2010 03-22-14.17.05

70,128 views

Published on

Published in: Sports, Automotive
13 Comments
12 Likes
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total views
70,128
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
172
Actions
Shares
0
Downloads
952
Comments
13
Likes
12
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

2010 03-22-14.17.05

  1. 1. Mga Estratehiya at mga Banghay-AralinV sa Pagtuturo ng Filipino para sa Elementarya PAUNANG SALITA (Baitang 4-6) Walang nananatiling pamalagian sa buhay ng tao, sa ISBN 978-971-07-2458-1 kapalaran ng isang institusyon, at sa kasaysayan ng isang bansa, kundi ang pagbabago. Isa sa larangan ng buhay at karanasang Karapatang-ari © 2010 ng Vibal Publishing House, Inc. nagdaan sa iba’t ibang yugto ng pagbabago ay ang edukasyon Reserbado ang lahat ng karapatan. Ang alinmang bahagi nito ay hindi at kultura. Ang pagbabago sa mga institusyon ng karunungan maaaring ilathala o ilabas sa anumang anyo, kasama na rito ang pelikula, at kalinangan ay masasaksihan sa kanilang kurikulum. Alam nang walang nakasulat na pahintulot ang tagapaglathala at may-akda. naman natin na ang kurikulum ay pamatnubay sa pagtuturo Hindi sakop ng karapatang-ari ang suring-aklat na ilalathala sa mga sa isang paaralan. Ang pagbabago ng kurikulum ay nakabatay pahayagan at magasin. sa mga kondisyon at pangangailangang dinaranas sa pana- Lahat ng drowing na ginamit sa aklat na ito ay pag-aari ng Vibal panahon ng isang bansa. Ang huling pagbabago ng kurikulum Publishing House, Inc. at di-maaaring kopyahin o gamitin nang walang ng Kagawaran ng Edukasyon (Department of Education o nakasulat na pahintulot ang tagapaglathala. DepED) ay binigyang-diin ang oryentasyong panggawain at pangkabutihang-asal. Inilathala at inilimbag sa Pilipinas ng Ayon kay Esponilla (1990), ang pagtuturo ay isang sining Vibal Publishing House, Inc. at maihahalintulad sa isang triyanggulo. May tatlong sulok at Punong Tanggapan: 1253 Gregorio Araneta Avenue, tatlong mukha. Ang mga ito’y kinakatawan ng guro; ng mga Quezon City mag-aaral at ng paksa, paraan, at pamamaraan ng pagtuturo. Tanggapang Panrehiyon: Unit 202 Cebu Holdings Center, Cebu Ang bawat isa ay mahalaga at kailangan sa ikatutupad ng mga Business Park, Cardinal Rosales Avenue, layunin ng sining ng pagtuturo. Cebu City, Philippines Ang alinmang paraan at pamamaraan ay mabuti lamang Kalamansi St. cor. 1st Avenue, Juna kung sa paggamit nito ay natututo ang mga mag-aaral. Ang Subdivision, Matina, Davao City, paksa ay di-dapat ibagay sa pamamaraan, kundi ang pamama- Philippines raan ang dapat na ibagay sa paksa, sa kakayahan at karanasan Unit 6, 144 M.H. del Pilar St., Molo, ng mga mag-aaral, at sa pakinabang na matatamo nila hindi Iloilo City, Philippines lamang habang nag-aaral, kundi sa larangan man ng tunay na buhay sa labas ng paaralan. Bldg. A, Unit 4, Pride Rock Business Park, Gusa, Cagayan de Oro City, Philippines Ganito naman ang sinabi at obserbasyon ni Otanes (2000), Kasapi: Philippine Educational Publishers’ Association; Book Develop- “Sa anumang pagbubuo ng kurikulum pangwika, nararapat ment Association; Association of South East Asian Publishers; itong nakapokus sa mga mag-aaral na ang pangunahing layunin Graphic Arts Technical Foundation ay matutuhan ang wika upang sila’y makapaghanapbuhay, ii
  2. 2. makipamuhay sa kanilang kapwa, at mapahalagahan ang wastong pagbigkas, paggamit ng mga pahayag, at istrukturangkagandahan ng buhay na kanilang ginagalawan.” panggramatiko. Sa kasanayan sa pagbasa, nalilinang ang husay Ayon naman kay Giron, (Paraluman, 2003), “Upang sa pagpapalawak ng talasalitaan o pagkilala sa mga salita,makalikha ng pamayanang may sapat na kaalaman at may pag-unawa, at kasanayan sa pag-aaral at pananaliksik. At sasuporta sa pamahalaang demokrasya, ang mga paaralan ay pagsulat, napagaganda ang ayos ng sulat-kamay, naiaangat angkailangang makabuo ng mga gradweyt na mapanuri, kritikal, kasiglahan sa antas ng pagkatha at kasiya-siyang kaayusangat kapaki-pakinabang.” pansulatin. Binanggit din ni Giron na ang kalinangan ng ating sariling Ipinakita ni Villamin (1990), ang Palatuntunan sa buongwika ang magsisilbing buklod ng ugnayan at daan upang ang wika sa pamamagitan ng concept map. Sinabi rin niya na sabawat mag-aaral ay makapag-isip na nakatuon sa pandaig- anumang gawaing pangwika, kailangang maliwanag ang kai-digang kalagayan (think globally) at gumawa batay sa mga sipan upang magkaunawaan at walang komunikasyon kungadhikaing pambansa (act locally). walang pagkakaunawaan. Ang aklat na ito, Mga Estratehiya at mga Banghay- Sinasabing kung nauunawaan ng bata ang kanyang binasa,Aralin sa Pagtuturo ng Filipino para sa Elementarya maisusulat niya ito; kung nauunawan ang napakinggan,(Baitang 4-6) ay binuo upang matulungan, mabigyang-gabay, masasabi niya ito o kaya ay maisusulat din.mapalawak at mapaunlad ang kaalaman ng guro sa pagtuturong wika, pagbasa, at pagsulat. Sa paaralang elementarya, ang araling Filipino ay tinatawag Pakikinigna Sining ng Komunikasyon sa Filipino mula Kinder hang-gang sa Ikaanim na Baitang. Sa araling ito, magkakaugnay naitinuro ang mga makrong kasanayang nauukol sa Pakikinig,Pagsasalita, Pagbasa, at Pagsulat. Makikita sa PhilippineElementary Learning Competencies (PELC) o Pang-elementaryangKasanayan sa Pagkatuto na ipinamamahagi ng Kawanihan Pagsulat Pagbasa Pagsasalitang Edukasyong Elementarya ng DepED ang mga batayangkasanayan na dapat matamo ng mga mag-aaral sa bawat taonng kanilang pag-aaral sa elementarya. Ang asignaturang ito ay lumilinang sa mga kasanayan sapakikinig, pagsasalita, pagbasa, pagsulat, at pag-iisip sa Filipino.Saklaw ng mga kasanayan sa pakikinig ang masusing pagkilatis Pag-iisipat mabisang pag-unawa. Sa pagsasalita naman, nasasanay sa iii
  3. 3. Ayon naman kay Liwanag (2003), dalawa ang pangunahing 6. Hindi lubusang nakatutulong upang matutuhan ng mgalayunin ng pagtuturo ng Filipino bilang subject sa ating pam- mag-aaral ang iba pang asignatura na ginagamitan ngbansang paaralan. Sa kanyang binasang papel sa Forum ng Filipino bilang wikang panturo.Komisyon ng Wikang Filipino, binanggit niya ang ganito: “Una, 7. Nanatiling napakababa ng iskor sa National Secondarytulad ng itinatadhana ng Patakarang Edukasyong Bilinggwal, Achievement Test (NSAT) 64% sa loob ng tatlong taon.itinuturo ito bilang isang subject pangwika. Ikalawa, upangmagamit ang wikang ito bilang wika ng klase sa iba pang subjectna ginagamitan ng Filipino bilang wikang panturo. Malinaw Sa tulong ng mga obserbasyong nakalap mula sa mgaang pagkakaiba ng dalawang layunin subalit magkatuwang isinagawang konsultasyon, nabuo ang kapasyahang nararapatsa kaganapan ng pagkatuto. Kailangang matutuhan ang na magkaroon ng pagre-refocus ang kurikulum ng Filipino saFilipino bilang isang wikang may sariling kakayahan upang batayang edukasyon. Narito ang mga naisagawang hakbanginito’y epektibong magamit sa pagkatuto ng iba pang subject na tungo rito.ginagamitan nito.” 1. Naghanda ng isang batayang framework Simula noong 1998, ang DepED ay nagsasagawa na ng mgapangunahing hakbang upang rebyuhin ang umiiral na kuriku- Sa nasabing framework, malinaw na ang panguna-lum. Sa mga konsultasyong isinagawa sa iba’t ibang sektor, hing mithiin ng pagtuturo ng Filipino ay makalinangnaririto ang karaniwang naging obserbasyon. ng isang mag-aaral na maging mahusay sa pakikipag- talastasan sa Filipino. Kinakailangang taglay niya ang 1. Paulit-ulit lamang ang estrukturang gramatikal na apat na kasanayang makro – pakikinig, pagsasalita, itinuro mula sa elementarya hanggang sa tersyarya. pagbasa, at pagsulat. Dapat ding taglayin niya ang mga Hindi panlinggwistika ang pagsusuri at pag-aanalisang kaalamang hinihingi tulad ng kaalamang gramatikal, ginagawa. discourse, strategic, at sosyolinggwistik. Sa proseso ng 2. Hindi naihahanda ang mga mag-aaral tungo sa pagpa- pagkatuto, ang mga aralin ay hahanguin sa mga asig- palawak ng kaalamang hinihingi sa kolehiyo. naturang pangnilalaman. 3. Hindi lubusang nililinang ang apat na komponent ng 2. Tiniyak na deskripsyon bilang isang asignatura kasanayang komunikatibo (kaalamang gramatikal, Sa binagong kurikulum para sa batayang edukasyon, kaalamang diskors, kaalamang strategic, at kaalamang ang Filipino ay makikilala bilang isa sa mga pantulong sosyolinggwistik). na asignatura. Bilang pantulong na asignatura sa ele- 4. Hindi wastong pagtalakay sa panitikan bilang isang mentarya, binigyan ng pokus ang paglinang sa apat na disiplina. makrong kasanayan at sa kaisipang Pilipino. 5. Hindi halos napagtutuunan ng pansin ang paglinang sa Sa lebel 4-6, ang pantulong na asignatura na ito ay mga kasanayan at kaalaman sa masining na pagbasa at lilinang sa kakayahan at kasanayan ng mga mag-aaral malikhaing pagsulat. na gamitin ang Filipino sa malikhain at kritikal na pag- iv
  4. 4. iisip at maging mahusay sa pakikipagtalastasan. At sa estratehiya at paraan ng pagtuturo, sa mga paraan ngpagtatapos ng lebel 6, inaasahang ang mga mag-aaral pagtataya, at aktwal na aplikasyon ng mga ito sa klase.ay nakapagbubuod ng binasa at pinakinggan, nakabubuong pangungusap gamit ang mga sangkap ng iba’t ibang Sinikap na mailahad sa aklat na ito ang mga napa-bahagi ng pananalita, nakagagamit ng diksyunaryo, panahong kaalaman at impormasyon hinggil sa mgathesaurus, at iba pang sanggunian sa paghanap ng praktikal at epektibong dulog sa pagtuturo ng Filipinoimpormasyon. Inaasahan ding nakapag-aayos ng napa- sa Ikaapat hanggang sa Ikaanim na Baitang. Ibinataykinggang teksto at naililipat ang impormasyon tungo sa ang aklat na ito sa mga teorya at simulaing magbigay-iba pang anyo ng pagpapahayag. Nagagamit ang iba’t hugis at buhay sa mga ito upang mabisang magamit ngibang pangungusap sa pagpapaliwanag, nakapagbibigay- mga guro sa paglinang ng kakayahang komunikatibo ngsolusyon sa mga suliranin batay sa karanasan at mga mga mag-aaral.natutuhang kaalaman sa anumang sitwasyon, at nakasu- Ang aklat na ito ay nahahati sa dalawang bahagi:sulat ng iskrip, paglalarawan, pictorial essay, o talumpati Ang unang bahagi ay ang pagtalakay sa Metodo, Estrate-sa tulong ng mga ideya/tala na binuo ng klase. hiya, at Teknik sa Pagtuturo ng Filipino; ang ikalawang Sa kasaysayan ng pagtuturo ng wika, tayong mga guro bahagi naman ay tungkol sa Iba’t Ibang Mungkahingay nakaranas sa pagdating at paggamit ng maraming Estratehiya sa Pagtuturo ng Filipino sa Apat na Makro:pamamaraan na unti-unting kumukupas o nawawala sa Pakikinig, Pagsasalita, Pagbasa, at Pagsulat sa Filipino.paglipas ng ilang panahon. Isa itong siklikal na proseso Makikita rito ang mga pamamaraang Pagtuturongng pagbabago at pag-unlad ng pagtuturo at pagkatuto ng Nakapokus sa Mag-aaral (Learner-Centered Teaching),wika kung kaya patuloy na naghahanap ang mga guro ng ang Kooperatib at Kolaboratib na Pagkatuto (Cooperativemga estratehiya/pamamaraan sa epektibong pagtuturo and Collaborative Learning), ang Pagkatutong Interaktibong ugnayan ng mga makro ng komunikasyon tulad ng (Interactive Learning), ang Pagkatutong Integratibpakikinig, pagsasalita, pagbasa, at pagsulat. (Integrative Learning), at Pagsasanib ng Iba’t Ibang Kata- linuhan (Multiple Intelligences) sa banghay-aralin. Para sa mabisang pagtuturo, ang mga kasanayanay malilinang sa pamamagitan ng mga sitwasyon at iba’t Ang ganap na pagkatuto ng anumang aralin ayibang kagamitan, estratehiya, at teknik/dulog tungo sa nasa masusing pagtuturo ng guro at ng aklat. Hangadlubusang pagkatuto. naming maging instrumento ang aklat na ito upang ang pagtuturo at pagkatuto ng Filipino ay maging makabu- Layunin ng aklat na ito na makatulong upang mag- luhan at epektibo.karoon ang mga guro (di lamang ang dati nang guro atbagong guro kundi ang mga magiging guro) ng kaala-man sa mga teorya, pananaw, at simulain sa pagtuturong pakikinig, pagsasalita, pagbasa, at pagsulat sa mga Ang mga May-akda v
  5. 5. MGA NILALAMAN METODO, ESTRATEHIYA, AT TEKNIK SA PAGTUTURO NG WIKAAng Pagtuturo ng Pakikinig...................................... g 2 E. Pagtuturong Nakapokus sa mga Mag-aaral (Learner-Centered Teaching) ................................. 12 I. Panimula........................................................................ 2 F. Pagkatuto na Tulung-tulong (Cooperative Learning)............................................ 12 II. Dulog/Estratehiya at Teknik sa Pagtuturo ng Pakikinig................................................................... 3 G. Pagkatutong Interaktibo (Interactive Learning) ... 13 A. Mga Mungkahing Estratehiya at Teknik H. Whole Language Education ................................... 13 sa Pakikinig ............................................................. g 4 I. Content-Centered Education .................................. 13 B. Mga Mungkahing Pag-aangkop ng Pagtuturo J. Pagkatutong Task-Based (Task-Based Learning) . 13 ng Pakikinig sa Pangangailangan ng mga Mag-aaral ................................................... 5 III. Iba Pang Estratehiyang Ginagamit sa Pagtuturo ng Wika ................................................... 14Ang Pagtuturo ng Pagsasalita ................................... 8 A. Awtentikong Kagamitan ......................................... 14 I. Panimula........................................................................ 8 B. Mga Biswal .............................................................. 14 C. Role Play .................................................................. 14 II. Mga Estratehiyang Ginagamit sa Pagtuturo ng Wika .......................................................................... 11 D. Mga Larong Pangwika ............................................ 14 A. Pamaraang Pagsasaling Pabalarila E. Pagpaparinig ng Awit ............................................. 16 (Grammar Translation Method) ............................ 11 F. Panayam o Interbyu ................................................ 16 B. Tuwirang Pamaraan (Direct Method) ................... 11 G. Pagtuturong Nakabatay sa Nilalaman C. Pamaraang Audiolingual (Audiolingual Method) . 11 (Content-Based Instruction) .................................... 16 D. Pagdulog Komunikatibo.......................................... 12 H. Pagdulog Kahusayang Komunikatibo.................... 18 vi
  6. 6. I. Pamaraang Cooperative and Collaborative F. Estratehiyang Pagsusuri ng Impormasyon Learning (CCL)........................................................ 18 [Fact Analyzer (FAN)] ............................................ 27 J. Information Chart (I-chart) .................................... 19 K. Informative Search (I-search) ................................. 19 Ang Pagpapalawak ng Talasalitaan......................... 28 L. List Group Label ...................................................... 19 A. Pagsusuring Pangkayarian (Structural Analysis)............................................... 28 M. Dyad/Triad ............................................................. 20 B. Paggamit ng mga Palatandaang N. Pagtuturong Nakapokus sa Mag-aaral Nagbibigay-kahulugan (Context Clues).................. 29 (Learner-Centered Teaching) .................................. 20 O. Pagkatutong Integratibo ......................................... 20 C. Pag-uugnayan ng mga Salita (Word Association) . 31 P. Literature-Based Teaching...................................... 21 D. Paggamit ng Diksyunaryo ...................................... 33 E. Pagsagot sa Crossword Puzzle................................ 33Ang Pagtuturo ng Pagbasa......................................... 21 Balanseng Programa sa Pagbasa.............................. 34 I. Panimula........................................................................ 21 II. Mga Estratehiya sa Pagtuturo ng Pagbasa Ang Pagtuturo ng Pagsulat ........................................ 35 Ayon sa Interaktibong Pananaw ................................. 24 A. Estratehiyang Dimensyonal I. Panimula ........................................................................ 35 (Dimensional Approach) ........................................ 24 II. Mga Yugto sa Pagsulat ................................................ 35 B. Pagsusuri sa Kayarian ng Kwento (Story Grammar) ..................................................... 25 • Kahandaan sa Pagsulat .......................................... 35 C. Ugnayang Tanong at Sagot (UTS) o • Panimulang Pagsulat.............................................. 35 [Question and Answer Relationship (QAR)]........... 26 • Pinatnubayang Pagsulat......................................... 36 D. Tugunang Pagtatanong (Reciprocal Questioning Request) ................................................................... 26 • Malikhaing Pagsulat ............................................... 36 E. Alam Na, Gustong Malaman, Nalaman/Natutuhan (AGMN) [What I Know, What I Want to Find Out, Balanseng Programa sa Pagsulat What I Learned (KWL)]........................................... 27 sa Elementarya ............................................................. 37 vii
  7. 7. MGA BANGHAY-ARALINIkaapat na Baitang D. Pagsulat • Pagsulat ng Pangunahing Detalye......................... 55Aralin 1 ............................................................................... 38 A. Pakikinig Aralin 3 ............................................................................... 56 • Pagtukoy sa mga Salitang Nagbababala A. Pakikinig at Nagpapahiwatig.................................................. g 38 • Pagguhit ng mga Paglalarawang Narinig ............. g 59 B. Pagsasalita B. Pagsasalita • Pagsusuri sa mga Pangungusap Ayon sa Gamit ... 41 • Pagtukoy sa mga Panlaping Ginamit C. Pagbasa sa Pagbuo ng Pandiwa ............................................ 60 • Pagbibigay-kahulugang Literal sa mga Tambalang C. Pagbasa Salita at Matatalinghagang Salita ......................... 44 • Pagtukoy sa mga Salitang • Pagbibigay nang Malinaw ng Mahahalagang Nagpapahiwatig ng Kahulugan ............................. 62 Detalye ng mga Katangian ng Tauhan .................. 45 • Pagkilala ng Opinyon at Katotohanan................... 62 D. Pagsulat D. Pagsulat • Paggamit ng Iba’t Ibang Bantas sa Pangungusap 46 • Pagsulat ng Liham na Nagbabalita ....................... 63Aralin 2 ............................................................................... 47 A. Pakikinig Aralin 4 ............................................................................... 65 • Pagtukoy sa Konteksto sa Isang Usapang A. Pakikinig Napakinggan ........................................................... 50 • Pagtukoy sa Kahalagahan ng B. Pagsasalita mga Impormasyong Napakinggan ......................... 68 • Pag-uuri ng Pangngalan kung Kongkreto B. Pagsasalita o Di-kongkreto ........................................................ 51 • Pag-uuri ng Pang-abay na Pamanahon, C. Pagbasa Panlunan, at Pamaraan.......................................... 69 • Paggamit ng Dating Kaalaman sa Pagbibigay C. Pagbasa ng Kahulugan ng Salita/Parirala ........................... 54 • Pagbibigay ng Paglalahat • Pagtukoy ng Pamaksang Pangungusap................. 54 sa Magkakaugnay na Pangyayari .......................... 72 viii
  8. 8. • Pagkilala ng Pagkakaiba ng Piksyon C. Pagbasa sa Di-piksyon .......................................................... 73 • Pagbasa ng mga Salitang Kaugnay D. Pagsulat ng Iba’t Ibang Asignatura....................................... 92 • Pagsulat ng Isang Pagsasalaysay Batay • Pagbibigay ng Mahahalagang Detalye sa Balita .. 92 sa Ginawang Panayam ........................................... 75 D. Pagsulat • Paggamit ng Angkop na BantasAralin 5 ............................................................................... 76 sa mga Uri ng Pangungusap .................................. 95 A. Pakikinig • Pagbabahagi ng mga Kaalamang Napakinggan ... 77 Aralin 2 ............................................................................... 96 A. Pakikinig B. Pagsasalita • Paglalahad ng Ulat sa Balitang Napakinggan...... 98 • Paggamit ng Pang-angkop na na, -ng, at - ........... -g 80 B. Pagsasalita C. Pagbasa • Pagsasalaysay na Gamit ang Payak • Pagkilala sa mga Salitang Hiram .......................... 83 at Tambalang Pangungusap................................... 101 • Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa mga C. Pagbasa Impormasyong nasa Iba’t Ibang Bahagi ng Aklat . 84 • Pagbuo ng Mahahabang Salita D. Pagsulat sa Tulong ng mga Panlapi ...................................... 103 • Pagtatala ng mga Impormasyong Nakukuha • Pagkilala ng Batayan ng Pagkakasunud-sunod sa mga Bahagi ng Aklat .......................................... 85 ng mga Pangyayari sa Kwento ............................... 103 D. PagsulatIkalimang Baitang • Paggamit ng Panipi at Kuwit sa Tuwirang Sinabi ng Tauhan .............................. 105Aralin 1 ............................................................................... 86 A. Pakikinig Aralin 3 ............................................................................... 106 • Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa Detalye A. Pakikinig ng Balitang Napakinggan ....................................... 87 • Pagsasagawa ng Tagubiling Napakinggan............ 108 B. Pagsasalita B. Pagsasalita • Paggamit sa Pagsasalaysay • Pagtukoy sa Payak na Pangungusap/Sugnay ng mga Uri ng Pangungusap ................................. 90 na Makapag-iisa sa Hugnayang Pangungusap ..... 110 ix
  9. 9. C. Pagbasa B. Pagsasalita • Pagbibigay ng Kahulugan ng Salita • Pag-uuri-uri ng Pangngalan ................................... 134 sa Pamamagitan ng Kasingkahulugan Nito.......... 112 C. Pagbasa • Pagtukoy sa Talatang Tuwirang Nagsasaad • Pagbibigay ng Kahulugan ng mga Salita ng Paksang Pangungusap....................................... 113 Batay sa Ginamit na Panlapi ................................. 136 D. Pagsulat • Pagsasabi ng Pangyayaring may • Paggamit ng Tuldok-kuwit sa Paghihiwalay Ugnayang Sanhi at Bunga...................................... 137 ng Sugnay na Makapag-iisa sa Hugnayang Pangungusap .................................. 115 D. Pagsulat • Paggamit ng Iba’t Ibang Uri ng PangngalanAralin 4 ............................................................................... 116 sa Pagsulat ng Balita .............................................. 138 A. Pakikinig • Pagsagot sa mga Detalye ng Ulat .......................... 118 Ikaanim na Baitang B. Pagsasalita Aralin 1 ............................................................................... 140 • Pag-uuri-uri ng mga Pangngalan Ayon sa Tungkulin .................................................. 120 A. Pakikinig C. Pagbasa • Pagbibigay ng Tamang Reaksyon sa mga Balita/Impormasyong Napakinggan ...................... 142 • Pagkilala ng Kahulugan ng Salita sa Pamamagitan ng Pahiwatig na Salita .............. 124 B. Pagsasalita • Pagpili ng mga Detalyeng Sumusuporta • Pagsasabi ng Sariling Palagay sa Pangunahing Diwa ............................................. 124 sa Isyung Pinag-uusapan........................................ 144 • Pagbuo ng Balangkas na may Dalawa C. Pagbasa o Higit pang Bahagi ............................................... 125 • Pagbibigay ng Kasalungat D. Pagsulat na Kahulugan ng Salita .......................................... 147 • Pagsulat ng Patalastas o Anunsyo ......................... 127 • Paggamit ng mga Grapikong Pantulong sa Pag-unawa sa Teksto.......................................... 147Aralin 5 ............................................................................... 129 A. Pakikinig D. Pagsulat • Pagbuo ng Balangkas Tungkol • Pagsasalin nang Pasulat ng mga Impormasyong sa Napakinggang Teksto......................................... 131 Ipinahihiwatig ng mga Grapikong Pantulong....... g 148 x
  10. 10. Aralin 2 ............................................................................... 150 Aralin 4 ............................................................................... 174 A. Pakikinig A. Pakikinig • Pagsasalaysay Ayon sa Wastong • Pagpapakahulugan sa Iba’t Ibang Pagkakasunud-sunod ............................................. 152 Huwarang Intonasyon ............................................ 177 B. Pagsasalita B. Pagsasalita • Paggamit nang Wasto sa Pangungusap • Paggamit ng mga Sugnay na Pang-abay ng mga Panghalip Panao ........................................ 154 na Pamanahon, Panlunan, at Pamaraan............... 180 C. Pagbasa C. Pagbasa • Pagtukoy sa mga Salitang Magkasalungat ........... 157 • Pagbibigay ng Kasingkahulugan ng Salita ........... 183 • Paggawa ng Balangkas ng Akdang Binasa ........... 157 • Pagsusunud-sunod ng mga Pangyayari D. Pagsulat sa Kwento at Pag-iisantabi • Pagsulat ng Salaysay sa Tulong ng Balangkas ..... 160 ng Di-kailangang Detalye ....................................... 183Aralin 3 ............................................................................... 162 D. Pagsulat A. Pakikinig • Pagbuo ng Talatanungan Para sa Isang Panayam .................................................. 187 • Pagsagot sa mga Tanong Tungkol sa mga Detalye ng Seleksyon/Impormasyong Napakinggan........... 164 Aralin 5 ............................................................................... 187 B. Pagsasalita A. Pakikinig • Paggamit nang Wasto ng mga Panghalip Bilang Paksang Pangungusap at Pinaglalaanan • Pagtukoy sa mga Pahayag na Napakinggan ......... 190 sa mga Pangungusap .............................................. 167 B. Pagsasalita C. Pagbasa • Paggamit ng Pang-abay na Ingklitik ..................... 192 • Pagkilala ng mga Salitang C. Pagbasa Magkasingkahulugan ............................................. 170 • Pagbibigay ng Iba’t Ibang Kahulugan • Pagkilala ng Opinyon at Katotohanan ng Salita .................................................................. 196 sa mga Pahayag....................................................... 170 g • Pagbibigay-hinuha sa mga Pangyayari ................. 196 D. Pagsulat • Pagbuo ng Isang Sulatin Tungkol D. Pagsulat sa Isang Reaksyon................................................... 173 • Pagsulat ng Talumpati ........................................... 197 1
  11. 11. • Ang kayariang balangkas ay itinuturo sa paggamit ng mga mag-aaral sa gawaing pangkomunikatibo na kanilang mga paulit-ulit na pagsasanay. kahaharapin sa loob at labas ng silid-aralan. Napansin ng mga kritiko na labis ang tuon sa Binanggit ni Espiritu (2004) na sa paglinang ng ka- mekanikal na pag-uulit at pagmememorya ng mga kayahang komunikatibo, tinatayang makatutulong ang hulwaran. Nakaligtaan ang mga mensahe at makatoto- sumusunod na mga estratehiya: awtentikong kagamitan, hanang paggamit ng wika. Binanggit ni Arceo (2006). mga biswal, role play, at mga larong pangwika. D. Pagdulog Komunikatibo Ang guro ang hanguan ng mga input at tagalikha ng Layunin: iba’t iba at kawili-wiling mga gawaing pansilid-aralan gaya ng laro, utos, maikling dula-dulaan, at pangkatang • Maganyak ang mga mag-aaral na makilahok gawain. sa usapan Kailangang isagawa ang isang bagay upang matu- E. P a g t u t u r o n g N a k a p o k u s s a m g a M a g - a a r a l tuhan ito, ayon kay Johnson at Morrow (1980). (Learner-Centered Teaching) Paraan ng Paggamit: Ang katawagang ito’y gamitin sa kurikulum at sa • Ang guro ang tagapatnubay at tagaganyak upang ilang tiyak na teknik sa pagtuturo. Ang pagtuturong makibahagi ang mga mag-aaral sa usapan. Iniiwasan nakapokus sa mga mag-aaral ay gumagamit ng teknik ng guro ang pagpuna sa kaliit-liitang kamalian ng na: mga mag-aaral. Iniwawasto ang kamaliang global 1. nakapokus sa mga pangangailangan, tunguhin, at o iyong nakasasagabal sa daloy ng komunikasyon. istilo sa pag-aaral; (na kay Espiritu (1986) Mga Istratehiya sa Pagtuturo 2. nagbibigay ng ilang pagkontrol sa mga mag-aaral. ng Wika.) Halimbawa nito ay pangkatang gawain o pagsa- Nagkaisa ang mga dalubwika na hindi sapat ang sanay; kaalamang panggramatika upang magamit nang mabisa 3. nakadaragdag sa pagtitiwala sa sariling kakayahan ang wika. Kailangan din ang kaalaman sa mga tuntuning at kagalingang pansarili; at sosyokultural upang mapili ang angkop na sasabihin sa mga tiyak na sitwasyon. Sinabi ni Espiritu (1986) na ayon 4. kurikulum na may konsultasyon at isinasaalang- kay Hymes (1967), “Walang kabuluhan ang kaalamang alang ang input ng mga mag-aaral at hindi itina- pambalarila kung hindi naman ito magagamit sa mabi- takda kaagad-agad ang mga layunin. sang pakikipagtalastasan.” F. Pagkatuto na Tulung-tulong (Cooperative Learning) Naniniwala rin ang mga dalubwika na sa pamaraang Sa pagiging kasapi sa isang pangkat, nagagawa ng komunikatibo, hindi kailangang talikuran ang pananaw mga mag-aaral na magbahaginan ng mga impormasyon na estruktural sa pagtuturo ng wika upang maihanda ang na laging naroon ang pagtutulungan sa isa’t isa.12
  12. 12. Dagdag na konotasyon ng cooperative ay ang pagbibi- 3. Ang kahalagahan ng alituntunin sa pagsulat na gay-diin nito sa sama-samang (collaborative) pagsisikap ng ito’y likas at umuunlad na katulad din ng alitun- guro at mga mag-aaral upang matamo ang mga itinakdang tuning pasalita. layunin. Malawak ang nasasakop ng katawagang ito sa edu-G. Pagkatutong Interaktibo (Interactive Learning) kasyon. Ang whole language ay isang pagdulog na gina- Kailangan sa interaksyon hindi lamang ang pag- gamit upang mailarawan ang: papahayag ng sariling ideya kundi pag-unawa rin 1. Pagkatuto na tulung-tulong; sa ideya ng iba. Ang mga kalahok ay gumagawa 2. Pagkatutong partisipatori; ng kahulugan sa pamamagitan ng interaksyon na laging 3. Pagkatutong nakapokus sa mga mag-aaral; may nauunawaan sa isang konteksto. Karaniwang maki- 4. Integrasyon ng apat na kasanayan; at kita sa isang klaseng interaktibo ang sumusunod: 5. Paggamit ng mga awtentiko at natural na wika. 1. Madalas ang mga gawaing pandalawahan o pangkatan. I. Content-Centered Education 2. Paggamit ng mga awtentikong wika bilang input Ayon kina Brimton, Snow, at Weshe (1988) na ginamit sa konteksto ng tunay na paggamit nito. ni Calamlam et. al (2006), ang Content-Centered Educa- 3. Paglikha ng mga tunay na wika para sa makabu- tion ay ang integrasyon ng pagkatuto ng mga nilalaman luhang interaksyon. sa mga layunin ng pagtuturo ng wika. Ito’y ang mga magkasabay na pag-aaral ng wika at paksang aralin na 4. Pagsasagawa ng mga gawaing pansilid-aralan ang anyo at pagkakasunud-sunod ng paglalahad ng wika bilang paghahanda para sa aktwal na paggamit ay idinidikta ng nilalaman o ng paksa. Taliwas ito sa ng wika sa labas. nakagawiang pagtuturo na ang mga kasanayan sa wika 5. Pagpapasulat na totoo ang target na awdyens. ay itinuturo nang hiwalay at malayo sa konteksto ng pag-H. Whole Language Education gagamitan nito. Ang katawagang ito’y bunga ng mga pananaliksik J. Pagkatutong Task-Based (Task-Based Learning) sa pagbasa at ginagamit upang bigyang-diin ang Ayon kay Michael Breen (1987) na na kay Calamlam sumusunod: (2006), ang task ay alinmang binalangkas na pagkatutong 1. Ang “kabuuan” ng wika laban sa pananaw na pag- pangwika na may tiyak na layunin, nilalaman, pamaraan, babahagi ng wika sa maliit nitong elemento gaya at mga inaasahang matatamo ng mga magsasagawa ng ng ponema, morpema, at sintaks; task. Ang task ay isang espesyal na anyo ng teknik subalit 2. Sa interaksyon at pag-uugnayan sa pagitan ng mas “malaki” ang saklaw nito kaysa teknik. pasalitang wika (pakikinig at pagsasalita) at Ang pagkatutong task-based ay hindi bagong pamara- wikang pasulat (pagbasa at pagsulat); at an. Binibigyang-pokus lamang nito ang task sa pagtuturo. 13
  13. 13. • MGA BANGHAY-ARALIN IKAAPAT NA BAITANGARALIN 1 Mga Mungkahing Estratehiyang Ginamit sa Bawat C. PagbasaMakrong Kasanayan • Nabibigyang-kahulugang literal ang mga tambalan at matatalinghagang salita Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat • Naibibigay ang mga katangian ng tauhan sa tulong Paggamit ng: Paggamit ng: Paggamit ng: Paggamit ng: ng mga detalye * Dating * Cued * Dating * Biswal/ D. Pagsulat Kaalaman Dialogue Kaalaman Larawan • Nagagamit ang iba’t ibang bantas sa pangungusap: * Puzzle * Data * Ugnayang * Modelo tuldok (.), tandang pananong (?), at tandang * Ugnayang Information Tanong at * Scoring panamdam (!) Tanong Chart Sagot Rubric at Sagot * Graphic II. PAKSANG ARALIN Organizer (Cue Card) A. Pagtukoy sa mga Salitang Nagbababala * Information at Nagpapahiwatig Retrieval B. Pagsusuri sa mga Pangungusap Ayon sa Gamit Chart C. Ang Pusa: Isang Alamat • Pagbibigay-kahulugang Literal sa mga Tambalang Salita at Matatalinghagang SalitaI. LAYUNIN • Pagbibigay nang Malinaw ng Mahahalagang Detalye A. Pakikinig ng mga Katangian ng Tauhan • Natutukoy sa mga salitang napakinggan ang nagbaba- D. Paggamit ng Iba’t Ibang Bantas sa Pangungusap bala at nagpapahiwatig B. Pagsasalita • Nauuri-uri ang mga pangungusap ayon sa gamit: Pagpapahalaga: Pagpapahalaga sa mga panitikan/ pasalaysay, patanong, pautos, padamdam, at ayon sa babasahing Filipino kayarian: payak, tambalan, at hugnayan38
  14. 14. Sanggunian/Mga Kagamitan “Ano ang hiling mo, kaibigang pusa?” Pang-elementaryang Kasanayan sa Pagkatuto (PEKSP); batayang aklat sa Filipino Ikaapat na Baitang; sipi ng alamat; “Sana po’y pahintulutan ninyo akong makasunud-sunod sa inyong mga paglakad-lakad. Ang intensyon ko po’y plaskard ng mga tambalan at matatalinghagang salita mapangalagaan kayo, kamahalan. “Oo, kaibigang pusa, at salamat sa iyongIII. MGA MUNGKAHING ESTRATEHIYA/GAWAIN SA PAGKATUTO pagmamalasakit.” Ngunit ibig matawa ng prinsesa pagkat naisip niya na Gawain A — Pakikinig maipagtatanggol ba siya ng isang pusa? Lunsaran sa Pakikinig at Pagbasa Isang dapithapon, pauwi na ang prinsesa at ang dalawang alalay niyang babae, nang bigla silang harangin ng dalawang tulisan. Pinagsasampal ng dalawang tulisan Ang Pusa: Isang Alamat ang dalawang alalay ng prinsesa. Nawalan ng malay ang May nakita na ba kayong pusang nagsasalita? mga iyon at kapwa napahandusay. At noong susunggaban ng dalawang tulisan si Prinsesa Alindog ay biglang sumulpot Noong unang panahon ay may isang napakagandang ang pusa. Pinagkakakalmot at pinagkakakagat ng pusa ang prinsesa. Marami siyang manliligaw o naniningalang pugad mukha at mata ng dalawang tulisan, hanggang sa ang mga mula sa iba’t ibang kaharian. Hirap na hirap na ang mga iyon ay nagtakbuhan. manliligaw niya. Hindi nila malaman ang gagawin upang maging marapat sa pagtatangi ng dalaga. Noon, lumantad si Prinsipe Baldo mula sa pinag- “Prinsesa Alindog, sa ayaw at sa gusto mo’y babagsak kukublihang malaking punungkahoy. ka sa mga kamay ko. Ibig kong malaman mo na wala akong “Prinsesa Alindog, natatandaan mo ba ang sinabi ko nagustuhan na hindi ko nakuha,” nagbabantang sabi ni noon sa iyo, na ikaw ay magiging akin?” tanong ni Prinsipe Prinsipe Baldo. “Hindi magtatagal at magiging akin ka. Baldo. Magiging akin ka!” “Ako ang sasagot! Si Prinsesa Alindog ay hindi magiging Kinabukasan, sa pamamasyal ng prinsesa sa hardin ay iyo!” ang sabi ng pusa. may nakita siyang isang pusa. “Isang pusa na nagsasalita!” Ano ang magagawa ng “Magandang umaga po, mahal na Prinsesa Alindog.” isang maliit na pusa sa harap ng isang magilas at matapang “Pusa na nagsasalita! At alam mo’ng pangalan ko!” na prinsipeng tulad ko!” wika ni Prinsipe Baldo. nagtatakang sabi ng prinsesa. “Baldo, kilala kita,” ang sabi ng pusa. “Ikaw ay di-tunay “Sa harap po ng isang kagandahang tulad ninyo, maging na prinsipe. Doon sa lugar ninyo, ikaw ay isang kilabot na bato ay makapagsasalita,” tugon ng pusa. tulisan, magnanakaw, at mamamatay tao. Ang dalawang “At kaysarap mo pang mangusap!” kasamahan mong nagsitakbo ay mga tulisan ding tulad mo.” “Kung magiging marapat po’y may hihilingin sana ako “Bumunot ng espada si Baldo at inulos ng taga ang sa iyo, Prinsesa Alindog.” pusa. Ngunit higit na mabilis ang pusa. Nalundag agad 39
  15. 15. • Pagpapayaman ng Talasalitaan niyon si Baldo at nakalmot sa dalawang mata. Lumuwa ang dalawang mata ni Baldo, umagos ang dugo. Nagsisisigaw na Pagbibigay ng salitang tinutukoy ng katuturan. tumakbo nang walang direksyon, kaya nahulog sa bangin Piliin ang salitang tinutukoy ng mga pahayag: si Baldo. Nagpasalamat ang prinsesa sa pusa. Tuwang-tuwa huwad umaatungal engkanto siya at sa laki ng kagalakan ay niyakap niya at hinagkan ang pusa. Aba! Himala ang naganap! Ang pusa ay unti- 1. hindi totoo; hindi orihinal unting naging tao! Naging isang makisig na prinsipe at magandang lalaki! 2. malakas na iyak na parang hayop “Salamat, Prinsesa Alindog. Ang tamis ng iyong halik • Pagtatakda ng Pamantayan sa Pakikinig ang nagpalaya sa akin sa sumpa ng engkanto,” nakangiting sambit ng napakakisig na binata. “Pag-utusan po ninyong Pagbibigay sa mga mag-aaral ng pamantayan muli... ako po si Prinsipe Magiting.” sa pakikinig. • Pagbibigay ng Layunin sa Pakikinig Ito ang alamat o kwentong-bayan na ang paglalapat ng * Paggamit ng Ugnayang Tanong at Sagot wakas ay ipinauubaya na namin sa inyo. Sasabihin sa mga mag-aaral na may mga tanong A. Bago Makinig silang sasagutin pagkatapos makinig. Ang mga * Paggamit ng Dating Kaalaman tanong ay makikita sa mga kwadro. * Pagsagot sa Puzzle Mga tanong na sasagutin: K1 — Tagpuan K2 — Tauhan Pahalang 1. Saan naganap 1. Sinu-sino ang tauhan?1. 2. ang kwento? 1. babaing kabilang sa 2. Anu-ano ang katangian maharlikang angkan 2. Kailan naganap ng mga tauhan? o anak ng isang hari ang kwento?2. 2. tuwa Pababa K3 — Banghay K4 — Wakas 1. hayop na karaniwang Anu-ano ang pangyayari Paano nagwakas inaalagaan sa tahanan na sa kwento? ang kwento? namumuksa ng mga daga 2. handog40
  16. 16. B. Habang Nakikinig V. TAKDANG-ARALIN Pagtatala ng mahahalagang impormasyong narinig Gumawa ng patalastas na nag-aanyaya sa mga mag-aaral sa kwentong pinakinggan. na mag-alaga ng mga halaman. C. Pagkatapos Makinig Gawain B — Pagsasalita Paglalahad ng bawat pangkat ng kasagutan sa mga tanong na nasa bawat kahon. A. Paghahanda Pagtukoy sa mga salitang napakinggan na nagbababala * Paggamit ng Cued Dialogue at nagpapahiwatig. Ipasuri ang mga sinabi ng tauhan na nasa istrip Tukuyin kung nagbababala o nagpapahiwatig ang ng kartolina. napakinggang salita/parirala/pangungusap. 1. “Prinsesa Alindog, sa ayaw at sa gusto mo’y 1. Sa ayaw at sa gusto mo’y susundin mo ang aming babagsak ka sa mga kamay ko.” mga payo. 2. “Ibig kong malaman mo na wala akong nagustu- 2. Ibig kong malaman mo na wala akong nagustuhan han na hindi ko nakuha.” kung hindi ang kabutihan ninyo. 3. “Pusa na nagsasalita! At alam mo ang 3. Magiging akin ang pusang iyan! pangalan ko!” 4. Sana po’y pahintulutan ninyo akong makasunud- 4. “Sa harap po ng isang kagandahang tulad ninyo, sunod sa inyong mga paglakad-lakad. maging bato ay makapagsasalita.” 5. M a p a p a s a i y o a n g p u s a k u n g m a g - a a r a l 5. “Ano ang hiling mo, kaibigang pusa?” kang mabuti. Pagtatanong kung ano ang mensahe ng bawat (Dagdagan ang mga pagsasanay.) pahayag. B. PaglalahadIV. PAGTATAYA May iba’t ibang uri ng pangungusap ayon sa gamit: Panuto: Suriin kung ang sumusunod na iparirinig ng guro 1. Pasalaysay – Pangungusap na karaniwa’y nagku- ay nagbababala o nagpapahiwatig. Isulat ang sagot sa inyong kwento o nagsasalaysay. Nagtatapos ito sa bantas sagutang papel. na tuldok (.). 1. Bawal Kumaliwa 2. Patanong – Pangungusap na nagtatanong. Nagta- 2. Dito Tumawid tapos ito sa bantas na tandang pananong (?). 3. Para sa mga may Kapansanan 3. Pautos – Pangungusap na nag-uutos o nakikiusap. 4. Panatilihing Malinis ang Kapaligiran Nagtatapos ito sa bantas na tuldok (.) o kaya naman 5. Lumayo sa mga Gumagawa ay bantas na tandang pananong (?). 41
  17. 17. 4. Padamdam – Pangungusap na nagpapahayag ng E. Paglalapat matinding damdamin gaya ng pagkatakot, pag- Basahin nang may damdamin ang mga dayalog kabigla, tuwa, o matinding galit. Nagtatapos ito o pangungusap sa seleksyong “Ang Pusa: Isang Alamat.” sa bantas na tandang panamdam (!). F. Pagsasanay May iba’t ibang uri ng pangungusap ayon sa kayarian: A. Uriin ang sumusunod na mga pangungusap ayon 1. Payak – Binubuo ng isang kaisipan lamang. sa gamit. 2. Tambalan – Binubuo ng dalawa o higit pang payak 1. Ang tumulong sa kapwa ay isang dakilang gawain. na pangungusap. Pinag-uugnay ito ng mga pangatnig 2. Huwag ipagkait ang tulong sa kapwa. na at, o, ni, habang, samantala, ngunit, subalit, at 3. Nahilo ba ang matandang lalaki dahil sa gutom? iba pang kauri nito. 3. Hugnayan – Binubuo ng isang sugnay na makapag- 4. Yeheey! Nanalo ako sa paligsahan! iisa at di-makapag-iisa. Ang sugnay na di-makapag- 5. Ano ang ginawa mo? iisa ay ginagamitan ng mga pangatnig na upang, B. Suriin kung ang sumusunod na mga pangungusap ay dahil sa, sapagkat, kung, pag, kapag, at iba pang payak, tambalan, o hugnayan. Kumuha ng kapareha at kauri nito. maghalinhinan sa pagsagot. C. Paghahalaw 1. Mapagtiis ang mga ninuno natin. Pagtatalakayan kung anu-ano ang ipinahahayag ng apat 2. Nagsikap sila at nalagpasan ang kahirapan noong na uri ng pangungusap ayon sa gamit. panahon ng giyera. Pagpapasuri kung ang pangungusap ay payak, tambalan, 3. Nakahanda silang ipaglaban ang ating bayan kung o hugnayan. lulusubin ng mga dayuhan. D. Paglalahat (Dagdagan pa ang pagsasanay.) * Paggamit ng Data Information Chart Pagbubuod ng mga mag-aaral sa apat na uri ng IV. PAGTATAYA pangungusap ayon sa gamit. A. Lagyan ng wastong bantas ang sumusunod na mga pangu- ngusap. Uriin ang mga ito ayon sa gamit. Mga Uri ng Pangungusap Ayon sa Gamit 1. Yeheey _____ Mamamasyal kami _____ Pasalaysay Patanong Pautos Padamdam 2. Gusto mo bang sumama _____ 3. Magsisimba muna tayo bago mamasyal _____ 4. Maghanda tayo ng mga babaunin sa parke _____ 5. Dalhin mo ang malaking bag _____42
  18. 18. B. Isulat ang P sa patlang kung ang pangungusap ay payak, • Pangganyak na Tanong/Paglalahad ng Layunin T kung tambalan, at H kung hugnayan. sa Pagbasa _____ 1. Kung sasama ka, mag-ayos ka na. Ilahad ang plaskard ng mga salitang pusa, tulisan, at p p prinsesa. “Sila ang mga tauhan sa inyong pakikinggang _____ 2. Kailangan mong magpaalam sa iyong mga ma- kwento. Ano ang ibig ninyong malaman o itanong sa gulang. babasahing kwento?” Patnubayan ang mga mag-aaral _____ 3. Gumising ka nang maaga at tawagan mo kami sa pagbuo ng pangganyak na mga tanong. sa telepono. • Pagpapalawak ng Talasalitaan _____ 4. Sabay-sabay na tayong aalis. * Paggamit ng Graphic Organizer (Cue Cards) _____ 5. Maaga tayong aalis upang maaga tayong ma- Ipabigay ang kahulugan ng mga sinalung- karating sa Antipolo City. guhitang salita sa pangungusap sa tulong ng pagsasaayos ng mga pantig na nasa plaskard.V. TAKDANG-ARALIN 1. “Baldo, kilala kita,” ang sabi ng pusa. “Ikaw Sumulat ng tigalawang halimbawa ng mga pangungusap ay di-tunay na prinsipe.” y ayon sa gamit at kayarian. wad hu Gawain C — Pagbasa 2. Sa laki ng kagalakan ng prinsesa, hinagkan g niya ang pusa. A. Bago Bumasa si han ka ya • Panimulang Gawain * Paggamit ng Dating Kaalaman 3. Doon sa lugar ninyo, ikaw ay isang kilabot Iugnay ang dating kaalaman ng mga mag-aaral na tulisan. sa pagbibigay-katuturan sa salawikaing, “Walang di ban do malaking nakapupuwing.” Papagbigayin ang mga mag-aaral ng paliwanag sa salawikaing ito. 4-5. Noon lumantad si Prinsipe Baldo mula sa p g pinagkukublihang malaking punungkahoy. g Itanong: “Ibig ba ninyong mapatunayan ang salawikaing tinalakay? Babasa tayo ng kwento pa ta ki nag kaugnay nito.” ta pi gu an nag ta 43
  19. 19. * Paggamit ng Ugnayang Tanong at Sagot C. Pagkatapos Bumasa Sabihin sa mga mag-aaral na may mga tanong • Pagtalakay sa Binasa silang sasagutin tungkol sa kwento. Ang mga 1. Paglalahad ng mga mag-aaral tungkol sa balangkas tanong ay makikita sa kwadro. ng kwento. K1 — Tagpuan K2 — Mga Tauhan 2. Pagsagot sa pangganyak na mga tanong. Saan at kailan nangyari Pagbibigay ng literal na kahulugan ng mga Sinu-sino ang tauhan sa ang kwento? kwento? tambalang salita at matatalinghagang salita. Anu-ano ang katayuan May mga tambalang salita na taglay ang ng bawat isa? kahulugan ng dalawang salita. Gitling ang ipinapalit sa mga kataga o nawawala sa dalawang salita. May mga tambalang salita na nananatili ang literal na K3 — Mahahalagang Pangyayari kahulugan ng bawat salita. Hindi na ito ginagamitan Ano ang mahahalagang pangyayari? ng gitling. 1. Unang Pangyayari 4. Ikaapat na Pang- Halimbawa: luksong-tinik (isang laro na parang 2. Ikalawang Pangyayari yayari lumulukso sa tinik) 3. Ikatlong Pangyayari 5. Huling Pangyayari Mayroon namang tambalang salita na may matalinghagang kahulugan. • Pagtatakda ng Pamantayan Halimbawa: taingang-kawali Pagpapabigay ng pamantayan sa pagbasa nang (nagbibingi-bingihan) pabigkas. Basahin ang salita sa hanay A. Hanapin ang maaaring itambal dito sa hanay B upang makabuo B. Habang Bumabasa ng tambalang salita. Ibigay ang kahulugan ng Pagbasa ng kwento at pagsagot sa mga tanong. bawat isa at gamitin sa pangungusap. Gawin ito sa sagutang papel. K1 — Tagpuan K2 — Mga Tauhan A B Ang kwento ay nangyari sa Ang mga tauhan ng kwento ________________________ at ang kanilang mga katangian 1. kwentong a. hapon ________________________ ay ang sumusunod: 2. naniningalang b. bisig ________________________ 1. __________________ 3. kapit c. bayan ________________________ 2. __________________ 4. dapit d. lugaw 3. __________________ 5. tubong e. pugad44
  20. 20. • Pag-unawa Pagtukoy ng mga detalye ng katangian ng tauhan Ang Alamat ng Lawa ng Sampalok sa kwento. Noong unang panahon, sa bayan ng Sampalok na Nasusukat ang lubos na pagkaunawa sa anumang ngayon ay San Pablo ay may malawak na bakuran ang binasa kapag natutugunan ang mga batayang mag-asawang Mang Pedro at Aling Maria. May puno katanungan. Sa tulong ng mga pananong na Sino, ng sampalok na napakatamis ang bunga sa looban nina Kailan, Saan, Ano, Alin, at Bakit, natutukoy ang mga Mang Pedro. detalye sa binasang akda. Isang araw, may matandang lalaki ang nagmamaka- Sa tulong ng pagsusuri sa sinabi o ginawa ng tauhan, awang humingi ng bunga ng sampalok. “Ipanggagamot ko po ang bunga ng sampalok sa apo kong may sakit,” wika natutukoy ang kanilang katangian. ng matanda. “Mahirap po kami at wala akong pambili Basahing muli ang kwento. Punan ang tsart ng gamot.” ng katangian ng tauhang binanggit sa kwento. Gawin Galit na galit si Mang Pedro sa matanda at sinabi ang sa sagutang papel. ganito, “Layas hampaslupa! Hindi ko ipinamimigay ang bunga ng aming sampalok.” Mga Tauhan Katangian “Ito’y aming ipinagbibili,” bulyaw ng masungit na si Aling Maria. 1. Prinsesa Alindog Kinagabihan, bumuhos ang napakalakas na ulan 2. Prinsipe Baldo kasabay ang malakas na hangin at kulog. Magdamag 3. Prinsipe Makisig ang pag-ulan. Kinaumagahan, ang malawak na bakuran nina Mang Pedro ay lumubog at naging lawa. Ang lawa ay hugis buto ng sampalok. Mula noon, tinawag itong • Pagpapahalaga Lawa ng Sampalok. Itanong: 1. Bakit dapat pahalagahan ang sariling panitikan? Mga Tauhan ng Kwento Mga Katangian 2. Paano mo ito pahahalagahan?IV. PAGTATAYA * Paggamit ng Information Retrieval Chart Basahin ang kasunod na alamat at ibigay ang katangian ng tauhan. Isulat ang inyong sagot sa angkop na kolum ng tsart. 45
  21. 21. V. TAKDANG-ARALIN (A) Pangungusap ayon sa gamit: Magsaliksik ng mga kwentong-bayan. Kilalanin at suriin 1. Kayganda ng umaga! ang katangian ng bawat tauhan nito. Itala ito sa tsart. 2. Bakit maganda ang umaga? 3. Ipaliwanag mo kung bakit maganda Mga Tauhan ng Kwento Mga Katangian ang umaga. 4. Maganda ang umaga kapag sumisikat ang araw. (B) Pangungusap ayon sa kayarian: 1. Maganda ang talakayan ng mga mag-aaral. 2. Pinag-usapan ng mga mag-aaral na lalaki ang tungkol sa dalawang uri ng panahon Gawain D — Pagsulat samantalang tinalakay ng mga mag-aaral na babae ang tungkol sa mga produktong inaani A. Bago Sumulat sa iba’t ibang rehiyon ng bansa. 1. Paghahanda 3. Natutuwa si Bb. Cruz sa kanyang matata- * Paggamit ng Biswal/Larawan linong mag-aaral dahil sa kakayahan nilang Pagpapakita ng larawan ng mga taong nama- magsaliksik ng kanilang aralin. masyal sa parke o zoo. Patnubayan ang mga mag-aaral sa pagsusuri Papagbigayin ang mga mag-aaral ng mga ng bawat pangungusap ayon sa gamit (A) at ayon pangungusap tungkol sa larawan. Ipasulat ang mga sa kayarian (B). ito sa pisara. 1. Saan nagsimula ang mga pangungusap? 2. Paglalahad 2. Sa anong bantas nagtapos ang bawat uri * Paggamit ng Modelo ng pangungusap? Pagsusuri sa mga pangungusap na nakasulat 3. Ano ang bumubuo sa pangungusap na payak? sa pisara. tambalan? hugnayan? Itanong: “Paano sinisimulan ang pangungusap? B. Habang Sumusulat Paano nagtatapos o anong bantas ang ginagamit Pagpapaalala sa mga tuntunin sa pagsulat ng mga uri sa pangungusap na pasalaysay, patanong, pautos, ng pangungusap ayon sa gamit at ayon sa kayarian. at padamdam?” Pagsulat ng sariling pangungusap (likha).46
  22. 22. C. Pagkatapos Sumulat ARALIN 2 Paglalathala ng isinulat na mga pangungusap. * Paggamit ng Scoring Rubric Mga Mungkahing Estratehiyang Ginamit sa Bawat Pagsusuri sa pamamagitan ng scoring rubric. Makrong Kasanayan Mga tanong: Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 1. Sinimulan ba ang mga pangungusap sa malaking titik? Paggamit ng: Paggamit ng: Paggamit ng: Paggamit ng: 2. Ginamit ba ang bantas na tuldok (.) sa pangu- ngusap na pasalaysay at pautos, bantas na * Dating Kaala- * Cooperative * Pagsagot * Dating tandang pananong (?) sa pagtatanong, at man Learning sa Puzzle Kaalaman bantas na tandang panamdam (!) sa matinding * Cluster Chart r * Venn * Tsart ng * Modelong damdamin? Diagram Impresyon Talata 3. Wasto ba ang pagkakabuo ng bawat uri * Cue Cards sa Kwento ng pangungusap ayon sa kayarian? * Biswal * Pinatnu- – LathalainIV. PAGTATAYA bayang sa Magasin Pakikinig at Isulat na muli ang pangungusap sa bawat bilang. Lagyan Kritikal na * Graphic ito ng wastong bantas sa hulihan. Gawin sa sagutang papel. Pag-iisip Organizer 1. May maitutulong ba tayo sa kanila * Cooperative 2. Sino ang gustong sumama sa akin Learning 3. K a i l a n g a n g m a g - i s i p t a y o n g p a r a a n u p a n g matulungan sila 4. Ipadama natin ang pagmamahal sa iba 5. Naku, natutuwa ako na makapagtatrabaho na silang I. LAYUNIN muli A. PakikinigV. TAKDANG-ARALIN • Natutukoy ang konteksto sa isang usapang napakinggan Sumulat ng dayalog na ginagamitan ng iba’t ibang uri ng pangungusap. Pumili ng paksa sa ibaba. – Sino ang nag-uusap? – Papel na ginagampanan – Kailan at saan nag-uusap? – Layunin at paksa 1. Pagtanggap sa Panauhin ng usapan 2. Pagsama sa Educational Trip 47
  23. 23. B. Pagsasalita III. MGA MUNGKAHING ESTRATEHIYA/GAWAIN SA PAGKATUTO • Napag-uuri-uri ang pangngalan kung kongkreto Gawain A — Pakikinig o di-kongkreto Lunsaran sa Pakikinig C. Pagbasa • Nagagamit ang dating kaalaman sa pagbibigay- kahulugan ng salita at parirala Ang Katipunan • Natutukoy ang mga pamaksang pangungusap Ipinasyal ni Barangay Chairman Jose Salud ang D. Pagsulat kanyang mga apo sa bahay ni Hen. Emilio Aguinaldo sa Kawit, Cavite noong unang araw ng Mayo. • Nakasusulat ng mga pangunahing detalyeng sumusu- porta sa pangunahing paksa “Lolo, bakit po naging isa sa makasaysayang pook ang bahay ni Hen. Emilio Aguinaldo?” ang tanong ni Julius.II. PAKSANG ARALIN “May kwento tungkol diyan, Apo. Ganito iyon,” pagsisimula ni Lolo Jose. A. Pagtukoy sa Konteksto sa Isang Usapang Napakinggan “ 1 Ang pagkabigo ng Kilusang Propaganda ang B. Pag-uuri ng Pangngalan kung Kongkreto o Di-kongkreto nagpaalab sa damdamin ng mga Pilipino na tuluyang C. Dagohoy – Tagapagpalaya ng Bohol ipaglaban ang kanilang mithiin. Ito rin ang nagbigay-daan sa pagkatatag ng katipunan.” • Paggamit ng Dating Kaalaman sa Pagbibigay ng Kahulugan ng Salita/Parirala 2 Ang katipunang itinatag ni Andres Bonifacio ay isang lihim na samahang panghimagsikan. Layunin nitong pag- • Pagtukoy ng Pamaksang Pangungusap isahin ang mga Pilipino at sama-samang labanan ang D. Pagsulat ng Pangunahing Detalye mga Español upang tapusin na ang kalupitan ng mga ito. Tinawag ang samahan na Katipunan.” Pagpapahalaga: Pagpapahalaga sa kabayanihang ginawa “Sinu-sino po ang kasapi ng Katipunan?” ang tanong ng mga Pilipino ni Juvy. “3Maraming makabayang Pilipino ang sumapi sa samahan. Ilan sa mga naunang kasapi’y sina Emilio Sanggunian/Mga Kagamitan Jacinto, Pio Valenzuela, at Ladislao Diwa.” Pang-elementaryang Kasanayan sa Pagkatuto (PEKSP); Unang naglaban ang mga sundalong Español at 4 batayang aklat sa Filipino Ikaapat na Baitang; plaskard ng mga katipunero sa pamumuno ni Bonifacio sa San mga pangngalang kongkreto at di-kongkreto Juan, (na bahagi ngayon ng kalakhang Maynila) noong48
  24. 24. • Pagpapayaman ng Talasalitaan ika-30 ng Agosto, 1896. Sumunod dito ang unang walong * Paggamit ng Cue Cards lalawigang naghimagsik laban sa mga Español – ang Sabihin: “Gamitin ang inyong dating kaalaman Maynila, Bulacan, Batangas, Cavite, Tarlac, Pampanga, sa pagbibigay ng kasingkahulugan ng sumusunod Laguna, at Nueva Ecija. na mga salita. Gawin ito sa tulong ng pagsasaayos 5 Upang sugpuin ang himagsikan, gumamit ng ng mga pantig. dahas ang mga Español. Lahat ng pinaghihinalaang kalaban ay dinakip, ikinulong, at pinatay. Ang Cavite 1. nagpainit – a nag raw pa ang naging sentro ng himagsikan sa pamumuno ni 2. samahan – pi ka nan sa Hen. Emilio Aguinaldo. Naging matagumpay ang mga 3. kaanib – sa ma ka labanang pinamumunuan niya. At noong Hunyo 12, 1898, ipinahayag ni Hen. Emilio Aguinaldo ang kalayaan ng 4. adhikain – yu nin la Pilipinas sa balkonahe ng kanyang bahay. Dito unang 5. pinangungunahan – na pi nu mu an mu m iwinagayway ang watawat ng Pilipinas.” “Salamat po, Lolo Jose sa salaysay ninyo. Salamat • Pagtatakda ng Pamantayan sa Pakikinig din po at ipinasyal ninyo kami sa makasaysayang pook Sabihin: “Makinig nang mabuti at unawain ang na ito,” ang sabi ni Julius. pakikinggang teksto.” • Pagbibigay ng Layunin sa PakikinigA. Bago Makinig * Paggamit ng Pinatnubayang Pakikinig at Kritikal * Paggamit ng Dating Kaalaman na Pag-iisip * Paggamit ng Cluster Chart Pagtatalakayan/Pagsagot sa mga tanong pagkatapos maiparinig ang baha-bahagi ng teksto. Itanong: “Anu-ano ang alam Pagsasabi na may mga tanong silang sasagutin ninyong mga salitang kaugnay sa bawat bahaging pakikinggan. ng salitang Katipunan? Isulat p ito sa bawat maliliit na bilog.” B. Habang Nakikinig * Paggamit ng Cooperative Learning Katipunan Sabihin: “Isang sanaysay Hatiin ang klase sa limang pangkat. Bawat pangkat tungkol sa magkakaugnay na ay sasagot sa itatakdang tanong. salita sa cluster chart ang ipa- Unang Bahagi: Ano ang nagpaalab sa damdamin ririnig ko sa inyo.” ng mga Pilipino upang tuluyang ipaglaban ang minimithing kalayaan? 49

×