Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
อรรถกถา ขททกนกาย คาถาธรรมบท มรรควรรคท ๒๐

                                        เรองพระโปฐลเถระ

          พระศาสดา เมอป...
พระโปฐละหมดมานะ

        พระโปฐละน$นม#มานะอนพระเถระท$งหลายน5าออกแล'ว จ:งประคองอญชล#ในส5านกของสามเณรแล'วกลาว
วา "ทานสตบ-ร-ษ...
โยคา เว ชายต# ภร อโยคา ภรสงGขโย

                            เอต5 เทGวธา ปถ5 ญตGวา ภวาย วภวาย จ

                         ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

พระโปฐิลเถระ

683 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

พระโปฐิลเถระ

  1. 1. อรรถกถา ขททกนกาย คาถาธรรมบท มรรควรรคท ๒๐ เรองพระโปฐลเถระ พระศาสดา เมอประทบอยในพระเชตวน ทรงปรารภพระเถระนามวาโปฐละ ตรสพระธรรมเทศนาน#$วา "โยคา เว" เป&นต'น. รมากแต#เอาต$วไม#รอด ดงได'สดบมา พระโปฐละน$นเป&นผ'ทรงพระไตรปฎกในศาสนาของพระพ-ทธเจ'า ๗ พระองค0 บอกธรรมแก ภกษ- ๕๐๐ รป. พระศาสดาทรงด5ารวา "ภกษ-น$ # ยอมไมม#แม'ความคดวา "เราจกท5าการสลดออกจากท-กข0แกตน” เรา จกยงเธอให'สงเวช." จ5าเดมแตน$นมา พระองค0ยอมตรสกะพระเถระน$น ในเวลาท#พระเถระมาสท#บ5าร-งของพระองค0วา "มาเถด ค-ณใบลานเปลา, นงเถด ค-ณใบลานเปลา, ไปเถด ค-ณใบลานเปลา แม'ในเวลาท#พระเถระล-กไป ก&ตรสวา "ค-ณใบลาน เปลาไปแล'ว." พระโปฐละน$นคดวา "เรายอมทรงไว'ซ:งพระไตรปฎกพร'อมท$งอรรถกถา บอกธรรมแกภกษ- ๕๐๐ รป ถ:ง ๑๘ คณะใหญ ก&เมอเป&นเชนน$น พระศาสดายงตรสเร#ยกเราเนองๆ วา "ค-ณใบลานเปลา" พระศาสดาตรสเร#ยกเรา อยางน#$ เพราะความไมม#ค-ณวเศษ ม#ฌานเป&นต'นแนแท'." ทานม#ความสงเวชเกดข:$นแล'ว จ:งคดวา "บดน#$ เราจกเข'าไปสปาแล'วท5าสมณธรรม" จดแจงบาตรและจ#วร เองท#เด#ยว ได'ออกไปพร'อมด'วยภกษ-ผ'เร#ยนธรรม แล'วออกไปภายหลงภกษ-ท$ งหมดในเวลาใกล'ร-ง. พวกภกษ-นง 5 สาธยายอยในบรเวณ ไมได'กาหนดทานวา "อาจารย0." พระเถระไปส$น ๑๒๐ โยชน0แล'ว, เข'าไปหาภกษ- ๓๐ รป ผ'อย ในอาวาสราวปาแหงหน:ง ไหว'พระสงฆเถระแล'ว กลาววา "ทานผ'เจรญ ขอทานจงเป&นท#พ:งของกระผม." พระสงฆเถระ. "ผ'ม#อาย- ทานเป&นพระธรรมกถ:ก สงอะไรชอวาอนพวกเราพ:งทราบได' ก&เพราะอาศยทาน, เหต-ไฉน ทานจ:งพดอยางน#$?" พระโปฐละ. ทานผ'เจรญ ขอทานจงอยาท5าอยางน#$ ขอทานจงเป&นท#พ:งของกระผม. วธขจ$ดมานะของพระโปฐละ ก&พระเถระเหลาน$นท$งหมด ล'วนเป&นพระข#ณาสพท$งน$น. ล5าดบน$น พระมหาเถระสงพระโปฐละน$นไปส ส5านกพระอน-เถระ ด'วยคดวา "ภกษ-น$ #ม#มานะ เพราะอาศยการเร#ยนแท'." แม'พระอน-เถระน$นก&กลาวกะพระโปฐละ น$น อยางน$นเหมอนกน. ถ:งพระเถระท$งหมด เมอสงทานไปโดยท5านองน#$ ก&สงไปสส5านกของสามเณรผ'ม#อาย- ๗ ขวบผ'ใหมกวาสามเณรท$งหมด ซ:งนงท5ากรรมคอการเย&บผ'าอยในท#พกกลางวน. พระเถระท$งหลายน5ามานะของทาน ออกได'ด'วยอ-บายอยางน#$.
  2. 2. พระโปฐละหมดมานะ พระโปฐละน$นม#มานะอนพระเถระท$งหลายน5าออกแล'ว จ:งประคองอญชล#ในส5านกของสามเณรแล'วกลาว วา "ทานสตบ-ร-ษ ขอทานจงเป&นท#พ:งของผม." สามเณร. ตายจรง ทานอาจารย0 ทานพดอะไรนน ทานเป&นคนแก เป&นพหสต เหต-อะไรๆ พ:งเป&นกจอนผม ควรร'ในส5านกของทาน พระโปฐละ. ทานสตบ-รษ ทานอยาท5าอยางน#$ ขอทานจงเป&นท#พ:งของผมให'ได'. - สามเณร. ทานขอรบ หากทานจกเป&นผ'อดทนตอโอวาทได'ไซร' ผมจกเป&นท#พ:งของทาน. พระโปฐละ. ผมเป&นได' ทานสตบ-รษ, เมอทานกลาววา "จงเข'าไปสไฟ" ผมจกเข'าไปแม'สไฟได'ท#เด#ยว. - พระโปฐละปฏบ$ตตามค+าส$งสอนของสามเณร ล5าดบน$น สามเณรจ:งแสดงสระๆ หน:งในท#ไมไกล แล'วกลาวกะทานวา "ทานขอรบ ทานน-งหมตามเดม นนแหละ จงลงไปสสระน#$." จรงอย สามเณรน$น แม'รความท#จ#วรสองช$นซ:งม#ราคามาก อนพระเถระน$นน-งหมแล'ว เมอจะทดลองวา ' "พระเถระจกเป&นผ'อดทนตอโอวาทได'หรอไม" จ:งกลาวอยางน$น. แม'พระเถระก&ลงไปด'วยค5าๆ เด#ยวเทาน$น. ล5าดบน$น ในเวลาท#ชายจ#วรเป#ยก สามเณรจ:งกลาวกะทานวา "มาเถด ทานขอรบ" แล'วกลาวกะทานผ'มา ยนอยด'วยค5าๆ เด#ยวเทาน$นวา "ทานผ'เจรญ ในจอมปลวกแหงหน:ง ม#ชองอย ๖ ชอง, ในชองเหลาน$น เห#$ยเข'าไป ภายในโดยชองๆ หน:ง บ-คคลประสงค0จะจบมน จ:งอ-ดชองท$ง ๕ นอกน#$ ท5าลายชองท# ๖ แล'ว จ:งจบเอาโดยชองท#มน เข'าไปนนเอง, บรรดาทวารท$งหก แม'ทานจงปดทวารท$ง ๕ อยางน$นแล'ว จงเรมต$งกรรม1น#$ไว'ในมโนทวาร." ด'วยนยม#ประมาณเทาน#$ ความแจมแจ'งได'ม#แกภกษ-ผ'เป&นพหสต ด-จการล-กโพลงข:$นแหงดวงประท#ป ฉะน$น. พระโปฐละน$นกลาววา "ทานสตบ-ร-ษ ค5าม#ประมาณเทาน#$แหละพอละ" แล'วจ:งหยงลงในกรชกาย2ปรารภ สมณธรรม. ทางเจรญและทางเสอมแห#งป$ญญา พระศาสดาประทบนงในท#ส-ดประมาณ ๑๒๐ โยชน0เท#ยว ทอดพระเนตรดภกษ-น$ นแล'วด5ารวา "ภกษ-น$ น เป&นผ'ม#ปญญา (กว'างขวาง) ด-จแผนดนด'วยประการใดแล, การท#เธอต$งตนไว'ด'วยประการน$นนนแล ยอมสมควร." แล'วทรงเปลงพระรศม#ไป ประหน:งตรสอยกบภกษ-น$ น ตรสพระคาถาน#$วา 1 ค5าวา กรรม ในท#น#$ ได'แก บรกรรม หรอกมมฏฐาน. 2 แปลวา ในกายบงเกดด'วยธ-ล# ม#ในสร#ระ.
  3. 3. โยคา เว ชายต# ภร อโยคา ภรสงGขโย เอต5 เทGวธา ปถ5 ญตGวา ภวาย วภวาย จ ตถตGตาน5 นเวเสยGย ยถา ภร ปวฑGฒต. ปญญายอมเกดเพราะการประกอบแล, ความส$นไปแหงปญญาเพราะการไมประกอบ, บณฑตร'ทาง ๒ แพรงแหงความเจรญและความเสอมนนแล'ว พ:งต$งตนไว'โดยประการท# ปญญาจะเจรญข:$นได'. แกอรรถ บรรดาบทเหลาน$น บทวา โยคา ความวา เพราะการกระท5าไว'ในใจโดยอ-บายอนแยบคายในอารมณ0 ๓๘. ค5าวา "ภร" นน เป&นชอแหงปญญาอนกว'างขวาง เสมอด'วยแผนดน. ความพนาศ ชอวา ความส$นไป. สองบทวา เอต5 เทวGธา ปถ5 คอ ซ:งการประกอบและการไมประกอบนน. บาทพระคาถาวา ภวาย วภวาย จ คอ แหงความเจรญและความไมเจรญ. บทวา ตถตGตาน5 ความวา บณฑตพ:งต$งตนไว' โดยประการท#ปญญา กลาวคอภรน#$จะเจรญข:$นได'. ในกาลจบพระคาถา พระโปฐลเถระต$0งอย#ในพระอรห$ตแลว ด$งน0 . เรองพระโปฐลเถระ จบ.

×