Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
เอกสารประกอบการเรียน             ชันมัธยมศึกษาปี ที 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี                  เล่ มที...
ใบความรู้                                      เอกสารประกอบการเรียน  เรือง กรรมวิธีเบืองต้ นและหลักการประดิษฐ์ วัสดุจากพืช...
1.   การพันข้ามลายแบบต่าง ๆ                       9.    การสานลายขัดบิด         2.   การถักเปี ยลาย 3                     ...
รูปที 1         รูปที 2      รูปที 3        รูปที 4  รูปที 5           รูปที 6
รูปที 7                                       รูปที 8                                            ทําซํากันตามแต่ความต้องกา...
รูปที 1 แสดงจํานวนเส้นทังหมดมี 4 เส้น                รูปที 2 จะเห็นเส้นที 1 สานขัดไปจะเริ มพันหรื อถักทางใดก็ได้ แต่ในภาพท...
รูปที 5 แสดงถึงขัดเส้นต่าง ๆ ได้จนครบ                รูปที 6 การขัดจะทําต่อเนืองกันตลอดไปจนครังต่อไปผูทีปฏิบติการก็จะมองเห...
(3)   (4)(5)   (6)
(7)                                               (8)                  (9)                                               (...
จนเป็ นรู ปตะกร้อ ถ้าต้องการให้โตก็ให้ปุ่ม งอ, คด,หรื อม้วนหลาย ๆ ครังก็จะได้ลูกตะกร้อโตขึนเมือได้ลูกตะกร้อโตตามต้องการจึง...
วิธีผูก เอาปลายเส้นทีอยูดานบนสอดผ่านใต้เส้น                                                                               ...
ภาพที   3                                          ภาพที 4                                                   ถักสี เหลียมร...
8.   การสานลายขัด 1 ธรรมดา                       ลายธรรมดา                        การสานลายขัดแถวที   1   ยก     1   ข่ม  ...
ลายขัดบิด                                             การสานลายขัดบิดเริมต้ นใช้ วสดุ             ั     2   เส้ น มาสานขัด...
การสานลายสองแถวที   1   ข่ม   1    ยก       2    ข่ม   2     ยก   2   ข่ม   2แถวที   2   ข่ม   2   ยก    2       ข่ม    2 ...
11. การสานลายคดกริช                                    การสานลายคดกริ ชแถวที   1   ยก    2     ข่ม   2   ยก    2   ข่ม   2...
12.   การฟันเชือก ( การฟันวัสดุให้ เป็ นเกลียว)     นําวัสดุทีจะฟั นมา 2 ชิ น ใช้ดายมัดรวมเข้าด้วยกัน ผูกติดกับเสาหรื อขาโ...
12.    การสานลายลูกแก้ ว                                               การสานลายลูกแก้ วแถวที   1   ยก    1   ข่ม 5 ยก    ...
14.   การถักเปี ยปลอก         ขันตอนการถักเปี ยปลอก         การถักเปี ยปลอก เป็ นกรรมวิธีทีซับซ้อนกว่าการถักเปี ยสาม ฉะนัน...
(5) เมือเลือนลงตามลูกศรแล้วจะเห็นด้านหลัง (6 ) ด้านหลัง(7 )                               (8 )(9)                         ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

ใบความรู้ กรรมวิธีเบื้องต้นและหลักการประดิษฐ์วัสดุจากพืชที่เป็นเส้นใยแบบ

24,338 views

Published on

กรรมวิธีเบื้องต้นและหลักการประดิษฐ์วัสดุจากพืชที่เป็นเส้นใยแบบ เพื่อใช้ในการเรียนการสอนวิชางานประดิษฐ์

ใบความรู้ กรรมวิธีเบื้องต้นและหลักการประดิษฐ์วัสดุจากพืชที่เป็นเส้นใยแบบ

  1. 1. เอกสารประกอบการเรียน ชันมัธยมศึกษาปี ที 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี เล่ มที 4 โดย นางสาวสุ นันทา เวียงใต้ ครูวทยฐานะชํานาญการพิเศษ ิ โรงเรียนจันทรุเบกษาอนุสรณ์สํ านักงานเขตพืนทีการศึกษาร้ อยเอ็ดเขต 2
  2. 2. ใบความรู้ เอกสารประกอบการเรียน เรือง กรรมวิธีเบืองต้ นและหลักการประดิษฐ์ วัสดุจากพืชทีเป็ นเส้ นใยแบบต่ าง ๆสาระสํ าคัญ การนําวัสดุจากพืชทีมีลกษณะเป็ นเส้นใยมาประดิษฐ์ให้เกิดลวดลายต่าง ๆ เพือความคงทนของวัสดุเพือความ ัสวยงามน่าใช้เพือเป็ นรู ปแบบเบืองต้นสําหรับเตรี ยมประกอบเป็ นงานผลิตภัณฑ์ สามารถทําได้หลายวิธี เช่น การถักการทอ การพันข้ามลายแบบต่าง ๆ การสาน และการฟั นเชือก เป็ นต้นจุดประสงค์การเรียนรู้ (ปลายทาง) สามารถประดิษฐ์งานผลิตภัณฑ์ตามกรรมวิธีเบืองต้นได้ และปฏิบติตามรู ปแบบต่าง ๆ ได้ ัจุดประสงค์ การเรี ยนรู้ (นําทาง) 1.นักเรี ยนสามารถประดิษฐ์งานผลิตภัณฑ์ตามกรรมวิธีเบืองต้นตามขันตอนการปฏิบติ และการเลือกแบบ ั 2.นักเรี ยนสามารถนํากรรมวิธีเบืองต้นของการประดิษฐ์ไปใช้ประโยชน์ได้ตามความเหมาะสมของวัสดุทีมีอยู่เนือหากรรมวิธีเบืองต้ น และหลักการประดิษฐ์ วัสดุจากท้ องถิน เพือให้เกิดความสวยงาม น่าใช้ของผลิตภัณฑ์ จะต้องมีกรรมวิธีเบืองต้นในการประดิษฐ์วสดุ ให้เป็ นรู ปแบบ ัต่าง ๆ รู ปแบบของการประดิษฐ์เบืองต้นของวัสดุมีดงนี ั
  3. 3. 1. การพันข้ามลายแบบต่าง ๆ 9. การสานลายขัดบิด 2. การถักเปี ยลาย 3 10. การสานลาย 2 หรื อลาย 3 3. การถักเปี ยลาย 4 11. การสานลายคดกริ ช 4. การสานเปี ยลายคดกริ ช 12. การฟั นเชือก 5. การถักตะกร้อทําปุ่ มกระเป๋ า 13. การสานลายลูกแก้ว 6. การผูกมัดลายตะขาบ 14. การถักเปี ยปลอก 7. การถักสี เหลียมใช้ทาสาย ํ 8. การสานลายขัด 1 ธรรมดา 2. การถักเปี ยลาย 3 (ไว้ เย็บหมวกหรื อใช้ ประกอบทําวัสดุอืนได้ หลายชนิด) ถักเปี ย 3 ก็คงเช่นเดียวกันกับถักเปี ย 4 ผิดกันอยูทีสามารถทําให้เป็ นเส้นเล็กได้ถกได้ ง่ายกว่าเปี ยอืน ๆ และ ่ ัมีทีใช้มากเพราะเป็ นการถักได้หลายขนาด โดยมากใช้ขดเป็ นรู ปสี เหลียม แล้วเอามาต่อกันให้เป็ นผืนใช้ปูพืนห้อง สานตะกร้าก็มกชอบใช้เปี ย 3 ถักเส้นโตนําไปขัดกับเส้นหวาย ทีทําเป็ นโครงเส้นยืนก็จะได้ตะกร้าใส่ ผาหรื อ ั ้ใส่ เศษผง เศษกระดาษ หรื อจะใช้ประกอบกันเป็ นกระเช้าใส่ ผลไม้ ใส่ ของขวัญก็ดูงามไปอีกแบบหนึ ง การทําเปี ย 3เส้นใหญ่จะผลิตได้เป็ นจํานวนมาก และรวดเร็ ว ผลิตภัณฑ์จาพวกนีต้องอาศัยการประกอบด้วยการเย็บประดิษฐ์ติดต่อ ํจะด้วยมือหรื อด้วยจักรเป็ นส่ วนใหญ่ นอกจากจะใช้ขดทําพรมปูพืนห้องแล้ว ยังสามารถจัดขดเป็ นทีวางของร้อนได้อีกด้วย คุณภาพของวัสดุจาพวกนี ต้องหนาและมีความหยุนตัวได้เพือจะรับนําหนักในของนัน ๆ เช่น ใช้วางหม้อข้าว ํ ่หรื อวางกระทะ เกียวกับการใช้ของภายในครัว เช่น รองครกกันกระเทือนได้เป็ นอย่างดีเพราะมีความหนา รองรับไม่ให้เกิดเสี ยงดังขณะทีทํางาน นอกจากจะทําผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิด เปี ย 3 ชนิดเล็กก็สามารถทําได้อีกแบบหนึง เช่นเย็บต่อกันด้วยจักรเย็บผ้าหรื อเย็บด้วยมือก็อาจทําได้ โดยมากเป็ นผลิตภัณฑ์จาพวกหมวกชายและหญิง และสิ งของอีก ํหลายชนิด เช่น ทําทีหุมแก้วนําดืม ทีใส่ ไข่ลวกหรื อสานเป็ นผืนสําหรับโต๊ะอาหาร เป็ นต้น ้
  4. 4. รูปที 1 รูปที 2 รูปที 3 รูปที 4 รูปที 5 รูปที 6
  5. 5. รูปที 7 รูปที 8 ทําซํากันตามแต่ความต้องการจะใช้ 3. การถักเปี ยลาย 4 (ใช้ ทําแถบ)1. ใช้ปิดบางส่ วนทีไม่พึงปรารถนาจะให้เห็น2. เป็ นการเพิ มเสริ มแต่งทําให้วสดุทีทําดูเรี ยบร้อย ั3. ทําให้การออกแบบนันดูสมบูรณ์ขึน
  6. 6. รูปที 1 แสดงจํานวนเส้นทังหมดมี 4 เส้น รูปที 2 จะเห็นเส้นที 1 สานขัดไปจะเริ มพันหรื อถักทางใดก็ได้ แต่ในภาพทํา ทางขวามือก่อนและขอได้โปรดจากซ้ายไปทางขวา สังเกตดูดวยว่าจํานวนเลขกํากับเส้นนัน ้ สลับทีกันอยูเ่ สมอรูปที 3 จงสังเกตดูเลขประจําเส้นนันจะ รูปที 4 การย้ายเส้นนันต้องย้ายขัดกันต้องสลับกัน เท่าทีเห็นอยูนีก็จะนับได้เป็ น ่ เสมอ โดยไม่ทาซํากันไปจนครบ ํเลข 3, 4, 2, 1 จํานวน3 ครังก่อน และต่อมาเส้นที 4 ก็จะขัดกับเส้นไหน ไม่ได้ จึงจําเป็ น ต้องยกเส้นที 1 ลงขัดดังรู ปที 5
  7. 7. รูปที 5 แสดงถึงขัดเส้นต่าง ๆ ได้จนครบ รูปที 6 การขัดจะทําต่อเนืองกันตลอดไปจนครังต่อไปผูทีปฏิบติการก็จะมองเห็นแล้ว ้ ั กว่าจะได้เส้นยาวตามต้องการ ขนาดของเส้นว่าจะต้องขัดอย่างไรจึงจะได้ ทําจากทาง นันขึนอยูกบเส้นใยพืช ต้องการให้เส้นกว้าง ่ ัซ้ายมือไปทางขวาครังหนึง และจะทํา หรื อแคบก็ตองขึนอยูทีจัดเส้นใยพืชทีใช้สาน ้ ่ขวามือไปทางซ้ายมือ สลับกันไป เป็ นข้อแรก 4. การสานเปี ยลาดคดกริช (1) (2)
  8. 8. (3) (4)(5) (6)
  9. 9. (7) (8) (9) (10) มีหลักอยูว่าต้องพับให้ได้ 4 ครังก่อน ลักษณะ ่ 4 แต่จะอย่างไรก็ตาม จะต้องพับให้ปลายเส้นห้อยลงเส้นห้องปลายลง ดูรูปที 3 ก่อนเสมอทัง 4 เส้น ดังรู ปที 3 และรู ปที 5 รู ปที 7 และรู ปที 9 แล้วจึงจะพับต่อไปให้เป็ นเส้นขนาน แล้วจึงพับเส้นไหนก็ได้ซึงเห็นว่าจะพับให้ขดกัน ั และเมือพับต่อไปเป็ นเส้นและยาวพอแก่ความและพับเป็ นเส้นแนวระดับขนาน ดังจะเห็นในรู ปที ต้องการ ก็จะเห็นแนวขนานดังในรู ปที 1 การถักตะกร้ อทําปุ่ มกระเป๋ า 5. ให้สอดผักตบชวาไปตามลูกศร สอดแล้วดึงปลายให้แน่นจะเป็ นปุ่ มตรงขัวปุ่ มถักตะกร้อเช่นเดียวกับถักเปี ย 4 เกิดปุ่ มตรงหัวขัว แล้วจะ เมือถักมาก ปุ่ มก็จะงอมากขึนต่างกันอยูทีพับเส้นนัน ไม่ตอง ่ ้ ม้วนไปเองกดให้เส้นแบน คงปล่อยเส้นไว้แล้วปุ่ มจะม้วนไปเอง
  10. 10. จนเป็ นรู ปตะกร้อ ถ้าต้องการให้โตก็ให้ปุ่ม งอ, คด,หรื อม้วนหลาย ๆ ครังก็จะได้ลูกตะกร้อโตขึนเมือได้ลูกตะกร้อโตตามต้องการจึงสอดขัดเส้นปลาย ก็จะได้เป็ นผลสําเร็ จตามทีเห็นนีไม่ได้ดึงแน่น เพือให้เห็นชัด 6. การผูกมัดลายตะขาบ (ใช้ กับหูตะกร้ า)
  11. 11. วิธีผูก เอาปลายเส้นทีอยูดานบนสอดผ่านใต้เส้น ่ ้ แกนกลางไปขัดทับเส้นล่าง ส่ วนปลาย เส้นทีอยูดานล่างสอดทับเส้นแก่น ่ ้ กลาง และไปสอดขัดเส้นบน แล้วดึงปลายทังสอง มัดแกนกลางให้แน่น เมือผูกรัดแล้ว จะต้องดึงให้กระชับแน่นตลอด วิธีผูกเบืองต้น ดังภาพทีแสดงกรรมวิธีในการผูก ความยาวทีใช้ แลควรรู ดให้ชิดกันอย่างสมําเสมอนันใช้เส้น 2 เส้น ขัดผูกไขว้กนโดยมีแกนกลาง 1-3 ั จะได้ลายผูกทีสวยงามลายกระชับแน่นแข็งแรงดีเส้นหรื อจะใช้ 3-4 เส้น ก็ได้ขึนอยูกบความกว้างของ ่ ัหูตะกร้า 7. การถักสี เหลียมใช้ ทําสายเริ มต้นใช้วสดุ 2 เส้น ไขว้กนตรงกลางเส้น แล้วจะได้ส่วนปลายเป็ น 4 เส้น ดูภาพที ั ั 1 ภาพที 1 ภาพที 2
  12. 12. ภาพที 3 ภาพที 4 ถักสี เหลียมรอบด้านใช้เส้นวัสดุชนิด แบนหรื อต้องการให้เป็ นเส้นกลมรอบด้าน ก็ใช้เส้นวัสดุตีเกลียวให้กลม แต่ใช้วิธีสาน แบบเดียวกันตาม รู ปภาพทีให้ไว้ ภาพทีเสร็ จแล้วทังภาพที 5 และภาพที 6 ถ้าต้องการให้ยาวออกไปก็ต่อเส้นวัสดุได้ ภาพที 5 ภาพที 6 ทีใช้ส่วนใหญ่นน ทําหูหิ วกระเป๋ าหรื อตะกร้าสายกุญแจ และนอกจากนัน ก็คงออกแบบต่าง ๆ แล้วใช้ ัประกอบลายให้เกิดความสวยงามตามทีคิด สรุ ปแล้ว ล้วนมีประโยชน์ดวยกันทังสิ นและอาจพลิกแพลงรู ปแบบได้อีกมาก ้
  13. 13. 8. การสานลายขัด 1 ธรรมดา ลายธรรมดา การสานลายขัดแถวที 1 ยก 1 ข่ม 1 ยก 1 ข่ม 1 ยก 1 ข่ม 1แถวที 2 ข่ม 1 ยก 1 ข่ม 1 ยก 1 ข่ม 1 ยก 1แถวที 3 ยก 1 ข่ม 1 ยก 1 ข่ม 1 ยก 1 ข่ม 1แถวที 4 ข่ม 1 ยก 1 ข่ม 1 ยก 1 ข่ม 1 ยก 1 9. การสานลายขัดบิด
  14. 14. ลายขัดบิด การสานลายขัดบิดเริมต้ นใช้ วสดุ ั 2 เส้ น มาสานขัดปิ ดเส้ นที 1 ยก 1 ข่ม 1 เส้ นที 2 ข่ม 1 ยก 1ขณะทีสานอยู่ ให้ บิดสลับเส้ นทัง 2 ดังรูปข้ างบน 10. การสานลาย 2 ลาย 3
  15. 15. การสานลายสองแถวที 1 ข่ม 1 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2แถวที 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2แถวที 3 ยก 1 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2แถวที 4 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2แถวที 5 ย้ อนกลับไปเริ มแถวที 1 ใหม่ ทําต่อไปเรือย ๆ จนได้
  16. 16. 11. การสานลายคดกริช การสานลายคดกริ ชแถวที 1 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 1 ข่ม 2 ยก 2แถวที 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 3 ข่ม 2 ยก 2แถวที 3 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 1 ยก 2 ข่ม 2แถวที 4 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 3 ยก 2 ข่ม 2แถวที 5 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 1 ข่ม 2 ยก 2แถวที 6 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 3 ข่ม 2 ยก 2แถวที 7 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 5 ยก 2 ข่ม 2แถวที 8 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 2 ยก 2 ข่ม 3 ยก 2 ข่ม 2
  17. 17. 12. การฟันเชือก ( การฟันวัสดุให้ เป็ นเกลียว) นําวัสดุทีจะฟั นมา 2 ชิ น ใช้ดายมัดรวมเข้าด้วยกัน ผูกติดกับเสาหรื อขาโต๊ะ แล้วจึงแยกออกเป็ นสอง ้ข้างซ้าย-ขวา ใช้หวแม่มือและนิ วชีหมุนไปทังด้านซ้ายและขวาทัง 2 เส้น ัจนตึง นําวัสดุทง 2 เส้นเข้าประกบกันแล้วฟั นเป็ นเกลียวไปเป็ นระยะ ๆ ดังรู ปภาพ ั
  18. 18. 12. การสานลายลูกแก้ ว การสานลายลูกแก้ วแถวที 1 ยก 1 ข่ม 5 ยก 3 ข่ม 1 ยก 3 ข่ม 5 *ยก 3 ข่ม 1 ยก 3 ข่ม 5แถวที 2 ยก 2 *ข่ม 3 ยก 3 ข่ม 3 ยก 3แถวที 3 ข่ม 1 ยก 2 ข่ม 1 ยก 3 ข่ม 5 ยก 3 * ข่ม 1 ยก 3 ข่ม 5 ยก 3แถวที 4 ข่ม 1 ยก 5 ข่ม 3 ยก 1 ข่ม 3 ยก 5* ข่ม 3 ยก 1 ข่ม 3 ยก 5แถวที 5 ข่ม 2* ยก 3 ข่ม 3 ยก 3 ข่ม 3แถวที 6 ยก 6 ข่ม 3* ยก 1 ข่ม 3 ยก 5 ข่ม 3แถวที 7 *ยก 3 ข่ม 1 ยก 3 ข่ม 5แถวที 8 ยก 2 *ข่ม 3 ยก 3 ข่ม 3 ยก 3แถวที 9 ยก 1 ข่ม 5 *ยก 3 ข่ม 1 ยก 3 ข่ม 5แถวที 10 *ข่ม 3 ยก 1 ข่ม 3 ยก 5
  19. 19. 14. การถักเปี ยปลอก ขันตอนการถักเปี ยปลอก การถักเปี ยปลอก เป็ นกรรมวิธีทีซับซ้อนกว่าการถักเปี ยสาม ฉะนันผูเ้ รี ยนจะต้องมีพืนความรู ้การถักเปี ยสามดีแล้วเพราะการถักเปี ยปลอกเป็ นการถักลวดลายเปี ยสาม ขนาดของปลอกจะให้ใหญ่หรื อเล็กอยูทีการกําหนดวงครังแรก โดยมากการ ่กําหนดขนาดวงจะใช้เส้นผักตบชวาพันรอบนิ วมือสามรอบ ถ้าต้องการรอบเล็กพันรอบนิ วมือสองนิ ว ถ้าต้องการใหญ่กพนรอบ ็ ันิ วมือสามนิ ว เป็ นต้น ส่ วนปลายเส้นทีเหลือสองเส้น คือ ปลายเส้น ก. และปลายเส้น ข. จะนํามาสานขัดวนเป็ นลายเปี ยวนครบรอบ ตามขันตอนดังต่อไปนี ใช้เส้นผักตบชวาพันรอบนิ วมือ ใช้เส้นผักตบชวาสอดขัดเป็ นรู ปเปี ยสาม( 1 ) พันจนครบ 3 รอบ ( 2 ) เส้นขัดไปตามรู ปแบบ( 3 ) ลอดเส้น ก. ลงในช่องตามภาพ (4) หมุนปลอกลงให้เห็นด้านหลัง
  20. 20. (5) เมือเลือนลงตามลูกศรแล้วจะเห็นด้านหลัง (6 ) ด้านหลัง(7 ) (8 )(9) (10)

×