Het Nieuwe Strijkkwartet 2011/2012

1,142 views

Published on

programmaboek bij de serie Het Nieuwe Strijkkwartet, seizoen 2011-2012, Den Haag

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,142
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Het Nieuwe Strijkkwartet 2011/2012

  1. 1. Het NieuweStrijkkwartetDeN Haag · Nieuwe KerK 2 oktober · Different Trains 8 januari · Bevlogen jaren 5 februari · Wenen: onuitstaanbaar onweerstaanbaar 1 april · Wie was Sándor Veress? 2011 - 2012 1
  2. 2. colofon Het Nieuwe Strijkkwartet 2011-2012 foto omslag · Louis Haagman Den Haag · Nieuwe Kerk redactie en vormgeving · Philip Leussink met dank aan 1. Different Trains pagina 5 Concert- en congresgebouw de Doelen zondag 2 oktober 2011 · 14.30 uur Goethe Institut Rotterdam DoelenKwartet Dr. Anton Philipszaal Glass String Quartet no.2 Company Adams String Quartet De serie Het nieuwe Strijkkwartet komt tot Reich Different Trains stand met steun van M.A.O.C. 2. Bevlogen jaren 13 Gravin van Bylandt zondag 8 januari 2012 · 14.30 uur Stichting EnAccord Strijkkwartet Szymanowski Strijkkwartet nr.2 Prokofjev Visions fugitives Bartók Strijkkwartet nr.5 en de Gilles Hondius Foundation. 3. Wenen: onuitstaanbaar onweerstaanbaar 18 De Stichting Het nieuwe Strijkkwartet is een zondag 5 februari 2012 · 14.30 uur Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). DoelenKwartet Donaties aan de stichting zijn dan ook fiscaal Apostel Sechs Epigramme aftrekbaar. Giften kunnen worden overgemaakt Schönberg Strijkkwartet nr.3 op rekeningnummer 19.84.35.657 (Triodos Bank) Bruckner Strijkkwintet t.n.v. Stichting Het Nieuwe Strijkkwartet. 4. Wie was Sándor Veress 22 Kanaalweg 30, 2584 CK Den Haag zondag 1 april 2012 · 14.30 uur hans@doelenkwartet.nl DoelenKwartet www.doelenkwartet.nl Veress Strijkkwartet nr.1 en nr.2; Strijktrio2
  3. 3. WElKoM bij het DoelenKwartet en het EnAccord StrijkkwartetDen Haag · oktober 2011Eugene Lehner (1906-1997) was de altviolist van het befaamde Kolisch Kwartet, dat innigverbonden was met de componisten van de Tweede Weense School. Elke strijker die hetvoorrecht heeft gehad om met Lehner als pedagoog aan een strijkkwartet te werken, begintte stralen als het over deze inspirerende musicus gaat.Jenö, zoals zijn vrienden hem noemden, was een en al muziek. Hij sliep in met de partiturenvan de Weense klassieken, maar vaker nog hielden ze hem wakker. Zijn bewondering voorhet fenomeen componeren was grenzeloos. Hij zei: ‘Ik kan me indenken hoe een architecteen gebouw ontwerpt, een schilder schildert, een schrijver schrijft, maar hoe een componistcomponeert is mij nog altijd een raadsel’. Daartegenover stond wat hij over de compositiesvan Arnold Schönberg zei: ‘Deze muziek is zo deel van mij geworden dat het is alsof ik zezelf heb geschreven’.Door deze twee uitspraken wordt de wonderlijke relatie tussen de uitvoerder en de componistblootgelegd. Tussen ‘hoe is het mogelijk dat dit stuk is gecomponeerd’ en ‘het is alsof ikdit stuk zelf componeerde’ ligt een lange weg die niet in een keer wordt afgelegd. Steedsweer gaat de musicus op zoek naar de oorsprong van de compositie, met de partituur alsgids in de hand. Voortdurend probeert hij die noten uit zijn eigen voorstelling weer te gevenals ware hij de componist. Zal hij kunnen vinden vanwaar de muziek komt, één kunnenworden met de oorsprong?Toen Schönberg eens gevraagd werd of hij zijn muziek ooit ideaal had gehoord, antwoorddehij met een steels lachje: ‘Ja, tijdens het componeren’.Dat is het lot van de uitvoerder, ieder concert is slechts een stadium op weg naar…Het blijft een sisyfusarbeid, maar we hopen dat u er evenzo van zult genieten als wij.Veel luisterplezier,Hans Woudenberg 1
  4. 4. Gedankenmusik uit het toneelstuk Kwartetten (1999) voor vier acteurs en strijkkwartet van Elmer Schönberger ‘Weet je waar ik soms naar verlang? Om alles in een of twee minuten samen te vatten. Twee minuten Bach of twee minuten Stravinsky. Twee minuten Beethoven, ook goed. Desnoods elke maand of elke week twee andere minuten, als het maar de goede minuten zijn. Twee minuten Cage, prima. Twee minuten waarin alles samenkomt. Alles! Het heelal, een oud buskaartje, het zwarte gat, God, de dood van God. Alles in de vorm van trillende lucht. Van geluid. Raadselachtig geluid van een nauwkeurigheid die geen enkel ander menselijk handelen kent. Noem mij één ding nauwkeuriger dan muziek. Zo onuitsprekelijk nauwkeurig en tegelijkertijd zo abstract. Ik heb een oude violist gekend met een passie voor wiskunde. Het enige wat hem buiten muziek kon ontroeren was de elegante oplossing van een wiskundig vraagstuk. Zuivere wiskunde, zuivere klanken.2
  5. 5. Wij hebben ook met wiskundige problemen te maken. Onze wiskundige problemenzijn stemvoeringen, contrapuntische verwikkelingen, akkoorden. Onze akkoordenlossen op. Dacht je dat dat voor niets zo heette? Oplossen? Is er in poëzie iets datoplost? Nee. Lossen penselen iets op? Nee. Alleen in muziek wordt opgelost.Muziek is het oplossen van problemen die geen enkele andere betekenis hebben danopgelost te worden.Het is het naspelen van een schaakpartij. Er is geen wisselwerking. Ik speel, wijspelen, maar er is niemand die iets terugspeelt. Alleen componisten reageren metmuziek op elkaar. Eerst schrijft Beethoven een symfonie en dan schrijft Brahms eensymfonie terug.Partijen naspelen, dat is het enige wat we kunnen.En genieten dat we ervan doen. Niets opwindender dan als kwartet, met zijn vieren,kruip-door-sluip-door, volgens een waterdichte routebeschrijving te dolen door eenlabyrint van melodieën en akkoorden, in de zekerheid dat er aan het einde van detunnel licht gloort.Je weet dat je zult aankomen, dat je het licht zult zien, want het parcours is nootvoor noot uitgestippeld. En je weet ook: dat licht, dat is natuurlijk niets. Dat isgewoon licht, net als elk ander licht. Hetzelfde licht dat aan het einde van n’importewelke tunnel gloort. 3
  6. 6. Het slotakkoord. Altijd weer hetzelfde slotakkoord. Je doet het voor het slotakkoord. Maar alle slotakkoorden zijn hetzelfde. En tegelijkertijd is elk slotakkoord alleen dat ene slotakkoord. Want in elk slotakkoord ligt de herinnering aan één enkel stuk besloten. Aan het stuk waarvan het slotakkoord dus slotakkoord is. Intussen draagt zo’n slotakkoord natuurlijk ook weer de herinnering aan alle andere muziek met zich mee. Het slotakkoord is het verdwijnpunt van de muziekgeschiedenis. Alle lijnen, alle muzikale gedachten, alle motieven, alle thema’s moeten door dat punt. Achter de spiegel. Waar muziek even transparant als wiskunde is. Even abstract ook. Alleen maar zichzelf. Hoogstens echo van weer andere klanken die ook alleen maar zichzelf zijn. Ver voorbij de maker. Ver voorbij expressie. Ver voorbij gevoel. Misschien moet muziek helemaal niet klinken. Moet ze alleen geklonken hébben. Moet muziek alleen herinnerd worden. Moeizaam gereconstrueerd als een Minoïsche vaas uit een handvol scherven. Gedankenmusik.’4
  7. 7. 1. Different Trainszondag 2 oktober 2011 · 14.30 uurDoelenKwartet Philip Glass 1937Frank de Groot · viool String Quartet no.2 ‘Company’ (1983)Maartje Kraan · viool • I - II - III - IVKarin Dolman · altvioolHans Woudenberg · cello John Adams 1947 String Quartet (2008)m.m.v. De Dutch Don’t Dance Division • I - IIThom Stuart · choreografieMariko Shimoda · dans pauze Steve Reich 1936 Different Trains (1988) I. America - Before the war II. Europe - During the war III. After the war 5
  8. 8. Different Trains van in: een al te grote uitbening van de mu- ziek in een soms al te naïeve stijl. Maar in de cocktail van toegankelijke harmoniek, de pop olie gerelateerde puls en de grote architectoni- In de jaren zeventig kon het piepende sche structuren van Reich en Glass, opende scharnier van het academisch serialisme zich voor Adams toch het meest overtuigend slechts worden losgeweekt met de olie van een vergezicht op zijn muzikale toekomst. de soepele minimal music. Die anti-acade- Glass en Reich, ze gingen en gaan ieder mische stroming, opgeborreld in de hippie- hun eigen weg, formeerden eigen ensembles jaren uit de bronnen van La Monte Young met de structuur en de versterkers van een en Terry Riley, groot gemaakt door Reich en popband (Steve Reich and Musicians, het Glass. John Adams zag er de beperkingen Philip Glass Ensemble). De jongere Adams Philip Glass6
  9. 9. daarentegen kreeg de wereld aan zijn voeten zijn studiejaren. Aanleiding vormde eenmet het symfonieorkest. Zoals Steven Spiel- Beckett-project van de theatergroep Mabouberg de dinosaurus een tweede kans gaf in Mines. De groep ontstond in de jaren zeven-zijn film Jurassic Park, zo blaast Adams het tig op initiatief van Glass en de regisseuseorkest nieuw leven in, met een vreedzamer JoAnne Akalaitis (van 1965 tot 1980 zijnresultaat. vrouw). Ze wilden avant-gardistische experi- Het strijkkwartet heeft als ijkpunt en labo- menten beginnen met taal, literatuur, muziek,ratorium voor elke zichzelf serieus nemende performance art en beeldende kunst. Com-componist de twintigste eeuw glansrijk over- pagnons werden gevonden in Lee Breuer enleefd. Met het Kronos Quartet beschikten zo- Ruth Maleczech. Ze moedigden de acteurswel Glass als Reich over een even gedreven aan Parijs te verruilen voor New York enals aanmoedigende partner. boden de twee onderdak op de bovenste Na zijn studie bij componistenkweekster verdieping van hun appartement. Tot deNadia Boulanger in Parijs en een kennisma- artiesten van het eerste uur behoorde in 1970king met de Indiase muziek van Ravi Shankar ook de door Beckett op handen gedragencomponeerde Glass in 1966 zijn eerste offi- Engelse acteur David Warrilow. Geld voorciële strijkkwartet. Dit voorbeeld van mate- Mabou Mines’ eerste productie, The Redriaalreductie, een voorloper van de minimale Horse Animation, kwam vrij uit de verkooptechniek die Glass later zo beroemd zou van een door de minimalistische beeldhouwermaken, bleef in de bureaulade, tot het Kronos Richard Serra geschonken kunstwerk. Ge-Quartet er lucht van kreeg en in 1986 alsnog steund door de muziekwereld, galeries ende première speelde. Na Company compo- musea, wist de groep zich uiteindelijk ook inneerde Glass nog drie strijkkwartetten. De de theaterwereld een vaste plek te verwerventeller staat nu op vijf. met acht spraakmakende voorstellingen op teksten van Beckett. Glass bleef actief alsMabou Mines huiscomponist, ook toen hij zich terugtrokAl in 1983 kwam Glass voor het eerst sinds om zich beter op zijn eigen ensemble tezeventien jaar weer terug bij het genre van kunnen richten. 7
  10. 10. company tische persfoto uit de Vietnam-oorlog, van het De voorstelling Company die in 1983-1984 rennende naakte meisje, op de vlucht voor in première ging in het Public Theatre, is ge- napalm, haar dunne armen in wanhoop baseerd op een prozagedicht van Beckett gespreid. uit 1980. De opening van een trilogie waarin Elk deel laat Glass de muziek voortijdig weg- mensen zich in een gesloten ruimte verhou- sterven. Een choreografie uit de koker van den tot hun herinneringen. Een oude man ligt DeDDDD (De Dutch Don’t Dance Division) in het donker, hoort een stem uit zijn verleden, neemt in deze uitvoering van het Doelen- berust ten slotte in zijn eenzaamheid. ‘A voice Kwartet de ruimte van het theaterwerk in. De comes to one in the dark. Imagine’, luidt de solo is ontstaan naar het idee van de Haagse openingszin. Beckett verleende Glass toe- stemming voor diens muzikale omlijsting met de woorden: ‘Oh, very good. It will appear in the interstices, as it were’. De muziek zal in de ‘witjes’ (zoals ze in het theater zeggen) klinken, tussen woorden en regels. Een melancholieke melodie in de cello gaat op in een steeds vollere kwartetklank. De eerste transformatie ervan, met felle aan- zet in vlot tempo, draagt duidelijk het stempel van Glass’ bekende emotionerende stijl. De derde transformatie lijkt opstandig. De vierde en laatste keert terug naar de weemoed. De ijle streken van de eerste viool roepen het beeld op van een twintigste-eeuwse variatie op Der Tod und das Mädchen. Niet het schil- derij van Hans Baldung Grien uit 1517, noch het kwartet van Schubert. Eerder de drama- John Adams8
  11. 11. choreograaf Thom Stuart, die ook furore en stijlen omhelzend is Adams al vaak gety-maakte met een massachoreografie op het peerd als ‘a minimalist bored with minima-Spuiplein (Holland Dance Festival 2009). lism’. Lyriek gaat samen met een geweldigeVan Company bestaat tevens een orkest- dosis positieve energie, tot Adams op debewerking en een bewerking voor Chinese rem trapt voor een zoekende passage metpipa en gitaar. zangerige soli: ‘A passage of becalmed stasis’. Een zwierig scherzo met hoge vioolnoten enAdams gebroken danspassen volgt. Gedempte strij-Geen minimaal prozagedicht van Samuel kers leggen ten slotte een deken van sneeuwBeckett, noch stemmen van geïnterviewden over de rusteloze energie in het inwendigeals contrapunt voor de strijkers, zoals in van de motor.Reichs Different Trains. Adams benadert het In contrast met Company van Glass, krijgtstrijkkwartet in dit werk uit 2008 puur vanuit de strijkersklank bij Adams vervolgens amperde muziek. Al doende komt hij tot een asym- meer de kans zich te ontvouwen in deel twee.metrische vorm: het eerste deel breed uit- Gesyncopeerde ritmes bepalen het drukkepakkend, het frenetieke deel twee meer dan discours. ‘Om de tel heen, dicht opeen, alsde helft korter, samengebald. Allan Kozinn, een kluwe’, expliceert Hans Woudenberg,recensent van The New York Times, hoorde cellist van het DoelenKwartet. ‘Je zou hetin het eerste deel een drive die qua tempera- eerder verwachten bij muziek voor synthe-ment en onverbiddelijkheid raakt aan de late sizers of slagwerk.’ Korte nootjes in staccatokwartetten van Beethoven. geven de muziek een extra bite door de bij- Een offbeat pizzende cello, op een pulse- geluiden van elke aanzet: harsig paardenhaarrend bed van zestiende nootjes in de andere op snaar. Kortstondige referenties aan hetstrijkers. Het is de aftrap voor lyrische episo- eerste deel doorbreken de geladenheid.des ‘that ride the engine of a regular pulsation’ ‘Pockets of espressivo’, noemt Adams die(Adams). In die puls herkent de componist passages. Op kritische scharnierpunten keertzelf een spoor – niet meer dan dat – van zijn de ‘morse code figuration’ van de openings-minimalistisch verleden. Alle mogelijkheden maten weer. Een hyperactief coda vergt het 9
  12. 12. uiterste van de spelers, uitmondend in een geladen tapestuk Come Out ontstond een jigg. Doldriest van optimisme dansen de compositie met de onthutsende werking van strijkers de horlepiep. een goede documentaire. Een door de politie ‘The piece is a knockout’, citeert het label mishandelde jongen verwondt zichzelf tot Nonesuch fier uit The Philadelphia Inquirer. bloedens toe op een politiebureau in Harlem En het gaat goed met dit werk. Het St. Law- om ziekenhuisopname af te dwingen. ‘I had rence String Quartet gaf vorig jaar in Parijs to, like, open the bruise up and let some of de Europese première en lanceerde 31 mei the bruise blood come out to show them’. 2011 een cd-opname (bij Nonesuch). Naast Reich liet de tapeloop van die zin geleidelijk het DoelenKwartet nam ook een Duits kwartet uit fase lopen en uitdijen tot een achtstem- het inmiddels op zijn repertoire. mige canon. Zo raakte Reich al vroeg be- dreven in het componeren van repetitieve Speech melody muziek met uit hun context gelichte spraak- Spraak op vinyl was het materiaal voor het flarden. Geïntrigeerd door de dubbelzinnig- eerste tapestuk van Steve Reich, uit 1963. heid van het materiaal dat bij elke beluistering ‘An old talkie LP’ uit zijn jeugd: The Greatest weer andere associaties kon opwekken. moments of Sport. Uit de interviews met Hebreeuwse teksten declamerend, al impro- sportsterren stelde Reich een collage samen viserend op een trommel, deed hij in de jaren als soundtrack bij een film van de San Fran- tachtig een nieuwe ontdekking: ‘A melody cisco Mime Troupe. Het begin van een reeks pops into one’s head, as one says the words’. tapestukken waarvoor hij steeds vaker zelf Het leidde tot Tehillim voor ensemble met met de microfoon op jacht ging. Door er slagwerk en vier hoge stemmen. eentje te verstoppen in het interieur van de Different Trains uit de eerste acht maanden yellow cab waarmee Reich begin jaren zestig van 1988 markeert volgens Reichs pas zijn bijkluste als taxichauffeur om de huur te echte doorbraak naar de speech melody, ‘a kunnen betalen (Livelihood, 1964). Of henge- new musical direction’. De ultieme verbinding lend bij de zeepkistspeech van een ziener op tussen zijn tapeloops en live spelende musici straat (It’s gonna rain, 1965). Met het politiek was gevonden. ‘The basic idea is that speech10
  13. 13. Steve Reich © Alice Arnold 11
  14. 14. recordings generate the musical material for result is a music of precision and tears’, musical instruments’. Zijn de spraakmelodieën schreef Alex Ross in 2006. Soepel en swin- eenmaal gevonden, dan keert Reich het in de gend klinkt het jaartal 1941 uit de mond van compositie weer om: uit de spraakfragmen- Lawrence Davis, in zijn jonge jaren sjouwer ten gegenereerde melodieën gaan veelal voor de firma Pullman, in de weer met hut- vooraf aan de spraak. Je hoort eerst de in- koffers voor de passagiers. Het maakt de flectie en het ritme, dan de bron. omslag naar de zich in hetzelfde jaar op Evenals Beckett in zijn prozagedicht Europese oorlogsbodem voortslepende vee- Company, gaat Reich hier de dialoog aan wagons van de nazi’s des te indringender. met zijn herinnering. Alleen voert Reich, ter Terwijl de sirenes loeien, vertellen drie gede- ondersteuning en uitbreiding van zijn memo- porteerden hun verhaal. Rachella, het meest rie, nog levende getuigen op alsmede neu- aan het woord, werd vanuit Nederland weg- trale maar daardoor des te indringender gevoerd: ‘On my birthday’, ‘the Germans achtergrondgeluiden, zoals de stoomfluit walked in’, ‘walked into Holland’. De tekst- van de trein (een authentiek exemplaar uit flarde ‘but today, they’re all gone’ van Mr. die tijd). Het obsessieve ritme van de trein Davis slaat van oorsprong op de treinen die en de tempowisselingen doen de rest. er niet meer zijn. Geplaatst na ‘Europe - Reich plaatst de lange treinreizen, waarmee During the war’ en vlak voor een aangrijpend hij begeleid door de gouvernante Virginia citaat van Rachella (‘There was one girl, who als kind de afstand tussen zijn gescheiden had a beautiful voice’), krijgen zijn woorden ouders overbrugde, tegenover die van zijn een topzware lading. onfortuinlijke generatiegenoten in Europa. De bevreemdende gelijktijdigheid ervan en huib ramaer © 2011 de willekeur van het lot realiseerde hij zich later als volwassene. De strijkers dringen ons geen emoties op, maar bieden een raamwerk waar eenieder zijn emoties zelf op kan projecteren. ‘The12
  15. 15. 2. Bevlogen jarenzondag 8 januari 2012 · 14.30 uurEnAccord Strijkkwartet IX. Allegro tranquilloIlka van der Plas · viool X. RidicolosamenteHelena Druwé · viool XI. Con vivacitaRosalinde Kluck · altviool XIII. AllegrettoMette Seidel · cello XVI. Dolente XVII. Poetico XV. InquietoKarol Szymanowski 1882-1937Strijkkwartet nr.2 opus 56 (1927) pauze• Moderato dolce e tranquillo• Vivace, scherzando Béla Bartók 1881-1945• Lento Strijkkwartet nr.5 (1934) • AllegroSergej Prokofjev 1891-1953 • Adagio moltoVisions fugitives (1917) • Scherzo: alla bulgaresedelen uit de pianocyclus in een bewerking • Andantevoor strijkkwartet door Sergej Samsonov • Finale: Allegro vivace I. Lentamente III. Allegretto VI. Con eleganzaVIII. Commodo 13
  16. 16. ponisten, zoals Brahms, Wagner en Strauss, Bevlogen jaren maar ook Chopin, voor wie Szymanowski als pianist en Pool zeer veel bewondering koes- Erfenis van de volksmuziek terde. Tijdens verblijven in Parijs leerde De Pool Karol Szymanowski, de Rus Sergej Szymanowski de muziek van Debussy en Prokofjev en de Hongaar Béla Bartók zochten Ravel kennen en ontdekte hij het werk van inspiratie in de volksmuziek. In de muzikale Stravinsky en Skrjabin. Reizen naar Zuid- tradities van hun volk vonden ze hun per- Europa en Noord-Afrika wekten zijn interesse soonlijke stem. Maar daardoor hebben ze ook voor antieke en Oriëntaalse culturen, hetgeen de moderne muziek in de twintigste eeuw zijn neerslag vond in tal van op exotische nieuwe impulsen gegeven. Bartók zag in de onderwerpen gebaseerde composities. Na volksmuziek ‘een mogelijkheid om zich van de Eerste Wereldoorlog hield de componist de dictatuur van het oude majeur-mineur- zich, net als Bartók, bezig met de bestudering systeem te bevrijden’. van de volksmuziek en begon hij zich met andere compo- Metamorfosen nerende landgenoten in te Er is nauwelijks een componist spannen voor een specifiek in het begin van de twintigste Pools klankidioom. Al deze eeuw, die de verschillende invloeden hebben in Szyma- muzikale stromingen en wis- nowski’s oeuvre sporen selende modes van de tijd zo achtergelaten. in zijn muziek wist te vangen als Karol Szymanowski. Deze Dat zijn hart vooral voor Polen telg uit een oud Pools adellijk klopte, blijkt behalve uit zijn geslacht groeide op in een ge- muziek ook uit zijn geschriften privilegieerde en kunstzinnige en andere activiteiten. In 1905 omgeving. In huisconcerten was hij medeoprichter van klonken vooral Duitse com- Karol Szymanowski de componistengroep ‘Jong14
  17. 17. Polen van de Muziek’. In de jaren twintigverzamelde hij in het Tatra-gebergte Poolsevolksliederen die hij voor zijn eigen muziekvruchtbaar maakte. Szymanowski’s Tweede Strijkkwartet uit1927 is daarvan een karakteristiek voorbeeld.Alle thema’s van de compositie zijn ontleendaan folkloristische motieven. Geïntegreerd ineen klassieke formele context is hun folklo-ristische herkomst echter niet altijd onmid-dellijk herkenbaar – ze ondergaan een meta-morfose. Imitatietechnieken, zoals we diekennen uit de fuga’s van Bach, dragen ereveneens toe bij dat de herkomst van demotieven versluiert raakt. In Szymanowski’swerk wordt volksmuziek omgesmeed totkunst. Teruggebracht tot klassieke vormenontvouwt het gewichtige eerste deel zich Sergej Prokofjev (1915)als een sonatedeel met contras-terende thema’s, doorwerking en Vluchtige visioenenreprise; het ritmisch meeslepende Ik ken de wijsheid niet – laat dat aan anderen over.tweede deel als een rondo met Ik vang alleen vluchtige visioenen in verzen.variaties en de finale als een In ieder vluchtig visioen zie ik werelden,fuga. Szymanowski’s muziek is Vol van het veranderlijke spel van de regenbogen.een intrigerende combinatie van Vervloekt mij niet, gij wijzen. Wat zijt gij voor mij?volkse elementen, klassiek vorm- Feit is, ik ben alleen een wolkje, vol vuur.bewustzijn en romantische Feit is, ik ben alleen een wolkje. Zie: ik blijf drijven…expressie. En ik roep de dromers op – u roep ik niet op. 15
  18. 18. Aldus Konstantin Dmitriev Balmont Elk deel bezit een eigen gevoelswereld die (1867-1943) in een prozagedicht waaraan reeds in de voordrachtsaanwijzingen, zoals Sergej Prokofjev de titel van zijn werk Visions ‘pittoresco’ (met als toevoeging ‘harp’) (7), fugitives heeft ontleend. Rond 1915 bevond ‘ridiculosamente’ (10), ‘feroce’ (14) of ‘dolente’ de Russische dichter Balmont – een bewon- (16), tot uitdrukking komt. In het laatste deraar van de Franse dichtkunst en in het deel, getiteld ‘Lento irrealmente’, creëert de bijzonder Paul Verlaine – zich op het hoogte- componist door de combinatie van twee punt van zijn carrière. Zijn transcendente en ongelijke maatsoorten (9/8 tegen 3/4) een visionaire poëzie was in de kunstenaarskringen zweverige ‘onwerkelijke’ sfeer. Visions fugi- van Sint Petersburg en Moskou en vogue. tives uit 1915-1917 is naast Toccata (1912) Hij oefende op componisten als Skrjabin, de en Sarcasmen (1912-1914) niet alleen een schepper van Poème de l’extase, en ook op hoogtepunt in Prokofjevs eerste ‘wilde’ Prokofjev een grote invloed uit. Prokofjevs scheppingsperiode, maar ook een mijlpaal confrontatie met Balmonts donkere, meta- binnen de pianoliteratuur. In dit concert forenrijke gedichten resulteerde in een cyclus klinkt Prokofjevs beroemde pianosuite in een van twintig karakteristieke, droomachtige strijkersbewerking van Sergej Samsonov. miniatuurstukken, Visions fugitives – ‘vluchtige visioenen’ – voor piano. De pianosuite bevat natuur en symmetrie alle technieken en uitdrukkingsmiddelen die Waar vind je, behalve bij Beethoven, zo’n Prokofjev tot dan toe had ontwikkeld. Zo hechte en precieze constructie […], eenheid blinken sommige delen uit door hamerende van de delen […], homogeniteit van het ritmen en scherpe dissonanten en komt de materiaal?’ Aldus Zoltán Kodály over Béla Russische volksmuziek om de hoek kijken. Bartóks Eerste Strijkkwartet. Maar Kodály’s In andere gaat de componist zich te buiten woorden zijn ook van toepassing op Bartóks aan chromatische, speelse figuraties en andere strijkkwartetten. Het zijn er in totaal mystiek-schimmige klankverbindingen die zes die een cyclus vormen en waarin zich – aan Skrjabin doen denken. De korte stukken evenals bij Beethoven – een compositorische rijgen zich als momentopnamen aaneen. ontwikkeling laat aflezen. Als genre beant-16
  19. 19. woordt het strijkkwartet met zijn sobere vier- gevonden klanken en motieven is hetstemmigheid en reine strijkersklank aan de materiaal van de twee voorafgaande en dehoogste esthetische normen. De muziek is twee volgende delen afgeleid. Omdat boven-als het ware teruggebracht tot haar essentie. dien het eerste en vijfde, het tweede en vierde Alleen al gezien vanuit zijn formele op- aan elkaar refereren, ontstaat een brugvorm.bouw is Bartóks Vijfde Strijkkwartet uit 1934 Dit weerspiegelen ook de toonsoorten: heteen meesterwerk. Het uit vijf delen bestaande eerste en het laatste deel staan in B-majeur,kwartet is symmetrisch ontworpen rond het het tweede in D-majeur en het vierde in hetmiddendeel, ‘Scherzo: alla bulgarese’ en het verwante G-majeur; het gewichtige midden-trio daarvan, dat met zijn vibrerende klank- deel ‘Scherzo: alla bulgarese’ in cis-mineur.vlakken natuurbeelden oproept. Uit de hier De muziek beweegt zich naar het centrum toe en daarvan weer weg om tot het uitgangspunt terug te keren. Bartóks Vijfde Strijkkwartet is echter niet alleen een architectonisch hoogstandje: het is bovenal muziek en ieder deel heeft een eigen muzikale boodschap. Zo wordt de luisteraar in het tweede en vierde deel mee- gezogen door ingetogen, aan de oude kerk- muziek refererende koraalachtige klanken. Het dansante, met pittige volkse ritmes ge- lardeerde ‘Scherzo: alla bulgarese’ voert ons mee naar een door boeren bevolkt landschap en – in het trio – de stille natuur. Het laatste deel, een wild en doorwrocht variatierondo, ontwikkelt zich tot een meeslepende finale.Béla Bartók christiane schima © 2011 17
  20. 20. 3. Wenen: onuitstaanbaar onweerstaanbaar zondag 5 februari 2012 · 14.30 uur DoelenKwartet Hans Erich Apostel 1901-1972 Frank de Groot · viool Sechs Epigramme opus 33 (1962) Maartje Kraan · viool • Grave - Adagio - Moderato Karin Dolman · altviool • Allegretto grazioso - Allegro molto - Vivace Hans Woudenberg · cello Arnold Schönberg 1874-1951 m.m.v. Mikhail Zemtsov, altviool Strijkkwartet nr.3 opus 30 (1927) • Moderato • Adagio • Intermezzo: Allegro moderato • Rondo: Molto moderato pauze Anton Bruckner 1824-1896 Strijkkwintet in F (1878/1879) • Gemäßigt (Moderato) • Scherzo (Schnell) - Trio (Langsamer) • Adagio • Finale (Lebhaft bewegt)18
  21. 21. Wenen Apostel signeerde de Sechs Epigramme met de tonen B, E en A (in het Duits H, E en A), die de twaalftoonsreeks ervan besluiten.MiniaturenHans Erich Apostel behoorde in Wenen tot de Expressieve geladenheidleerlingen van Arnold Schönberg en Alban Met zijn Derde Strijkkwartet keerde ArnoldBerg. Hij schreef veel liederen, maar be- Schönberg terug naar de klassieke kamer-schouwde het strijkkwartet met zijn vier gelijk- muziek, na jarenlang gezocht te hebben naarwaardige stemmen toch als ‘A und O der adequate vormen en bezettingen voor zijnMusik’. In de Sechs Epigramme in twaalf- post-tonale en twaalftoonsmuziek. Het Derdetoonsidioom, zijn laatste werk voor deze Strijkkwartet is weliswaar een gerijpte twaalf-bezetting, heeft hij zich ‘auf das Allernotwen- toonscompositie, maar blijkt gemodelleerddigste beschränkt’. Het zijn miniaturen, maar naar het klassiek-tonale, vierdelige strijk-geen losse stukken: De Sechs Epigramme kwartet. Achtereenvolgens weerklinken eenvertonen een lijn die niet beperkt blijft tot de sonatevorm, een langzaam variatiedeel, eenvan deel tot deel hoorbare tempoversnelling. Menuet/Scherzo en een Rondo als finale –In de deeltjes twee tot en met vijf treedt vormen die geheel en al in het tonale systeemtelkens een van de strijkers solistisch voor met zijn contrasterende toonsoorten gewor-het voetlicht, ieder met zijn eigen karakter: teld waren. Schönberg wilde deze klassiekeachtereenvolgens cello, altviool, tweede en vormen nu in zijn twaalftoonsidioom realise-eerste viool. Terwijl de lage instrumenten als ren. Ontwikkelingen op ritmisch-motivischsolisten toch in constructieve vierstemmige vlak nemen daartoe de plaats in van tonalegesprekken verwikkeld zijn, zweeft de tweede processen, en frasen worden niet door af-viool elegant boven de vluchtige motiefjes sluitende harmonieёn, maar door vertragingenvan de anderen uit, en imponeert de eerste van het tempo afgerond. De evenwichtigeviool zelfs met een solocadens in miniatuur. opbouw van de vier delen en de coherenteTwee homogene deeltjes ‘für 4 gleichgeltende structuur en ontwikkeling van muzikaleStimmen’ vormen de omlijsting van het geheel. gedachten staan emotionele hoogtepunten 19
  22. 22. niet in de weg, maar gaan juist samen met de voor Schönberg zo typische expressieve geladenheid. Het Derde Strijkkwartet ontstond op het moment dat Schönberg zich binnen zijn nieuwe compositiemethode ‘mit zwölf nur aufeinander bezogenen Tönen’ welbewust bepaalde vrijheden begon te permitteren, bijvoorbeeld in het gebruik van ostinati in het eerste deel. De eerste vijf tonen van de reeks worden tot een ostinaat motief gebun- deld, dat in de openingsmaten onophoude- lijk herhaald wordt. Dit strookt eigenlijk niet met het twaalftoonsprincipe waarin geen enkele toon terugkeert voordat de hele reeks afgelopen is. Maar Schönberg benadrukte dan ook, overigens juist met betrekking tot dit stuk, dat hij ‘Zwölfton-Kompositionen’ schreef, en geen ‘Zwölfton-Kompositionen’. Het ostinate motief van achtste noten, telkens twee-aan-twee, zet aanvankelijk in als bege- leiding, maar krijgt in alle mogelijke varianten steeds meer thematische zeggingskracht – iets wat Schönberg van Brahms geleerd zou kunnen hebben. Het ostinato mag daar- om als de ware motor van het motivisch- thematische ontwikkelingsproces beschouwd Franz-Josefs-Kai in Wenen, ca.1900 worden.20
  23. 23. Het langzame tweede deel bestaat uit delen op het geheel. Doordat het eerste deeltwee opeenvolgende thema’s, die afwisselend vrij rustig verloopt, in een vriendelijke ¾-maat,gevarieerd worden: het eerste innig, en laat- is een (eigenlijk gebruikelijk) langzaam tweederomantisch geharmoniseerd, het tweede bijna deel niet op zijn plaats. Bruckner laat daaromgewichtloos. een snel Scherzo volgen, met een vleugje Het derde deel is in de vorm van een Oostenrijks platteland in het Ländler-Trio.Menuet (Menuet-Trio-Menuet) gegoten, maar Hierna krijgt het Adagio alle ruimte om uit temet het wervelende thema van een scherzo. groeien tot de emotionele kern van de com-Zoals bij veel van zijn voorgangers, met name positie, gedragen door de lage strijkers. De(weer) bij Brahms, ontstaat de lichte toets bij ernst ervan lost in het vierde deel op in eenSchönberg door een geraffineerd spel met aantal speelse invallen, in forse contrastenhet ritme. De negen of twaalf gelijke noten- naast elkaar geplaatst. Thematische meta-waarden per maat verdeelt hij niet alleen sym- morfosen van ritmische motieven spelen inmetrisch in 3-3-3 of 3-3-3-3, maar hij groe- Bruckners kwintet een veel minder grote rolpeert ze vaak ook hoorbaar tegendraads, dan bij Schönberg; liever laat hij grote thema-bijvoorbeeld als 4-3-2 of 3-4-5. tische vlakken ontstaan, vaak boven lange Het Rondo-thema van het vierde deel tot orgelpunten. Ook plaatst Bruckner zijn mo-slot lijkt op een eenvoudig aftelrijmpje, maar tieven door middel van voortdurend modu-Schönberg zou Schönberg niet zijn als hij uit lerende harmonieёn telkens in een andersdit speelse gegeven niet een complex weef- gekleurd licht. Het begint al in de openings-sel van imitaties en tegenbewegingen zou maten, met een thema dat tussen F en Desafleiden. pendelt. Juist deze ‘schwebende Tonalität’ achtte Schönberg bij Bruckner van grote‘Schwebende Tonalität’ betekenis.Voor zijn Strijkkwintet in F breidde AntonBruckner het strijkkwartet uit met een tweede hella melkert © 2011altviool, als versterking van het middenregis-ter. Opmerkelijk is de afstemming van de vier 21
  24. 24. 4. Wie was Sándor Veress? zondag 1 april 2012 · 14.30 uur DoelenKwartet Sándor Veress 1907-1992 Frank de Groot · viool Maartje Kraan · viool Strijkkwartet nr.1 (1931) Karin Dolman · altviool • Rubato quasi recitativo Hans Woudenberg · cello • Andante • Vivo Strijktrio (1954) • Andante • Allegro molto pauze Strijkkwartet nr.2 (1936/37) • Allegro • Andante • Presto DoelenKwartet © Louis Haagman22
  25. 25. Boulez in de jaren tachtig verliet hij zijn landSándor Veress alsnog, tegenwoordig woont hij in de buurt van Bordeaux. En Sándor Veress besloot alVergeten en herontdekt in 1949 tijdens een verblijf in StockholmDe in 1992 in Zwitserse ballingschap over- vanwege het repressieve politieke klimaat inleden Sándor Veress was nog niet zo lang Hongarije niet meer naar zijn vaderland teruggeleden een onbekend componist. Mede te keren en vestigde zich in Bern. In tegen-dankzij de inspanningen van een van zijn stelling tot Bartók, Ligeti en Kurtág is Sándorberoemdste leerlingen, Heinz Holliger, werd Veress nog steeds, zeer ten onrechte, weinigde Hongaar aan de vergetelheid ontrukt. bekend. Het Paul Sacher-archief in BaselVeress heeft veel invloeden van zijn tijd in beheert alle ongedrukte en tot op heden nooitzich opgenomen, zoals de muziek van Bartók, uitgevoerde partituren van deze Roemeens-Debussy, Stravinsky, Schönberg en Hinde- Hongaarse componist.mith. De ambachtelijkheid die uit zijn werken Als leerling van Bartók en Kodály en leraarspreekt, verraadt de intensieve bestudering van Ligeti en Kurtág vormt Veress de ver-van de muziek van de oude meesters. Maar bindende schakel tussen twee generatieszijn belangrijkste inspiratiebron was de Hon- componisten. Net als Ligeti en Kurtág werdgaarse volksmuziek. Zij was zijn ‘fundament’, Veress in Transsylvanië geboren en kwam hijen dat is, aldus Veress, ‘het belangrijkste als jongeman in Boedapest terecht om daardeel van een gebouw’. piano en compositie te studeren. In 1937 De moeilijke politieke situatie in Hongarije werd hij assistent van Bartók, en in 1943na de Tweede Wereldoorlog, de communis- opvolger van Kodály in het vak compositietische machtsovername, had voor de kunste- aan de Franz Liszt Academie. In zijn nieuwenaars van het land zware gevolgen. Bartók vaderstad Bern verwierf hij grote faam alswas al tijdens de oorlog naar Amerika ge- compositieleraar. Zijn meest bekende leerling,vlucht, Ligeti kon in 1957 via Wenen naar de componist en hoboïst Heinz Holliger, be-Hamburg ontsnappen. Kurtágs vluchtpoging schouwt hem nog altijd als zijn belangrijkstein 1956 mislukte. Na zijn ontdekking door leraar. 23
  26. 26. ‘Poeta doctus’ vervlechting daarvan ontstaat een dicht Net als bij Bartók en Kodály liggen Veress chromatisch klankweefsel. Invloeden van wortels in de volksmuziek. En ook hij verza- Bartóks concept van de ‘polymodale chro- melde in het begin van zijn carrière volkslie- matiek’, maar ook vroege invloeden van deren. Het uitgangspunt van Veress’ com- Schönbergs reeksentechniek vallen in zijn in poneren is een melodisch motief, vaak van de jaren dertig ontstane strijkkwartetten te folkloristische oorsprong. Hij heeft de muziek bespeuren. Beide kwartetten worden geken- van Bartók, Debussy, Stravinsky en Hinde- merkt door een grote ambachtelijke kennis mith in zich opgezogen en bestudeerde de van de technieken van de oude meesters, oude muziek, zoals de contrapuntstijl van in het bijzonder de madrigaalkunst van Palestrina. Ook de ontmoeting met Schön- Palestrina en de polyfonie van Bach. Koraal- berg en het serialisme heeft in zijn latere werk achtige passages in de langzame en fugati sporen achtergelaten. Zij het meer in de zin in de snelle delen getuigen daarvan. Maar van Stravinsky, als een leer van het luisteren ook door een speelse vreugde in het musi- (Stravinsky: ‘Je hoort plotseling meer en anders dan vroeger.’). Bij Veress komen een oorspronkelijk enthousiasme voor de muziek, met name de volksmuziek, en grondige kennis van de materie samen. Veress’ composities vertonen het handschrift van een ‘geleerde dichter’ – een ‘poeta doctus’, zoals de Hon- gaarse musicoloog József Ujfallussy hem eens treffend heeft genoemd. Zowel in zijn Eerste alsook in zijn Tweede Strijkkwartet verkent de componist het volle- dige chromatische toonbereik. Door de com- binatie van uit hele en halve tonen bestaande toonladders en motieven en de canonachtige Sándor Veress24
  27. 27. ceren, waarbij even Hindemith om de hoek stromingen niet langs hem heen zijn gegaan,komt kijken. Het gebruik van motieven en bleef de Hongaarse volksmuziek het uitgangs-ritmes uit de Hongaarse volksmuziek, de punt van zijn componeren. Zelfs in zijn laatstetoepassing van grondtonen en ostinati (vooral werken herinnerde de componist zich zijnin de cello) verlenen de kwartetten een fol- roots. Veress: ‘Wij hadden de oeroude Hon-kloristische allure. gaarse liederen als iets nieuws ontdekt. In In het Eerste Strijkkwartet uit 1931 heeft mijn studietijd was alles melodie; het is geenVeress zijn eigen klankidioom gevonden. Hij tonale, maar modale, pentatonische, hexa-beschouwde dit kwartet later als zijn eerste chordale, pentachordale muziek. Pas latervolwaardige werk. Het ging in première tijdens mijn functie van docent aan de Aca-tijdens het festival van IGNM (Internationale demie begon ik me in het werk van SchönbergGesellschaft für Neue Musik) in 1935 Praag. te verdiepen […] Na mijn vestiging in Zwitser-Zijn Tweede Strijkkwartet uit 1936/1937 be- land heb ik de brede muzikale horizon vanleefde in 1937 in Parijs zijn première. Europa herontdekt. Maar dit moeten we niet vergeten: het fundament is het belangrijkstefundament gedeelte van een gebouw. Het granietenNa zijn vestiging in het Westen heeft Veress fundament werd gelegd in mijn jeugd in Hon-zich met de bestudering van Schönbergs garije. En daarop heb ik verder gebouwd.’twaalftoonstechniek beziggehouden. Zijn Veress’ ‘fundament’, zijn zeer persoonlijkeStrijktrio uit 1954 is daarvan een voorbeeld. compositiestijl, was de naoorlogse serialistenToch bleef hij ook in dit werk schatplichtig vreemd. Hij voelde zich zijn leven lang eenaan zijn Hongaarse wortels. De componist is balling en in het moderne westerse muziek-zichzelf trouw gebleven, ook na vijf jaar Zwit- leven een buitenbeentje. De herontdekkingserland. Het met folkloristische ritmes gelar- van Sándor Veress verruimt onze blik op dedeerde tweede deel van het Strijktrio, Allegro veelkleurige geschiedenis van de muziekmolto, doet sterk denken aan de muziek van van de twintigste eeuw.zijn leraar en grote voorbeeld Bartók. Ondanksdat de moderne West-Europese muzikale christiane schima © 2011 25
  28. 28. BioGRAfiEën nisten uit binnen- en buitenland, zoals jaarlijks te horen is tijdens het Gaudeamus Festival. DoelenKwartet Als huiskwartet van Concert- en congres- Frank de Groot · viool gebouw de Doelen in Rotterdam geeft het Maartje Kraan · viool DoelenKwartet aldaar jaarlijks vele concerten Karin Dolman · altviool in verschillende series. De basis van het kwar- Hans Woudenberg · cello tet is in de Doelen gelegd, in de beginjaren als onderdeel van het DoelenEnsemble, de Het DoelenKwartet is een van de belangrijkste laatste jaren steeds meer zelfstandig en vanaf strijkkwartetten in Nederland op het gebied dit seizoen ook organisatorisch als een auto- van de hedendaagse klassieke muziek. Het noom ensemble. Behalve op de belangrijke repertoire omvat een kleine 200 voornamelijk Nederlandse podia en festivals trad het kwar- eigentijdse werken en composities uit de tet op in Frankrijk, Duitsland, Polen, Tsjechië, vroeg-twintigste eeuw. Om deze nieuwe mu- Zwitserland, Denemarken en Costa Rica. ziek in een historisch perspectief te kunnen Verder profileert het DoelenKwartet zich met plaatsen, laat het kwartet incidenteel ook de bijzondere cd-opnamen, bijvoorbeeld een in klassieken herleven, zoals in deze serie het de pers bejubeld Rihm-portret met de strijk- kwintet van Bruckner in het programma kwartetten 1, 4, 5 en 8, de 3cd-box Play It ‘Wenen: onuitstaanbaar onweerstaanbaar’. Again! met louter live-opnamen uit de Doelen De vele ontmoetingen die het DoelenKwartet en de cd’s met het complete oeuvre voor met vooraanstaande componisten mocht strijkkwartet van de componisten Karl Ama- hebben, zijn voor het kwartet een leidraad deus Hartmann en Hans Erich Apostel. In geweest bij het vormen van een onmisken- maart 2012 neemt het kwartet in Keulen de baar eigen signatuur: Steve Reich, Henri werken van Sándor Veress op die in deze Dutilleux, Kevin Volans, John Adams, Wolf- serie gespeeld worden. gang Rihm, Hans Abrahamsen, Willem Jeths, Cybele-Records is het innoverende label Peter-Jan Wagemans. Ook zet het kwartet waarmee het DoelenKwartet samenwerkt. zich in voor een jongere generatie compo- De bij Cybele uitgebrachte cd’s werden alle26
  29. 29. onderscheiden met diverse prijzen, waaronder EnAccord Strijkkwartettweemaal de Echo Klassik Preis, de Leopold Ilka van der Plas · vioolPreis, de Editors Choice van Gramophone Helena Druwé · vioolen nominaties voor de Deutsche Schallplat- Rosalinde Kluck · altviooltenpreis 2009 en 2010. Mette Seidel · cello Het EnAccord Strijkkwartet werd in 1998 opgericht en heeft zich ontwikkeld tot een van de meest gelauwerde jonge kwartetten van Nederland. Het kwartet wordt geprezen om haar intieme, warme klank, expressieve stijl en dynamisch vermogen. Het kwartet beheerst het ijzeren strijkkwartet- repertoire, combineert bekende stukken met minder bekende meesterwerken, werkt graag samen met hedendaagse componisten en bracht reeds een aantal composities in pre- mière. Het kwartet heeft een uitgebreide con- certpraktijk en treedt geregeld op in binnen- en buitenland. Het EnAccord Strijkkwartet treedt onder anderen op met cellist Valentin Erben, altist Hartmut Rohde, hoboïst Bart Schneemann en pianist Severin von Eckard- stein. Het EnAccord Strijkkwartet kreeg in 2008 als jong talent een speciale beurs van het Kersjes Fonds en in 2010 de prestigieuzeEnAccord Strijkkwartet © Joris Leeuwenberg Kersjesprijs. Daarnaast behaalde het kwartet 27
  30. 30. prijzen bij onder meer de ‘5th Trondheim en Regina International Chamber Music Competition’, van Berkel en het ‘Internationaler Joseph Haydn Wett- en bij alle bewerb’. vier edities Tussen 2003 en 2006 studeerde het kwartet van de aan de Nederlandse StrijkKwartet Academie voorstelling en volgde masterclasses bij leden van gere- De Noten- nommeerde kwartetten, zoals het Amadeus kraker van Quartet, het Borodin Quartet, het Kronos Mariko Shimoda De Dutch Quartet, Quatuor Mosaïques en het Takács Don’t Quartet. In oktober 2010 studeerde het kwar- Dance Division (DeDDDD) in de Grote Kerk tet af aan de Hochschule für Musik in Keulen, in Den Haag. waar zij werden gecoacht door de leden van In 2010 danste Mariko Shimoda in Abdallah het Alban Berg Quartett. en de Gazelle van Basra (DeDDDD) de boze Het EnAccord Strijkkwartet speelt op vier schoonmoeder Fatima. Begin 2011 danste negentiende-eeuwse Franse instrumenten, ze Rite We Are tijdens het CaDance festival, samengesteld en hun ter beschikking gesteld in een nieuwe choreografie van Paul Selwyn door het Nationaal Muziekinstrumenten Norton. In september 2011 was ze te zien bij Fonds. Alba Theaterhuis in de voorstelling Mammoet. Mariko Shimoda Thom Stuart De Japanse balletdanseres Mariko Shimoda Thom Stuart (Heerlen, 1966) begon op vier- (1984) studeerde aan de balletschool in haar jarige leeftijd met balletlessen en verliet de geboorteplaats Nagano, aan het Conserva- mijnstreek op zijn twaalfde om te gaan torium van Boston en de Rotterdamse Dans- studeren aan de Dansvakopleiding van het academie. ZIj heeft stages gelopen bij het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Na Scapino Ballet en bij Dansgroep Amsterdam. een danscarrière bij onder meer Introdans, Zij danste onder meer bij het Ballet van Leth het Scapino Ballet, Bat-Dor Dance Co. & Feld28
  31. 31. Ballets/NY, richtte hij zich steeds meer op Mikhail Zemtsovchoreografie. Inmiddels heeft hij ruim tachtig Mikhail Zemtsov is als soloaltist verbondenwerken op zijn naam staan. In 1996 richtte hij aan het Residentie Orkest en hij is altviool-samen met partner Rinus Sprong het Haagse docent aan het Utrechts Conservatorium. Hijdansgezelschap De Dutch Don’t Dance Divi- studeerde bij de beroemde altvioolvirtuoossion op. Twee korte choreografieën van Stuart Michael Kugel. Mikhail is prijswinnaar vangingen op 17 juni 2011 in première in Yin & internationale concoursen in Wenen en Ham-Yang, Chinese sprookjes op de Hofvijver, on- burg. Als solist trad hij op met diverse orkes-derdeel van Festival Classique. De laatste ten van over de hele wereld en hij is een veel-jaren werkt hij geregeld bij Theater an der gevraagd kamermusicus. Met gitarist EnnoWien, onder meer voor de opera Death in Voorhorst vormt Mikhail Zemtsov het Duo Venice van Brit- Macondo. Ook ten, Die Fleder- maakt hij deel maus van J. uit van het Re- Strauss en sidentie Strijk- Rodelinda van kwartet. Met Händel. Thom zijn vrouw, Stuart maakte dochter en de choreogra- broer vormt fie voor Com- Mikhail het pany voor Hen- Zemtsov Alt- na Lee en het vioolkwartet. DoelenKwartet. Mikhail Zemtsov heeft www.ddddd.nu meegewerkt aan talrijke cd- en radio-Thom Stuart © Hans Oostrum opnamen. Mikhail Zemtsov 29
  32. 32. concERTEn DoElEnKWARTET buiten Den Haag · seizoen 2011-2012 RoTTERDAM za 10 september · 17.00u Goethe institut Rotterdam 24 uur cultuur za 8 oktober · 20.15u de Doelen Vanessa Lann Pianokwintet met Ralph van Raat vr 28 oktober · 20.15u Arminiuskerk Lambrechts · Vos · Visser · Sweelinck · Schäfer za 14 januari · 20.30u de Doelen m.m.v. Arjan Woudenberg, klarinet. o.a. Escher · Keuris do 26 januari · 20.30u de Doelen Glass · Adams · Reich (zonder choreografie) zo 12 februari · 20.15u de Doelen m.m.v. Ian Bostridge, tenor en Julius Drake, piano Vaughan Williams On Wenlock Edge za 12 mei · 20.30u de Doelen Veress · Janácek · Bartók ˇ BREDA serie van 3 concerten in De nieuwe Veste vr 25 november · 20.15u m.m.v. Arjan Woudenberg, klarinet. Escher · Keuris · Wagemans vr 3 februari · 20.15u m.m.v. Mikhail Zemtsov, altviool. Apostel · Schönberg · Bruckner vr 2 maart · 20.15u Veress · Ligeti · Bartók oVERiGE concERTEn di 6 september · 20.15u Utrecht Geertekerk. Gaudeamus Festival. Soh · Chou do 3 november · 20.15u Dordrecht Augustijnenkerk. m.m.v. Arjan Woudenberg Visser · Keuris · Sweelinck · Schäfer zo 13 november · 12.00u ’s-Hertogenbosch November Music. Jeths (met solisten) vr 13 januari · 20.15u Arnhem Musis Sacrum. m.m.v. Arjan Woudenberg Escher · Keuris · Wagemans zo 15 januari · 11.00u Utrecht Leeuwenbergh. m.m.v. Arjan Woudenberg. o.a. Keuris wo 8 februari · 20.15u Amsterdam Muziekgebouw. m.m.v. Ian Bostridge, tenor en Julius Drake, piano. Vaughan Williams On Wenlock Edge vr 10 februari · 20.15u Groningen Oosterpoort. m.m.v. Ian Bostridge, tenor en Julius Drake, piano. Vaughan Williams On Wenlock Edge zo 11 maart · 12.00u Wassenaar De Paauw. Veress · Janácek · Smetana ˇ zo 18 maart · 11.00u Amsterdam Betaniënklooster. Veress wo 18 april · 20.15u Amsterdam Muziekgebouw. Adès · Smetana · Sjostakovitsj wo 25 april · 20.15u nijmegen programma ntb30

×