Ebolusyon ng Alpabetong Filipino- Term Paper

106,538 views

Published on

This is a term paper about the evolution of the Philippine Alphabet and how it is developed until present.
© 2012

Published in: Education
3 Comments
41 Likes
Statistics
Notes
  • pwede ba pacopy?
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • meron po ba kayong buod nito?
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • ..ayusin pa ng konte
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
106,538
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
142
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
3
Likes
41
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ebolusyon ng Alpabetong Filipino- Term Paper

  1. 1. 1
  2. 2. Ebolusyon ng Alpabetong Filipino Nina: Elyka Marisse O. Agan Sharmagne Joyce S. Edio, Ayesa Krisna D. Guiamla Maila T. Manambuay, Jennifer S. GlimadaTakdang Papel sa Pangangailangan sa Kursong Filipino 122N Propesor: Zahra Cerafica Pamantasan ng Notre Dame Lungsod ng Cotabato Ikalawang semester, 2011-2012 2
  3. 3. TALAAN NG NILALAMANINTRODUKSYON…………………………………………………………. 4BALANGKAS……………………………………………………………… 6KATAWAN…………………………………………………………………. 8BAYBAYIN…………………………………………………………………. 8 KAKAYAHANG BUMASA NG MGA PILIPNO…………. 8 PINAGMULAN NG BAYBAYIN…………………………. 9 PARAAN NG PAGSULAT NG BAYBAYIN…………….... 9 PAGKAKA-IBA NG BAYBAYIN………………………… 10 PAGKAWALA NG BAYBAYIN………………………….. 12ABECEDARIO………………………………………………………………. 13 PAGBAYBAY SA FILIPINO……………………………….. 15 NGALAN NG MGA LETRA NG FILIPINO……………….. 16 ARGUMENTO SA MUNGKAHING PAGBABAGO……… 18LUMANG ALPABETO……………………………………………………… 20 KASAYSAYAN……………………………………………... 20 ANG MGA PAGBABAGO…………………………………... 21MAKABAGONG ALPABETO………………………………………………. 24 PALIWANAG SA MGA IDINAGDAG NA TITIK……………. 24 PAGBASA NG MGA LETRA………………………………... 25KONGKLUSYON…………………………………………………………….. 26TALASANGGUNIAN………………………………………………………... 27 3
  4. 4. INTRODUKSYON Namulat ang mga kabataan sa makabagong pamamaraan ng buhay kung saan angpaghihirap ng mga Pilipino sa kamay ng mga mananakop ay unti-unting nang naibsan. Kung susuriiing maigi, hindi lamang puro pasakit ang dala ng mga dayuhan sa atingbansa sapagkat nabigyan nila ng pansin ang isa sa importanteng kailangan ng mga mamamayanupang tuluyan nang makatakas sa pagkakagapos ang mga Pilipino. Mula sa pagiging Indiyo, tinulungan ni Joe si Juan na magbasa at magsulat. Hindi managaran ang pagiging edukado ni Juan, naging daan naman ito upang mahalin niya ang kaalamanat magpursige siya na makamtan ang pagiging madunong at hindi na tawaging mamang. Lingid sa kaalaman ng karamihan, bago pa man dumating ang mga dayuhan ay mayroonnang sumisimbolo sa karunungan ng ating mga ninuno. Baybayin ang tawag dito. Gamit angmga kakaibang pantig ay nagawa ng ating mga ninuno na isulat ang mga mahahalagangpangyayari noong unang panahon. Patunay lamang na marunong nang magsulat ang ating mganinuno bago pa man dumating ang mga Kastila sa bansa at mayroon na tayong sariling panitikannoon pa man na nagpapatunay sa ating mayamang kultura at mga paniniwala. Sa pagdaan ng mga araw, katulad ng makasaysayang ebolusyon ng tao mula sa pagigingunggoy ay nagkaroon din ng pagbabago ang alpabetong ginagamit ng Pilipino. Ito ay angginagamit ng mga mag-aaral sa kasalukuyan. Labis na benepisyo ang naidulot ng makabagong alpabeto kay juan sapagkat magkasing-tulad rin ang pagbigkas at tunog ng mga letra sa halos buong mundo. 4
  5. 5. Kung gaano kabilis ang pagkatuto ni Juan sa ipinakilalang mga titik ay tila ganoon dinkabilis ang paglimot o pagsawalang-bahala nito sa mga sumisimbolo ng karunungan bagotuluyang nakamit ang kaginhawaan sa paggamit nito. Nagkulang man ang libro ng kasaysayan na magbigay ng kaalaman sa pinagdaan ngalpabeto, hindi sana ito maging dahilan upang tuluyan na lamang kalimutan ang dahilan ng pag-usbong ni Juan. 5
  6. 6. BALANGKAS1. Alibata 1.1 Introduksyon ng Alibata 1.2 Paraan ng Pagsulat 1.3 Pinagmulan ng Baybayin 1.3.1 Paraan ng Pagsulat ng Baybayin 1.3.1.1 Ang Katinig at Kudlit 1.3.1.2 Ang mga Patinig 1.3.1.3 Mga Bantas 1.3.1.4 Direksyon ng Pagbasa ng Baybayin 1.3.1.5 Pagkakaiba ng Baybayin 1.4 Pagkawala ng Baybayin 1.5 Alpabeto2. Ang Makabagong Filipino (ABECEDARIO) 2.1 Pagbaybay sa Filipino: Papantig o Patitik 2.2 Ngalan ng mga letra ng Alpabeto 2.3 Argumento sa mga Mungkahing Pagbabago3. ABAKADA 3.1 Kasaysayan 3.2 Ang mga Pagbabago 6
  7. 7. 4. Makabagong Alpabetong Filipino 4.1 Paggamit sa mga Idinagdag na Walong Titik 4.2 Paliwanag Ukol sa Titik 4.3 Ang Pagbasa ng mga Letra 7
  8. 8. ALIBATA (BAYBAYIN)Kakayahang Bumasa at Sumulat ng mga Pilipino bago dumating ang mga Kastila Bago dumating ang mga Kastila sa bansa, pinapaniwalaang ang mga sinaunang Pilipinoay maalam sa pagbasa at pagsulat. Patunay na dito ay ang matandang alpabeto o mas kilala satawag na Alibata. Ayon kay Miguel Lopez de Legazpi, ang mga Bisaya ay nagsusulat ng katuladsa ating ninunong Malayo kung saan nila ito unang natutunan. Ang Baybayin ay nagpatuloy na lumaganap sa iba’t ibang parte ng Pilipinas sa unangdekada ng pagdating ng mga Kastila.Paraan ng Pagsulat ng mga Sinaunang Pilipino Gumamit ng iba’t-ibang sulatan ang ating mga ninuno noong unang panahon, kabilang nadito ay ang dahon ng saging, balat ng puno at iba pa. Ang mga panulat naman nila ay ang mgamatutulis na mga bato at pinatulis na kawayan. A Hanunóo boy of Mindoro carves letters into a piece of bamboo. The Hanunóo script is one of three forms of the baybayin that is still in use today. The bamboo document and the dagger used to write it. From The Alphabet: A Key to the History of Mankind by David Diringer. 1948, p. 300. 8
  9. 9. Ang Pinagmulan ng Baybayin Ang Baybayin ay galing sa salitang “baybay” na ang ibig sabihin sa wikang Ingles ay “tospell”. Tinawag itong Alibata noong 20th dekada ni Paul Versoza. Ayon kay Padre Chirino, isang Kastilang mananalaysay, ang matandang alpabeto oAlibata ay pinaghalong kabihasnang Malayo, Arabe, Kambodya, Tsina, Sayam, Borneo atIndiya. Pinapatunayan lamang nito na ang ating mga ninuno ay mulat sa pagbasa at pagsulat.Tinuturuan ng mga ina ang kanilang mga supling sa tahanan kung paano magbasa at magsulathabang ang mga ama naman ay nasa bukirin, nangangaso o nakikidigma. Ayon kay Jose Villa Panganiban (1994) ang alibata ay malaganap na ginagamit noong1300 sa mga pulo ng Luzon at Kabisayaan samantalang Sanskrito ang ginagamit sa Mindanao atSulu. Ang mga epiko ng mga Bisaya, Tagalog, Iloco, Ipugao at Bikol ay nasusulat sa alibata;samantalang ang mga epiko ng Maguindanao ay nasusulat sa Sanskrito. Lumilitaw na bagamathindi pa matatawag na bansa ang ating mga lupain noong mga panahong iyon malinaw na maypundasyon ng panitikan at kulturang umiiral na ginagabayan ng mga wika ng bawat pangkat-etniko. Ang hugis ng mga letra sa Baybayin ay may pagkakahawig sa sinaunangpagsusulat na Kavi ng mga taga-Java, Indonesia na itinigil noong ika-labing apat na siglo.Ngunit, sinasabi rin ng mga Kastila na ang pagdating ng Baybayin sa Pilipinas ay noong ika-labing anim na siglo lamang kaya mas pinaniniwalaan ng mga Pilipino na ang Baybayin aytalagang nagmula sa Borneo. 9
  10. 10. Ang Paraan ng Pagsulat ng Baybayin Ang Baybayin ay isang papantig na paraan ng pagsulat, ibig sabihin ang bawat letra aynagrerepresenta ng pantig sa halip na isang tunog sa modernong alpabeto. Binubuo ito ng tatlongpatinig at labing apat na labing-apat ng katinig. Kapag pinagsama ang mga patinig at katiniggamit ang kudlit, ang dating labing-pitong tunog ay umaabot hanggang apatnapu’t lima; angtawag sa pagsusulat na ito ay abugida.Ang Katinig at Kudlit Sa pinakasimpleng paraan, ang bawat katinig ay kumakatawan sa isang pantig. Angpagdadagdag ng kudlit sa mismong letra ng mga katinig ay nakakapagpabago sa likas ng tunogng patinig sa a. Kapag ang kudlit ay inilalagay sa itaas ng bawat katinig ay magkakaroon ito ngtunog na gaya sa e o i. Kapag ito ay inilagay sa ibaba ng katinig ang magkakaroon ito ng tunogna tulad sa o o u.Ang Mga Patinig Ang tatlong patinig ay ginagamit lamang sa unahan ng mga salita at pantig, o mga pantigna walang katinig. Hindi tulad ng bagong alpabeto, ang sinaunang alpabeto ay mayroon lamangtatlong patinig sa kadahilanang hindi pinaghiwalay ang pagkakabigkas ng i at e, at o at u 10
  11. 11. hanggang sa pagdating ng mga Kastila. Maging ngayon ay may mga salita pa rin na puwede angalin man sa i at e, at o at u: lalaki/lalake, puno/punung-kahoy.Mga Bantas Hindi kailangang maglaan ng espasyo sa pagsulat ng Baybayin, sa halip ito ay sinusulatng tuloy-tuloy na daloy at ang nagsisilbing bantas lamang ay ang isang tuwid na linyang patayongunit madalas sa hindi na ito ay dalawang linya. Ginagamit ang mga linyang ito upang matukoyang pagtatapos ng isang pangungusap o salita.Direksiyon ng Pagbasa ng Baybayin Ang pagbasa ng Baybayin ay tulad lamang sa paraan ng pagbasa natin ngayon kung saannagsisimula sa kaliwa ang unang salita papuntang kanan. Mahigpit na pinagtalunan ito dahil angpaniniwala ng ibang mga manunulat ay binabasa ito sa paraang patayo dahil na rin sa hugis ngkawayang pinagsulatan ng mga Baybayin nito kung saan ito ay hugis pahaba.Pagkaka-iba ng Baybayin Ang Baybayin ay pare-parehong pagsulat, at katulad na lamang ng alpabeto natin ngayonang anyo ng bawat letra ay nakasalalay sa sulat-kamay ng isang tao. Ang pagpasok ng imprentasa Pilipinas, naipakita dito ang pagkaka-iba ng paraan ng pagsulat ng alpabeto, nagkaroon tuloyng maling kuro-kuro na ang bawat probinsiya ay may kanya-kanyang paraan ng pagsulat ngBaybayin noong ika-labing siyam na siglo. 11
  12. 12. Ang Pagkawala ng Baybayin Unti-unting nawala ang paggamit ng baybayin noon ika-labing anim na siglo kahit natinangka ito ng iilang paring Kastila na gamitin sa panrelihiyong panunulat. Ang mga Pilipinonoong mga ika-labing pito at walong siglo ay pumipirma pa rin gamit ang Baybayin kahit nakaramihan na sa mga dokumento ay nakasulat sa paraang gusto ng mga Kastila. Pinapaniwalaang kaya nawala ang paggamit ng Baybayin ay dahil na rin sakumplikadong paraan ng pagsulat nito. Sinasabing mas madali ang paraan ng pagsulat naipinakilala ng mga Kastila sapagkat mas naayon ito sa pagbabago ng panahon at may mga iba naring mga salitang hindi na kayang ibaybay pa ng Baybayin dahil na rin sa kulang ang pantig nito.Hindi nakikilala ang kaibahan ng e at i, o at u, maging ng d at r; at higit sa lahat walang paraanupang matanggal ang mga patinig sa bawat letra sapagkat ang Baybayin ay nasa anyo ngpapantig kaya ang mga katinig ay hindi pwedeng ipagsama at ang mga huling papantig ng mgakatinig ay hindi maaaring isulat. Kung wala ang mga katitikan na ito, ang salitang Espanyol aymagkakaroon ng ibang kahulugan at maaari ring mawala. Para na rin sa sariling kapakanan ng mga Pilipino kung kaya’t pinili nilang itigil na angpagsulat gamit ang Baybayin. Mas pinili nila ang alpabeto sapagkat mas madali ito aralin atmatutunan at nagiging paraan din ito upang makasabay sila sa pag-unlad ng mga mamamayangKastila na sumakop sa bansa. 12
  13. 13. Alpabetong Baybayin Ang Makabagong Filipino (ABECEDARIO) Ang tatawagin nating Bagong Alpabetong Filipino ay binago at pinagyamang datingAbakada, batay sa Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, s. 1987 ng Kagawaran ng Edukasyon,Kultura at Isports. Isinasagawa ng Surian ng Wikang Pambansa (Linangan ng mga wika sa Pilipinas nangayon) ang pagreporma sa alpabeto at sa mga tuntunin ng palabaybayang Filipino upangmaiayon ito sa itinadhana ng Konstitusyon ng 1987 hinggil sa patuloy na pagpapayabong atpagpapayaman ng Filipino bilang pambansa at pampahalagang wika at bilang pagtugon narin samabilis na pagbabago, pag-unlad at paglaganap ng wikang pambansa. 13
  14. 14. Ang wika ay isinagawa ng Surian sa pakikipagtulungan ng mga lingguwist/dalubwika,manunulat, propesor/guro at mga samahang angwika. (Mababanggit na sa binuong TangingLupon sa Repormang Ortograpiko ng Surian, ang nahirang na Tagapangulo ay ang principal naawtor na aklat na ito.) Mababanggit na nirebesa na ng Surian ang matandang Abakada noon pa mang 1976. Angpagbabagong iyon ay ipinalabas ng Kagawaran ng edukasyon at Kultura sa pamamagitan ngMemorandum Pangkagawaran Blg. 194, s. 1976. Subalit iyon ay hindi naging matagumpaysapagkat may lumitaw itong ilang kahinaan, tulad ng mga sumusunod: Una, hindi nilinaw kungpaano ang paraan ng pagbaybay-papantig ba o patitik? Magugunitang maraming taon dingitinuro sa mga paaralan ang papantig na pabaybay sa halip na patitik. Ikalawa, hindi sinabi kungpaano tatawagin ang mga letra ng alpabeto- pa Abakada ba?pa-Kastila?o pa-Ingles? Ikatlo, hindirin nilinaw kung paano pagsusunud-sunurin ang mga letra ng alpabeto. Ikaapat,hindi nagingpraktikal sapagkat isinama pa ng mga digrapong CH, LL, RR. Kaya’t muling binalak ng Surian na muling repormahin ang palabaybayang Filipino.Nagdaos ito ng mga simposyum tungkol sa posibleng reporma. At noong Disyembre 8, 1983, saunang simposyum sa ginanap sa Asian Institute of Tourism, ay ganito ang naging talakay ko(AOS) sa nabanggit na mga kahinaan ng isinagawang pagrebisa ng Surian ng atingpalabaybayan. 14
  15. 15. Pagbaybay sa Filipino: Papantig o Patitik? Ang pagbaybay (o pag-iispel) bas a Filipino ay dapat maging papantig o patitik? Ganitoang sinsabing papantig na paraan n pagbabaybay: pa-pan-tig = papantig. Hndi iniisa-isa ang mgaletra o titik. Ang patitik naman ay ganito: p-a-t-i-t-i-k = patitik. Iniisa ang mga letra. Bigyang-kahulugan muna natin ang pagbaybay at pagpapantig. Ang pagbabaybay ay isa-isang pagsasabi o pagsulat sa maayos na pagkakasunud-sunod ng mga titik na bumubuo sa isangsalita, pantig, daglat, akronim, inisyal, simbolong pang-agham, atb. Ang pagpapantig naman aypagsasabi o pagsulat sa maayos na pagkakasunud-sunod ng mga pantig na bumubuo sa salita.Ang pagpapantig at pagbabaybay, samakatuwid, ay dalawang magkaibang gawain. Maaarin rin naman na ang pinagmulan ng konseptong papantig na pagbabaybay ay isangsistema ng pagbabaybay na itinuro ng mga Kastila sa ating mga ninuno. Sa Abecedario, angparaan ng pagbabaybay ay ganito: Sasabihin munang isa-isa ang mga letra ng unang pantig,pagkatapos ay ang pantig. Ganoon din ang gagawin sa sumusunod pang (mga) pantig atpagkatapos ay sasabihin naman ang buong salita. Halimbawa: BATHALA; be-a-te/BAT; hache-a/HA; ele-a/LA = BATHALA. Kaya nga’t nang tangkaing pairalin ng matatandangmambabalarila ang Abakada bilang kapalit ng Abecedario, malamang na umisip din sila ng isangsistema ng pagbabaybay na matatawag nating atin. At iyon nga ang paraang papantig. Ngunitgaya ng naipaliwanag na, ito ay hndi pagbabaybay kundi pagpapantig. Sapagkat pagpapantig, itoay pagbasa at hindi pagbabaybay. At sapagkat hndi nga magagamit ang papantig na paraan ngpagbabaybay sa pantig mismo, sa mga ngalang pantangi, daglat, inisyal, at mga simbolongpang-agham, sinusubok ng iba ang patitik na pagbabaybay na ang ginagamit ay tawag o ngalan 15
  16. 16. ng 20 titik ng Abakada. Subalit kinakitaan din ito ng kahinaan, gaya ng tinalakay sa mgasumusunod na paska.Ngalan ng mga Letra ng Alpabeto Ayon kay Rufino (1967), kung patitik ang pagbaybay sa Filipino, ano naman angitatawag sa mga letra ng alpabeto? Sa ibang salita, sa pagbabaybay, paano ngangalanan ang mgaletrang bububuo ng salita o mga salitang binabaybay nang pasalita?pa Kastila ba?pa Ingles ba?pa–Abakada ba> O kumbinasyon ng tatlong sistema? Sa karanasan naming, hindi rin ito matatalakay nang hindi makukulayan ng emosyon.Subalit hindi malulutas ang mga problemang kinakaharap ng wika sa pamamagitan ng emosyon,ng bulag na pagyakap sa lipas at nilulumot nang mga katangian nito. May problema ang Filipinosa ortograpya nito na humihingi ng obhektibo at praktikal na solusyon. Nasaksihan na natin angwalang kapararakang mga pagtatalo sa wika na ang ilan ay humantong pa sa hukuman dahil sapanatikong pagyakap ng ilang matatandang tanod sa puristikong uri ng Filipino, ang hindi sanadapat mangyaring pagbayubay sa krus noong CONCON 1972 dahil lang sa nakapipikangpagpilit ng mga delegadong Tagalog na isungalngal sa bunganga ng mga delegadong di-Tagalogang wikang Filipino. Ang mga iyon ay aral sa atin ng kahapon na ayaw na nating maulit pa.Noong 1979, makaraan ang humigit kumilang sa tatlong taon, simula nang ipalabas ng Ministring Edukasyon at Kultura ang isinaanyong bagong alpabeto. 16
  17. 17. Lumabas diumano sa isinagawang sarbey na ang pitong letrang “banyaga” na dating walasa Abakada ay dapat ngalanan ng gaya ng sumusunod: C/siy/, F/fa/, J/ja/, Q/kwa/, V/va/, X/xa/,at Z/za/ (Pineda, 1981:4-5). Sa ibang salita, matangi sa “C” na isusunod sa ngalang Ingles, anglahat ay dapat isunod sa ngalan ng 20 titik ng Abakada. Waring ibig naming maniwala na iba ang magiging resulta kung sa halip na pamiliinlamang sa limang modelo ng alpabeto ay aktwal na pinabaybay ng mga salita ang diumano’y 390tagasagot o respondent. Kapag sa sarbey ay pinamili lamang ang mga tagasagot kung alin ang preperensya nila sa5 modelo, hindi nila makikita ang kahinaan ng modelong kanilang napili. Halimbawa, maaaringtanggapin ng nakararami ang modelong mananatili ang 20 titik na Abakada at pagkatapos ayisusunod ang 11 letrang “banyaga” at tatawagin nang paano tinatawag ang mga ito sa Ingles.Ngunit kapag ang modelong ito ay ginamit sa mga aktwal na pinaggagamitan ng wika, makikitakaagad ang kahinaan nito. Anupa’t simple lamang ang ibig nating tukuyin: na ano mang itatawag o ibibinyag nangalan sa mga letra ay iyon sanang gagamitin sa aktwal na sitwasyon. Kapag ipinagpilitan natinang ngalan ng mga letrang hindi naman ginagamit, lumilikha tayo ng isang artipisyal na alpabetona makasasagabal sa pagbulas ng wika. Sa ibang salita, tayo na rin ang lumilikha ng problema saating wika upang siyang maging dahilan ng di pagtanggap dito ng bayan. Isang litaw na litaw na kahinaan ng abakada o ng ngalan ng mga letra nito ay ang hindimagandang mga salitang nabubuo sa pagbaybay. Ang sabi ng iba, sa Ingles man daw, may mganabubuo ring hindi magagandang salita. Ang iniisip nilang salita ay impit o glottal sa dulo.Ikalawa, madaling remedyuhan iyon kung sakali man. 17
  18. 18. Ngayon, anu bang dapat itawag o ingalan sa mga letra ng alpabeto? Para sa amin, dapattawagin ang mga ito tulad ng kung paano tinatawag ang mga letrang Ingles, dahil sa sumusunodna mga katwiran: a. Ngalang Ingles naming talaga ang ginagamit ng bayan. Ito ang tradisyong umiiral. Kung nagdududa rito, subukin kung may matutukoy na aktwal na pinanggagamitan ng Abakada sa labas ng paaralan, sa tunay na buhay. b. Kapag Ingles ang ningalan sa mga letra ng alpabeto, magagamit natin ito bilang mabisang kasangkapan sa ating pangangailangang intelektwal sa kasalukuyang panahon. Ang ngalan ng mga letra ayon sa Abakada ay maaari lamang sa mga karaniwang salita, ngunit ang alpabeto ng isang wika ay ginagamit hindi lamang sa mga karaniwang salita gaya ng naipaliwanag na. c. Mga titik Romano kapwa ang ginagamit sa palabaybayan ng mga wikang Filipino at Ingles. Maiiwasan ang pagkalito ng mga mag- aaral at ng bayan at makatitipid nang malaki kung isa na lang ang gagamiting ngalan o tawag sa mga letra. d. Gamitin man ang Ingles sa mga letra, mananatili parin ang likas na kakanyahan n gating wika- ang papantig na paraan ng pagbasa, gayun din ang regular o konsistent na paraan ng pagsulat at pagbasa- na kung ano ang bigkas ay siyang sulat, at kung ano ang sulat ay siyang basa. e. At higit sa lahat, matatamo ng Filipino ang pagtanggap at respeto ng bayan, lalo na ng mga mambabatas, ng mga namamahala, at iba pang pangkat, kung ang ngalan ng mga letra ng alpabeto ay iaangkop sa kasalukuyang tradisyon. Sa kabilang dako, kung isasaalang-alang naman natin ang presyur sosyo-pulitiko-kultutal,napakalakas din ng presyur na ito sapagkat natatagpuan ang mga letrang nabanggit sa mga hiram 18
  19. 19. na ngalang pantangi, sa mga katawagang teknikal, at sa mga salitang buhat sa ibang katutubongwika ng bansa na nagpapahayag ng unikong katangian ng kulturang etniko. Sa bahaging ito aymauunawaan na natin marrahil ang dahilan kung bakit isinama ng SWP sa palabaybayangFilipino ang labing isag letrang “banyaga” kahit ang mga ito ay hindi kumakatawan sa mgaponema o makahulugang tunog. Ngunit ang isaanyong bago ng SWP ang alpabeto noong 1976, waring sumobra angpagkiling o pagbibigay nito sa presyur ng lipunan na kalimitan ay nakukulayan ng pulitika atrehyonalismo. Sapagkat sa sarbey na isinagawa ng SWP noong 1979 ay lumabas na hinditinanganggap ng mga tagasagot ang mga digrapo o kambal katinig na CH, LL, RR at Totoong ang pagsama sa alpabeto ng mga digrrapong CH, LL, RR, NG, gayundin ng maykilay na enye, ay isang paraang di matipid. Ang mga wika sa daigdig na gumagamit ng mga titik-Romano ay unti-unting nagbabawas ng kani-kanilang mga digapo upang makapagtipid at upangmaging praktikal na rin. Kapag isinama sa ortogrrapiyang Filipino ang mga digrapo, ang gayonay isang hakbang na paurong. Sapagkat kung pagtuturo ng pagbabaybay ang pag ang-uusapan,kapag naisulat ng mag-aaral ang mga letrang C at H nang hiwalay, maisusulat na rin niya angdigrapong CH. Gayun din naman ang mga digrapong LL, RR, at NG. Ang letrang enye naman aylalagyan lamang ng kilay ang letrang N. Tanggapin na natin ang katotohanan na ang wikang Filipino ngayon ay ibang-iba na sawikang Tagalog noong araw. Pinayaman na ito at pinayayaman pa ng mga salitang hiram athinihiramsa ibang nakaiimpluwensyang mga wika, maging banyaga o katutubo. Sa ngayon ay tinanggap na rin natin ang katotohanang walang puwang ang purism sapagpapaunlad ng wikang pambansa. Lahat ng bansang nasakop ng banyagang kapangyyarihan ay 19
  20. 20. naghangad o nagtangka ng purismo sa mga unang yugto ng kanilang pagpapaunlad ng wikangpambansa. Mangyari pa’y ahindi mawawala ang magiging paghatol naman ng iba’t ibang klase ngtao. At tiyak na ang pinakamasakit na bintang ay nagmumula sa pangkat ng mga traditionalist napikit matang nakayakap sa paniniwalang anumang pagbabago sa dati nang mga tuntunin aytahasang paglapastangan sa katutubong kagandahan n gating wikang pambansa. Sa kasaysayanng lahat ng wika sa daigdig, kung sabagay, ay lagi nang may ganitong pangkat na ang akala’ysila lamang ang dapat magsabi kunga no ang nararapat para sa wika. Hindi nila namamalayan aysila ang puno’t dulo ng mga nagiging problema natin ngayon sa paaralan. Ang Lumang Alpabeto: ABAKADA Ang Abakada ay naglalaman ng 20 titik. Ito ay ang isinakatutubong AlpabetongLatino ng mga wika ng Pilipinas. Ito rin ang orihinal na alpabeto ng Wikang Pambansa Batay saTagalog o Wikang Pambansa.Kasaysayan Ang karamihan ng mga wika ng Pilipinas ay sinusulat na gamit ang talapantiganng Baybayin bago pa man dumating ang mga Espanyol. Ang mga Espanyol ay ipinakilalaang Latin na Panitik sa Pilipinas. Noong unang kalahating bahagi ng ika-20 na siglo, ang mgaPilipinong wika ay sinusulat na gamit ang Palabaybayang Kastila (Ortograpiyang Espanyol). SiDr. Jose Rizal ang unang nagmungkahi sa pag-indihenisado ng pagsulat sa Pilipinas. 20
  21. 21. Bunga ng pagpapahitulot ng pagpapalimbag ng diksyunaryo at aklat sa gramatika ngWikang Pambansa at ng pagpapasimula ng pagtuturo ng Wikang Pambansa sa mga paaralannoong 1940, binalangkas ni Lope K. Santos ang bagong alpabeto na nakilala sa tawag naAbakada dahil sa tawag sa unang apat na titik niyon. Ang abakada ay binubuo ng dalawampungtitik; labinlimang katinig at limang patinig, na kumakatwan sa isang makahulugang tunog bawatisa. Sinalaunan, ang abakada ay ginamit na rin sa mga ibang wika ng Pilipinas.Nandirito din ang mga pangalan ng bawat titik ay nasa loob ng mga panandang pambanggit. A - "A" B - "Ba" K - "Ka" D - "Da" E - "E" G - "Ga" H - "Ha" I - "I" L - "La" M - "Ma" N - "Na" NG - "Nga" O - "O" P - "Pa" R - "Ra" S - "Sa" T - "Ta" U - "U" W - "Wa" Y - "Ya"Ang Mga Pagbabago Noong 1971, nadama ang di-kasapatan ng dating Abakada sa malawakang panghihiramng mga salita at sa pagbabaybay ng mga pantanging ngalan. Bunga nito, nilikha ng Surian ngWikang Pambansa ang Lupong Sanggunian na siyang nagsagawa ng mga pag-aaral. Nagkaroondin ng ilang public hearings ang Lupon sa Pambansang Wika ng Kumbensyong Konstitusyunal.Makalipas ang tatlong buwan, inilahad ng Lupong Sanggunian ang kanilang pasyang dagdaganng labing-isang titik ang dating Abakada. Iminungkahi nilang idagdag ang mga sumusunod: C, 21
  22. 22. CH, F, J, 1ST- , LL, Q, RR, V, X at Z na gagamitin sa pagbabaybay ng mga salitang hiram atmga pantanging ngalan.Ang Ilan sa mga naging problema ng mungkahing alpabetong ito ay ang magiging katawagan ngbawat titik at ang magiging kaayusan o order ng mga ito sa alpabeto. May ilang mga mungkahiang ikinonsider kaugnay nito. Una sa mga ito ay ang sumusunod:/ey/ /bi/ /si/ /si eych/ /di/ /i/ /ef/ /ji/ /eych/ /ay/ /jey/ /key/ /el/ / dobol el/ /em/ /en/ /enye/ /en ji/ /o//pi/ /kyu/ /ar/ /dobol ar/ /es/ /ti/ /yu/ /vi/ /dobol yu/ /eks/ /way/ /zi/.Narito naman ang isa pang mungkahi:/a/ /ba/ /ka/ /da/ /e/ /ga/ /ha/ /i/ /la/ /ma//na/ /nga/ /o/ /pa/ /ra/ /sa/ /ta/ /u/ /wa/ /ya/ /si/ /a-che/ /jey/ /elye/ /enye/ /kyu/ /erre/ /vi/ /eks//way/ /zi/. Hindi pa mang ganap na nalilinaw ang mga tanong na kaugnay ng mungkahi ng LupongSanggunian, inilathala ng Sanggunian ng Surian ng Wikang Pambansa ang tuntunin sapalabaybayang Pilipino noong Abril 1, 1976. Kaugnay nito, ipinalabas ng Kagawaran ngEdukasyon at Kultura noong Hulyo 30, 1976 ang Memorandum Pangkagawaran Blg. 194 upangpagtibayin ang nasabing tuntunin ng palabaybayan nito.Ilan sa kanilang mga argumento ay ang mga sumusunod: 1. Hindi malinaw kung paano tatawagin ang mga letra at kung paano ito pagsusunud-sunurin. 22
  23. 23. 2. Ang pagsasama ng digrapong CH, LL, RR at NG, gayundin ang may kilay na n ayisang paraang di-matipid. Ang mga wika sa daigdig na may titik-Romano ay unti-untingnagbabawas ng kanilang mga digrapo upang makapagtipid at upang maging praktikal na rin. Angpagdaragdag ng mga digrapo, kung gayon, ay isang hakbang na paurong.Kung pagtuturo ng pagbabaybay ang pag-uusapan, kapag naisulat na ng isang mag-aaral ang C atH nang hiwalay, maisusulat na rin niya ang digrapong CH. Gayundin ang letrang LL, RR at NG.Ang letrang N naman ay may kilay lamang na N. 3. Mismong Malakanyang, sa isang liham sa Direktor ng SWP noong Enero 11, 1973, aytumanggi sa pagsasama ng mga digrapong CH, LL, RR at NG at iminungkahing dalawampu’tpitong letra na lamang ang gamitin. 4. Hindi rin maayos gamitin sa enumerasyon o sa pagbabalangkas ang alpabetong maydigrapo.Bunga ng mga pagtutol at pag-aalalang ang mga ganitong pagbabago ay magbubunga lamang ngkalituhan lalo na sa mga batang nagsisimula pa lamang matutong sumulat at bumasa sa mgapaaralang primarya, ang mga mungkahing pagbabago ay hindi tinanggap ng taong-bayan. Ito ang dahilan kung bakit ang dating Abakada pa rin ang ginamit ng taong-bayan at ngmidya at itinuro sa mga paaralan maging hanggang unang pitong buwan ng 1987. Nagkaroon lamang ng malawakang pagtanggap sa mga pagbabago sa alpabeto noongmga huling buwan ng 1987 nang ipalabas ng Linangan ng mga Wika sa Pilipinas ang KautusangPangkagawaran Blg. 81 noong Agosto 6, 1987, na may pamagat na Ang Alpabeto at Patnubay saIspeling ng Wikang Filipino. 23
  24. 24. ANG MAKABAGONG ALPABETO A B C D E F G H I J K L M N Ň NG O P Q R S T U V W X Y ZAng idinagdag na walong titik ( C, F, J, ŇQ, V, X, Z ) ay ginagamit para sa mga sumusunod.1. Pantanging pangalan ng tao, hayop, bagay o lunan.Carlos Volter El Niňo Jimenez Luzo2. Mga katutubong salita mula sa mga dialekto ng bansa.Hadji villa hacienda canao jihad3. Mga salitang banyaga na walang katumbas sa Filipino.Canvas jazz quorum fastfood visa xeroxIlang Paliwanag ukol sa Titik Ñ (enye)Sa dahilang ang titik Ň (enye) ay titik mula sa kastila, wala ni isa mang salitang Tagalog(Filipino) na isinama sa diksyunaryong ito na nagsisimula sa naturang titik. Gayunpaman, mayiilang salitang etniko na natagpuan sa Ň (enye) na ginawang pinakakinatawan ng naturang titik.Nagsama rin ng ilang salita na nagtataglay ng titik Ň (enye),bagamat ito ay nasa loob ng salita. 24
  25. 25. Halimbawa:Caňao - panseremonyang sayaw ng mga IgorotPiňa (ananas) - isang uri ng prutasAng Pagbasa ng mga Letra Ang pagbigkas sa mga letra ng alpabetong Filipino ay bigkas-Ingles maliban sa Ň(enye)na tawag kastila.ABCDEFGHIJ/ey/ /bi/ /si /di/ /i/ /ef/ /dzi/ /eyts/ /ay/ /dzey/K L M N Ň NG O P Q/key/ /el/ /em/ /en/ /enye/ /en dzi/ /o/ /pi/ /kyu/RSTUVWXYZ/ar/ /es/ /ti/ /yu/ /vi/ /dobol yu/ /eks/ /way/ /zi/ 25
  26. 26. KONGKLUSYON Matapos ang pananliksik, nabigyan ng kaalaman ang mga mananaliksik tungkol sa mgasuliranin ng pagkawala ng makasaysayang baybayin at ang pagsulpot ng makabagongAlpabetong Filipino. Nakita din ang mga kahalagahan ng bagong alpabeto sa mga Filipino at angmga benepisyo naidulot nito nito, katulad ng mas medaling komunikasyon sa mga banyagasapagkat halos magkapareho ang pagbanggit at pagbasa ng mga letra. Naging daan ito upangmakilala ang mga Filipino sa saang sulok ng mundo.Ang nangyaring pagbabago ay simbolo ngkakayahan ng mga Filipinong makiayon sa pagbabagong na ihatid ng sibilisasyon at pagtanggapnito bilang parte na ng ordinaryong pamumuhay magkagayunpaman, ang kagandahan ng mgapangyayari noong unang panahon ay hindi pa rin dapat kaligtaan sapagkat nakasulat ito sa mgalibro ng kasaysayan na nag-aantay lamang na mabigyan ng pansin ng mga taong uhaw sakaalaman ng nakaraan. 26

×