Léon de Caluwé - Keynote

8,431 views

Published on

Denken over verandering in vijf kleuren

Published in: Education, Travel, Business
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
8,431
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
699
Actions
Shares
0
Downloads
388
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Léon de Caluwé - Keynote

  1. 1. Veranderkunde Basispresentatie kleuren Amersfoort januari 2007 15 juni 2010 Hans Vermaak Léon de Caluwé Petra Haartsen
  2. 2. Veranderkunde Bij organisatieveranderingen zijn vijf manieren van denken te onderkennen Denkwijze Er verandert iets als je:… Geeldruk De belangen van de belangrijkste spelers bij elkaar kunt brengen tot een consensus door middel van een onderhandelingsproces Blauwdruk Onderzoekt wat de beste oplossing is en die planmatig implementeert in een rationeel proces Rooddruk Mensen op de juiste manier prikkelt, zodat ze zich gewaardeerd en gezien voelen in een sociaal proces Groendruk Mensen in leersituaties brengt, ze bewuster en bekwamer maakt waardoor hun vermogens toenemen op het werk in een ontwikkelproces Witdruk Spontane evolutie een handje helpt door ruimte te geven waar energie zit en blokkades slecht in een dynamiserend proces © Twynstra Gudde januari 2007 2
  3. 3. Veranderkunde De vijf kleuren in één oogopslag Geeldruk Blauwdruk Rooddruk Groendruk witdruk Er verandert belangen bij elkaar eerst denkt en dan mensen op de juiste mensen in leersituaties ruimte maakt voor iets als je.... brengt (planmatig) doet manier prikkelt brengt spontane evolutie in een .... machtsspel rationeel proces ruilexercitie leerproces dynamiserend proces naar.... een haalbare de beste oplossing, een een motiverende een oplossing die een oplossing die oplossing, maakbare wereld oplossing, de beste ´fit´ mensen samen vinden energie losmaakt win-winsituatie Interventies coalitievoming, projectmatig werken, beoordelen en belonen, gaming en coaching, open space meetings, zoals.... topstructurering strategische analyse sociale bijeenkomsten open systems planning zelfsturende teams door een... procesbegeleider die inhoudelijk expert, een HRM-expert, een procesbegeleider die patroonduider die zijn macht gebruikt projectleider coachend manager mensen steunt zichzelf op het spel zet gericht op... posities en context kennis en resultaten procedures, inspiratie setting en complexiteit en en sfeer communicatie betekenissen Het resultaat onbekend en omschreven en bedacht, niet geschetst, niet onvoorspelbaar is... verschuivend gegarandeerd gegarandeerd gegarandeerd De borging beleidsdocumenten en meten = weten, HRM-systemen, goede lerende organisatie zelforganisatie, kwaliteit schuilt in... machtsbalans, bijsturen verhoudingen, van dialoog loyaliteit communicatie De valkuil luchtfietserij, negeren van externe en verstikkende systemen, niemand uitsluiten, oppervlakkig begrip, schuilt in... loose-loosesituatie irrationele aspecten zachte heelmeesters gebrek aan actie laissez-faire © Twynstra Gudde januari 2007 3
  4. 4. Veranderkunde Geeldrukdenken Aannames Idealen AanpassenAkkoordAchterbanActorAfdwingenAftredenAgendaAlliantie Er verandert iets als je belangen bij elkaar - Democratische samenleving BeslisserBesluitenCoalitieComitéCompromisConclaafDepolitiseren brengt - Poldermodel van politieke coalities - van de sleutelfiguren - Haalbare oplossing DraagvlakDubbelrolGezichtsverliesIntentieMachtMandaatMedestaander - in een onderhandelings- en lobbyproces OnderhandelingPartijPersPersberichtPettenprobleemPoliticusPolitiseren - om een consensus te vormen (win-win) PressurecookerProcedureProcesontwerpPubliekSpelregelStakeholder Condities: Schaduwkanten - Achter gesloten deuren - Oppervlakkig geel: achterkamertjesgedoe, de StatusTegenstanderTijdsdrukUittredenVerklaringVervlechtenVrijheids- - Sense of urgency sterkste wint - Valkuilen: luchtfietsen, loose-loose strijd, graadWantrouwenWinwinAanpassenAkkoordAchterbanActorAfdwingen Motto: veranderen is een machtspel onbetrouwbaarheid AftredenAgendaAlliantieBeslisserBesluitenCoalitieComitéCompromis Traject - Allergieën: ideologen, details, gezichtsverlies Interventies: ConclaafDepolitiserenDraagvlakDubbelrolGezichtsverliesIntentieMacht- - Mediatie, alliantievorming, stemsessies Veranderaar MandaatMedestaanderOnderhandelingPartijPersPersberichtPettenpro- - Topstructurering, beleidsvorming Diagnosebrillen: Veranderaar: procesregisseur die zijn macht inzet bleemPoliticusPolitiserenPressurecookerProcedureProcesontwerpPu- - Krachtenveldanalyse, concurrentiestructuur - Politiek fingerspitzengefühl (posities en context) - Policy windows, besluitvormingsfuik - Besturen, beschouwen en conflicten hanteren bliekSpelregelStakeholderStatusTegenstanderTijdsdrukUittredenVer- Beheersbaarheid: - Onafhankelijk, beheerst en met goede netwerken klaringVervlechtenVrijheidsgraadWantrouwenWinWinAanpassenAkkoord - Onbekend en verschuivend resultaat - Borging via contracten en machtsbalans AchterbanActorAfdwingenAftredenAgendaAlliantieBeslisserBesluiten Andere actoren: afgevaardigden, achterbannen, opinieleiders © Twynstra Gudde januari 2007 4
  5. 5. Veranderkunde Blauwdrukdenken Aannames Idealen ActiviteitAfbakenenAfspraakArchiverenBeheersbaarBeslisdocument Er verandert iets als je eerst denkt en dan - Maakbare en kenbare wereld BeslissenBesturingBevoegdheidBewakingBoeteBudgetCapaciteitCheck (planmatig) doet - Orde, efficiëntie en voorspelbaarheid - onderzoek biedt objectieve antwoorden en richting - Beste concrete oplossing (harde organisatie- -listControleDeelprojectDetaillerenDoelDoorlooptijdEfficiëntEisenFase oplossingen worden ontworpen (stappenplan) aspecten) - omplementatie gaat planmatig en transparant GoedkeuringHiërarchieInformatiebewakingIngangscontrolIeinrichting Schaduwkanten ISOKeuringKwaliteitscontroleMargesMiddelenMijlpaalOnderzoekOp- Condities: - Toereikend sponsorschap - Oppervlakkig blauw: mechanistisch, irrationele en drachtgeverOpdrachtnemerPlannenPrestatieProjectProjectleiderRappor - Sense of control, objectiviteit externe aspecten negeren - Valkuil: alles maakbaar verklaren, over mensen -tageReductieResultaatStapTaakTaakgeledingVoortgangWeerstand Motto: veranderen is een rationeel proces heen walsen, hired gun´ analyses - Allergie: vage toestanden, emotionaliteit, ActiviteitAfbakenenAfspraakArchiverenBeheersbaarBeslisdocument Traject ingebakken onzekerheid/ ambiguïteit Interventies: -BeslissenBesturingBevoegdheidBewakingBoeteBudgetCapaciteitCheck ISO, BPR,ABC, PMW Veranderaar -listControleDeelprojectDetaillerenDoelDoorlooptijdEfficiëntEisenFase Strategische analyse (SWOT, portfolio´s, e.d.) Diagnosebrillen: Veranderaar: expert, projectleider -GoedkeuringHiërarchieInformatiebewakingIngangscontrolIeinrichting Visgraatdiagrammen, portfolio-analyse - Inhoudelijke deskundigheid - Structuren, organisatieconfiguraties - Analyseren, structureren, presenteren, plannen ISOKeuringKwaliteitscontroleMargesMiddelenMijlpaalOnderzoekOp- Beheersbaarheid: - Prestatiegericht, accuraat, zelfstandig, rechtlijnig - Vooraf omschreven en gegarandeerd resulaat drachtgeverOpdrachtnemerPlannenPrestatieProjectProjectleiderRappor - Borging via ´meten = weten´, monitoringssystemen Andere actoren: opdrachtgevers, project- -tageReductieResultaatStapTaakTaakgeledingVoortgangWeerstand medewerkers, doelgroepen, (boze) buitenwereld © Twynstra Gudde januari 2007 5
  6. 6. Veranderkunde Rooddrukdenken Aannames Idealen AandachtAangenaamArboregelingAssessmentBelangstellingBeloning Er verandert iets als je mensen op de juiste - Gemeenschap in harmonie, zorgzame BeoordelingBetrokkenBindingBonusCollega´sCompetentieCurriculum manier prikkelt samenleving - mensen (situationeel) straffen en belonen - Het beste uit mensen halen, de beste ´fit´ tussen vitaeFunctiebeschrijvingFunctionerenHeadhunterHuisstijlIdeeënbus - mensen verleiden en het ´wij´-gevoel versterken organisatie en individu vinden JuniorKwaliteitLief-en-leed-potLoopbaanMedewerkersborrelMediorOplei- - aandacht, steun en erkenning bieden - Motiverende oplossing denOutplacementOverlegPotentiePrikkelenProfielPromotieRegelingRui- Condities: Schaduwkanten - Respectvolle en zorgvuldige procedures - Oppervlakkig rood: verstikkende systemen, wollen lenSalarisSecundairevoorwaardenSeniorSfeervolSociaalStatusSteunen - Mensen zoeken elkaar op dekengedrag, onechte aandacht - Valkuilen: negeren van macht, zachte heel- StimulerenStrafTalentVaklunchVerlokkenWerkklimaatWerkomgevingZorgv Motto: veranderen is een sociaal gebeuren meesters, conflictmijding uldigAandachtAangenaamArboregelingAssessmentBelangstellingBelo- Traject - Allergieën: solo- of macho-gedrag, onzorg- vuldigheid, problematiseren Interventies: ningBeoordelingBetrokkenBindingBonusCollega´sCompetentieCurriculum - Personeelsinstrumenten en sociale activiteiten Veranderaar vitaeFunctiebeschrijvingFunctionerenHeadhunterHuisstijlIdeeënbusJunior - Management by walking around en de zeepkist Diagnosebrillen: Veranderaar: coachende manager, HRM- of KwaliteitLief-en-leed-potLoopbaanMedewerkersborrelMediorOpleiden - Motivatiefactoren, bronnen van weerstand communicatie-expert - Rollen in teams, situationeel leiderschap - Mensen-mens OutplacementOverlegPotentiePrikkelenProfielPromotieRegelingRuilen Beheersbaarheid: - Motiveren, verleiden, communiceren, samen- werken SalarisSecundairevoorwaardenSeniorSfeervolSociaalStatusSteunen - Bedacht, maar niet gegarandeerd - HRM-systemen, goede verhoudingen, - Sociaal, betrouwbaar, geïnteresseerd StimulerenStrafTalentVaklunchVerlokkenWerkklimaatWerkomgeving communicatie Andere actoren: smaakmakers, teambuilders, rolmodellen, betrokkenen © Twynstra Gudde januari 2007 6
  7. 7. Veranderkunde Groendrukdenken Aannames Idealen ActionlearningAflerenBetekenisBewustonbekwaamBewustwordingClinic Er verandert iets als je mensen in leersituaties - Lerende organisatie: met iedereen, over alles, CoachenCorporatecurriculumDebriefingDenkbeeldDidactusEffectErvaring brengt altijd - bewust onbekwaam maken (spiegels en vensters) - Groeien en ontdekken EvaluatieExperimentFacilitatorFeedbackGedragGroepslerenHouding - experimenten en exploreren van nieuwe - Oplossingen die mensen zelf vinden KennisKennisoverdrachtLeercyclusLeerdoelLeermanagerLeermiddelLeer mogelijkheden - in een koerszoekend, collectief proces situatieLerenLerendeorganisatieMentaalmodelMotivatieOefenenOntwik- Condities: Schaduwkanten - (Net) genoeg veiligheid, rust en respect - Oppervlakkig groen: individueel leren los van het kelingOpvoedingOrganisatieontwikkelingReflectieSpelSpiegelenStage - Sense of professionalism werk, gebrek aan actie - Valkuilen: belerend gedrag, niemand uitsluiten, TrainerTrail-and-errorTweedehandslerenTweedeordelerenUitproberen Motto: veranderen is leren en ontwikkelen navelstaren UitwisselenVaardigheidVeiligheidZienswijzeActionlearningAflerenBeteke- Traject - Allergie: politieke spelletjes, mensen met een bord voor hun hoofd Interventies: nisBewustonbekwaamBewustwordingClinicCoachenCorporatecurriculum - Feedback, coaching opleiding, gaming Veranderaar DebriefingDenkbeeldDidactusEffectErvaringEvaluatieExperimentFacilita- - Organisatie-ontwikkeling, survey-feedback, communities of practice Veranderaar: procesbegeleider die mensen steunt torFeedbackGedragGroepslerenHoudingKennisKennisoverdrachtLeer- Diagnosebrillen: -´reflective practitioner´ als rolmodel - Johari window, leercurve, leerniveaus - Didactisch ontwerpen, faciliteren, spiegelen, cyclusLeerdoelLeermanagerLeermiddelLeersituatieLerenLerendeorgani- - Organisatie-ijsberg, systeemdenken coachen - Empathie, creativiteit, nieuwsgierigheid satieMentaalmodelMotivatieOefenenOntwikkelingOpvoedingOrganisatie- Beheersbaarheid: - Geschetst, niet gegarandeerd ontwikkelingReflectieSpelSpiegelenStage actoren: trekkers, coaches, meesters, - Borging via voortdurende reflectie Andere TrainerTrail-and-error deelnemers, beschermheren © Twynstra Gudde januari 2007 7
  8. 8. Veranderkunde Witdrukdenken Aannames Idealen AdaptiefBeeldenBelevingBetekenisgevingBewegingBewustwordenBlok- Er verandert iets als je spontane evolutie een - Wonderlijk universum vol parallele werkelijkheden kadeChaosComplexiteitCreativiteitCrisisDialoogDynamiekEcologie handje helpt - Zelfsturing in netwerken dwars door organisatie- - patroonduiding van wat mensen/ organisaties grenzen EnergieEvolutieFeedforwardGevoelGroeiHeldenHelenIdeeënIdentiteit beweegt - Zingeving, geëngageerde oplossingen, innovaties InnerlijkInnovatieKrachtLosmakenNatuurNon-interventieOntvouwenOpen - ruimte bieden voor ondernemerschap en dynamiek PatroonPilotRituelenRuimteStilteStromenSymboolToevalTransformatie - blokkades wegnemen en conflicten optimaliseren Schaduwkanten Condities: - Oppervlakkig wit: new age uiterlijkheden, UitdagingUitstralingVerbindingWaarnemenWilZelforganisatieZijnZinge- - Paradoxaal adviseren ´alles is goed´ - Sense of humor - Valkuilen: oppervlakkig begrip van drijvende vingAdaptiefBeeldenBelevingBetekenisgevingBewegingBewustworden Motto: veranderen gaat over energie/ vitaliteit krachten, laissez-faire, medewerkers opzadelen BlokkadeChaosComplexiteitCreativiteitCrisisDialoogDynamiekEcologie Traject met ´zelfsturing´ - Allergieën: saaiheid, middelmaat, regels, Interventies: EnergieEvolutieFeedforwardGevoelGroeiHeldenHelenIdeeënIdentiteit bevoogding, groepsdwang - Zelfsturende teams, zoekconferenties Veranderaar InnerlijkInnovatieKrachtLosmakenNatuurNon-interventieOntvouwenOpen - Appreciative inquiry, open space meetings Diagnosebrillen: Veranderaar: patroonduider die zichzelf op het spel zet PatroonPilotRituelenRuimteStilteStromenSymboolToevalTransformatie - Ontwikkelingspatronen van individuen, groepen - Florerend in complexiteit, spelend met mogelijkheden e.d. - Betekenis geven, stelling nemen, dialogiseren, UitdagingUitstralingVerbindingWaarnemenWilZelforganisatieZijnZinge- - Chaostheorie, megatrends, beelden van ondernemen - Zelfbewust, authentiek, kwetsbaar, fantasierijk, vingAdaptiefBeeldenBelevingBetekenisgevingBewegingBewustworden organisaties Beheersbaarheid: eigenwijs BlokkadeChaosComplexiteitCreativiteitCrisisDialoogDynamiekEcologie - Moeilijk voorspelbaar (maar niet stuurloos) proces Andere actoren: intra-/ entrepreneurs, kiemen, - Borging via zelforganisatie en kwaliteit van dialoog sponsors, netwerken © Twynstra Gudde januari 2007 8
  9. 9. Veranderkunde Vier praktische toepassingen – Communicatie: gemeenschappelijke taal om collectief te praten en beslissen over veranderen zonder ‘scholenstrijd’ … – Diagnose: meervoudig kijken naar mensen, organisaties, vraagstukken.…, vooral als het complex is – Strategie: situationele keus voor een kansrijke ‘kleur’ voor een veranderaanpak. Wat past bij vraagstuk, bij organisatie, bij …? – Veranderaar: besef van eigen voorkeursstijl, aannames, competenties, beperkingen… © Twynstra Gudde januari 2007 9
  10. 10. Veranderkunde Het kleurendenken: model of taal? – Oplossen van vraagstukken – Hanteren van dilemma’s en en problemen ambiguïteit – Situationeel kiezen van beste – Omgaan met concurrerende aanpak en interpretatie werkelijkheden – Regie bij ontwerp en – Multi-actor productie en implementatie evaluatie – Constructie, creëren van – Deconstructie, ontsnappen nieuwe visies, daadkracht van ideeën, plek der moeite © Twynstra Gudde januari 2007 10
  11. 11. Veranderkunde Typische vragen over vier toepassingen Diagnose Aanpak – Hoeveel kleuren heeft een organisatie – Werkt een regenboogaanpak? nodig? – Welk criterium is doorslaggevend bij – Moeten alle organisaties lerende het kiezen van een kleurenaanpak? organisaties worden? – Zijn alle kleuren even krachtig en – Begrijp je organisaties het beste door ze te welke winnen als ze gaan vechten? bekijken in hun eigen kleur of juist niet? – Hoe introduceer je een nieuwe kleur in – Kun je een meerkleurige diagnose in je een omgeving die daar haaks op eentje maken? staat? Veranderaar Communicatie – Kun je alle kleuren beheersen? – Hoe kun je nou het beste teams – Moet je leren geloven in de kleur waar je samenstellen: meerkleurig of niet? van nature goed in bent? Of andersom? – Kun je boven de kleuren staan? – Verschieten veranderaars van kleur in hun – Zijn de kleuren cultuurgebonden? carrière? – Hoe haal je het meeste uit het werken – Wat maakt je nou echt professioneel in een met de kleuren? complexe omgeving? © Twynstra Gudde januari 2007 11
  12. 12. Veranderkunde Meer lezen… Er is veel gepubliceerd over het ‘kleuren’-concept, zowel in het Nederlands als in het Engels. Het concept is vertaald naar soorten interventies, diagnosemodellen, compe- tenties, taalgebruik, literatuurstromingen, therapiebenaderingen, communicatieprocessen, casestudies, e.d. Daarnaast is er gepubliceerd over de andere zes kennisgebieden binnen de veranderkunde. Enkele referenties: – L. de Caluwé, F. Que en H. Vermaak; “Denken over veranderen van mensen en organisaties”, M&O, 2001 – H. Vermaak; “Veranderkunde in zeven vragen”, Holland Management Review, 2002 – L. de Caluwé en H. Vermaak, “Learning to Change; A Guide for Organization Change Agents”, Sage Publications, 2003 (ISBN 0761927026) – L. de Caluwé, H. Vermaak; “Thinking about Change: Complexity and Multiplicity in Change Processes”, J. Boonstra (ed): Dynamics in Organizational Change and Learning, John Wiley and Sons, Chicester, England, 2004 (ISBN: 0471877379) – L. de Caluwé, H. Vermaak; “Change Paradigms: An Overview”, Organization Development Journal, 2004 – L. de Caluwé, H. Vermaak; “Leren veranderen; een handboek voor de veranderkundige’’, Kluwer, Deventer, 2006 (ISBN 9013016545) © Twynstra Gudde januari 2007 12
  13. 13. Veranderkunde Hans Vermaak hve@tg.nl Léon de Caluwé lca@tg.nl Petra Haartsen pha@tg.nl www.twynstragudde.nl Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot deze presentatie berusten bij Twynstra Gudde. Niets uit deze presentatie mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van Twynstra Gudde. © Twynstra Gudde januari 2007 13

×