Kontabilitet publik

24,549 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
7 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
24,549
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
580
Comments
0
Likes
7
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kontabilitet publik

  1. 1. Kreu I Ligjerat udhezuese  Me keto ligjerata do te njiheni: 1. Hyrje ne kontabilitetin publik; 2. Sektori publik dhe privat; 3. Kontabiliteti ne sektorin publik; 4. Pasurite e sektorit publik dhe kontabiliteti i tyre; 5. Burimet e financimit te njesive publike; 6. Shpenzimet e njesive publike; 7. Te ardhurat e njesive publike; 8. Ndertimi i pasqyrave financiare; 9. Sistemi i thesarit te shtetit dhe kontabiliteti i tij; 10. Kontabiliteti i organizatave jofitimprurese; 11. Standardet nderkombetare te kontabilitetit per sektorin publik.Objektivi i lendes  Pasi kemi perfunduar me bazat e kontabilitetit financiar ne vitin e I-re dhe kontabilitetin financiar ne vitin e II-te, me kete lende perfundimisht do te njihemi me menyren se si i zbatojne parimet kontabel organizatat me komplekse ne sektorin publik.Duhet te jeni te aft qe ti kuptoni  Diferencat ne mes te organizatave ne sektorin publik dhe te atyre ne sektorin privat, sidomos per sa u takon objektivave te tyre, menyren se si keto objektiva kane ndikim ne raportet financiare te organizatave ne sektorin publik dhe privat;  Pershkruani perdoruesit e pasqyrave financiare te organizatave me te perhapura ne sektorin publik dhe informacionet kryesore qe ofrojne raportet e tyre financiare;  Kuptoni parimet kyçe kontabel ne te cilat trajtimi i sektorit publik eshte i ndryshem nga ai ne sektorin privat;  Pergadisni nje bilanc te gjendjes dhe pasqyre te te ardhurave dhe shpenzimeve per nje organizate tipike ne sektorin publik.DefinicioneDefinicione të ndryshme nga autorë të ndryshëm:  KONTABILITETI është sistem informacioni që mat, përpunon dhe komunikon informacionin financiar të një entiteti ekonomik.  KONTABILITETI është procesi i vrojtimit, i matjes, i vlerësimit, interpretimit dhe komunikimit të informacionit financiar për qëllime të kontrollit financiar dhe marrjen e vendimeve efektive të drejtimit ekonomik të njësive ekonomike.Ai siguron informacionin sasior për aktivitetet ekonomike të një ndërmarrjeje.  Kontabiliteti sistem informacioni dhe matjeje që identifikon, regjistron dhe komunikon informacionin relevant, të besueshëm dhe të krahasueshëm të aktiviteteve të një organizate ekonomike.  QËLLIMI i kontabilitetit është të ofron informacion rreth një biznesi ose organizate jo fitimprurëse. Sistemi kontabël është organizuar që të akumulon të dhëna rreth marrëdhënieve financiare të një firme, t’i klasifikon këto të dhëna dhe të përmbledh raporte periodike, të cilat njihen si PASQYRA FINANCIARE. 1
  2. 2. Meqë kontabiliteti përdoret për të akumuluar dhe komunikuar informacionin financiar, aishpesh quhet GJUHA E BIZNESIT.Informacioni kontabelInformacioni në drejtimin e një sistemi ekonomik ka rol shumë të rëndësishëm, mbasesiguron kushtet që të gjithë operatorët të kenë mundësi të orientohen dhe të marrinvendimet e duhura.Në këtë mënyrë sistemi ekonomik do të mund të funksionojënormalisht dhe pa probleme.Ndër këto informacione, për rolin e tij të veçantë dallohetinformacioni që rrjedh nga kontabiliteti.Llojet e kontabilitetit  Kontabiliteti financiar  Kontabiliteti menaxherial  Kontabiliteti publik  Kontabiliteti i taksave dhe i tatimeve  Kontabiliteti bankar, etjKontabiliteti publik jo frofitabil dhe raportimi financiar  Bazuar në karakteristikat si:  konceptet  standardet  proceduratNuk gjendet te organizatat private biznesore  I dizajnuar për akomodimin e informatave për nevoja të shfrytëzuesve të raporteve financiare.  I aplikueshëm – o Për qeveritë qendrore dhe komunale o Institucionet jo profitabël • Universitetet • Spitalet • Organizata tjera jo profitabëlLlojet kryesore te organizatave  Institucionet qeveritare – Qeveria qëndrore, qeveria komunale, qyteti, etj.  Institucionet edukative – shkollat publike, kolegjet dhe shkollat tjera private, universitetet.  Institucionet shëndetësore dhe sociale – spitalet, shtëpitë e shëndetit, agjencitë për shërbime sociale etj.  Po ashtu - agjencitë religjioze dhe humanitare, fondacionet etj.Krahasimet kryesore te burimeve financiare ShembullQEVERIA Biznesi  Për operacione per operacinone ◦ Taksat shitja  Për kapitale Per kapitalet ◦ Grantet Rezervat ◦ Borxhet Borgjet 2
  3. 3. Krahasimet kryesore te burimeve financiare  Shërbime monopolistike: pa treg të hapur ◦ Policia dhe zjarrfikësit  Ngarkesat zakonisht mbulojnë një pjesë të kostove ◦ Shkollat publike, universitetet publikeRregulloret dhe kontrolliBiznesi: ◦ I aftë të modifikoj apo tërheq nga tregu mallin dhe shërbimet jo profitabile ◦ Përgjegjës në vlerën dhe kualitetin e mallit dhe shërbimit të ofruar ◦ Motivi - profitiSektori publik: ◦ I pa aftë për të modifikuar apo tërheq nga tregu disa mallra dhe shërbime jo profitabile ◦ Mallrat dhe shërbimet e ofruara zakonisht janë unike dhe pa ngarkesa financiareSP operacionet e ndikuara nga :Elementet e jashtme ◦ Ligjet dhe rregulloret shtetërore ◦ Rregulloret mbi grantet ◦ Vendimet juridikeElementet e brendshme ◦ Urdhëresat, udhëzimet, rregulloret , statutet ◦ Obligimet kontraktuare ◦ Marrëveshjet me donatorëtVeshtrim i pergjithshem mbi kontabilitetin publicKontabiliteti dhe sistemet e raportimit janë elemente themelore për administrimin ebuxhetit, përgjegjësinë financiare dhe realizimin e politikaveBazat e kontabilitetit, i referohen parimeve të kontabilitetit që përcaktojnë se kur mund tënjihen transaksionet për qëllime të raportimit financiar. • Kontabiliteti i cash-it • Kontabiliteti akrual • Kontabiliteti në mes dy parimeveRregullimi ligjor i kontabilitetit publicLigji mbi kontabilitetin e organizatave buxhetore dhe organizatave joprofitabile;Standardet Ndërkombëtare të Kontabilitetit për Sektorin Publik i aprovuar nga Bordi iSNK për Sektorin PublikKontabiliteti i sektorit publikOse Kontabiliteti publik pasqyron kryesisht veprimtarinë ekonomike-financiare tëorganizatave publike, matë dhe kontrollon krijimin e burimeve financiare dhe përdorimine tyre, në përputhje me planifikimin buxhetor.Kontabiliteti publik përmbledh: 1. Kontabilitetin e shtetit, 2. Kontabilitetin e qeverive komunale, 3. Kontabilitetin e ndërmarrjeve publike 4. Kontabilitetin e organizatave dhe institucioneve jo fitimprurëse 3
  4. 4. Kontabiliteti i shtetit - jep informacion dhe kontrollon realizimin e të ardhurave dhe tëshpenzimeve të buxhetit të shtetit si dhe pasqyron dhe kontrollon veprimtarinëekonomike – financiare të organeve të pushtetit qendror.Kontabiliteti i shtetit përfshin: 1. Kontabilitetin e thesarit të shtetit, 2. Kontabilitetin e institucioneve administrative kombëtare.Kontabiliteti i qeverive komunale – pasqyron veprimtarinë ekonomike – financiare tëqeverive komunale.Kontabiliteti i ndërmarrjeve publike - nuk ndryshon nga kontabiliteti i ndërmarrjeveprivate,Kontabiliteti i institucioneve jofitimprurëse dhe OJQ-ve është disiplinë e veçantë ekontabilitetit,Lidhja ndermjet kontabilitetit publik dhe shtetitBuxheti i shtetit eshte plan financiar i shtetit per periudhen nje vjeçare. Ai detajohet sipasmuajve dhe zbatimi i tij kontrollohet nga drejtoria e Pergjithshme e Thesarit.Buxheti vjetor tek njesite publike perfshine buxhetin e veprimtarise rrjedhese (buxhetinoperativ) dhe buxhetin e shpenzimeve kapitale (buxhetin kapital).Buxheti operativ pasqyron te gjitha llojet e shpenzimeve rrjedhese, qe do t’I kryejenjesia publike gjate periudhes buxhetore, si dhe te gjitha burimet e parashikuara tefinancimit te tyre.Buxheti kapital pasqyron shpenzimet e planifikuara per investimet dhe burimet efinancimit te tyre per periudhen buxhetore.Ura lidhese midis kontabilitetit te njesive publike dhe buxhetit jane: 1. te ardhurat publike dhe 2. shpenzimet publikeAto perbejne objektivin kryesor te pasqyrimit ne buxhet.Lidhja ne mes kontabilitetit dhe buxhetit eshte e dyanshme:-buxheti vendose standardin, te cilin kontabiliteti e krahason me te dhenat faktike per tepercaktuar shmangien;-kontabiliteti kontrollon hap pas hapi zbatimin e buxhetit dhe percakton shmangien e tedhenave faktike prej tij, duke u dhene perdoruesve informacionin e nevojshem permarrjen e vendimeve;-kontabiliteti siguron nje baze te domosdoshme te dhenash per hartimin e buxhetit teperiudhes se re neprmes pasqyrave financiare qe i harton.Njohja e sakte e kesaj lidhjeje ne mes kontabilitetit dhe buxhetit ben qe te kuptojme qartepse buxhetimi I sakte dhe mbajtja e rregullt e kontabilitetit japin efekte shume pozitive neadministrimin e burimeve financiare.Nocionet themelore te kontabilitetit publik-te ardhurat dhe shpenzimet publikeKontabiliteti publik objektiv kryesor ka njohjen dhe arkëtimin e të ardhurave publike dhenjohjen dhe pagesën e shpenzimeve publike.Të ardhurat, realizohen përmes politikës për të ardhura fiskale, mbledhja e tatimeve dhetaksave.Shpenzimet publike, paraqesin përfitimet e të ardhurave publike sipas qëllimeve tëpërcaktuara nga buxheti i shtetit. 4
  5. 5. Etika e kontabilitetitFaktor me rendesi qe ndikon ne kontabilitet eshte rritja e interesimit per etikenprofesionale.Etika e biznesit paraqet grumbullin e standardeve dhe rregullave te sjelljes morale dheprofesionale nga ana e te gjithe pjesemarresve ne biznes.Keto rregulla edhe identifikojne sjelljen e menxhereve, te punesuarve, aksionareve, etj.Etika veqanarisht eshte e rendesishme per kontabilitetin.Pse?Sepse besueshmeria e informacionit kontabel varet ndjeshem nga ata te cilet e pergadisinate, e kontrollojne dhe e raportojne.Ata duhet rreptesisht te bazohen ne kodin e miresjelljes, i cili bazohet ne tri parimethemelore: ne integritetin e personit te tille; ne objektivitetin e informatave te perpunuara dhe te raportuara nga ai; ne pavaresine profesionale te tijTe bazuarit ne keto tri parime sjell keto perparesi Mënjanon gabimet e vogla etike Përqendrohet në reputacionin e juaj afatgjatë Ju mund të pritni të keni pasoja nga mbajtja e një pozicioni etikProfesionet ne kontabilitetGama e sherbimeve te cilat i ofrojne kontabilistet po vjen gjithnje e me shume duke urritur per shkak te rritjes se nevojave kontabel, si dhe per shkak te rritjes se vazhdueshmete kerkeses per informacionin kontabel.Kater lloje te profesioneve kontabel Kontabilistet privat- shumica e profesionisteve kontabel jane te vendosur ne sektorin privat si nenpunes te firmave. Ata merren me kontabilitetin financiar, menaxherial dhe me kotrollimin e brendshem. Kontabilistet publikë- ofrojne sherbime ne dispozicion per publikun, kuptohet kundrejt nje pagese. Kontabilistet e entiteteve publike shteterore- jane te punesuar ne kuader te entiteteve publike qofte ne nivel lokal apo qendror, ose si kontabiliste prane organizatave tjera jo me qellim fitimi. Detyra e tyre eshte qe te pergadisin pasqyra financiare, t’i kontrollojne shpenzimet dhe te ardhurat, t’i nxjerrin ne pah keqperdorimet e ligjit nga ana e shfrytezuesve buxhetor, etj. Edukatoret kontabel- meqe kontabilitei dita dites po behet sherbim thelbesor per shoqerite moderne, po rritet edhe kerkesa per edukatore kontabel qe do te pergadisin brezin e ri ne profesionin kontabel.AuditimiAuditimi është ekzaminimi i hollësishëm i raporteve financiare të një organizate.Auditorët e pavarur të cilët ekzaminojnë informacionet për të konfirmuar se janë tëpërgatitura në pajtim me standardet janë kontabilistë publik të çerfifikuar. 5
  6. 6. Kreu II Sektoret publik dhe privatQfare eshte sektori privatTermi “sektori privat” perdoret per te pershkruar kompanite, te cilat ushtrojneveprimtarine e tyre per te realizuar fitim.Megjithate jo te gjitha kompanite menaxhohen per qellimin e maksimalizimit te fitimit.Shembulli me i qarte ne kete rast jane organizatat bamirese. Ne te njejten kohe sektoriprivat perfshine organizata te tilla, siç jane p.sh. firmat ligjore dhe firmat kontabel, te cilatnuk jane kompani, por prape ato ekzistojne per te realizuar fitime per pronaret e tyre.Organiztat ne sektorin privat zoterohen dhe financohen ne menyre vullnetare ngaaksionaret dhe gjenerojne te hyra nga veprimtarite operative, e jo nga grantet dhe tatimet.Qfare eshte sektori publikTermi “sektori publik” nenkupton secilen organizate, e cila administrohet per te ofruarsherbime ndaj publikut dhe jo per te realizuar fitime.Financimi i tyre kontrollohet ngaqeveria, e cila ne te njejten kohe monitoron edhe performancen e tyre. Sektori publik Inje vendi perbehet nga autoritetet publike qe percaktohen ne menyre politike, te cilatkane monopolin ne periudhen kontabel te caktuar.Synon ne plotesimin e nevojavepublike ne fushen ekonomike, sociale dhe politike duke siguruar keshtu ne radhe te paresherbime publike.Funksioni kryesor i sektorit publikEshte qe te ndermarre dhe te realizoje politika publike nepermjet sherbimeve qeperfitohen nga shoqeria e nje vendi.Pra funksion paresor ka sigurimin e te mirave publikedhe sherbimeve te rendesishme, te tilla si rendi publik, mbrojtja kombetare, kultura,arsimi, shkenca, ndihma shoqerore dhe ekonomike, shendetesia, etj.Ngjajshmerit ne mes te dy sektorevePavaresisht nga diferencat qe u treguan ekzistojne shume ngjashmeri per sa i takonkontabilitetit te dy sektoreve.Te dy sektoret perdorin: - kontabilitetin me regjistrim te dyfishte - zbatojne te njejtat parime themelore kontabel, te tilla si hipoteza e vijueshmerise dhe akrualet - te dy sektoret zbatojne standardet kontabelPerberja e sektorit publikSektori publik perbehet nga nje sere organizmash, te cilat kryejne veprimtari komplekse.Ato jane:1. Organet e qeverisjes qendrore dhe njesite varese te tyre;2. Organet e qeverisjes rajonale;3. Organet e qeverisjes vendore;4. Ndermarrjet publike;5. Organiztat jofitimprurese publike.Organet e qeverisjes qendrore perfshijn :Organet qendrore ekzekutive, si kryeministria, ministrite, njesite varese te tyre. Njesitevarese jane:drejtoria e pergjithshme e doganave, drejtoria e pergjithshme e tatimeve,etj.Institucionet kombetare kulturore e shkencore, si: akademia e shkences,universitetipublik, institucionet e shkences ne varesi ne ministrise se arsimit e shkences, teatrikombetar, etj. 6
  7. 7. Organet qendrore ligjvenese, si: kuvendi, presidencaOrganet qendrore gjyqesore, si: gjykata e larte, gjykata kushtetuese, prokuroria epergjithshme.Organet e qeverisjes rajonale perfshijn:Zene vend ndermjetes ne mes organeve te qeverisjes qendrore dhe atyre vendore.Funksionin e tyre e ushtrojne nen kontrollin nga organet qendrore, perveç ne vendetfederative, ku jane te pavarura nga qeveria federative.Organet e qeverisjes vendore :Jane njesite publike qe i qeverisin qytetet dhe fshatrat, siç jane komunat.Qeverisjen e tyre e kryejne ne zonat ku ndodhen me juridiksionin e tyre.Ndermarrjet publikeJane ndermarrje prodhuese, tregtare dhe sherbyese ne varesi te organeve te qeverisjesqendrore dhe atyre vendore.Fitimi qe realizojne ato eshte tregues i rendesishem per to,por krahas fitimit kane edheobjektiva te tjera, si shtimi I sasise se prodhimit dhe permiresimi i cilesise se sherbimitper popullsine, bizneset, etj.Nje ndermarrje konsiderohet publike atehere kur qeveria qendrore dhe vendore eshteaksionare dhe zoteron me pjesen me te madhe te kapitalit, d.m.th. e kontrollon ate.Ndermarrje publike konsiderohen te gjitha institucionet financiare publike (sigurimet epasurise, shoqerore, shendetesore) te cilat kane karakteristiken e perbashket, qe perfitojnegrante nga buxheti i shtetit.Gjithashtu konsiderohen edhe organizatat jofitimprurese vullnetare te shendetesise dhe temireqenies, ne ato raste kur ato financohen dhe kontrollohen nga shteti, qofte edhepjeserisht.Institucionet dhe organizatat jo fitimprurese publikeJane organizma publike, qe kane qellim permiresimin e mireqenies shoqerore, pa synuarte sigurojne fitimin ne kembim te sherbimeve qe ato kryejne.Veçori dalluese e tyre eshte sigurimi i burimeve te financimit nga buxheti i shtetit dhenga kontribues vullnetare, te cilet nuk presin asnje fitim nga mjetet e derdhura.Kryejne veprimtari arsimore, fetare, mireberese, etj, ne sherbim te grupeve te caktuara tepopullsise.Kontabiliteti i ketyre njesive dallon nga ai i 5., andaj edhe trajtohet veçmas me vone gjateleksioneve te ardhshme.Veqorit kryesore te njesive ne sektorin publik:Kane disa veçori, te cilat dallojne nga bizneset private: - Nuk krijohen per realizimin e fitimit. Per kete shkak shumica prej tyre jane te perjashtuara nga tatimi ne fitim; - Qellimi i shumices prej tyre eshte qe te sigurojne te mira dhe sherbime popullsise gjate vitit, duke perdore burimet financiare qe ato disponojne; - Nje pjese e konsiderueshme e burimeve te financimit sigurohen nga tatimet dhe taksat, qe mblidhen nga njesite publike dhe popullsia, si dhe nga bizneset; - Sherbimet publike nuk zgjidhen vullnetarisht prej konsumatoreve, dhe ato shpesh perfitohen pa pagese. Ne keto kushte eshte veshtire te gjykohet mbi sasine dhe cilesine e sherbimeve, pasi ato nuk vleresohen ne treg te hapur;
  8. 8. - Nuk ekziston lidhje direkte ne mes kontributit financiar dhe perfitimit per sherbimet qe ofrojne keto organizma; 7 - Vendimet ne lidhje me politikat kryesore merren nga keshilla te votuara nga populli ose keshilla me drejtues te emeruar me konsensus.AndajPer shkak te rregullimit te forte ligjor tek njesite publike, menaxheret e tyre kane liriveprimi me te kufizuar se sa menaxheret e njesive te biznesit.Edhe roli i kontabilitetit dhe raportimit financiar tek njesite publike ndryshon ne krahasimme bizneset.  Nga njohurite e juaja te marra deri me tani mbi sektorin privat dhe publik, tregoni diferencat kryesore ne mes ketyre dy sektoreve…….  Qellim kryesor i kompanive ne sektorin privat eshte zakonisht maksimalizimi I pasurise se aksionareve – pronarit te kapitalit.  Si hap i ndermjetem, drejtoret e kompanive mund te ndjekin edhe objektiva te tjera, te cilat ne fun te fundit do te maksimalizojne fitimet e tyre, si ata mund te hedhin ne treg prdukte te reja, ose mund te hyjne ne tregje te reja per t’i rritur eventualisht fitimet, etj.  Qellim kryesor i organiztave ne sektorin publik,nuk eshte prodhimi i mallrave ose i sherbimeve per t’i shitur, dhe ne kete menyre ata nuk udhehiqen nga realizimi i fitimit. Objektivat e tyre financiare zakonisht jane dytesore ne krahasim me objektivat e tyre sociale.Perdoruesit e raporteve financiare ne sektorin publikNe menyre qe te kuptoni kontabilitetin ne sektorin publik, duhet te mbajme parasysh sekush jane perdoruesit e raporteve financiare ne sktorin publik, dhe cilat janeinformacionet qe kerkojne ata te jene prezente ne pasqyrat financiare.Pasqyrat financiare ne sektorin publik synojne nje grup te ndryshem te perdoruesve, ngatatim-paguesit e deri te qeveria qendrore.Andaj ne vazhdim do te bejme renditjen e perdoruesve specifike te pasqyrave financiare,duke pase parasysh edhe informacionet per te cilat ata jane te interesuar.Qeveria vendoreKonsumatoret e sherbimeve, tatim-paguesit- do të ishin të interesuar për informacionetmbi performancën kundrejt synimeve dhe për sa i takon përdorimit më të mirë tëburimeve për të vlerësuar performancën e këshillit.Partnerët nga sektori privat– për shembull një kompani e cila është duke shqyrtuarhyrjen në një kontratë me një këshill vendor për të ofruar shërbime do të ishte e interesuarnë shpenzimet totale për arsimimin të shpenzuara në vitet e kaluara.Konkurrentet nga sektori privat- shërbimet e ofruara nga qeveria vendore, të tilla silargimi i mbeturinave ose shërbimet e pemëzimit të qytetit, në të njëjtën kohë mund tëkryhen edhe nga firmat konkurrentë në sektorin privat, të cilat do të ishin të interesuarambi informacionet për të hyrat dhe shpenzimet e këtyre shërbimeve.Organizata të tjera të qeverisjes vendore – për qëllime krahasimi dhe përdorimi si pikareferimi.Qeveria qendrore – për të përpiluar statistika mbi huatë e marra nga sektori publik nëmënyrë që të përmbushen detyrimet fiskale.Qeveria qendrore
  9. 9. Ministrat e qeverisë – informacionet mbi shpenzimet totale, huatë totale dhe për sa Itakon përmbushjes së synimeve të premtuara nga qeveritë në mënyrë që të vlerësohetperformanca. Diçka e tillë do të ketë ndikim mbi vendimmarrjen përfshirë miratimin ebuxhetit të viteve të ardhshme. 8Konsumatorët e shërbimeve, tatim - paguesit dhe votuesit – informacionet mbiperformancën kundrejt synimeve dhe premtimet elektorale për vlerësimin e performancësdhe përcaktimin e mënyrës së votimit.Bizneset – informacionet që kanë të bëjnë me disponueshmërinë e granteve osefinancimit (p.sh. një prodhues i motorëve të aeroplanëve do të ishte i interesuar në nivelete financimit të aktiviteteve të mbrojtjes).SpitaletKonsumatorët, të tillë si pacientët dhe grupet e mbështetjes së pacientëve –informacionet mbi synimet që kanë të bëjnë me performancën të tilla si koha që kalohetnë listat e pritjes, informacionet mbi shpenzimet mesatare për pacient për të vlerësuar nëqoftë se spitalet janë duke performuar brenda asaj që pritet prej tyre. Qeveria qendrore – për të vlerësuar të vepruarin në përputhje me ligjet dhe rregulloretkushtet e financimit, për planifikimin e niveleve të financimit në vitet e ardhshme dhe përkonsolidimin e raporteve të përgjithshme financiare të Departamentit të Shëndetësisë.Organizatat bamirëse – organizatat bamirëse mjekësore mund të përdorin raportetfinanciare të spitaleve për të vlerësuar, për shembull, se cilat spitale kanë më shumënevojë për t’iu dhuruar një makinë dialize e veshkave.Spitalet e tjera –spitalet private do të ishin të interesuara për sa i takon informacioneveqë kanë të bëjnë me performancën në një raport financiar të spitaleve publike në mënyrëqë të kenë ku të fokusojnë marketingun e tyre. Spitalet publike do të ishin të interesuarapër sa i takon informacioneve për qëllim të krahasimit me një pikë të referimit.UniversitetetOrganizmat që japin donacione për kërkimet – informacionet mbi nivelet e financimitdhe performancës kundrejt synimeve për të përcaktuar faktin se sa mirë janë përdorurgrantet dhe se cilat universitete duhet të marrin grante në të ardhmen, të tilla si grantet përkërkime mjekësore.Konsumatorët, të tillë si studentët dhe unionet e studentëve – informacionet mbifinancimet me anë të granteve që janë marrë deri tani për të lobuar qeverinë qendrore përmë shumë para.Objektivat dhe funksionet e raporteve financiareDiferencat ne mes sektorit privat dhe atij publik nenkuptojne se edhe objektivat dhefunksionet e raporteve financiare te tyre jane te ndryshme.Sektori publik-te vepruarit ne perputhje me ligjinOfrojnë siguri ndaj qeverisë qendrore dhe tatim – paguesve për sa i takon të vepruarit nëpërputhje me kërkesat ligjore dhe kërkesat e tjera që kanë të bëjnë me përdorimin eburimeve nga organizatat. Për shembull, të vepruarit në përputhje me ligjet dherregulloret për sa i takon kufijve të financimit me anë të borxhit ose me kushtet efinancimit me ane te granteve.Sektori privat-te vepruarit ne perputhje me ligjinRaportimi i fitimit për vitin, dhe matja e shumës që është e shpërndashme ndajaksionarëve dhe ofrimi i sigurisë ndaj aksionarëve për sa i takon faktit se drejtorët e kanëmenaxhuar kompaninë në interesin më të mirë të aksionarëve dhe në përputhje mekërkesat ligjore dhe rregullative.
  10. 10. Sektori publik-pergjegjesit per llogaridhenjeOfron përgjegjësitë për llogari-dhënie për sa i takon kujdestarisë së parave publike. Ofroninformacione për tatim - paguesit për të vlerësuar performancën kundrejt objektivave të 9deklaruar dhe për të vlerësuar ekonominë, efikasitetin dhe efektivitetin në përdorimin eburimeve që janë vënë në dispozicion të organizates.Sektori privat-pergjegjesit per llogaridhenjeOfron informacione për aksionarët në mënyrë që të jenë të aftë të vlerësojnëperformancën kundrejt asaj që ata vetë presin, për shembull duke e krahasuar mekompanitë e tjera që operojnë në të njejtin sektor, me vitet e kaluara, etj.Sektori publik-planifikimiOfron një bazë për planifikimin e burimeve dhe për sa i takon autorizimit të fondeve, përshembull informacionet për të mbështetur autorizimin e fondeve te tjera.Sektori privat-planifikimiDrejtorët ka më shumë gjasa të përdorin pasqyrat e brendshme financiare të ndërtuara përqëllime të menaxhmentit dhe projeksionet për planifikimin e ardhshëm meqenëse këtovaren më shumë nga vlerësimet e përditshme se sa nga financimi i qeverise.Sektori publik –aftesia per te vazhduar punenI lejon përdoruesve të vlerësojnë faktin nëse një organizatë mund të vazhdojë të ofrojëshërbime në të ardhmen. Për shembull, një universitet i cili raporton një deficit për disavite me radhë nuk do të shihet me sy nga aplikantët e mundshëm studentë në rast se do tëketë mbyllje të departamenteve në vitet e ardhshme gjate studimeve te tyre.Sektori privat –aftesia per te vazhduar punenI lejon përdoruesve të vlerësojnë faktin nëse një organizata mund të vazhdojë të ofrojëmallra ose shërbime në të ardhmen. Për shembull, furnitorët e mundshëm të vlerësojnë sesa ia vlen t’i ofrohen shitje me kredi një kompanie. Diçka e tillë është shumë më erëndësishme në sektorin privat, në të cilin kompanitë dështojnë rregullisht dhe ka shumëpak gjasa që t’i jepet ndihmë për të mos falimentuar nga qeveria.Sektori publik-mardhenjet me publikunI ofron organizatës mundësinë për të bërë të ditur një pasqyrë të arritjeve të veta e cila idrejtohet përdoruesve më të rëndësishëm, punonjës dhe publikut. Për shembull, i njëautoriteti lokal raporti financiar zakonisht do të përfshijë një raport të krye-shefitekzekutivi cili i konfirmon votuesve dhe tatim - paguesve arritjet e autoritetit ne fjalegjate vitit.Sektori privat-mardhenjet me publikunI ofron kompanisë mundësinë të parashtrojë një pamje të favorshme të vetes kundrejtaksionarëve ekzistues dhe atyre të mundshëm, me qëllimin e maksimizimit të vlerës sëaksioneve të veta. Kompania në të njëjtën kohë do të dëshirojë të parashtrojë një imazh tëfavorshëm për punonjësit ekzistues dhe punonjësit e mundshëm (për marrjen në punë dhepër t’i mbajtur ata në punë), klientet e mundhsem dhe furnitoret.
  11. 11. 10 Kreu III Kontabiliteti ne sektorin publikSiduron informasione per :  marrjen e vendimeve lidhur me perdorimin e rezervave ekonomike, identifikimin e zonave kyçe te vendimeve dhe per percaktimin e objektivave;  drejtimin dhe kontrollin me efektivitet te burimeve njerezore e materiale;  ruajtjen e pasurise;  kontrollin shoqeror mbi funksionimin e organizmave qe e perbejne ate.DiferencaDiferenca ne kontabilitetin e sektorit publik ndaj atij privat qendron tek fakti qendermarrjet publike e matin fitimin jo duke synuar maksimalizimin e tij, por duke synuarne perdorimin e tij per te vazhduar me kryerjen e sherbimeve dhe per te permiresuarcilesine e tyre.Per rrjedhoj :  Kontabiliteti dhe raportimi financiar ne sektorin publik fokusohet tek: 1. KONTROLLI 2. PERGJEGJSHMERIA, ne perdorimin e burimeve financiare.Dy mjetet kryesore ligjore dhe financiare, qe perdoren per realizimin e ketyreqellimeve jane: 1. BUXHETI 2. KONTABILITETIKonceptet kryesore te kontabilitetit dhe raportimit financiar te sek.publikJane: 1. pergjegjshmeria; 2. mbulimi i shpenzimeve rrjedhese nga te ardhurat rrjedhesePergjegjshmeriaEshte detyrim ligjor qe kane organizmat publike per te vertetuar ne menyre bindesepermes pasqyrave financiare, se e kane menaxhuar pasurine publike dhe se i kanemenaxhuar burimet financiare te cilat u jane besuar, ne perputhje me ligjin e buxhetit dheligjin ne fuqi.Dy lloje te pergjegjshmeris jane: 1. Pergjegjshmeria financiare 2. Pergjegjshmeria operativeE para tregon se njesai publike i ka perdore fondet publike ne perputhje me vendimetpublike te shprehur ne buxhet dhe pasqyra financiare.E dyta tregon efikasitetin me te cilin i kane realizuar objektivat e veprimtarise se tyre.  Per shkak te veçorive qe ka sektori publik pergjegjshmeria konsiderohet si GURI I THEMELIMIT TE RAPORTIMIT FINANCIAR.  Konsiderohet se njesia publike ka pergjegjshmeri te larte atehere kur: - i krahasojne emerimet e sherbimeve te buxhetuara me ato qe ne fakt i kane permbushur, dhe informojne per kete popullsine dhe shfrytezuesit e tjere;
  12. 12. - masin efektivitetin e punes duke krahasuar rezultatet e punes se tyre me sinjalet qe vijne nga jashte (anketat, etj). 11Mbulimi i shpenzimeve rrjedhese nga te ardhurat rrjedheseKy koncept kerkon qe shpenzimet e periudhes te financohen nga te ardhurat e realizuaragjate kesaj periudhe.Kjo do te thote se gjate periudhes kontabel te mos njihen shpenzimet qe i tejkalojneburimet financiare te parashikuara ne buxhetin e vitit fiskal.ShkaqetShkaqet per moslejimin e krijimit te borxheve qe do te shlyhen ne periudhat e ardhshmejane: 1. keto borxhe do te rendojne popullsine ne vitet e ardhshme, duke reuktuar te ardhurat; 2. ato mund te çojne ne reduktimin e shpenzimeve per sherbimet publike ne vitet e ardhshme, gje qe perseri do te godaste nivelin e jeteses se popullsise.Ky koncept pra kerkon qe buxheti i organizmave publik te jete i balancuar.Rregullimi nderkombetar i kontabilitetit te sek.publik  Rregullimi nderkombetar i kontabilitetit te sektorit publik kryhet nga federata nderkombetare e Kontabilisteve – IFAC, e cila eshte krijuar ne vitin 1973.  Misioni – eshte zhvillimi i profesionit kontabel duke u mbeshtetur ne standarde te harmonizuara, si dhe aftesimi i kontabilisteve per te kryer sherbime te qendrueshme me cilesi te larte dhe me interes te pergjithshem.  Eshte organizate jofitimprurese, jopublike dhe jopolitike.Komiteti i sektorit publikKa per qellim realizimin e programeve per te permiresuar menaxhimin financiar dhepergjegjshmerine ne sektorin publik. Ky qellim perfshine: 1. zhvillimin e standardeve te kontabilitetit dhe auditimit si dhe nxitjen e pranimit vullnetar te tyre nga vendet e ndryshme te botes; 2. zhvillimin dhe koordinimin e programeve per nxitjen e arsimimit dhe te kerkimit shkencor; 3. inkurajimin dhe lehtesimin e shkembimit te informacionit ne mes paleve te interesuara.Standardet nderkombetare te kontabilitetit te sek.publik  Jane nje teresi rregullash qe i’u rekomandohen per zbatim vendeve te ndryshme pasi ato t’i kene pershtatur.  SNKSP permbledhin rregulla per kontabilitetin, raportimin financiar dhe auditimin ne sektorin publik.  Qellimi eshte qqe te gjtha vendeve te botes t’u krijohet mundesia per te dhene informacione financiare te qendrueshme dhe te krahasueshme.KontabilitetiDiferenca kryesore ne mes kontabilitetit ne sektorin publik nga ai privat eshte se sektoripublik ka me shume te beje me kujdestarine e fondeve dhe vleren e perfituar nga parata eshpenzuara, dhe jo me realizimin e fitimit.Pasqyra e te ardhurave dhe shpenzimeve
  13. 13. Nje organizate ne sektorin publik do të duhet të përgatisë një pasqyrë të të ardhurave dheshpenzimeve ose pasqyrë të performancës financiare.Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve përmbledh të gjitha transaksionet e të hyrave tëorganizatës për vitin. Me transaksionet e të hyrave, nënkuptojmë kostot e përditshme tëzhvillimit të aktiviteteve dhe të hyrat (të ardhurat) e përftuara për të paguar për to. 12Për shembull, shpenzimet e pagave janë një transaksion i të hyrave ndërsa shpenzimet ebëra për pasuritë jo - qarkulluese të tilla si një blerja e një ndërtese të re për zyra është njëshpenzim kapital, dhe duhet të duket në bilancin e gjendjes.PASHFormati dhe mënyra e paraqitjes së pasqyrës së të ardhurave dhe shpenzimeve ndryshonnga organizata në organizatë, në varësi të llojit të saj, duke pasur si qëllim ofrimin dheparaqitjen e informacioneve tek përdoruesit e pasqyrave në një mënyrë të tillë që siguronrelevancën më të madhe për ta.Me mundësi i keni vënë re diferencat kryesore të mëposhtme midis kësaj pasqyre të tëardhurave dhe shpenzimeve, dhe pasqyrës së fitimit dhe të humbjes të sektorit privat tëcilën e keni studiuar më parë:Pasqyrat e të ardhurave dhe të shpenzimeve të autoriteteve lokale fokusohen në ofrimin einformacioneve mbi shpenzimet dhe kostot, në vend të fitimeve. Diçka e tillë ështëkonsistente [në harmoni] me objektivat kryesore të autoriteteve lokale, të cilët janë ofrimii shërbimeve ndaj komunitetit.Në vend të qarkullimit nga shitjet, të ardhurat në pasqyrën e të ardhurave dhe tëshpenzimeve të autoritetit lokal përbëhen nga tatimet lokale të mbledhura dhe grantet e tëhyrave nga qeveria qendrore, plus të ardhurat e arkëtuara nga secili shërbim (p.sh. € 3.1milion të ardhurat nga shërbimet e kalimit të kohës së lirë, të cilat me mundësi të madhepërbëhen nga tarifat e hyrjes që ngarkohen prej përdorimit të pishinave të komunës dheambienteve sportive).Autoritetet e qeverisjes vendore janë të përjashtuar nga pagesa e tatimeve në mënyrë që tëmos ketë shpenzime për tatime.Vini re theksin që i vendoset segmenteve në pasqyrat financiare. Fusha të ndryshmetëshërbimeve, të tilla si shërbimet sociale dhe ambientaliste, tregohen ndarazi për të treguarmënyrën se si janë përdorur fondet në secilën fushë – diçka e tillë njihet si kontabiliteti ifondeve. Kostot kryesore, të tilla si departamenti i kontabilitetit dhe departamenti ligjor,duhet t’i alokohen duke përdorur një bazë të arsyeshme linjave të ndryshme tëshërbimeve dhe përfshihen brenda për brenda secilit grup të shpenzimeve për shërbime.Vini re se një spital, nga ana tjetër, mund të ketë vetëm një linjë shërbimi, p. sh. ofrimi ishërbimeve të kujdesit për shëndetin.Kontabiliteti,raportimi dhe auditimi  Kontabiliteti  Raportimi financiar  Sistemet informative të menagjimit financiar  Matja dhe vlerësimi i mbarëvajtjes  Auditimi i jashtëm  Kontrolli i brendshëm dhe auditimi i brendshëmKontabiliteti i parasë së gatshme o Transaksionet dhe ndodhitë njihen kur paraja merret apo paguhetKontabiliteti me bazë parash të gatshme jep informata mbi: o Pranimet e parasë (hyrjet)
  14. 14. o Pagesat (daljet) o Gjendjen financiare të parasë 13Kontabiliteti akrual o Transaksionet dhe ndodhitë njihen kur ato ndodhin dhe jo kur paraja të merret apo të paguhetKontabiliteti me bazë akruale jep informata mbi: o Gjendjen e parasë (hyrjet, daljet) o Pasuritë o DetyrimetKontabiliteti me bazë parash të gatshme Kontabiliteti me bazë akruale Thjeshtësia  Informata mbi gjendjen e Pregatitja e raporteve më e shpejtë përgjithshme Kontroll efektiv nga parlamenti  Raportim më i mirë financiar  Informata të sakta mbi koston për vendimet e menagjmentit  Fokusohet vetëm në rrjedhën e - Më tepër punë në identifikimin dhe parave vlerësimin e pasurive  Më tepër punë në përgatitjen e - Sistemi kontabël dhe kompjuterik informatave plotësuese më i sofistikuar  Kontabiliteti i parasë i modifikuar ◦ Librat mbeten të hapur edhe për një periudhë specifike pas përfundimit të vitit  Kontabiliteti akrual i modifikuar: ◦ Përjashtime në njohjen e pasurive dhe detyrimeve ◦ Të hyrat dhe shpenzimet njihen në bazë të parasë, pasuritë dhe detyrimet në bazë akrualeRaportimi financiar është raportimi mbi: - Gjendjen financiare të qeverisë - Mbarëvajtjen - Nevojën potenciale për resurse në të ardhmen - Opcionet dhe prioritetet për shpenzimShfrytëzuesit e raporteve financiare të qeverisë: - Shfrytëzuesit e brendshëm (për të marrë vendime) - Shfrytëzuesit e jashtëm (për ta mbajtur qeverinë përgjegjëse)Raportimi financiarParimet e raportimit  Legjitimiteti  Tërësia  Relevanca
  15. 15.  Besueshmëria  Kuptueshmëria  Shpejtësia  Krahasueshmëria dhe dobishmeriaQëllimi i raporteve financiare 14  Të japin informata mbi resurset, alokimin dhe përdorimin e resurseve  Të japin informata mbi gjendjen tërësore financiare  Të japin informata mbi mbarëvajtjen  Si orientim për veprimet në të ardhmen, për pregatitje të buxhetitKonsolidimi është metodë e prezentimit të të dhënave financiare për një bashkësi njësishashtu sikur ato të përbënin një njësi të vetme • Transaksionet ndërmjet njësive që konsolidohen eliminohen • Kushti preliminar: baza e njëjtë e kontabilitetitSistemet informative te menaxhmentit financiarSistemi efektiv informativ financiar duhet të sigurojë:  Informata të sakta dhe të shpejta për vendimmarrje  Përmirësim të efektivitetit dhe efikasitetit të programeve të shpenzimit  Transparencë dhe përgjegjësi për resurset publike  Përgjigje të duhur ndaj ndryshimit të kushteve makroekonomike  Raportim të mirëSistem informativ kompjuterik  Një regjistrim i të dhënave për të gjitha qëllimet  Qasje në informata të besueshme dhe të shpejta  Qasje në të dhëna në lokacione të shpërndara  Konsolidimi i shumave të mëdha të të dhënave  Automatizim i shumë kontrolleve dhe procedurave  Gjurmë auditimiRrezik- të bëhet një bashkësi sistemesh të pjeseshme të informacionit që u mungonintegritetiMatja dhe vleresimi i mbarvajtjes  Lidhje e fortë ndërmjet mbarëvajtjes së sektorit publik dhe mbarëvajtjes së përgjithshme të ekonomisë  Masat apo indikatorët e mbarëvajtjes ◦ Ndjek objektivat e vendosura për atë njësi ◦ 1. hyrjet ◦ 2. produktet ◦ 3. rezultatetRaportimi i mbarëvajtjes:për t’i përmirësuar raportet vjetore duke përfshirë informata më të mira mbirezultatet,Publikime sistematike mbi rezultatet për qytetarët,Informata kualitative dhekuantitative mbi mbarëvajtjen.Sfida për të ardhmen – implementimi i buxhetimit të mbarëvajtjes  Përdorimi i të dhënave mbi mbarëvajtjen: ◦ Sfida për menagjment
  16. 16. ◦ Sfida për ta planifikuar buxhetin (për alokimin e resurseve) ◦ Të ndihmohet gjykimi i efikasitetit dhe prioriteteve nga MEF ◦ Faza e fundit: të zhvillohet lidhja ndërmjet rezultateve dhe resurseve 15Auditimi i jashtemAuditimi ◦ Inspektimi i regjistrave dhe/ose organizatave për të parë se planifikimi dhe përdorimi i resurseve publike a janë konform ligjit dhe objektivave të përcaktuara nga qeveria dhe nga parlamenti ◦ Bindja për cilësi të raporteve financiarePavarësia e: ◦ Institucioneve supreme të auditimit ◦ Të audituarve ◦ auditorëveRaportet e auditimit: ◦ E rëndësishme: gjetje të qarta dhe rekomandime ekonomike ◦ Për parlamentin, njësinë e audituar dhe ministrinë e financave ◦ Dokumentet publikeRoli themelor i auditimit të jashtëm: ◦ Të ngrejë veprime korrektive ◦ Të bëjë rekomandime për mbarëvajtje më të mirë të resurseve publike ◦ T’i ndihmojë parlamentit që ta mbajë përgjegjëse qeverinë ◦ Ta monitorojë dhe përparojë kontrollin e brendshëm ◦ Përfshirje aktive në reformën e financave publikeAuditimi i brendshemAuditimi i brendshëm: bën kontrollime dhe vlerëson sistemet dhe procedurat eorganizatës për ta minimizuar mundësinë për gabime, mashtrime dhe për praktikajoefikasePavarësia e auditimit të brendshëm ◦ Auditimi financiar ◦ Auditimi i mbarëvajtjes Kreu IV Pasurit afatgjatate njesive publike dhe kontabilizimi i tyrePasurit afatgjataNjesite publike kane ne perdorim vlera te konsiderueshme pasurish afatgjata.Ne rrjedhen e veprimtarise se tyre, keto organizma investojne per te sigurura pasuriafatgjata.Ato i perdorin ato dhe i nxjerrin jashte perdorimit kur eshte e nevojshme.Veçori e tyre eshte se perdoren nga organet qeverisese pas disa periudhave.Lidhur me kete, njesite publike i kontabilizojne si pasuri aftgjata ato pasuri, te cilatparashikohen te perdoren per realizimin e veprimtarise se tyre ekonomike gjate disaperiudhave te ardhshme, dhe prej te cilave (njesite publike fitimprurese) pritet tesigurohen fitime, ne disa periudha te ardhshme.
  17. 17. Pasurite afatgjata pasqyrohen ne kontabilitet te vlersesuara me koston historike(fillestare), pra me koston me te cilen jane blere plus pagesta tjera per transport dheinstalim.Ato te cilat dhurohen, regjistrohen ne bilanc me vleren e tregut ne çastin e dhurimit.E ne bilanc vleresohen me vleren neto kontabel, pra vlera fillestare e zbritur perzhvleresimin e akumuluar. 16KlasifikimiNje njesite publike pasurite afatgjata klasifikohen ne : 1. Pasuri afatgjata jomateriale; 2. Pasuri afatgjata materiale; 3. Pasuri afatgjata financiare.Karakteristike te jesite publike eshte setek to kemi me pak pasuri afatgjate jomateriale sesa ne biznese.Ndersa sa i perket pasurive afatgjata materiale, disa prej tyre jane karakteristike pernjesite publike, si; pyjet, plantacionet, infrastruktura (rruget, rrjetet, etj), monumentethistorike, etj.Pasurite afatgjata financiare ndahen ne huadhenie te brendshme, te jashtme, investimeafatgjata.Sigurimi i pasurive afatgjata materialeNjesite publike i sigurojne ato permes: 1. kryerjes se investimeve kapitale 2. perfitimit te tyre si dhurimeInvestimet kapitale kryhen: - duke i blere ato; - duke i ndertuar ato; - duke i rikonstruktuar.Blerja me pages te mevonhme regjistrimi ne kontabilitet  Blerja e pasurive afatgjate nga te tretet si rregull behet me pagese te mevonshme, pasi te kryhet tenderi per te percaktuar furnitorin.Debi: blerje e mjeteve te transportit 10.000 Kredi: LLP per pasuri afatgjata 10.000Artikulli pasqyron blerjen me kredi. Emri i plote i llogarise blerje te mjeteve te transportiteshte “shpenzime kapitale per blerjen e mjeteve”.Ne kontabilitet pasqyrohet ne baze te fatures perkatese te derguar nga furnitori.  Kur mjetet e transportit merren, ato evidentohen ne kontabilitet si hyrje pasurish me vleren fillestare.Debi: mjete transporti 10.000 kredi: blerje e mj transportit 10.000Blerja me pages e menjehershme-regjistrimi ne kontabilitetDebi: blerje e pajisjeve informatike 2.000 Kredi: llogaria ne thesar e njesise publike 2.000
  18. 18. Hyrja e pajisjeve pasqyrohet: Debi: pajisje informatike 2.000 Kredi: blerje e pajisjeve informatike 2.000 17Ndertimi i pasurive afatgjataNdertimi i pasurive nga te tretet eshte nje menyre e realizimit te investimeve kapitale, kuzakonisht ne kete menyre sigurohen ndertesat, rruget si dhe rikonstruksionet e ndertesave.Ndertimi kryhet nga bizneset e specializuara ne fushen e ndertimeve.Me avansimin e punimeve biznesi perkates i mat dhe i vlereson punimet e kryera ne njedokument qe njihet me emrin ”situacion” i punimeve. Ajo i dergohet njesise publikeporositese per ta njoftuar ate lidhur me mbarevajtjen e punimeve dhe detyrimet ndajbiznesit ndertues.ShembullSupozojme se nje firme eshte duke ndertuar nje rruge me porosi te njesise publike. Njesiapublike porositese, pasi e pranon situacionin e pare me vlere prej 3.000 e kontabilizon:Debi: ndertime te rrugeve 3.000 Kredi: furnitore per pasuari afatgjata 3.000Emri i llogarise ndertime te rrugeve eshte “shpenzime kapitale per ndertimin e rrugeve”.Me perfundimin e ndertimeve ajo merret ne dorezim dhe kontabilizohet me koston eplote te ndertimit te saj, te akumuluar ne llogarine “ndertime te rrugeve”.Ne kete rast supozojme se kostoja e ndertimin kap shumen prej 15.000.Debi: rruge tokesore 15.000 Kredi: ndertime te rrugeve 15.000Shembull tjeterSupozojme se nje njesi publike, p.sh. Komuna e Prishtines vendose te ndertoje disa rrugene nje zone te qytetit. Ajo kete detyre ia ngarkon ndermarrjes te specializuar permirembajtjen e rrugeve, e cila eshte njesi varese e saj.Situacionet qe pergaditen nga njesia varese i dergohen komunes, dhe pastaj ajo ikontabilizon:Debi: ndertime te rrugeve 2.000 Kredi: te ardhura nga kryerja e investimeve kapitale 2.000  Me kete veprim komuna pasqyron nje investim kapital ne proces dhe njeh te ardhurat nga kryerja e investimeve si te ardhura rrjedhese.Pas perfundimit te puneve, kontabilizimi eshte;
  19. 19. Debi: rruge tokesore 2.000 Kredi: ndertime te rrugeve 2.000Kontabilizimi i pasurive afatgjata te perfituara si dhurimeKa raste kur njesia publike i siguron pasurite afatgjata permes granteve ne natyre ngadhurues te ndryshem. 18Fjala “grant” ne kete rast shfaqet me kuptimin “dhurate”.Nryshe nga sigurimi i pasurivepermes investimeve kapitale, ne kete rast nuk kryhen shpenzime per sigurimin e tyre.Perkete arsye dhurimet nuk pasqyrohen si shpenzime kapitale.Pasuria e perfituar si grant kontabilizohet:Debi: ndertesa 10.000 Kredi: grante kapitale 10.000Dhurimi çon ne shtimin e pasuriveafatgjata dhe shtimin e fondeve te njesise publike.Kontabilizimi i rivleresimit te pasurive afatgjataPasurite afatgjata here pas here rivleresohen ne rritje. Arsyeja eshte inflacioni, ku sirrjedhoje rritet vlera e tregut e pasurive te reja, gje qe kerkon korrigjimin e vleres sepasurive qe jane ne perdorim nga njesia publike.Ne kontabilitet ai pasqyrohet keshtu:Debi:instalime teknike 2.000 Kredi: zhvlersimi i akumuluar 200 rezerve nga mbivleresimi 1.800Kjo tregon se shtimi i vleres kontabel krijon nj rezerve qe paraqitet ne llogarine perkatesete rezervave nga mbivleresimi.Pastaj ne bilanc vlera kontabel e instalimeve teknike pasqyrojne vlere te re me rastin embivleresimit te tyre.Vlera e zhvlersimit paraqet vlere te zmadhuar te llogaritur ne vleren e re ne çastin embivleresimit.Vlera e rezervave pasqyron shtimin e fondeve te reja te njesise publike, ne te njejten meseme shtimin e vleres neto kontabel te pasurise.Kontabilizimi i zhvleresimit te pasurive afatgjataNjesite publike mund te perdorin nje nga metodat e njohura per llogaritjen e zhvleresimitte pasurive te tyre afatgjata.Zhvleresimi ne kontabilitet paraqet procesin e korrigjimit te vleres fillestare dhe ben temundur paraqitjen e pasurive ne bilanc me vleren e mbetur.Ai pasqyrohet si shpenzim dhe shperndasn vleren fillestare te pasurise neper periudhakontabel.Ne njesite publike fitimprurese, zhvleresimi pasqyrohet si shpenzim dhe sherben per tekrijuar burime te veta per te financuar blerjen e te rejave, ashtu siç ndodhe edhe nebiznese.
  20. 20. Debi: shpenzimet e zhvleresimit 500 Kredi: zhvleresimi i akumuluar 500Ne njesite publike jofitimprurese, zhvleresimi nuk e redukton fitmin e as nuk e zmadhonhumbjen, pasi qe keto organe nuk presin as fitim e as humbje. Te ardhurat e tyrebuxhetohen te barabarta me shpenzimet. 19Ne kete rast zhvleresimi zvogelon burimet e veta dhe pasqyrohet si zvogelim i fondevebaze. Ai nuk sherben me tutje per krijimin e pasurive te reja, pasi qe keto fonde u jepennjesive jofitimprurese ne formen e grantit kapital apo nga buxheti.Debi: fonde baze 500 Kredi: zhvleresimi i akumuluar 500Kjo tregon pakesimin e vleres fillestare tepasurive dhe ne te njejten masezvogelimin e fondeve qe kane qeneburim i financimit te tyre.Pra nje pasuri zvogelohet, por zvogelohet edhe fondi qe e financon ate.Shembull i rivleresimitViti që mbaron në datën 31 Mars 2009Këshilli Komunal i Prishtines ndërtoi një ndërtesë të reshkolle për € 100,000. Jeta edobishme ekonomike e ndërtesës së shkollës vlerësohet të jetë50 vjet, gjë që nxjerr nëpah një shpenzim tëzhvlerësimit për vitin, me vlerë prej € 2,000.Tepricat e mëposhtme janë në këtë mënyrë të përfshirë në raportin financiar për vitin:  Bilanci i gjendjesNdërtesa e shkollës me kosto historike € 100,000Minus zhvlerësimi i akumuluar (2,000)Vlera neto në libra € 98,000  Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeveArsimimi, biblioteka dhe artet: shpenzimet ezhvlerësimit € 2,000Viti që mbaron në datën 31 Mars 2010Në datën 31 Mars 2010, ndërtesa e shkollësduhet të rivlerësohet duke përdorur indeksetpërkatëse për inflacionin e përgjithshëm.Indekset përkatëse, të publikuara nga qeveria qendrore, janë si vijon:  31 Mars 2009 100  31 Mars 2010 10Për të vlerësuar ndërtesën e shkollës duhet të ndiqen e mëposhtme.Vini re se trajtimi kontabël i adoptuar në sektorin publik është paksa i ndryshëm nga ai iadoptuar nga kompanitë në sektorin privat në kohën kur rivlerësohen pasuritë.Indexet e kostos se ndertesesVlera e re e ndërtesës llogaritet duke pjesëtuar koston origjinale me indeksin më vlerënmë të vogël dhe duke e shumëzuar me indeksin me vlerën më të madhe, p. sh.
  21. 21. € 100,000 x 105 / 100 = € 105,000Regjistrimet kontabël për rritjen prej € 5,000janë:Debi :Pasuritë jo - qarkulluese: ndërtesat € 5,000 Kredi:Rezerva e rivlerësimit të pasurive jo - qarkulluese € 5,000 20Indexi i zhvleresimit te akumuluarNjësoj si indeksimi i kostos së ndërtesë, në të njëjtën kohë duhet të indeksojmëzhvlerësimin e akumuluar të ndërtesës.Zhvlerësimi i akumuluar duhet të indeksohet duke iu rritur vlera, njësoj siç është bazuarzhvlerësimi mbi vlerën e një pasurie e cila tani ka dalë nga përdorimi [pjesa ezhvlerësuar].Rritja në vlerë llogaritet në të njëjtën mënyrë si kostoja, p. sh. € 2,000 x 105 / 100 = €2,100Regjistrimet kontabël për rritjen prej € 100 janë:Debi:Rezerva e rivlerësimit të pasurive jo - qarkulluese € 100 Kredi:Zhvlerësimi i akumuluar € 100Ngarkimi i shpenzimit te zhvleresimit te vitit actual duke u bazuar mbi vlerene e rebruto te ndertesesLlogaritja është si vijon: € 105,000 / 50 = € 2,100  Regjistrimet kontabël do të jetë:Debi :Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve € 2,100Kredi:Zhvlerësimi i akumuluar € 2,100Tepricat e mëposhtme janë përfshirë në këtë mënyrë në raportin financiar për vitin qëmbaron në datën 31 Mars 2009:Bilanci  Bilanci i gjendjesNdërtesa e shkollës sipas rivlerësimit € 105,000Minus zhvlerësimi i akumuluar (€ 2,000 + € 100 + € 2,100) =€ (4,200)Vlera neto në libra € 100,800Rezerva e rivlerësimit të pasurive jo - qarkulluese (€ 5,000 - €100)=€ 4,900  Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeveArsimimi, biblioteka dhe artet: shpenzimet e zhvlerësimit € 2,100Vini re se shpenzimet e zhvlerësimit për ndërtesën e shkollës janë rritur nga € 2,000 nëvitin e kaluar në € 2,100 për këtë vit. Diçka e tillë pasqyron koston ‘e re’ të përdorimit të ndërtesës së shkollës. Meqenëseçmimet janë rritur, ashtu siç tregohet nga inflacioni në vlerën e ndërtesës së shkollës,edhe kostoja e zëvendësimit të mundshëm eventual të ndërtesës e shkollës është rritur nëtë njëjtën kohë, dhe në këtë mënyrë edhe pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve e kapasqyruar diçka të tillë.
  22. 22. Teprica me vlerë prej € 4,900 do të duhet të mbetet në rezervën e rivlerësimit të pasurivejo - qarkulluese deri në kohën kur pasuria të jetë shitur ose larguar në mbeturina, pikë nëtë cilën do të duhet të transferohet tek fondet e përgjithshme.ShembullKuvendi Komunal ndërtoi një shtëpi të re për kujdesin e të moshuarve me një kosto prej €150,000 në vitin që mbaron në datën 31 Mars 2009. Jeta e dobishme ekonomike eshtëpisë vlerësohet të jetë 60 vjet. 21Indekset e inflacionit të publikuara nga qeveria qendrore janë si vijon:  31 Mars 2009 100  31 Mars 2010 105Cilat janë regjistrimet kontabël që kanë të bëjnë me shtëpinë për të dy vitet, dhe cilat janëtepricat që do të duhet të përfshihen në bilancin e gjendjes dhe pasqyrën e të ardhuravedhe të shpenzimeve për të dy vitet për sa i takon shtëpisë?Viti që mbaron në datën 31 Mars 2009Ndërtimi i shtëpisë (duke supozuar se të gjitha pagesat ndaj kontraktorëve ishin bërë nëpara të gatshme)Debi:Pasuritë jo - qarkulluese: ndërtesat € 150,000 Kredi:Paraja e gatshme € 150,000Zhvlerësimi i shtëpisë për 60 vjetDebi:Shërbimet sociale: shpenzimet e zhvlerësimit € 2,500 Kredi: Zhvlerësimi i akumuluar € 2,500Kontabilizimi i daljes se pasurive afatgjataNga njesia publike pasurite afatgjata dalin kur: 1. nxirren jashte perdorimit per shkak te konsumimit fizik; 2. demtohet per shkaqe te jashtezakonshme; 3. shiten; 4. dhurohen.Nxjerrja jasht perdorimitNe momentin kur pasuria nxirret jashte perdorimit nderpritet llogariyja e zhvleresimit tetij dhe mbyllet.P.sh. Nje ndertese e konsumuar plotesisht njesia publike e nxjerr jashte perdorimit:Debi: zhvlersimi i akumuluar i nderteses 7.000 Kredi: ndertesa 7.000Demtimet per shkaqe te jashtzakonshmeTe tilla konsiderohen p.sh. demtimet nga fuqite e natyres.Kontabiliteti eshte i ngjashem me nxjerrjen jashte perdorimit.Debi: ndertesat e demtuara- zhvlersimi 1.000 Kredi: ndertesat 1.000
  23. 23. Ky regjistrim e tregon ç’regjistrimin e ndertese se demtuar nga llogaria e rregullt“ndertesa”, edhe pse ne kete rast perfshine tere vleren kontabel, d.m.th. supozohet sepaska qene plotesisht edhe e zhvleresuar.Ky regjistrim mbeshtetet ne proces-verbalin i cili konstaton gjendjen fizike te ndertese seshkaterruar dhe gjendjen faktike te tij ne kuader te njesise publike.Shitja e pasurive afatgjataKur njesise publike nuk i nevojitet me nje pasuri per te ushtruar veprimtarine e saj, si dhene rastet e privatizimit te pronave publike, ajo mund ta shese ate. 22Shitja e nje pajisjeje pasqyrohet ne kontabilitet:Debi: kliente 100 Kredi: te ardhurat nga shitja 100Regjistrimi tregon lindjen e nje te drejte ndaj klientit per vleren e tregut me te cilen eshteshitur pajisja.Arketimi i vleres se shitjes regjistrohet:Debi: llogaria ne thesar e njesise publike 100 Kredi: kliente 100Nese pasuria me vlere fillestare prej 800, zhvleresim te akumuluar prej 400 shitet p.sh.per 300, atehere kontabilizohet keshtu:Debi: kliente 300 zh a 400 humbje nga shitja 100 Kredi: pajisje 800Llogaria e zhvleresimit debitohet per shumen e zhvleresuar te pajisjes konkrete, pajisjakreditohet me vleren fillestare ne mbeshtetje te fletedaljes, ndersa humbja tregonpakesimin e fondeve baze, pasi qe vlera e tregut eshte me e vogel se sa vlera e mbeturkontabel.Dhurimi i pasurive afatgjataNjesite publike ashtu siç perfitojne grante, mund edhe te dhurojne grante, pra t’u japinpasuri njesive publike te tjera te te njejtit nivel.Nese jepen mjete transporti, kontabilizimi eshte:Debi: fonde baze 2.000 Kredi: mjete transporti 2.000Dhurimet pakesojne vleren e pasurive afatgjata tenjesise publike dhe zvogelon fondetbaze te tij.Ti rikujtojm… • Ne sektorin publik pasurite afatgjata kerkohet te rivleresohen per te pasqyruar keshtu drej vlerat e tyre aktuale ne menyre qe:
  24. 24. • bilanci i gjendjes te jape nje pamje te plote dhe te qarte te pasurive te mbajtura nga organizmat ne sektorin publik, ne menyre qe perdoruesit te kuptojne mire vleren ekonomike te pasurive. • SNKSP 17 kerkon qe shpenzimet e zhvleresimit te jene tregues real I kostos se perdorimit te pasurive, sidomos ne koherat kur çmimet rriten dhe me kete rast kostot e zevendesimit jane me te larta se kostot origjinale te blerjes se tyre. 23 Kreu V Pasurit afatgjata financiare,pasurit afatshkurteraHuadhenjetDhenia e huave perben nje nga format e ndihmes se shtetit ndaj njesive ne sektorin publikdhe privat.Nga kjo ndihme perfitojne njesite varese te qeverisjes qendrore, njesite ekonomikeprivate dhe individet.Pra ….Ndërhyrja e shtetit në sektorët e ndryshëm të ekonomisë bëhet përmes ◦ huadhënieve dhe ◦ paradhënievePërfituesit: ◦ Organet e pushtetit të vendit ◦ Institucionet buxhetore ◦ Ndërmarrjet publike dhe private ◦ Individët ◦ Shtetet e huajParadhëniet: njihen si huadhënie afatmesme të shtetit ◦ Jepen në afat deri në dy (2) vjet ◦ Mund të ripërtriten edhe për 2 vjet tjera ◦ Pas përfundimit (skadimit), paradhëniet e pashlyera transformohen në huadhënieHuadhëniet: ◦ Jepen me afat deri në 4 vjetUrdhërdhënësi: Ministri i financave apo i deleguarai i tijArkëtimet dhe pagesat kryehn nga thesari i shtetit apo thesareve lokaleKarakteristika të përbashkëta paradhëniet dhe huadhëniet-Paraqesin zbatim të ligjit tëbuxhetitKontabilizimi i huadhenjeve dhe paradhenjeveHuadhëniet dhe paradhëniet regjistrohen gjatë vitit vijues (ushtrimor) në thesarin edegëve.Në fund të vitit (periudhë ushtrimore) huadhëniet dhe paradhëniet pasqyrohen nëMinistrinë e financave në kuadër të aktiveve të qëndrueshme financiare.
  25. 25. KlasifikimiHUADHENIET 1. te brendshme- direkte afatgjata dhe nenhuadhenie: 2. te jashtmeHuadheniet e brendshme direkte afatgjata jane hua afatgjata qe u jep qeveria njesive tesektorit publik per t’i ndihmuar ato me mjete financiare.Nenhuadheniet jane pjese e huave te nenshkruara nga qeveria per organizma te huaj.Qeveria u jep nenhuadheniet njesive te ndryshmepublike te vendit ne perputhje me ligjine buxhetit. 24Kontabiliteti me veprimet lidhur me dhenjen e huaveDebi: huadhenie 3.000 Kredi: llogaria e thesarit te qeverise 3.000Arketimi i shumave te huadhenieve:Debi: llogaria e thesarit te qeverise 2.000 Kredi: huadhenie 2.000Teprica debitore e llogarise “huadhenie” tregon shumen e huase qe nuk eshte arketuarende. Huadheniet sjellin interes, te cilat regjistrohen ne llogarine “te ardhura nga interesii huadhenies”, e cila krediton me rastin e arketimit te interesit nga huadhenia.Debi: llogaria e thesarit te qeverise 150 Kredi: te ardhurat nga interesi i huadhenies 150Llogaria “te ardhurat nga interesi i huadhenies”ben pjese ne te ardhurat financiare.Ne fund te periudhes mbyllet dhe me levizjen esaj kreditore bartet ne llogarine “rezultati izbatimit te ligjit te buxhetit”.Debi: te ardhurat nga interesi i huadhenies 150 Kredi : rezultati i zbatimit te ligjit te buxhetit 150Investimet afatgjata ne aksionePasqyrohen ne kontabilitet kur blihen aksione te njesive publike ose private fitimprurese,ashtu edhe kur shiten ato.Blerja e aksioneve:Debi: investime afatgjata ne aksione te ndermarrjeve publike 20.000 Kredi: llogaria ne thesar 20.000Ne rastet kur njesite publike aksionet e njesive ekonomike fitimprurese i perfiton sidhurime, atehere:Debi: investime afatgjata ne aksione 4.000 Kredi: grante te brendshme kapitale 4.000 Pasurite afatshkurtera te njesive publike dhe kontabilizimi i tyre
  26. 26. KlasifikimiPasurite afatshkurtera te njesive publike ndahen ne: 1. mjetet monetare – llogaria ne thesar, ne banka, arka, etj; 2. investimet afatshkurtera – huadhenie afatshkurtera, investime ne letra me vlere; 3. te drejta – kliente, deftesa te arketueshme, etj; 4. inventare – materiale, objekte, mallra, etj; 5. parapagimet – qeraja e parapaguar, abonimet, sigurimet,etj. 25Mjetet monetareNjesite publike i mbajne mjetet monetare ne llogarine ne thesar dhe ne llogarinearka.neprmes thesarit ato kryejne arketimet qe burojne nga veprimtaria rrjedhese dhe einvestimeve.Ato perdorin llogarine rrjedhese ne banke vetem per arketimet dhe pagesat per projektet ehuaja, te cilat administrohen dhe kontrollohen nga njesai perkatese publike.Investimet afatshkurteraKryesisht ndeshen me huadhenie afatshkurtera me garanci shteterore.Keto jane hua qe ujepen njesive publike nga organizma te huaja. Shteti u garanton ketyre organizmavekthimin e huase.Hua afatshkurtera mund t’u jape qeveria njesive publike, dhe kontabilizimi eshte i njejteme huadheniet afatgjata.Llogarit e arketueshmeNdërsa llogaritë e arkëtueshme të një kompanie në sektorin privat do të përbehenkryesisht nga shitjet që i janë faturuar klientëve dhe që nuk janë paguar ende, llogaritë earkëtueshme në një organizatë në sektorin publik mund të përbëhen nga shumë elementetë ndryshme, përfshirë:Tatimet e pa - paguara lokale• Shërbimet që i janë ngarkuar [duke kërkuar rimbursimi] organizatave të tjera nësektorin publik por që nuk janë paguar ende (për shembull një spital i cili i ofronshërbime të kujdesit shëndetësor për të moshuarit mund t’i kërkojë rimbursimautoriteteve të qeverisjes vendore që janë përgjegjës për shërbimet sociale)• Vlera monetare të mbledhura nga organizatat e tjera në sektorin publik në emër tëorganizatës sonë por që nuk janë arkëtuar ende. Për shembull, një autoritet i qeverisjesvendore mund të përfshijë policinë tatimore në arkëtimin e tatimeve vjetore vendore, tëcilat duhet t’i paguhen autoritetit në fjalë dhe që duhet të përfshihen si një llogari epagueshme në bilancin e gjendjes të policisë tatimore deri në kohën kur të arkëtohen.Shërbime që i janë faturuar publikut por që nuk janë paguar ende.Shembuj të tillë përfshijnë tarifat e studentëve të universiteteve, tarifat e mbledhjes sembeturinave nga autoritetet lokale dhe tarifat e pacientëve privatë të spitaleve.InvertaretLlogarite e inventareve qe perdoren gjeresisht ne ne njesite publike jofitimprurese janematerialet, objektet e inventarit, etj.Ne njesite publike inventaret qe blihen mund te pasqyrohen si te konsumuara menjehere– shpenzim. Kjo ndodh kur perdoret metoda e inventarizimit peridik.
  27. 27. Por mund te perdoret edhe metoda e inventarizimit te vazhdueshem.ne kete rastinventaret e blere pasqyrohen ne perberje te pasurive afatshkurtera duke shtuar elementine blere ne llogarine e inventareve.Nese nje njesi publike ka blere gjate vitit 20.000 euro materiale per zyre per veprimtarinerrjedhese dhe i ka regjistruar ato direkt si shpenzime, atehere:Debi: shpenzime per materiale zyreje 20.000 Kredi: furnitore 20.000 26ParapagimetNdodh qe organet qeverisese te paguajne ne avance prime sigurimi, te kryejne pagesalizingu dhe te parapaguajne per sherbime tjera qe atyre do t’u kryhen gjate periudheskontabel. Ushtrim mbi veprimet me pasuri afatgjate ne nje njesi publikeNe njesine qeverisese X, me daten 01.12.2009 llogarite e pasurive afatgjata ishin si vijon:Ndertesa 30.000, zhvleresimi i ndertesave 12.000, mjete transporti 5.000, zhvleresimi Imjeteve te transportit 600, inventari 12.000, zhvleresimi I inventarit ekonomik 2.400,shpenzime per ndertim 6.000, fonde 45.000, llogaria ne thesar 8.000, grante te brendshmekapitale 6.000, grante te jashtme kapitale 1.200, furnitore 1.800.Gjate muajit dhjetor 2009 jane kryer keto veprime: - Me 01.12 u blene dy kompjutere me vlere 1.000 sipas fatures; - Me 05.12 merret ne dorezim ndertesa e ndertuar me vlere 5.000; - Me 19.12. u krye rivleresimi ne rritje i pasurise afatgjate. Shtimi I vleres eshte: ndertesa 5.000, zh i ndertesave 50, mjete transporti 800, zh mj transportit 110, invenatri ekonomik 1.900, zh inventarit 60; - Me 30.12. llogaritet zhvleresimi vjetor. Shumat e llogaritura jane: ndertesa 350,mjete transporti 810, inventari ekonomik 420; - Me 30.12. u shit njeri nga mjetet e transportit. Vlera fillestare ishte 1.400, zhvl akumuluar deri ne çastin e shitjes 650. Vlera sipas çmimit te tregut u arketua ne thesar. Nga shitja rezultoi vlera 150. Kerkohet Njesia publike t’i pasqyroje ne ditar te gjitha transaksionet e ndodhura nje muajin dhjetor, si dhe tepricat e dhena ne fillim.Ndertesa 30.000 Zhv i ndertesave 12.000Mjete transporti 5.000 Zhv i mjeteve transpo 600Inventari 12.000 Zhv i Inventarit 2.400Shpenzime per ndertim 6.000 Fonde baze 37.000Llogaria ne thesar 8.000 Grante te brendshme 6.000 Grante te jashtme 1.200 furnitore 1.800
  28. 28. 01.12. inventar 1.000 furnitoret 1.00005.12 ndertesa 5.000 shpenzime kapitale per ndertim 5.00019.12 ndertesa 5.000 mjete transporti 800 inventar 1.900 zhvl ndertesave 50 zhvl mjeteve transportit 110 zhvl inventarit 60 rezerve nga rivleresimi 7.370 2730.12. fonde baze 2.380 zhvl I ndertesave 350 zhvl I mjeteve te transportit 810 zhvl I inventarit 42030.12. zhvl I mjeteve te transportit 650 te ardhurat nga shitja e mjeteve te transp 750 mjete transporti 1.40030.12. llogaria ne thesar 900 te ardhurat nga shitja e mjeteve te transp 900Pasqyrohet arketimi ne llogarine ne thesar I vleres se realizuar ne treg nga ashitja emjeteve te transportit (900 euro) dhe I te ardhurave te njohura ne llogarine e te ardhuravenga shitja. Ushtrim mbi huadheniet ne njesite publikeGjate vitit 2008 dhe 2009 jane kryer veprimet qe vijojne lidhur me huadheniet: 1. Pasqyrohet dhenia e huase afatgjate nje ndermarrjeje publike ne vlere 5.000; 2. Pasqyrohet shuma e nje nenhuadhenie, nga huadheniet e jashtme, qe nje njesi publike i ka dhene komunes ne vlere prej 2.400 per 4 vite; 3. Pasqyrohet arketimi i shumave te maturuara te huave, per vitin e pare 1.000 euro, derdhur nga ndermarrja publike, dhe 600 euro derdhur nga komuna; 4. Pasqyrohen te ardhurat nga interesi I huadhenieve dhe nenhuadhenieve te arketuara gjate vitit 2009 ne thesar. Te pasqyrohen veprimet e kryera ne ditar. Vep 1 huadhenie te brendshme 5.000 llogaria ne thesar te qeverise 5.000 Vep 2 nenhuadhenie nga huadheniet e jashtme 2.400 llogaria ne thesar te qeverise 2.400 Vep 3 llogaria ne thesar te qeverise 1.600 huadhenie te brendshme 1.000 nenhuadhenie nga huadheniet e jashtme 600 Vep 4 llogaria ne thesar te qeverise 62.5
  29. 29. te ardhurat nga interesi i huadhenieve 62.5Shpjegim: 1. Huaja e pare ishte me kushtet: 5.000 per 5 vite me interes 4%..5000 / 5 x 4% = 50 2. Huaja e dyte (nenhuaja) ishte me kushtet: 2.500 per 4 vite me interes 2%..2.500 / 4 x 2% = 12.5 50+12.5=62.5 pasqyrohet arketimi Ii te ardhurave nga interesat e huadhenieve dhe nenhuadhenieve te thesarit. 28 Kreu VI Burimet e financimit ne njesit publike 1. Burimet e veta; 2. Burimet e huazuara – detyrimet.Burimet e veta te nje njesie publike jofitimprurese perbehet nga fondet e veta dhe mundte kete ne te edhe suficit. Ne fondet e veta bejne pjese edhe grantet kapitale te brendshmedhe te jashtme, rezervat,suficiti si tejkalim i te ardhures rrjedhese kundrejt shpenzimeverrjedhese te qeverise.Llogaria e fondeve baze kreditohet kur zmadhohen burimet e njesise publike, kjo ndoshme hurjen e pasurise ne njesi;Llogaria ne fjale debitohet kur zvogelohen burimet e veta, ndosh me daljen e pasurise nganjesia publike.Grantet kapitale jane financime ose ndihma financiare qe u vihen ne dispozicion njesivepublike. Perdoren per investime kapitale, do te thote per sigurimin e pasurive afatgjate.Ato mund te perfitohen nga shteti, organizmat publike brenda dhe jashte shtetit.Raste te perfitiit te granteveMarrja e grantit ne para nga buxheti i shtetit:Debi : llogaria ne thesar i njesise publike 60.000 Kredi : granti kapital nga buxheti i shtetit 60.000Marrja e grantit kapital ne para nga vendet jashte:Debi: llogaria ne thesar e njesise publike 10.000 Kredi: grante kapitale nga jashte 10.000Nese granti arketohet ne para ne disa periudha atehere ne njesine publike lind e drejtandaj dhenesit te grantit:Debi: te drejta per t’u arketuar 90.000 Kredi: grante kapitale 90.000
  30. 30. Derdhja e kestit te pare:Debi: llogaria ne thesar 10.000 Kredi: te drejta per t’u arketuar 10.000Nese granti merret ne pasuri afatgjate atehere:Debi: pajisje informatike 5.000 Kredi: grante kapitale 5.000 RezervatRezervat njesite publike fitimprurese i veçon nga rezultati financiar i realizuar neperiudhat kontabel te meparshme dhe te pritshme.Rezervat krijohen per mbulimin dhe financimin e nje pjese te shpenzimeve kapitale tenjesive publike fitimprurese.Ato paraqesin kontributin e tyre per financimin e veprimtarise se tyre kapitale. 29Krijimi i rezerves kontabilizohet keshtu:Debi : zbritje per investime kapitale nga fitimi i pritshem ne periudhen kontabel Kredi: rezerve per investime kapitalePerdorimi i rezerves kontabilizohet:Debi:: rezerve per investime kapitale Kredi: fonde bazeRezerva per shpenzime rrjedhese krijohet edhe ne njesite publike fitimprurese edhe ne atojofitimprurese.Krijimi i rezerves per shpenzime rrjedhese ne njesite publike fitimprurese:Debi:fitim i mbartur nga vitet e kaluara Kredi: rezerve per shpenzime rrjedheseBurimet e huazuaraKlasifikohen ne detyrime: 1. Afatgjata 2. AfatshkurteraHyjne:detyrimet ndaj furnitoreve, kreditoreve, personelit, ndaj shtetit per tatime dhetaksa,…,etj.Karakteristike per njesite publike jane huamarrjet afatshkurtera dhe afatgjata.Parimet e pergjithshme te kontabilizimit te huamarrjeve te shtetit  Kriteri i origjinës së borxhit  Kriteri i afatit të shlyerjes ◦ Borxhi i përhershëm (afatgjatë dhe afatmesëm: obligacionet afatgjata dhe huamarrjet afatgjata të shtetit nga organizmat financiarë ndërkombëtar dhe nga bankat e huaja) ◦ Borxhi me afat të shkurtër (bonot e thesarit dhe huamarrjet afatshkurtëra)
  31. 31.  Kriteri i kombësisë së huadhënësve ◦ Borxhi i brendshëm ◦ Borxhi i jashtëmKontabilizimi i huamarrjes afatgjateMarrja e huave nga qeveria:Debi: llogaria e thesarit te qeverise 10.000 Kredi: huamarje afatgjate 10.000Maturimi:Debi:huamarrje afatgjate e maturuar 1.000 Kredi:llogaria e thesarit te qeverise 1.000 30Pagesa e interesit:Debi; shpenzime nga interesi i huamarrjes afatgjate 100 Kredi: llogaria e thesarit te qeverise 100Ushtrim per burimet e veta –fondet dhe per huamarrjen afatgjateGjate vitit 2009 komuna X ka kryer keto veprime: 1. Me date 11.01. regjistrohet shuma prej 5.000 nga financimi buxhetor per investime ne komune; 2. Me date 18.05.komuna regjistron marrjen e nje granti per pajisjet ne nje shkolle ne fshatin X ne shumen prej 10.000 e cila derdhet ne llogarine ne thesar te komunes. 3. Me date 05.07. qeveria mori nje hua per 6 vite nga Banka Boterore me vlere 40.000. 4. Pas nje viti pagoi kestin e pare te huase 6.000. 5. Po te njejten dite regjistroi interesin e maturuar 10%.11.01. llogaria ne thesar e njesise publike 5.000 grante kapitale 5.00018.05.llogaria ne thesar e njesise publike 10.000 grante kapitale 10.00005.07. llogaria ne thesar e qeverise 40.000 huamarrje afatgjate 40.00005.07. huamarrje afatgjate e maturuar 6.000 llogaria ne thesar e qeverise 6.00005.07. shpenzime interesi te huamarrjeve 600 llogaria ne thesar e qeverise 600
  32. 32. 31

×