten1898-an William Ramsay-ek eta Morris Travers-ek.DAVID ÁLVAREZ 1.D
  39. 39. Rb (Rubidioa) 37• Alkalinoen taldeko elementumetaliko zuri zilar eta bigunada. Bere zenbaki atomikoa 37da. Apur bat erradioaktiboada. Rubidioa oso biguna etaoso erreaktiboa da.• Erretzen denean kolore gorri-morexka hartzen du; hortikdatorkio, hain zuzen, bereizena. Robert Bunsen-ek etaGustav Kirchhoff-ek aurkituzuten 1816an.ANDREA HERVÁS 1.D
  40. 40. Sr (Estrontzioa) 38-Zenbaki atomikoa: 38-Masa zenbakia: 87,62 u-1798 an, Klaproth-ek eta Hope-k,estrontzioa aurkitu zuten Eskozian.-Estrontzioa askoz erreaktiboagoada uretan airean baino.ANDREA ÁLVAREZ 1.A
  41. 41. Y ( Itrioa) 39Itrio elementu kimiko bat da, Yikurra eta 39 zenbaki atomikoadituena.Translazio-metal zilarkara etalustreduna da.Itrioa askotan ageri da mineralarraroetan, eta kolore gorrikofosforoak egiteko erabiltzen datelebistetan oraindik ere erabiltzendiren hodi katodikoetan.LEIRE PUENTE 1.C
  42. 42. Zr (Zirkonioa) 40Zirkonioa elementu kimiko bat da, Zr ikurra eta40 zenbaki atomikoa dituena. Normalean zirkonizeneko mineraletik erauzten da.Zirkonioa altzairua baino arinagoa da eta beregogortasuna kobrearen parekoa da. Hauts bihurtuarte zatitzen denean, suak har dezake airearekinkontaktuan, batez ere tenperatura altuetan. Bereerabilera nagusia erreaktore nuklearretan da.Martin Heinrich Klaproth (1743-1817)Alemaniako kimikaria izan zen uranioa,titanioaeta zirkonioa aurkitu zituena.NAIA MONTERO 1.C
  43. 43. Nb (Niobioa) 41Zenbaki atomikoa: 41Pisu atomikoa: 92,90638Nork aurkitu zuen: Blomstrand-ekaurkitu zuen 1864eanMineral iturri garrantzitsuenak:niobita,niobita-tantalita etaeuxenita dira. Niobioa hegazkinenturbinak egiteko erabiltzen da.MIKEL CORTAZAR 1.A
  44. 44. Mo(Molibdenoa) 42Molibdenoa elementu kimiko bat da, Mo ikurraeta 42 zenbaki atomikoa du, eta bere masaatomikoa 95,44 g da.Sendotasun handikoa, altzairua egitekoerabiltzen da.Molibdenoaren itxura gris metalikoduna da;molibdeno-kantitateak toxikoak aurkitudaitezke hainbat animalietan.Carl Wilhelm Scheele-k aurkitu zuen 1778aneta Peter Jacob Hjelm-ek isolatu zuen 1781an.ANNE MILLAN 1.C
  45. 45. Tc (Teknezioa) 43Teknezioa, Emilio Segre-k aurkituzuen 1937-an. Haren zenbaki atomikoa 43da, bere ikurraa Tc eta bere masa atomikoa98 da.Teknezioa, pisu gutxien daukan transizio-metal kristalinoa da.Metal erradiaktibo hau jende askok bilatuzuen oraindik ez zenean existitzen, etapentsatzen zutenak teknezioa aurkituzutela, geroago ikusi zuten ezetz, etahorrela egon ziren urte asko harik etaEmilio Segre-k aurkitu zuen arte.JON CASQUERO 1.C
  46. 46. Ru (Rutenio) 44Latineko izena ruthenia da, eta «errusia» esan nahi du.Metal zuri gogor eta hauskor hau aleazioak egitekoerabiltzen da, adibidez , rutenioz eta molibdenozosatutako aleazioa supereroalea da, edo titanioarekinosatzen duena, azken metal honen korrosioarekikoerresistentzia areagotzen duelarik. Platinoarentaldeko transizio-metal arraroa da. Gehienetanplatino-meetan ageri da.Metal bitxi honen historia errusiar batekin hasten da.Honen izena Karl Ernst Claus da. Karl, platino zati bataztertzen zegoen , eta konturatu zen miatzen ari zenzatian, beste elementu bat zegoela; holan aurkituzituen rutenioaren lehenengo sei gramoak.CRISTIAN ZAYAS 1.C
  47. 47. Rh (Rodioa) 45Rodioa elementu kimiko bat da, Rh ikurra eta 45zenbaki atomikoa dituena. Platinoaren taldekotrantsizio-metal zuri zilarkara arraroa da. Platino-meetan agertu ohi da eta platino-aleazioetan etakatalizatzaile gisa erabiltzen da. Metal bitxirikgarestiena izan ohi da,merkatuen momentuko egoerarenarabera.Rodioa metal oso iraunkorra da eta distira altua dauka.Normalean ez du oxidorik eratzen. Urtze-puntura iristendenean oxigenoa xurgatzen du atmosferatik, bainaberriro solidotzen denean askatu egiten du.Rodioari azidoek ez diote erasotzen. WilliamHyde Wollaston.-ek aurkitu zuen 1803an.MARÍA MARTÍNEZ 1.C
  48. 48. Pd (Paladioa) 46Paladioa elementu kimiko bat da,Pd ikurra eta 46 zenbakiatomikoa dituena.William Hyde Wollaston-ekaurkitu zuen 1803an.Platino-mineraletan aurkituzenean izena Pallasasteroidearen omenez emanzitzaion.AITOR YÁÑEZ 1.C
  49. 49. Ag (Zilarra) 47Zilarra Ag ikurra du; zenbaki atomikoa47 da.Eroankortasun termiko altuena duenmetala da.Bitxi moduan erabil dute aspalditik.Beste erabilera batzuk baditu,halanola argazkin filmetan.Zilarra antzinarotik ezagutzen da,eta diru gisa erabili izan da.JUNE GONZÁLEZ 1.B
  50. 50. Cd (Kadmioa) 48Trantsizio-metal arraro samarra da,biguna eta urdin-zurixka.Baterietan eta pigmentuetanerabiltzen da, esaterako produktuplastikoetan.Oso toxikoa da.Karl Samuel Leberecht Hermann-eketa Friedrich Stromeyer-ek aurkituzuten1817an.DANIEL CÁCERES 1.A
  51. 51. In (Indioa) 49Indioa elementu kimiko bat da, In ikurraeta 49 zenbaki atomikoa dituena.Aluminioaren eta galioaren antzekoezaugarri kimikoak dauzka,baina zinkarekin antzekotasun gehiagodauzka.Bere ezaugarri nabarmenetako bat dabere isotoporik arruntena apur baterradioaktiboa dela.Erradioaktibitate hau ez omen daarriskutsua.IXONE GALDEANO 1.D
  52. 52. Sn (Eztainua) 50Eztainuaren zenbaki atomikoa 50da. Bere pisu atomikoa 118,7 da.Julius Pelegrin –ek aurkitu zuen1854 ean.Zilar grisa kolorekoa da. 14.taldean dago taula periodikoan.Latinez “Stannum” da. Etxeaapaintzeko erabiltzen dugu.Mesopotamiako testamentuanagertzen zen.ANDER MOSQUERA 1.C
  53. 53. Sb (Antimonioa) 51Elementu kimiko bat da,metaloidea.Bere ikurra estibiotik dator.Bere zenbaki atomikoa 51 da.Suaren aurkako elementuetan,margoetan, zeramikan,esmalteetan...erabiltzen da.Hoztean handitu egiten da.GORKA GÓMEZ 1.D
  54. 54. Te (Teluroa) 52Bere zenbaki atomikoa 52 da eta beremasa zenbakia edo pisu atomikoa 127,60da.Teluroa Franz Joseph Muller VonReichstein-ek deskubritu zuen 1782an.Oxigenoa sufrea, selenioa eta polonioarentaldean dago, kalkogenuroen taldeanalegia.Egoera kristalinoan zuri zilarkara da etalustre metalikoa dauka. Oso errazxaflatzen eta birrintzen da.NAROA ARÉVALO 1.C
  55. 55. I (Iodoa) 53Iodoa, elementu kimiko bat da, I ikurra eta 53zenbaki atomikoa dituena. Kimikoki, iodoakhalogenoen multzoko elementuen artekoerreaktibotasunik txikiena dauka, etaelektropositiboena da astatoaten ondoren.Iodoaren erabilera nagusiak medikuntzan,argazkigintzan eta tindagaien ekoizpeneandaude. Izaki bizidun gehienek beharrezkoa dute,kopuru txikietan bada ere. Beste halogenoekbezala, iodoak molekula diatomikoak eratzenditu, I2 forma hartuz.Bernard Courtois frantses kimikariak aurkituzuen 1811. urtean.JULEN HERNÁNDEZ 1.B
  56. 56. Xe (Xenona) 54Xenona elementu kimiko bat da, Xe ikurra eta54 zenbaki atomikoa dituena.Gas noble kolorge, astun eta usaingabea da.Atmosferan aztarna-elementu gisa ageri da.Xenonaren isotopoak tresna garrantzitsuaKdira Eguzki-sistemaren hasierako historiaikertzeko. Xenon-135 isotopoa, fisionuklearraren ondorioz sortzendena, erreaktore nuklearretan erabiltzenda neutroi -xurgatzaile gisa.ENDIKA RAMÍREZ 1.B
  57. 57. Cs (Zesioa) 55Zesioa elementu kimikobat da,Cs ikurra eta berezenbaki atomikoa 55 da.Elementu kimiko guztienartean bigarrenelektropositiboena etaalkalinoena da.Robert Wilhelm Bunsen-ek aurkitu zuen 1860an.HODEI MONTERO 1.A
  58. 58. Ba (Barioa) 56Barioa elementu kimiko bat da, Ba ikurraeta 56 zenbaki atomikoa dituena.Metal lurralkalino zilarkara da. Naturanez da inoiz egoera puruan egoten. Bereoxidoari barita deritzo, eta karbonodioxidoarekin erreakzionatzen du. Naturanbarioa duten mineralik arruntenak barita(BaSO4) eta witherita (BaCO3) dira.Benitoita izeneko harribitxi arraroakbarioa dauka.Barioz osatutako mineralik arruntenak,baritak oso dentsitate altua dauka (4,5g/cm3).MARKEL GUTIÉRREZ 1.A
  59. 59. La (Lantanoa) 57Serie kimikoa: lantanidoakTaula periodikoa: 3. taldeaMasa atomikoa: 138,90547(7) g/molDentsitatea: 6,162 g/lUrtze-puntua:920ºCIrakite-puntua:3.464ºCKristal-egiturak: hexagonalakZenbait mineral arrarotan ageri da, gehienetanzerioarekin. Lantanoa xaflakorra, harikorra eta bigunaBerehala oxidatzen da airearekin kontaktuan.Mosander-ek, suediarra, 839. urtean aurkitu zuenzerioaren barruan.SAIOA GÓMEZ 1.A
  60. 60. Ce (Zerioa) 58Zenbaki atomikoa:58Dentsitatea:6,67 g/lJöns Jacob Berzelius-ek, WilhelmHisinger-ek eta Martin Klaproth-ek1803.urtean arkitu zutenGauza askotarako erabiltzen da:beiragintzan,optika- industrian,kimikan,argazkigintzan etametalurgian .SANDRA TRUEBA 1.B
  61. 61. Pr (Praseodimioa) 59Lur arraroen taldearen barnekoelementu kimikoa da.Sinbolo kimikoa Pr.Pisu atomikoa, 140’9077.Zenbaki atomikoa, 59Pr2 03 (Dipraseodimio, trioxidoa)beiraren eta keramikaren koloreberdea lortzeko erabiltzen da.SAIOA PECINO 1.A
  62. 62. Nd (Neodimioa) 60Neodimio metalaren zenbakiatomikoa 60 da, eta bere masa-zenbakia 144,242(3) g/mol.Carl Auer Von Welsbach ikerlariakaurkitu zuen, 1885an.Neodimioa Misch metalaz osaturikolur arraro bat da. Metal-zilardisdira dauka. Oso metalerradiaktiboa da, eta airearekinkontaktuan azkar ugertzen da.Lurrazalean 38 ppm-kokontzentrazioan ageri da.OIER SAENZ 1.A
  63. 63. Pm (Prometioa) 61Prometioa (edo Promezioa)erradiaktiboa den lur arraroenmultzoko elementu kimikoa da. Garaibatean illinio izenaz ezagutu zen(Illinois hitzatik)Prometio-gatzek luminiszentzia urdinzurbila edo berdexka sortzen duteerradioaktibitatearen ondorioz.Bateria nuklearretan erabiltzen da.Zenbait izarren espektroelektromagnetikoan prometioarenaztarnak beha daitezke.Jacob A. Marinsky, Lawrence E.Glendenin eta Charles D. Coryellaurkitu zuten 1947an
  64. 64. Sm (Samarioa) 62Samarioa elementu kimiko bat da, Sm ikurra eta62 zenbaki atomikoa dituena.Samarioa lur arraroen multzoko metal zilarkaradistiratsua da. Airean aski egonkorra da; 150 °C-eko tenperaturan hartzen du suak. Nahiz eta oliomineralez estalita gorde, epe luzera oxidatuegiten da pixkanaka, hauts gris-horixka eratuz.Metal honen hiru kristal-aldaera existitzen dira,bata 734 °C-eko tenperatura azpitik, bestea 922°C arte, eta azkena horren gainetik.Paul Emile Lecoq de Boisbaudran-ek aurkitu zuen1879an.ALBA GALLÚ 1.A
  65. 65. Eu (Europioa) 63Gris kolorekoa da; Europioaren zenbakiatomikoa 63 da, bere masa zenbakia edo pisuatomikoa berriz, 151,964 g/mol da.Fusio-puntua: 822 ºCIrakite-puntua: 1596 ºCEugene Demarcay-ek aurkitu zuen Frantzian1901 ean eta Europio izena jarri zion.1890. urtean Boisbaudran-eklehen Europio laginak lortu zituen, bainahasieran, samario-gadolinioko laginak zirelauste zuen. Demarcay-k justifikatu egin zuenlagina horiek ez zirela ez samarioez gadolinio.AINHOA DUEÑAS 1.A
  66. 66. Gd (Gadolinioa) 64● Masa atomikoa= 157,25 u● Dentsitatea= 7901 kg/m● Aurkitzailea: Jean de Marigna-ek1880an● Ezaugarria: Lurarraroen multzoko metalxaflakor eta harikor zuri zilarkara da.ARIADNA GUTIÉRREZ-SOLANA 1.A
  67. 67. Tb (Terbioa) 65Zenbaki atomikoa: 65Ikurra :TbItxura: zuri zilarkaraGogortasuna: biguna, labana batekin moztudaiteke.Fusio puntua: 1629ºCDentsitatea: 8219 kg/m3Pisu atomikoa: 158.924Aurkitzailea: 1843-an Carl Gustaf Mosander(Kalmar, 10/09/1797 - Lovön, 15/09/1858)MIKEL DEL CASTILLO 1.A
  68. 68. Dy (Disprosioa) 66Disprosioa lur arraroen multzoko elementua da.Lustre metaliko, zilarkara distiratsua dauka,eta giro-tenperaturan nahiko egonkorra daairean. Bere izena grokotik dator(«dysprositos») eta «lortzeko zaila» esan nahidu.Hagaxka-ebakitzaile batekin moztu daiteke(baina ez labana batekin), eta txinpartak sortugabe landu daiteke makinen bidez, gehiegizkoberotzea saihesten bada. Disprosioarenezaugarriak nabarmen aldatzen diraezpurutasun txikienarekin.Lantanidoen taldeko elementu kimiko hau PaulEmile Lecoq de Boisbaudran-ek aurkitu zuen1886an.
  69. 69. Ho (Holmioa) 67Holmio, lantanidoen seriekoa izanik,elementu metaliko aski bigun etaharikorra da. Giro-tenperaturaneta aire lehorrean egonkorra da. Lur-arraroetako bat da.Bere masa atomikoa 164,930-koa da.Holmioa Suediako kimikaria zen PerTheodro Cleve-k aurkitu zuen 1879an.IRATI RUBIO 1.C
  70. 70. Er (Erbioa) 68Lantanidoen taldeko elementu arraroa da.Harikorra da, nahiko egonkorra airean, eta ezda lur-arraroen multzoko beste metal batzuekbezain azkar oxidatzen. Bere gatzak arrosakolorekoak dira eta xurgapen-espektro bereziadauka argi ikuskorrean, ultramorean etainfragorritik hurbil.Ikuspuntu biologikotik ez dauka inolako funtziorik,baina zenbaitek uste dute metabolismoaestimulatzen duela. Erbioa optika arloan erabildaitezke.Suizako Carl G. Mosander-ek aurkitu zuen an.
  71. 71. Tm (Tulioa) 69Tulioa elementu kimiko bat da, Tm ikurra eta 69 zenbakiatomikoa dituena. Lantanidoen multzoko elementu hau lurarraroen arteko bakanena da. Oso erraz molda daitekeenmetal honek distira gris zilarkara dauka eta labana batekinmoztu daiteke. Korrosioarekiko nolabaiteko erresistentziadauka aire lehorrean eta xaflakorra da. Naturan ageri dentulio guztia tulio-169 isotopoa da.Urarekin geldiro erreakzionatzen du, aise urtzen da azidodiluituetan eta kolore berdeko gatzak eratzen ditu.Airean egonkorra da, oxigenoarekin, nitrogenoarekin etahidrogenoarekin konposatuak eratzen ditu tenperaturaberoetan, eta halogenoekin erreakziona dezake girotenperaturan. Hauts denean sukoia da. Erabilpen gutxi ditu,eta X izpien iturri gisa erabil daiteke.ARITZA SILVA 1.A
  72. 72. Yb ( Iterbio) 70Iterbioa edo Yterbioa lantanidoen serieko lur-arraro bigun eta metalikoa da, kolore zilarkara duena.Iterbioa xaflakorra eta harikor samarra da, eta lustredistiratsua dauka.Hiru forma ezberdin dauzka: alfa, beta eta gamma.Beta forma giro-tenperaturan existitzen da, kristal-egitura dauka , metalen antzeko eroankortasunelektrikoa dauka, baina erdieroale gisa jokatzen du ;gamma forma, berriz, tenperatura altuetan ageri da etagorputzean zentratutako egitura dauka.Suizako Jean de Marignac-ek aurkitu zuen 1878an.Iterbio mota bat erabilia izan da X izpietako makinabatean energia-ituirri gisa elektrizitaterik ezdagoenean
  73. 73. Lu (Lutezioa) 71Lutezioa elementu kimiko bat da, Luikurrekoa eta 71 da bere zenbaki atomikoa.Elementu hau metalikoa da. Petrolio-findegietako prozesuetarako erabiltzen da.Metalezko aleazioak eratzeko eta zenbaitprozesutan katalizaile gisa erabiltzen da.Izena Parisen omenez jarri zioten, hirihonen izena latinez Lutitea da.Elementu arraroen artean gogorrena etaastunena da.LORENA CABRIA 1.C
  74. 74. Hf (Hafnioa) 72Hafnioaren zenbaki atomikoa 72 da.Bere masa zenbakia 178,49(2)g/molda.Dirk Coster-rek eta Georg VonHevesy-ek aurkitu zuten 1923.urtean.Neutroiak xurgatzeko ahalmenhandia duenez, industrianuklearretako barrak egitekoerabiltzen da. Metal xaflakorra etakorrosioarekiko erresistentea da.YAIZA VÁZQUEZ 1.A
  75. 75. Ta (Tantalioa) 73Tantalioa, Andres Gustaf Ekeberosuediar kimikoak arkitu zuen 1802an.Elementu astuna eta gogorra da, etaTantalita mineraletik ateratzen da.Ez da oso ezaguna baina elementugarrantzitsua da mugikorrak, gps-ak,satelite artifizialak etab egiteko.Tantalio minerala, Australian, Canadan,Brasilen, Afrikan, Asian eta Chinan aurkidezakegu. Baina badago interesa ereEgipton hasten bilatzeko.Masa zenbakia : 180,948NAROA RODRÍGUEZ 1.A
  76. 76. *Wolfram edo tungstenoa elementukimiko bat da, W ikurra eta 74 zenbakiatomikoa dituena.*Berezko egoeran zilar zuri kolorea du,baina lohikeria duenean gris kolorea hartzendu.*Wolframioa 1783 urtean bakartu zenEspainian lehen aldiz, Elhuyar anaien eskutikJuan Jose Elhuyar eta Fausto Elhuyar.* Ohizkoa izan da bonbillen barruko hariaegiteko erabiltzea, baita erresistentziaelektrikoetan eta boligrafoen puntak egitekoere.EDER COSGAYA 1.DW (Wolframioa) 74
  77. 77. Renioa elementu kimiko bat da, Re ikurraeta 75 zenbaki atomikoa dituenaTrantsizio-metal zuri zilarkara, arraro,astun eta polibalente hau manganesoarenantzeko propietate kimikoak dauzka etahainbat aleaziotan erabiltzen da.Renioa molibdenoaren ekoizpenarenazpiproduktu gisa erdiesten da. Renio-molibdeno aleazioak supereroaleak dira.Naturan aurkitu zen azken elementuaizan zen eta Lurrean existitzen direnhamar elementurik garestienen arteandago.ANDONI VERDEGUÉ 1.ARe (Renioa) 75
  78. 78. Osmioa elementu kimiko bat da, Os ikurra eta76 zenbaki atomikoa dituena. Masa zenbakia190,23(3) g/mol da.Smithson Tennant-ek aurkitu zuenIngalaterran 1804ean.Osmio izena osme hitz grekotik dator etausaina esan nahi du. Izen hori jarri zionSmithson Tennant-ek aurkitu zueneanelementu honetako konposatu bati hatsazeriolako.Trantsizio-metal zuri grisaxka da, hauskorraeta gogorra. Naturako elementurik astunenada.BEÑAT JAUREGI 1.AOs (Osmioa) 76
  79. 79. Iridioa elementu kimiko bat da, Ir ikurraeta 77 zenbaki atomikoa du.1803an aurkitu zuen Smithson Tennant –ek.Kolore horixka argia dauka. Oso gogorra da.Hain gogorra denez, zaila da berarekin lanegitea.Iridioa 22,650 kg/m³-ko dentsitatea dauka.Tenperatura oso altuak jasan ditzake. Bereezaugarririk nabarmenena korrosioarekikoerresistentzia da, erresistentzia handienaduen elementua delako.Kontaktu elektrikoak egiteko erabiltzen da.IBAI DE LA IGLESIA 1.CIr (Iridioa) 77
  80. 80. Pt (Platinoa) 7878 zenbaki atomikoa du.Platinoa Antonio de Ulloa-kaurkitu zuen, Ekuadorren eta1735. urtean lehen aldizeraman zuten Europara.Nikel eta kobre meategitan agertzenda. Zilarrarekin ere okertu ahal da.Gai baliotsua da eta bitxigintzan,laborategiko ekipamenduelektrikoetan, odontologian etaautomobil igorpenen kontrolerakogailuetan eta tenperaturahandiko labeak indartzekoerabiltzen da.MIREIA BLÁZQUEZ 1.B
  81. 81. • 79 zenbaki atomikoa du.• Hori distiratsua du.• Metal bat da.• Metal Aroan aurkituzuten.IGARKI MARTÍN 1.DAu (Urrea) 79
  82. 82. Merkurioaren sinboloa Hg da eta bere zenbakia 80 da.Merkurioa ba zegoen Egipton, Kuraren hilobian (XVIII mendean).Metal astun zilarkara da. Giro-tenperaturan eta presioan likidoaden elementu bakanetako bat da. Gaizki eroaten du beroa bestemetal batzuekin alderatuz gero, baina elektrizitatea hobetoeroaten du. Erraz osatzen ditu aleazioak beste metal batzuekin,hala nola urrearekin edo zilarrarekin, baina ez burdinarekin. Uretandisolbaezina da. Gas egoerara igarotzean lurrun toxiko etakorrosiboak eratzen ditu. Azala, begiak eta arnasbideak erasotzenditu .Merkurioa termometroetan, barometroetan, manometroetan etabeste tresna zientifiko batzuetan erabiltzen da. Hala ere,elementu honen toxikotasunaren egin da bere erabileratermometro medikuetan, eta horren ordez alkoholeanoinarritutakoak edo termometro digitalak hobetsi dira. Oraindikere zenbait ikerketa zientifikotan erabiltzen da.OIHANE MORATO 1.DHg (Merkurioa) 80
  83. 83. Metal txiro gris xaflakorhau kolorea galtzendu airearekin kontaktuan.Oso toxikoa da eta arratoi-pozoi eta intsektizida gisa erabiliizan da, baina minbizia sordezakeela uste denetik, erabilerahau asko murriztu da edo debekatuegin da zenbait herrialdetan.Sir William Crookes-ek aurkituzuen 1821eanTl (Talio) 81
  84. 84. Pb (Beruna) 82Beruna zuri urdina da moztu ondoren,baina gris leun kolorea hartzen duairearen kontaktuan.Naturan aurkitzen da karbonato,sulfato eta sulfuro eran; oxigenoarekinerrez erreakzionatzen du.Bere zenbaki atomikoa 82 da.Aintzinatik ezaguna da eta berelatinezko izena «plumbum nigrum» zen.MARIO ACIMAS 1.D
  85. 85. Bismutoa elementu kimiko bat da,Bi ikurra du, eta 83 zenbakiatomikoa dituena.Masa atomikoa 208,980 du , etafusio-puntua 271,4ºC koa da.XIII mendean aurkitu zuen ClaudeFrançois Geoffroyr-ek 1753.urtean.JUNE RAFAEL 1.CBi (Bismutoa) 83
  86. 86. Po (Polonioa) 84Po ikurra du eta 84 da bere zenbakiatomikoa .Oso metal erradioaktiboa da, etazigarroen kean aurkitu daitekepolonioa, eta horregatik, erretzenduten pertsonak denbora gutxiagobizi izaten dira.Marie Curie-k aurkitu zuen 1898an,eta izen hori jarri zion bera jaio zenherriarengatik.AINTZANE CORCHADO 1.C
  87. 87. At (Astatoa) 85Zenbaki atomikoa: 85Masa atomikoa: 209,99Nork isolatu eta aurkitu: Corson, McKensie etaSegre.Zein urtetan aukitu zen: 1940an aurkitu zen.Berezitasun bat: Oso arraroa da naturanaurkitzea desintegrazio radioaktiboetatiksortzen delako . Halogeno hau 17.taldean dagoANDONI ISASI 1.B
  88. 88. Rn (Radona) 86 86 zenbaki atomikoduna. 222g/mol –eko masa zenbakia du. Frederich Ernst Dorn, alemaniarrak, 1898 radonaisolatu zuen lehenengoz. Gas nobleen arteko elementua da. Elementu honen ezaugarri txar bat da gizakionganbirikietako minbizia sortarazten duela. Gasa denean kolorgabea da baina gasa edo likidoegoeran dagoenean ikusgarria da,kolore fluoreszentedistiratsuak hartzen dituelako.ANDER MARTÍNEZ 1.B
  89. 89. Fr (Frantzioa) 87• Zenbaki atomikoa: Frantzioarenzenbaki atomikoa 87a da.• Masa zenbakia: Masa zenbakia 223da.• Nork isolatu zuen eta noiz: 1939.urtean aurkitu zuen MargueritePerey-ek.• Biztzikeriak: Uranioko mineraletanaurkitu zuen Perey-ek.UNAI GÓMEZ 1.B
  90. 90. Ra (Radioa) 88Radioa elementu kimiko bat da, Raikurra eta 88 zenbaki atomikoadituena.Bere jatorrizko kolorea zuri iapurua da, baina oso azkar oxidatzenda airearen kontaktuarekin etakolore beltza hartzen du. Metallurralkalinoa da, uranio-meetanaztarna-elementu gisa ageri dena.Oso erradioaktiboa da. Bereisotoporik egonkorrenak, 226Ra,1.602 urteko erdibizitza dauka etaradon gasa bihurtzen da.ASIER PRIETO 1.D
  91. 91. Ac (Aktinioa) 89Aktinioa elementu metaliko, zilarkaraeta erradioaktiboa da. Bere erradioaktibitatebiziaren ondorioz, iluntasunean argi urdin zurbilaigortzen du. Aztarna-elementu gisa dago uranio-meetan: tona bat uranio-meak gramo hamarren bataktinio dauka.Oso erradioaktiboa da eta, beraz, oso estimatuada neutroi-iturri gisa. Ez dauka beste aplikazioindustrial berezirik.Medikuntzan, erradioterapian da erabilgarria.André-Louis Debierne ,fisikari eta kimikarifrantzesak aktinioa aurkitu zuen 1899an.AMAN RODRÍGUEZ 1.AZenbaki-atomikoa 89Masa-zenbakia 227,03
  92. 92. Th (Torioa) 90Naturan agertzen den metalerradiaktiboa denez, erregainuklear gisa uranioaren ordez erabildaitekeela kontsideratu da.Egoera puruan metal zuri zilarkarada, lustrea hainbat hilabetezgordetzen duena. Halaere, oxigenoarekin kontaktuanugertu egiten da pixkanaka, griskolorea eta azkenean beltza hartuz.Jöns Berzelius-ek aurkitu zuen1829an.
  93. 93. Pa (Proaktinioa) 91Protaktinioa aktinidoen taldeko elementumetaliko zilarkara eta lustre distiraduna da.Supereroalea da; 13 isotopo ditu, baina ez diraegonkorrak; bi, naturan aurkitzen dira.Protaktinioa uranioaren mea guztietan aurkitzenda eta 340 mg ateratzen dira uranio-mea tonabakoitzeko. Torio 230en desintegrazioaz ere lordaiteke protaktinioa. Protaktinioa gogorra etazuria da, eta 1.600 °C-tan urtzen da.Konposatu batzuk eratzen ditu halogenoekin.NAHIA CASTAÑEIRA 1.C
  94. 94. Zenbaki atomikoa 92 da, eta masa zenbakia238,02891.1789an Martin Klaporth-ek aurkitu zuen Alemanian,baina ezin izan zuen isolatu.1841ean Eugene Peligot-ek isolatu zuen lehen aldiz.Erradiaktiboa da. Urano planetaren omenez jarrizioten izena. Erabilera nagusia erreaktorenuklearretan erregai bezala da. Lehergai atomikoetanerabiltzen da.Uranioak arrisku kimikoak ditu gorputzean.Horregatik, arazoak eragin ditzake giltzurrunetan etaodolean; gainera, epe luzerako gaixotasunak (minbiziaadibidez) eragin ahal ditu.ENEKO ÍÑIGUEZ 1.BU (Uranioa) 92
  95. 95. Np (Neptunioa) 93Zenbaki atomikoa: 93Taldea: 3Epea: 7Masa atomiko erlatiboa: [237]Neptunio 1940an aurkitu zuten American Edwin M.McMillan eta Philip H. Abelson fisikariek . Uranioa 238neutroiekin bombardatzen lortzen da.Elementu metaliko erradiaktibo zilarkara da. Lehenelementu transuranidoa da eta aktinidoen seriekoa da.HAIZEA LUÍS 1.C
  96. 96. Pu (Plutonioa) 94Zenbaki atomikoa eta ikurra: 94 PuLatinezko izena: Plutonium.Aurkitzaileak eta aurkitzearenurtea: 1940an urtean Gleen TSeaborg Edwin MattisonMcMillan, Joseph W.Kennedyeta, Arthur Wahl.Beste datu batzuk: armanuklearetan oso erabilia da.ENEKO FERNÁNDEZ 1.C
  97. 97. Elementu metaliko erradiaktibo hau1944ean sintetizatu zuten lehenaldiz (Glenn Seaborg, RalphJames, L. Morgan eta AlbertGhiorso), plutonioa neutroiekinbonbardatuz.Amerizio puruak lustre zilarkara etazuria dauka.Erradiografia egiteko makinetanerabil daitekeAm (Amerizioa) 95
  98. 98. Cm (Kurioa) 96Ikurra: Cm.Zenbaki atomikoa: 96Masa atomikoa: 247 g/mol-koa.Aurkitzaileak: Glenn T. Seaborg, Ralph A.James eta Albert Ghiorso.Data: 1944.Bitxikeriak: Marie Curie eta senarren ohoreanjarri zioten izena erradioa aurkitzeagatik etaerradiaktibitateari buruzko lanengatik.LEIRE DUEÑAS 1.A
  99. 99. Berkelioa elementu kimikosintetiko bat da. Aktinidoenserieko elementu metalikoerradiaktiboa da. Elementu honenlehen sintesia amerizioa alfapartikulez bonbardatuz ekoiztuzen. Bere izena Berkeley-ndagoen KaliforniakoUnibertsitateari zor dio.Stanley G. Thompson-ek, AlbertGhiorso-k,eta Glenn T. Seaborg-ek aurkitu zuten 1949an.Bk (Berkelio) 97
  100. 100. Oso erradiaktiboa eta bizitzarakokaltegarria da (mikrogramo bat kaliforniok170 milioi neutroi igortzen ditu minutuko).Kalifornioaren isotopo gehienakberkelioa erreaktore batean neutroi-erradiazioaren pean jarriz sortzen dira.Kalifornioak ez dauka inolakofuntziorik bizitzaren garapenean.Bere konposatu kimiko gutxi batzuk besterikez dira sortu eta ikertu.Elementu transuranidoa izanik,merkataritza-erabilera gutxi dauzka.Stanley G. Thompson-ek , Kenneth Street-ek , Jr., Albert Ghiorso-k,eta GlennT. Seaborg-ek aurkitu zuten 1950ean.Cf (Kalifornio) 98
  101. 101. Es (Einstenioa) 99Einsteinioa elementu kimiko sintetikoa da.Izena Albert Einstein-en omenez emanzitzaion.Taula periodikoan duen kokapenagatik,beste metal batzuen moduko propietate kimikoeta fisikoak dituela dirudi. Kantitate txikiaksintetizatu diren arren,zilarraren koloreaduela behatu da.Elementu sintetiko gehienetan bezala,einstenioaren isotopoak erradiaktiboak dira.Albert Ghiorso-k aurkitu zuen 1952an.
  102. 102. Fm (Fermioa) 100Fermioa elementu kimiko sintetikobat da, Fm ikurra eta 100 zenbakiatomikoa dituena. Osoerradioaktiboa da. Plutonioaneutroiz bonbardatu osteansortzen da. Izena Enrico Fermirizor dio.EDER NIÑO 1.C
  103. 103. Md (Mendelebio) 101Mendelebioa edo unilunioa elementu kimikosintetikoa da, Md ikurra (lehen Mv) duenaElemento transuranido eradiaktibo metalikohau sortzeko, einstenioa bonbardatzenda alfa partikulez. Bere izena DimitriMendleiev-i zor dio.Mendelevioak ez dauka erabilera bereziriketa aztarna-kantitateak soilik ekoiztu dira.Albert Ghiorso-k, Bernard G. Harvey-ek,Gregory R. Choppin-ek , Stanley G.Thompson-ek eta Glenn T. Seaborg-ekaurkitu zuten 1955ean.
  104. 104. No (Nobelioa) 102Nobelioa edo unilbioa elementukimiko sintetiko batda, No ikurra eta 102 zenbakiatomiko dituena.Aktinidoen seriekoelementu transuranido metalikoerradiaktiboa da. Kurioakarbono-ioiekin bonbardatuzsintetizatzen da.ANDER DÍAZ-MORENO 1.C
  105. 105. Lr (Laurentzioa) 103Laurentzioa elementu kimiko sintetiko bat daLr ikurra eta 103 zenbaki atomikoa dituena.Bere isotoporik egonkorrena 4 ordu ingurukoerdibizitza duen 262Lr da.Lawrentzioa kaliforniotik abiatutasintetizatzen da eta ez dauka erabileraezagunarikUNAI GUERRERO 1.A
  106. 106. Rf (Rutherfordio)104• Ernest Rutherfordzientzalariak aurkitu zuenrutherfodioa 1964-an.• Bere zenbaki atomikoa 104da eta bere pisuatomikoa[261]u.• Elementu hau oso gutxiezagutzen da; osoerradiaktiboa den elementuhonen 265Rf isotopoak 13orduko erdibizitza du.SANDRA CURROS 1.A
  107. 107. Db (Dubnioa) 105Dubnioa (lehen eka-tantalo deiturikoa) elementukimiko sintetiko bat da,.Elementu oso erradiaktiboa da.Bere isotoporik egonkorrenak, 268Db, 32orduko erdibizitza dauka. Taulaperiodikoan dubnioaren inguruan daudenelementuek erdibizitza laburragoak dauzkate;hortaz, horrek esan nahi du nukleo baten neutroi-kopurua aldatuz nukleoaren egonkortasuna askoalda daitekeela.Errusiako Dubnako zientzialari talde batek,Kaliforniako Berkeley Unibertsitateko bestezientzialari talde batekin batera deskubritu zuen1967an.
  108. 108. Sg (Seaborgio) 106Seaborgioa elementu kimikosintetiko bat da.Bere isotoporik egonkorrenaden 271Sg-k 2,4minutuko erdibizitza dauka. Kimikokisegurasko wolframioaren antzekoa da.1974ean sintetizatu eta identifikatuzen ia aldi berean haien artean osourrun dauden bi laborategietan: aldebatetik Kaliforniako BerkeleyUnibertsitateko laborategian etabestaldetik Errusiako Dubnakolagorategian.
  109. 109. Bh (Bohrioa) 107Transiziozko metal hau,Bohrioa elementu kimiko sintetiko batda, Bh ikurra duena. Bereisotoporik egonkorrenak, Bh-267, 22segundoko erdibizitza dauka.Teknika kromatografikoaek erakutsidutenez badirudi taula periodikoko 7.taldeko elementuen antzeko portaeradaukala.1981ean Errusiako DubnakoInstitutuko zientzialariek aurkituzuten erradiaktiboa den elementukimiko hau.
  110. 110. Hs (Hassio) 108Hassioa elementu kmikosintetiko bat da.Transizio-metal hau1984ean sintetizatu zenlehen aldiz, Darmstadt hirikoIoi Astunen IkerketarakoZentroan (Gesellschaft fürSchwerionenforschung).
  111. 111. Mt (Meitnerioa) 109Elementu kimiko sintetiko bat da.Bere zenbaki atomikoa 109 daLise Meitnerren omenez izendatu zenelementua.Normalean 10 urte bizi izaten da.Peter Armbruster-ek aurkitu zuen 1982 anEVA SÁNCHEZ 1.B
  112. 112. Ds (Darmstadtio) 110Armbruster-ek, Hofmann-ek,Münzenberg-ek eta beste ikertzailebatzuek sintetiztu zuten Darmstadt-en,Alemanian, 1 994ean.Darmstadtioa (lehen ununnilio,Uun) elementu kimiko sintetiko batda; 110 zenbaki atomikoa du.Atomo superastunen multzokoa da.Elementu hau oso azkar desintegratzenda eta masa ezberdineko isotopo ugariditu
  113. 113. Roentgenioa (lehen unununioa)elementu kimiko sintetiko bat da111 zenbaki atomikoa duena.1994an aurkitu zuten zientzialarialemaniarrek. Bere egungo izenaeman zioten X izpiak aurkitu zitueneta Fisika Nobel Saria jasozuen Wilhelm Conrad Roentgen-enomenez.Rg (Roentgenio) 111
  114. 114. Kopernizioa (lehen Ununbio,Uub), elementu kimikoerradiaktibo sintetiko bat da.Nikolas Kopernikoren omenez jarrizioten izena.Lehen aldiz Gesselschaft fürSchwerionenforschungek sortu zuen1196an.Cn (Kopernizio) 112
  115. 115. Aldi baterako izen honek elementu kimikosintetiko bat izendatzen du.Errusiako Dubna taldeko eta Estatu BatuetakoLawrence Livermore Laborategiko elkarlanariesker aurkitu zen 2003an.Japoniako zientzialari talde bat etengabeikertzen ari da elementu hau, beraz, seguraski,Japoniarentzako erreklamatuko dute elementuhonentzako izen berria.Atomo superastun hau oso ezengonkorra daUut (Ununtrio) 113
  116. 116. Flerobioa (lehenununquadioa) atomo superastunaeta erradiaktiboa da.Errusiako Dubna taldeko Flerovlaborategiko zientzialariek aurkituzuten 1998an.Izena jarri zitzaion GeorgyNikolayevich Flerov sobietarzientzailariaren omenezFl (Flerobio) 114
  117. 117. Uup (Ununpentio) 115Ununpentioa elementu kimikosintetiko baten aldi baterakoizena da.Errusiako Dubna Laborategikozientzialariek deskubritu zutenAmerizio-243 a bonbardatuzutenean kaltzio 48-rekin.Bitxikeri moduan esan behar da«Call of Duty: Worl at War eta Callof Duty : Black Ops»bideojokuetan elementu kimikohau aipatu egiten da etateletransportadoreakfuntzionatzeko erabiltzen dela.
  118. 118. Libermorioa (lehen Ununhexio, Uuh),elementu kimiko erradiaktibosintetiko bat da. Bere izena«Lawrence Livermore NationalLaboratory)»-ari zor dio eta 2011anjarri zitzaion.Oso ezegonkorra denez eta bereerdibizitza segundu batzuetakoabesterik ez denez, ez diotemomentuz inolako erabilpenarikbilatu.Isotoporik ohikoena 293-ko masaduena da.Lv ( Libermorioa) 116
  119. 119. Ununseptioa elementu kimiko sintetikosuperastunaren baten aldi baterako izenada. Eka-astato izenarekin ere ezagutua da.Bere sisntesia 2010ean iragarri zen etaErrusiako Dbna Laborategiko zientzialariekerreibindikatu zuten. Deskubritu denazkenengo elementu kimikoa da.82 zenbaki atomikoa duten elementu kimikoguztien antza, ez da batere egonkorra.Uus (Ununseptio) 117
  120. 120. Ununseptioa elementu kimiko sintetikobaten aldi baterako izena da.Aurresan daiteke propietate fisikoakgas geldoen antzekoak izango direla .Eka-radon deitu izan zaio ikerketarenbaten. Horretaz gain, aurresan daitekebaita ere erradiaktibo izango dela ,eta erdieroale estandara . Nahiko gaserreaktiboa izango litzateke; zenbaitzientzialarirentzako propietate kimikoberezi batzuk ere edukiko lituzke.Uuo (Ununoktioa) 118

×